Burning
Tesnota
First Man
Transit (Christian Petzold over)
Living the Light — Robby Müller (Claire Pijman over)
Ome Thierry vertelt

Lumière! L'aventure commence

Frankrijk, 2016 | Thierry Frémaux
Cannes-directeur Thierry Frémaux zet 108 films van de gebroeders Lumière achter elkaar en geeft uiterst innemend tekst en uitleg bij het oeuvre van de eerste filmkunstenaars.

Door Joost Broeren-Huitenga

Tussen 1895 en 1905 maakten de broers Auguste en Louis Lumière volgens hun bedrijfsarchieven ruim 1.400 films, elk bestaand uit een enkel shot van nog geen minuut lang. Slechts een handjevol films ging verloren en van de bewaard gebleven films zijn er nu 108 verzameld in de documentaire Lumière! L'aventure commence. Als je 108 keer 50 seconden achter elkaar zet, kom je wonderwel uit op zo'n beetje de lengte van een hedendaagse speelfilm.
Dat is dan ook precies wat Thierry Frémaux heeft gedaan voor zijn documentaire. De artistiek directeur van het Filmfestival Cannes maakt met de film zijn regiedebuut — al is het dus misschien accurater om hem aan te duiden als de samensteller. En als de verteller, want Frémaux geeft in een innemende voice-over (ietwat gezapig ondersteund door muziek van Camille Saint-Saëns) commentaar terwijl de zwijgende filmpjes lopen. Maar de regisseurs van de film zijn en blijven de broers Lumière — dat benadrukt ook Frémaux zelf herhaaldelijk. Want zoals Frémaux het in zijn voice-over stelt: de Lumières zijn niet alleen de laatste uitvinders van de cinemageschiedenis omdat zij het apparaat vervolmaakten, maar ook de eerste regisseurs.
Juist dat is een grote verdienste van zijn documentaire: veel meer dan gebruikelijk is benadert Frémaux het tweetal als filmauteurs in de moderne(re) zin van het woord. Waar over vroege filmmakers veelal gedacht wordt als kermisartiesten die teerden op de noviteit van hun medium, behandelt Frémaux ze als makers met een herkenbare stijl, die vanuit een persoonlijke visie op hun vak en op de wereld nadachten over zaken als kadrering en mise-en-scène.

Remake
Frémaux zette de 108 korte films niet lukraak achter elkaar. En hoewel hij begint met de beroemde allereerste film, La sortie de l'usine Lumière à Lyon, is ook de chronologie niet leidend in zijn structuur. In plaats daarvan verdeelt hij het overgeleverde werk van de Lumières in elf grofweg thematisch georganiseerde hoofdstukken. Een greep: beelden van Lyon, de woonstad van de Lumières; films over kinderen; komedies; werk; sport en spel; films over de snelle maatschappelijke veranderingen rond de vorige eeuwwisseling.
Zoals de explicateur van de vroege cinema als spreekstalmeesters tijdens de filmprogramma's tekst en uitleg gaven, zo biedt ook Frémaux context en duiding. Soms haalt hij met de tong in de wang de gevestigde mythes onderuit: van La sortie de l'usine blijken meerdere versies te zijn, dus misschien is de 'eerste film van de filmgeschiedenis' direct al een remake. Andere keren houden de mythes stand: de doodsangst die het publiek zou hebben doorstaan bij de vertoning van een film met een aankomende trein, wetenschappelijk al jaren geleden ontkracht, komt doodleuk weer voorbij. Niet voor niets haalt Frémaux ergens dit adagium van John Ford aan: "Print the legend, not the fact."
Het thema 'eersten' blijft terugkomen, en (hoewel enig Frans chauvinisme hem zeker niet vreemd is) Frémaux lijkt tussen de regels door die nadruk op het debuut ook enigszins op de hak te nemen. Het filmpje Baby's First Steps, waarin we inderdaad een kind zijn eerste voorzichtige stapjes zien zetten, noemt Frémaux gekscherend "de allereerste suspense-film"; een weergave van een theatrale vechtwedstrijd in Japan wordt "de eerste kung fu-film"; een opname vanuit een luchtballon "het eerste drone-shot".

