Blade Runner 2049
The Square
Un beau soleil intérieur
The Glass Castle
Kleine ijstijd
De dichter die zichzelf bedenkt

Neruda

Chili/Argentinië/Frankrijk, 2016 | Pablo Larraín
Neruda is een film over inspiratie. Over hoe de dichter zijn eigen leven inspireert, en dat van zijn fans en vijanden. Vooral die laatsten. Want Pablo Larraín situeert dit verhaal over de Chileense schrijver-diplomaat in de korte periode van onderduik en ontsnapping in 1948 nadat de communist Neruda om zijn politieke ideeën in ongenade viel.

Door Dana Linssen

Je moet maar durven. Het mooiste gedicht van een van de beroemdste dichters te wereld —

Vannacht kan ik de treurigste verzen schrijven.

Bijvoorbeeld schrijven: ‘De nacht ligt aan stukken,
en blauw huiveren de sterren, in de verte.'
De nachtwind roert zich zingend in de hemel.

Vannacht kan ik de treurigste verzen schrijven.
Ik hield van haar en soms hield zij ook van mij.


— etcetera.

...je moet dat gedicht maar door je film heen durven weven die Neruda heet, maar geen doorsnee biopic is over de Chileense dichter, diplomaat (en later niet-meer-zo-diplomaat) en politicus Pablo Neruda (Ricardo Eliécer Neftalí Reyes Basoalto, 1904-1973). Je moet die woorden die voor zoveel mensen zoveel betekenissen hebben maar durven gebruiken om die dichter niet groter en mooier te maken dan die woorden toch al zijn, maar kleiner dan de mythe die hij is geworden. Als Neruda aan het begin van de film verkleed als 'Lawrence of Arabia' een feestje binnenvalt en die beroemde regels begint te declameren dan is dat ijdel, koket, routineus. Maar ze hangen aan zijn lippen. Natuurlijk. Ze worden ter plekke allemaal weer verliefd en versmaad.
Het is precies die mix van subtiliteit en bravoure die niet alleen het werk van Neruda kenmerkt, maar ook zijn filmische biograaf Pablo Larraín tot een van de interessantste regisseurs van dit moment maakt. Neruda was iemand die in voetbalstadions optrad, wiens gedichten een revolutie brandend konden houden, maar die, in de woorden van een transseksuele prostituee in de film, ondanks alle passie die hij als dichter wist te inspireren als man zelf nogal kleurloos was.

Autoritarisme en paranoia
In een consistent en persoonlijk oeuvre, dat genrewetten gebruikt om onthutsende portretten te schilderen, schrijft Larraín de geschiedenis van zijn land, die door de mechanismen van autoritarisme en paranoia juist reuze actueel is. Hij maakte films over de dictatuur onder generaal Pinochet, zoals Tony Manero (2008) en het voor een Oscar genomineerde NO (2012). En vorig jaar kwam hij met het naargeestige spookverhaal over levende doden El club, waarin hij de wereld van katholieke schuilhuizen ontmaskerde waarin in ongenade gevallen priesters door de kerk aan het zicht van de wereld worden onttrokken. Per film kiest hij een structuur en een stijl — hij werkt bijvoorbeeld graag met camera's, lenzen en filmmateriaal uit de periode waarin het verhaal zich afspeelt, om een gevoel van media-authenticiteit te bewerkstelligen.

Dichtersbiografie
2016 is het jaar waarin Larraín twee biopics afleverde. Neruda ging in Cannes in première, en werd door Chili voor de Oscars ingezonden, Jackie volgde in Venetië, en wordt begin volgend jaar in Nederland verwacht. Toch is Neruda al meteen geen gewone dichtersbiografie. De film zoomt in op een korte episode in 1948 waarin Neruda senator is voor de communistische partij en weigert zijn politieke ideeën op te geven, nadat president Gabriel Gonzalez Videla de partij verbiedt en een arrestatiebevel tegen hem uitvaardigt.
Rondom die gebeurtenissen weeft de film op het eerste gezicht een klassiek achtervolgingsverhaal, dat zich nu eens als detective, dan weer als film noir, dan weer als western laat bekijken. Dat genrespel zet het kat-en-muis-spel tussen Neruda en (de semi-fictieve) politieagent Óscar Peluchonneau (Gael García Bernal) steeds weer in een nieuw licht. Wie is hier nu eigenlijk de jager en wie de prooi? Neruda weigert om in stilte te verdwijnen. Geheel in lijn met zijn door Larraín aangedikte publieke persona van saloncommunist, womanizer, entertainer en romantische idealist wil hij er een 'spektakel' van maken. Als het dan toch moet, dan wil hij zijn ondergang met meer pathos beleven dan het leven zelf. En zo schept hij langzamerhand zijn eigen personage: de dichter die op de hielen wordt gezeten door de agent die er achter komt dat ook zijn acties worden gedirigeerd door de dichter. Hij begint zich steeds meer een fictief figuur te voelen.

