Kyteman: Now What?

Muziek is de kortste weg naar de ziel, toont de documentaire Over Canto. In Kyteman: Now What? is die weg verstopt geraakt.

Terwijl ik dit schrijf, speelt in mijn computer de dvd van Simeon ten Holts pianocompositie Canto Ostinato. Het zou zomaar kunnen dat deze minimal music een ommezwaai in mijn leven veroorzaakt. Het overkwam de Française Colette Noël. Zij is een van de mensen die in Ramon Gielings Over Canto uitleggen hoe radicaal hun leven door dit muziekstuk veranderde. De getrouwde Noël en moeder van twee kinderen wist na het horen van Canto Ostinato dat het roer om moest. En dat niet alleen: de muziek bezorgde haar ook "het mentale en filosofische gereedschap" om de ommekeer te bewerkstelligen. Ze scheidde van haar man, waardoor haar leven veranderde van "welgesteld comfortabel naar alleen met twee kinderen." Dat ze niet alleen is gebleven, blijkt uit het terloops onthulde, niet van ironie gespeende, happy end van de film.
Zo gelukkig liep het niet met iedereen af. Een Canadees vertelt dat Canto Ostinato zijn broer tot zelfmoord aanzette. Na het bijwonen van een live-uitvoering vond de jongen dat zijn leven 'vervuld' was. Over Canto stelt de vraag waarom muziek zo'n enorme invloed op ons heeft. Een muziekprofessor zegt iets over muziek als 'drager van emoties', maar het blijft een mysterie. De meest ontnuchterende opmerking komt van de 88-jarige Ten Holt zelf: Canto zou hij graag inruilen voor het vermogen om weer te kunnen fietsen.

Paniek
Dat iets "zo hard en zo snel ging vliegen" had hij nog nooit meegemaakt, zegt Rob Kramer van Productiehuis ON over de bliksemcarrière van Colin Benders, beter bekend als Kyteman. De muzikant stak met zijn Hiphop Orchestra bijna drie jaar geleden met energieke, swingende feestmuziek Nederland in brand. Dat achter zijn vrolijke imago van leven-omhelzende positivo een eeuwige tobber schuilt, is te zien in Kyteman. Now What?. Filmmaakster Menna Laura Meijers volgt Benders in de periode na de opheffing van het Hiphop Orchestra. De muzikant zit in een artistieke maar ook een mentale impasse. Hij wil zich niet laten leiden door geld en succes, maar wat hij wel wil is onduidelijk. De gesprekken met zijn vader, die manager van hem is, en zijn emotionele moeder, die optreedt als een soort mentale begeleider, gaan over vaagheden als op ontdekkingsreis gaan in jezelf. "Ik moet vooral gewoon een beetje wegspacen en ideeën uitspuiten", zegt Kyteman, die als hij het benauwd krijgt naar India en later naar IJsland vlucht. Kyteman. Now What? is een fascinerend portret van Kyteman, die overdonderd door succes, in zijn woorden, in een "vacuüm van stress, angst, paniek en prestatiedrift" belandt. En daar uiteindelijk uitklimt.

Jos van der Burg