Zero Days (Alex Gibney over)
American Honey
Loving
Gimme Danger — Long Live The Stooges
United States of Love
De schilder waar we bijna niks van weten

Jheronimus Bosch — Touched by the Devil

Nederland, 2015 | Pieter van Huystee
'Veel hel en een beetje hemel', aldus kunsthistoricus Matthijs Ilsink over Jeroen Bosch in dit wat braaf uitgevallen verslag van een researchavontuur. Bosch zelf redt de film, want zijn werk is adembenemend.

De eerste, geheimzinnige close-up laat alleen gebarsten verf zien. Als door een loep kijkend speuren we verder. Merkwaardige figuren doemen op, figuren uit het werk van Jheronimus (Jeroen) Bosch. De befaamde middeleeuwse schilder waar we toch zo weinig over weten. Pal daarop een onderzoeker die zich over de achterkant van een paneel buigt en nauwgezet de jaarringen in het hout opmeet. De wonderlijke verbeeldingswereld van Bosch naast het bevlogen, maar ogenschijnlijk gortdroge monnikenwerk. Een aardig contrapunt in deze documentaire over de speurtocht van een team van Bosch-experts.
Het is het regiedebuut van Pieter van Huystee, vooraanstaand producent van Nederlandse documentaires. Jheronimus Bosch loopt vooruit op de grote tentoonstelling waarmee het Noordbrabants Museum binnenkort de 500ste sterfdag van de schilder viert. Van Huystee volgt in de film het team dat ter voorbereiding van de expositie vier jaar over de wereld trekt om de 25 bewaard gebleven schilderijen van Bosch gedetailleerd te onderzoeken. Met röntgen- en infraroodtechniek kan onder de zichtbare verf gekeken worden, met soms verrassend resultaat.
Intussen moet er onderhandeld worden met al die musea. Willen zij hun schatten in bruikleen geven voor de tentoonstelling of gaan ze zelf iets op poten zetten? Iedereen draait beleefd om elkaar heen en zwijgen is soms veelbetekenend. Het meeste speelt zich jammer genoeg buiten het zicht van de camera af. Ook de bureaucratie waar de onderzoekers soms doorheen moeten wordt voornamelijk gesuggereerd door een zinnetje in het commentaar.
Hoewel het goed verzorgde en mooi gefotografeerde Jheronimus Bosch veelbelovend van start gaat en er ruimte is voor nieuwsgierige blikken en persoonlijke mijmeringen, wordt het nooit zo spannend als je hoopt. Ook de conclusie over de echtheid van een paar bekende werken komt eigenlijk gewoon uit de lucht vallen.
Zo wordt hier tamelijk plichtmatig en soms wat vluchtig samengevat wat er zoal bij dit kunsthistorische avontuur komt kijken. De toon is overigens plezierig en nooit hoogdravend. Ook niet als bevlogen deskundigen de schilderijen becommentariëren. Projectleider Matthijs Ilsink zelf bekent hoe leuk hij het vindt dat hij eindelijk met zijn neus bovenop op het werk mag staan. Het wonder van Bosch schuilt vooral in de details.
Ik heb dan ook ademloos zitten kijken wanneer de camera in close-up ronddwaalt door die bizarre geschilderde wereld. Surrealisme avant la lettre, voorstellingen die aan sciencefiction doen denken, gruwelijke horrorscènes, levensechte mensen met al hun goed en kwaad, een melancholieke duivel, tederheid en breekbare onschuld. Wat mij betreft had dat een film lang door mogen gaan.

Leo Bankersen


top
Jheronimus Bosch — Touched by the Devil

Januari 2016 #383



Productie en regie
Pieter van Huystee
Scenario
Pieter van Huystee
Hans Dortmans
Camera
Hans Fels
Gregor Meerman
Giovanni Andreotta
Erik van Empel
David de Jongh
Rogier Timmermans
Montage
David de Jongh
Chris van Oers
Tim Wijbenga
Michiel Rummens
Muziek
Paul M. van Brugge

