The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Radicaliserende gristen

Knielen op een bed violen

Nederland, 2016 | Ben Sombogaart
In de verfilming van Jan Siebelinks bestseller Knielen op een bed violen wordt een man verscheurd tussen de liefde voor zijn vrouw en kinderen en een sektarisch zwartekraaiengeloof.

Je kunt veel zeggen over vroegere met hel en verdoemenis zwaaiende dominees, maar niet dat ze niet duidelijk waren. De mens is een worm, die het verdient om vertrapt te worden. Voor wie van God houdt, is alles op aarde minder waard, zegt een gristelijke fundamentalist in 1949 tegen plantenkweker Hans Sieves in Knielen op een bed violen. Hans moet kiezen tussen "klein geluk of eeuwig zielenheil", zo houdt hij hem voor. Klein geluk is al het aardse, zoals een gelukkig huwelijk.
Een mens in normale doen zou de zwarte kraai met pek en veren wegjagen, maar Hans, die gelukkig getrouwd is met Margje, heeft het moeilijk, wat hem vatbaar maakt voor de zwartgallige religieuze praatjes. Als kweker houdt hij nauwelijks het hoofd boven water en hij worstelt met schuldgevoelens over zijn vader, een grafdelver, die een inktzwart geloof aanhing, en stikte toen hij in een graf viel.
Met Hans gaat het van kwaad — een passend woord in dit verband — tot erger. Als hij in zijn tuin letterlijk het licht ziet, slaat de religieuze mataglap definitief toe. "Papa heeft God gezien", zegt zijn zoontje. "Nee, papa heeft een beetje te hard gewerkt", antwoordt Margje, die Hans tevergeefs probeert terug te voeren naar planeet aarde. Als de film acht jaar vooruit springt, houdt Hans wekelijks thuis religieuze gebedsdiensten met de zwarte kraaien. Margje mag als huisvrouw de heren van drank en spijs voorzien. Weer acht jaar later, we zijn in 1965 beland, komt de film tot een (melo)dramatische climax.
Knielen op een bed violen ziet er visueel uitstekend uit, maar is niet het aangrijpende drama geworden dat het misschien had kunnen zijn. Dat ligt niet aan de acteurs (Barry Atsma als Hans, Noortje Herlaar als Margje), maar aan de onbegrijpelijkheid van Hans' religieuze sektarisme. Waarom sluit hij zich aan bij zeloten, die zijn huwelijk en gezin de vernieling in helpen? Wat drijft hem? Is hij een hulpeloos mens die in de klauwen van een sekte valt? Een psychotische man, die in een kliniek thuishoort? Of een man die na de dood van zijn tirannieke vader een nieuwe autoritaire pseudovader zoekt in religieus fanatisme? Of zien we een man die zich boven gewone stervelingen wil uittillen, wat hem in het maatschappelijk leven niet lukt, maar wel met een extreme vorm van religie?
Knielen op een bed violen schetst een tragisch geval van religieuze radicalisering. Een eeuwig actueel thema, waarvoor blijkbaar alle religies vatbaar zijn. Evenals patriarchale verhoudingen. In Knielen op een bed violen zijn vrouwen geschapen om mannen te dienen. Wie het anders ziet, is bevangen door satan. In de tweede helft van de film worden snel, te snel, andere zaken uit Siebelinks roman behandeld, zoals de generatiekloof tussen Hans en zijn jongste zoon ("Je houdt je mond, rotjong!"), en zijn relatie met zijn steenrijke wereldse buurman. Het voelt als afraffelen. Dat Knielen op een bed violen ook een déjà vu oproept, komt doordat hij in een veertigjarige Nederlandse filmtraditie over het verstikkende geloof van mannenbroeders staat. Alles is nu wel gezegd over die klamme deken. Laten we afspreken dat de traditie met deze film stopt.

Jos van der Burg


top
Knielen op een bed violen

Februari 2016 #384



Productie
Alain De Levita
Sytze van der Laan
Regie
Ben Sombogaart
Scenario
Hugo Heinen
Camera
Piotr Kukla
Montage
Axel Skovdal Roelofs
Muziek
Dirk Brossé
Met
Barry Atsma
Noortje Herlaar
Marcel Hensema
Bert Luppes