Zeg wat je ziet
Naast die zeer gedegen onderbouwde contextualisering, verteld op de toon van een al tientallen keren herhaalde maar nog altijd geliefde familie-anekdote, waagt Frémaux zich in zijn voice-over ook aan visuele analyses van de films. Hier en daar blijft dat steken in al te hoogdravende platitudes over "meesterlijke mise-en-scène" of een "briljante plaatsing van de camera", zonder die stellingen te onderbouwen.
Frémaux hanteert regelmatig de simpele tactiek 'zeg wat je ziet', iets wat in het begin irriteert maar gaandeweg steeds meer waarde krijgt doordat bepaalde observaties zich opstapelen. Zo blijken de Lumières vrijwel altijd een publiek binnen hun kader te plaatsen. Zowel in hun documentaires als in de fictiefilmpjes is er vaak een onschuldige passant die reageert op de handelingen — of dat nu een kleine visuele grap is, of een met veel misbaar voorbijsnellende brandweerwagen. Zo kauwen de filmmakers ook zonder aanzwellend strijkorkest het publiek bij hun vertoningen voor wat zij van het getoonde kunnen vinden en voelen.
Tussen de regels door maakt Frémaux ook duidelijk hoe intiem de vroege filmgeschiedenis verbonden is aan het persoonlijke leven van deze makers. Veel van hun eerste beelden zijn (ogenschijnlijk) simpele beelden van hun eigen familieleven, en de eerdergenoemde trein kwam aan op station La Ciotat — het kustplaatsje waar de familie Lumière een zomerhuis had. Het bestendigt Frémaux' benadering van de broers als filmauteurs in plaats van fabrikanten. Makers met een duidelijk idee van cinema als kunstvorm — in Frémaux' woorden: "vreugdevol, teder en universeel."


top
Lumière! L'aventure commence

Maart 2018 #407

Gerelateerd

Thierry Fremaux over Lumière!: 'Ik wil de Lumières hun plek in de film­ge­schie­denis terug­geven'

Productie
Thierry Frémaux
Bertrand Tavernier
Regie en scenario
Thierry Frémaux
Montage
Thierry Frémaux
Thomas Valette