Kleur, 83 minuten

Distributie
Amstelfilm
Te zien
vanaf 7 januari

Ga voor alle bioscopen
en speeltijden naar
MrMovie.nl

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


J

J'AI PAS SOMMEIL
J'AI TUÉ MA MÈRE
J. Edgar
J. Kessels
JA & NEE
Ja zuster, nee zuster
Ja, ik wil!
JAAP HILLENIUS, POGING OM DICHTERBIJ TE KOMEN
JAAR 1
HET JAAR 2602
JACK
Jack and Jill
JACK AND SARAH
Jack bestelt een broertje
JACK FROST
Jack Reacher
Jack Reacher: Never Go Back
Jack Ryan: Shadow Recruit
Jack the Giant Slayer
THE JACKAL
JACKASS 3D
Jackass Presents: Bad Grandpa
JACKASS: NUMBER TWO
JACKASS: THE MOVIE
THE JACKET
Jackie
Jackie
JACKIE BROWN
Jacques Tati: De complete collectie
Jacques Verbeek & Karin Wiertz: Filmmakers
JADE
JAGDHUNDE
Jagten
JALAN RAYA POS (DE GROOTE POSTWEG)
JALLA! JALLA!
JAMES AND THE GIANT PEACH
THE JAMES GANG
James White
JAMÓN JAMÓN
JAN DARA
JAN KOUNEN SHORTS
JANA
Jane Eyre
JANE EYRE
Jane Mansfield's Car
JANINE
Janis: Little Girl Blue (Amy Berg over)
De Jantjes
JAPANESE HORROR ANTHOLOGY VOL. 1
JAPANESE STORY
JAPÓN
JAR CITY
EL JARDIN DEL EDEN
JARDINS EN AUTOMNE
JARHEAD
Jason Bourne
JASON X: FRIDAY THE 13TH, PART 10
JASON'S LYRIC
Jasper & Julia en de dappere ridders
Jauja (Lisandro Alonso over)
La jaula de oro
Jaws
JAY AND SILENT BOB STRIKE BACK!
JCVD
Je me tue à le dire
JE RENTRE À LA MAISON
Je suis mort, mais J'ai des amis
JEAN SEBERG — AMERICAN ACTRESS
JEAN-LUC GODARD — VOLUME ONE/TWO
JEANNE LA PUCELLE
JEEPERS CREEPERS
JEEPERS CREEPERS 2
JEF VAN DER HEIJDEN, FIETSER NAAR DE MAAN
JEFFERSON IN PARIS
JEFFREY
JELLYFISH
JENNIFER'S BODY
JENSEITS DER STILLE
JERRY MAGUIRE
Jersey Boys
JERSEY GIRL
Jessabelle
JESUS CAMP
JESUS'S SON
JET LAG
Jeune & jolie
LE JEUNE WERTHER
JEUX D'ENFANTS
JEZUS IS EEN PALESTIJN
Jheronimus Bosch — Touched by the Devil
Jimi: All Is By My Side
JIMMY HOLLYWOOD
JIMMY NEUTRON: WONDERKIND
Jimmy P. — Psychotherapy of a Plains Indian
JIMMY ROSENBERG
Jimmy's Hall
JINDABYNE
JINGLE ALL THE WAY
Jiro Dreams of Sushi
JOAQUIN SABINA
Jobs
Jodorowsky's Dune
Joe
THE JOE D'AMATO COLLECTION
JOE'S APPARTMENT
JOEY BREAKER
JOHAN
JOHAN CRUIJFF — EN UN MOMENTO DADO
Johan en de verenkoning
JOHAN PRIMERO
JOHAN VAN DER KEUKEN — HET COMPLETE OEUVRE, BOX 1 EN 2
JOHN CARPENTER'S ESCAPE FROM L.A.
JOHN CARPENTER'S THE THING
John Carter
JOHN GRISHAM'S THE RAINMAKER
John Jansen
JOHN Q.
JOHN RABE
JOHN RAMBO IV
JOHN SAYLES COLLECTION
John Wick
John Wick 2
JOHNNY ENGLISH
JOHNNY MEIJER
JOHNNY MNEMONIC
JOHNNY STECCHINO
JOHNS
JONAH WHO LIVED IN THE WHALE
JONAS BROTHERS: THE 3D CONCERT EXPERIENCE
Jonas Mekas-box
Jonathas' Forest (A floresta de Jonathas)
THE JONESES
DE JONGEN DIE NIET MEER PRAATTE
Jongens
Joris & Boris en het geheim van de tempel
THE JOSEPH L. MANKIEWICZ COLLECTION
Joshua Oppenheimer: Early Works
JOSIE AND THE PUSSYCATS
JOUR DE FÊTE
LE JOURNAL D'UNE FEMME DE CHAMBRE
Journal d'une femme de chambre (2015)
Journal de France
Journey 2: The Mysterious Island 3D
JOURNEY TO THE CENTER OF THE EARTH 3D
Journey to the Shore
JOURNEY TO THE SUN (GÜNESE YOLCULUK)
Joy
JOY
THE JOY LUCK CLUB
JOY RIDE
JOYRIDE
JU-ON (THE GRUDGE)
JUANA LA LOCA
JUDAS KISS
JUDE
JUDEX/NUITS ROUGES
The Judge
JUDGE DREDD
JUGGERNAUT
JUHA
JULIA
JULIAN PO
JULIE & JULIA
JULIEN DONKEY-BOY
Julieta
Julius In Winterland
JUMANJI
JUMPER
JUNEBUG
JUNGLE 2 JUNGLE
The Jungle Book
JUNGLE BOOK 2
JUNGLE JACK
JUNGLE JACK II, DE STOERE FILMSTER
JUNGLE RUDY
JUNIOR
JUNK MAIL
JUNO
Junun
Jupiter Ascending
JURASSIC PARK
JURASSIC PARK 3
Jurassic World
DE JURK
THE JUROR
Jurrasic Park 3D
Just a Beginning
JUST CAUSE
JUST FRIENDS
JUST GO WITH IT
JUST LIKE HEAVEN
JUST MARRIED
JUST MY LUCK
JUST THE TICKET
Just the Wind
Juste la fin du monde
JUSTIÇA
Justin Bieber's Believe
JUSTIN BIEBER: NEVER SAY NEVER