Kleur, 112 minuten

Distributie
September Film
Te zien
vanaf 25 februari

Ga voor alle bioscopen
en speeltijden naar
MrMovie.nl

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


K

K3 Bengeltjes
K3 Dierenhotel
K3 EN DE KATTENPRINS
K3 Love Cruise
KABOOM
KABOUTER PLOP
THE KABULI KID
KADOSH
KAFKA
KAIDAN
KAIRO/PULSE
KALIFORNIA
KAMELEON 2
KAMEN
KAN DOOR HUID HEEN
KANDAHAR
KANGAROO JACK
Kankerlijers
KANSAS CITY
KAOS
Kapitein Onderbroek: Het eerste grote avontuur
KAPITEIN ROB EN HET GEHEIM VAN PROFESSOR LUPARDI
Kappen
Kapringen
KARAKTER
KARAKUM
THE KARATE KID
KARNAVAL
Karsu
KASSABLANKA
Kat en muis
KATALIN VARGA
KATE AND LEOPOLD
Kauwboy
KAZAAM
KEANE
KEBAB CONNECTION
Kedi (Ceyda Torun over)
Keep on Keepin' on
Keeper (Guillaume Senez over)
The Keeper of Lost Causes
KEEPING MUM
KEEPING THE FAITH
Keeping Up with the Joneses
KEES DE JONGEN
Keet & Koen en de speurtocht naar Bassie & Adriaan
Keith Richards: Under the Influence
KEIZER KUZCO
KEN JACOBS
KEN PARK
Kenau
KENNIS VAN HELEN
KERITY, HET GEHEIM VAN ELEONORE
DE KERSENPLUK
KERST BIJ DE LIEVEHEERSBEESTJES
DE KEUKEN VAN KOK
De keuze van mijn vader (Yan Ting Yuen over)
Key House Mirror
KHADAK
KICK-ASS
Kick-Ass 2
KICKS
Kid
THE KID STAYS IN THE PICTURE
Kidnap
Kidnapping Mr. Heineken
The Kidnapping of Michel Houellebecq
Kidnep
KIDS
KIDS RETURN
KIDZ IN DA HOOD
KIJK IK VLIEG
KIKA
Kiki, el amor se hace
KIKUJIRO
KILL BILL — VOL. 1
KILL BILL — VOL. 2
Kill List
Kill Switch
Kill Your Darlings
THE KILLER
KILLER
Killer Elite
THE KILLER INSIDE ME
Killer Joe
KILLER OF SHEEP
KILLER: A JOURNAL OF MURDER
KILLERS
THE KILLING
KILLING ME SOFTLY
The Killing of a Sacred Deer
Killing Them Softly
KILLING ZOE
KINATAY en LOLA
Die Kinder vom Napf
KINDEREN VAN GIETIJZEREN GODEN
De kinderen van Juf Kiet
KINDERSPIELE
Kinetta
King and Country
KING ARTHUR
King Arthur: Legend of the Sword
THE KING IS ALIVE
KING KONG
KING OF CALIFORNIA
King of Devil's Island
THE KING OF KONG
KING OF NEW YORK
King of the Belgians
KING OF THE HILL
The King's Gardens
THE KING'S SPEECH
THE KINGDOM (Lars von Trier)
THE KINGDOM (Peter Berg)
THE KINGDOM II (Lars von Trier, Morten Arnfred)
KINGPIN
Kingsman: The Golden Circle
Kingsman: The Secret Service
KINSEY
KIRIKOU EN DE HEKS
KISS KISS BANG BANG
Kiss Me
Kiss Me Deadly
KISS OF DEATH
KISS OF LIFE
KISS OF THE DRAGON
KISS THE GIRLS
KISSED
KITCHEN STORIES
THE KITE RUNNER
KLADBOEKSCÈNES
KLASS
KLEIN VOOR ALTIJD
DE KLEINE BLONDE DOOD
DE KLEINE IJSBEER
KLEINE IJSBEER 2
Kleine ijstijd
DE KLEINE MAANBEER
KLEINE NEMO
De kleine prins
HET KLEINE SPOOKJE LABAN
KLEINE TEUN
De kleine vampier
KLEINE VERA
DE KLEINE ZEEMEERMIN
KLEINES TROPICANA
KNALLHART
KNETTER
Knielen op een bed violen
Knife in the Clear Water (Wang Xuebo over)
KNIGHT AND DAY
Knight of Cups
A KNIGHT'S TALE
Knock Knock
KNOCKED UP
KNOCKIN' ON HEAVEN'S DOOR
Knoester & Berkelientje
KNOFLÍKÁRI
KNOWING
Koemba: de zebra die z'n strepen kwijt is
Kollektivet
KOLYA
KOM NIET AAN MIJN KINDEREN
Komedie om geld
Komm mir nicht nach (Dreileben)
KOMT EEN VROUW BIJ DE DOKTER
Kon-Tiki
Kong: Skull Island 3D
DER KONIG VON KREUZBERG
KONING DER MASKERS (BIAN LIAN)
DE KONING EN DE VOGEL
DE KONING EN IK
De Koning van de Mont Ventoux
Kooky
KOPPS
DE KORENSLAG
HET KORPS MARINIERS
KOSH BA KOSH
Koza (Previously Unreleased)
KRAAK!
KRABAT — MEESTER VAN DE ZWARTE MOLEN
KRAJINKA
KRÁMPACK
Krampus
KRÁVA
De krekel
Kreuzweg
DER KRIEGER UND DIE KAISERIN
Krigen
KRIMA/KERIME
Kriterion sinds '45
DE KROKODILLENBENDE
KRUIMELTJE
Kubo en het magische zwaard
Kuma
Kumaré
KUNDUN
KUNG FU HUSTLE
KUNG FU PANDA
KUNG FU PANDA 2
Kung Fu Panda 3 (NL)
Kunst... begin drrr niet an
Kurai kurai — Verhalen met de wind
KUROSAWA COLLECTIE 2
KURT & COURTNEY
Kurt Cobain: Montage of Heck
DE KUS
KUTZOOI
KWAIDAN
Kyteman: Now What?