Zwart-wit, 90 minuten

Distributie
September Film
Te zien
vanaf 8 maart

Ga voor alle bioscopen
en speeltijden naar
MrMovie.nl

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


L

L'chaim!
L.A. CONFIDENTIAL
La La Land
LAAGLAND
DE LAATSTE DAGEN VAN EMMA BLANK
DE LAATSTE OVERWINNING
LABAN HET ALLERLIEFSTE SPOOKJE
LADDER 49
LADIES IN LAVENDER
LADIES IN LOVE
LADIES ROOM
LADRI DI BICICLETTE (FIETSENDIEVEN)
IL LADRO DI BAMBINI
The Lady
Lady Bird
LADY CHATTERLEY ET LE HOMME DE BOIS
LADY EN DE VAGEBOND
The Lady in the Van
LADY IN THE WATER
Lady Macbeth (William Oldroyd over)
LADY SNOWBLOOD
LADYBIRD, LADYBIRD
THE LADYKILLERS
LAGAAN
LAGRIMAS NEGRAS
LAILA'S BIRTHDAY
LAISSEZ-PASSER
LE LAIT DE LA TENDRESSE HUMAINE
THE LAKE HOUSE
LAKE PLACID
LAKE TAHOE
LAKEBOAT
LAMENTO EMORI
LAMERICA
LAND AND FREEDOM
Land of Mine — Under Sandet
LAND OF PLENTY
LAND OF THE DEAD
The Land of the Enlightened
THE LAND OF THE WANDERING SOULS
Land van aankomst
Landscape Suicide
LANDSCHAPPEN WAAR NIEMAND VAN WEET
LANG & GELUKKIG
Lang leve de Koningin
De lange weg naar het Noorden (Tout en haut du monde)
LANGER LICHT
THE LANGOLIERS
DE LANGSTE REIS
LANSKY
LANTANA
LAP ROUGE
LARA CROFT TOMB RAIDER: THE CRADLE OF LIFE
LARA CROFT: TOMB RAIDER
Larry Crowne
LARS AND THE REAL GIRL
LAST ACTION HERO
THE LAST AIRBENDER 3D
THE LAST BROADCAST
THE LAST CASTLE
LAST CHANCE HARVEY
LAST CONVERSATION
LAST DANCE
LAST DAYS
THE LAST DAYS
THE LAST DAYS OF SHISHMAREF
The Last Elvis (El último Elvis)
THE LAST EXORCISM
The Last Exorcism part II
Last Hijack (Femke Wolting en Tommy Pallotta over)
LAST HOLIDAY
THE LAST HOUSE ON THE LEFT
THE LAST KING OF SCOTLAND
THE LAST LEGION
LAST MAN STANDING
LAST NIGHT
LAST RESORT
THE LAST SAMURAI
THE LAST SEDUCTION
THE LAST SEDUCTION II
The Last Sentence
The Last Son
THE LAST STATION
LAST STOP 174
THE LAST SUPPER
THE LAST TRAIN
LAST TRAIN HOME
Last Vegas
The Last Witch Hunter
The Last Wolf
LATCHO DROM
LATE FRAGMENT
LATE MARRIAGE
Late Mizoguchi
A Late Quartet
Late Spring
LAURA'S STER
Laurence Anyways
LAW ABIDING CITIZEN
Lawless
LAWNMOWER MAN 2: BEYOND CYBERSPACE
Lay the Favorite
LAYER CAKE
Layla Fourie
Layla M.
LBJ
LEAF ON A PILLOW
THE LEAGUE OF EXTRAORDINARY GENTLEMEN
A LEAGUE OF THEIR OWN
Lean on Pete
Leaning into the Wind
LEAP YEAR
Leatherface
LEATHERHEADS
LEAVING LAS VEGAS
LEAVING MANDELA PARK
LEBANON
DAS LEBEN DER ANDEREN
DAS LEBEN IST EINE BAUSTELLE
Lee Towers: The Voice of Rotterdam
LEEF!
DE LEEUWENKONING II: SIMBA'S TROTS
LEF
LEFT LUGGAGE
LEGALLY BLONDE
LEGALLY BLONDE (2): RED WHITE AND BLONDE
Legend
THE LEGEND OF 1900
THE LEGEND OF BAGGER VANCE
THE LEGEND OF GINGKO/GINGKO BED 2
The Legend of Hercules
The Legend of Longwood
The Legend of Tarzan
LEGEND OF THE GUARDIANS 3D
LEGEND OF ZORRO
De legende van Walhalla: Thor
LEGENDS OF THE FALL
De LEGO Batman Film
De LEGO Film
De LEGO Ninjago Film
The Leisure Seeker
LEK
LEMMING
LEMON TREE
Lemonade
LEMONY SNICKET'S A SERIES OF UNFORTUNATE EVENTS
Lena
LEO TOLSTOY'S ANNA KARENINA
LA LEÓN
LEON
LEONARD COHEN: I'M YOUR MAN
LEONERA
THE LEOPARD SON
LEPEL
LESBIAN VAMPIRE KILLERS
The Lesson
LET EACH ONE GO WHERE HE MAY
LET ME HAVE IT ALL
LET ME IN
LET THE RIGHT ONE IN
Let's Be Cops
LET'S MAKE MONEY
LETHAL WEAPON 4
LETTER TO AMERICA
LETTERS FROM A KILLER
LETTERS FROM IWO JIMA
LETTERS TO JULIET
LA LETTRE
DE LEUGEN
Leve boerenliefde
LEVE HET BRUINE MONSTER
Het leven is vurrukkulluk
LEVEN MET JE OGEN
HET LEVEN UIT EEN DAG
Het leven volgens Nino
Leven? Of theater?
HET LEVENDE BOS
Levende rivier
Leviathan (Andrei Zvjagintsev)
Leviathan (Lucien Castaing-Taylor, Verena Paravel)
LEVITY
UNE LIAISON PORNOGRAPHIQUE
LIAM
LIAR
LIAR LIAR
LIBERA
La libertad
LIBERTÉ
THE LIBERTINE
LIBERTY HEIGHTS
LICENSE TO WED
LICHTER (DISTANT LIGHTS)
LIEBE IN GEDANKEN (LOVE IN THOUGHTS)
Het lied van de zee
LIEDEREN UIT HET LAND VAN MIJN MOEDER
LIEFDE EN GELUK
Liefde is aardappelen
LIES
Life (Anton Corbijn)
Life (Daniel Espinosa)
LIFE (Ted Demme)
LIFE ACCORDING TO AGFA
THE LIFE AND DEATH OF PETER SELLERS
THE LIFE AQUATIC WITH STEVE ZISSOU
LIFE AS A HOUSE
LIFE AS WE KNOW IT
THE LIFE BEFORE HER EYES
LIFE DURING WARTIME
LIFE IS A MIRACLE
Life is Beautiful
A LIFE LESS ORDINARY
Life of Crime
THE LIFE OF DAVID GALE
Life of Pi
Life, Animated
Lifeforce
Lifelong
LIFESAVERS
LIFETIMES
The Light Between Oceans
LIGHT SLEEPER
The Light Thief
Light Years
THE LIGHTHOUSE
LIGHTS IN THE DUSK
Lights Out
LIJMEN HET BEEN
Like Father, Like Son
LIKE GRAINS OF SAND
LIKE IT IS
LIKE MIKE
Like Someone in Love
LILA DIT ÇA
Lilet Never Happened
LILJA 4-EVER
LILO & STITCH
Lilting (Hong Khaou over)
Lily Lane (Previously Unreleased)
LIMBO
THE LIMEY
LIMITLESS
THE LIMITS OF CONTROL
LIMO
Lincoln
THE LINCOLN LAWYER
LINHA DE PASSE
LINKS
Lion
THE LION KING
Lion King 3D
LIONS FOR LAMBS
LIPSTICK ON YOUR COLLAR
LISA
Lisandro Alonso Box
LISBON STORY
Listen to Me Marlon
Little Black Spiders
LITTLE BUDDHA
LITTLE CHILDREN
LITTLE MAN
Little Men
LITTLE MISS SUNSHINE
LITTLE NICKY
LITTLE ODESSA
A LITTLE PRINCESS
THE LITTLE RASCALS
LITTLE SENEGAL
Little Sparrows
A LITTLE TRIP TO HEAVEN
THE LITTLE VAMPIRE
LITTLE VOICE
LITTLE WOMEN
Live By Night
LIVE FLESH
LIVE FOREVER
LIVE!
LIVERPOOL
Living and Other Fictions
LIVING IN OBLIVION
LIVING OUT LOUD
Living the Light — Robby Müller (Claire Pijman over)
LIVING WITH AN IDIOT
Liza, the Fox-Fairy
THE LIZZIE MCGUIRE MOVIE
Lo and Behold: Reveries of the Connected World
LOADED
The Lobster
THE LOCALS
LOCH NESS
LOCK, STOCK AND TWO SMOKING BARRELS
Locke
Lockout
LOENATIK DE MOEVIE
Loenatik, te gek
LOFT
Logan
Logan Lucky
La loi du marché (Vincent Lindon over)
Loin des hommes
LOL: Laughing Out Loud
LOLA RENNT
Lola Versus
LOLITA
LOMAX, THE SONGHUNTER
LONDON RIVER
LONDON TO BRIGHTON
LONE STAR
The Loneliest Planet
LONELY HEARTS
A Long and Happy Life
THE LONG DAY CLOSES
UN LONG DIMANCHE DE FIANÇAILLES
THE LONG KISS GOODNIGHT
The Long Season
A Long Story
LONG TIME DEAD
THE LONG WEEKEND
The Longest Ride
The Look of Love
The Look of Silence (Joshua Oppenheimer over)
LOOK WHO'S TALKING NOW!
LOOKING FOR ERIC
LOOKING FOR RICHARD
Looking Glass
THE LOOKOUT (John Badham)
THE LOOKOUT (Scott Frank)
LOONEY TUNES: BACK IN ACTION
Looper
LORD OF ILLUSIONS
THE LORD OF THE RINGS: THE FELLOWSHIP OF THE RING
THE LORD OF THE RINGS: THE RETURN OF THE KING
THE LORD OF THE RINGS: THE TWO TOWERS
LORD OF WAR
Lore
LORENZO'S OIL
LOST AND DELIRIOUS
THE LOST CITY
The Lost City of Z
LOST HIGHWAY
LOST IN SPACE
LOST IN TRANSLATION
LOST IN YONKERS
LOST PARADISE
THE LOST PARADISE
LOST PERSONS AREA
Lost River
LOST SOULS
The Lost Weekend
THE LOST WORLD: JURASSIC PARK
LOT
A LOT LIKE LOVE
Lotgenoten
Lotte en de maansteen
LOTTE VAN UITVINDERSDORP
Lotus
LOU BIOU
LOU REED'S BERLIN
Louder Than Bombs (Joachim Trier over)
Louis en de Aliens
Louis Theroux: My Scientology Movie
Louis van Gasteren-box
LOUISE (TAKE 2)
Louise en hiver
Louise Wimmer
LOURDES
Love & Friendship
Love & Fungi
LOVE & OTHER DRUGS
LOVE & SEX
Love (Judd Apatow, Paul Rust, Lesley Arfin)
Love (William Eubank)
Love 3D (Gaspar Noé)
LOVE ACTUALLY
LOVE AFFAIR
LOVE AND DEATH ON LONG ISLAND
Love and Honor
LOVE AND HUMAN REMAINS
LOVE AND OTHER CATASTROPHES
LOVE CONQUERS ALL
LOVE ETC.
Love Eternal
THE LOVE GURU
LOVE IN THE TIME OF CHOLERA
Love Is All You Need
Love is Strange
LOVE IS THE DEVIL
Love is Thicker Than Water
THE LOVE LETTER
LOVE LIVE LONG
LOVE LIZA
LOVE ME
LOVE OBJECT
The Love Punch
LOVE RANCH
LOVE SERENADE
LOVE! VALOUR! COMPASSION!
Love, Rosie
Love, Simon
Lovelace
Loveless
LOVELY & AMAZING
THE LOVELY BONES
LOVELY BY SURPRISE
LOVELY RITA
LOVER OF LOSER
A LOVESONG FOR BOBBY LONG
Loving
Loving Vincent
THE LOW LIFE
Lucia de B.
LUCÍA Y EL SEXO
Lucky
LUCKY BREAK
LUCKY EN ZORBA
LUCKY NUMBER SLEVIN
LUCKY NUMBERS
The Lucky One
LUCKY YOU
THE LUCONA AFFAIR
LUDWIG
LUDWIG 1881
LUGARES COMUNES
Lukas & Abel: Vleugelbroertjes
LULU
Lumière! L'aventure commence
LUMUMBA
LUNA PAPA
LUNAR ECLIPSE
The Lunchbox
LUNDI MATIN
LOS LUNES AL SOL
LUST, CAUTION
LUTHER
THE LUZHIN DEFENCE
LYNCH (ONE)