Gevaarlijke opportunist
Die uncanny onechtheid van dit verhaal over feit en fictie, en daarmee over geschiedschrijving en het genre van de biopic zelf, wordt gedragen door Sergio Armstrongs sluipende camera, die met een kleine verschuiving van hoek of perspectief twijfel kan zaaien over de 'echtheid' van de situatie. Hetzelfde spel speelt de film met de voice-over, waarvan je eerst denkt dat hij van een romanpersonage is, en dan van een personage blijkt dat pas later in het verhaal wordt geïntroduceerd. De film creëert voortdurend sluipwegen en doorgangetjes tussen de verschillende lagen die de (historische) werkelijkheid kan hebben. Hij onderzoekt daarmee ook de vraag of we in het verleden van Neruda op zoek moeten naar de waarheid over de dichter, de waarheid over het verhaal, of misschien — voor zover zoiets als de waarheid überhaupt bestaat — naar een verhaal over verhalen, waartoe de politieke ficties van Videla en Pinochet ook behoorden. In die zin zijn wij allemaal Peluchonneau, maakt de film van ons allemaal door Neruda verzonnen, maar ook tot actie aangezette detectives. Dat we fictieve personages zijn, wil nog niet zeggen dat we niet hoeven handelen.


top
Neruda

December 2016 #393



Productie
Renan Artukmac
Peter Danner
Fernanda del Nido e.a.
Regie
Pablo Larraín
Scenario
Guillermo Calderón
Camera
Sergio Armstrong
Montage
Hervé Scheid
Muziek
Federico Jusid
Art Direction
Estefania Larraín
Met
Gael García Bernal
Luis Gnecco
Mercedes Morán
Alfredo Castro

Kleur, 107 minuten

Distributie
Imagine
Te zien
vanaf 8 december

Ga voor alle bioscopen
en speeltijden naar
MrMovie.nl

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


N

N — The Madness of Reason
N'OUBLIE PAS QUE TU VAS MOURIR
NA PUTU
NAAR DE KLOTE!
NACHMITTAG
NACHO LIBRE
NACHTRIT
NACHTVLINDER
NADIE CONOCE A NADIE
NADINE
NAISSANCE DES PIEUVRES
NAKED
THE NAKED CITY
NAKED GUN 33 1/3
NAKED IN NEW YORK
THE NAKED PREY
THE NAMESAKE
LA NANA
Nannerl, la soeur de Mozart
THE NANNY DIARIES
NANNY MCPHEE
NANNY MCPHEE AND THE BIG BANG
NAPOLEON
Napoléon
NAQOYQATSI
NARC
NATHALIE
National Gallery (Frederick Wiseman over)
NATIONAL SECURITY
NATIONAL TREASURE
NATIONAL TREASURE: BOOK OF SECRETS
THE NATIVITY STORY
NATURAL BORN KILLERS
Nature
DE NATUURLIJKE RUIMTE
The Navigator
THE NAVIGATORS
NE LE DIS À PERSONNE (TELL NO ONE)
Ne me quitte pas
NEAK SRE
Nebraska
NED KELLY
NEDS
Need for Speed
NEEDFUL THINGS
THE NEGOTIATOR
LA NEGRA ANGUSTIAS
Les neiges du Kilimandjaro
Neighbouring Sounds
NEKO-MIMI
NELL
NELLY ET MR. ARNAUD
Nelsons No. 5
NEMMENO IL DESTINO
Nena
NÉNETTE ET BONI
Neon Bull
The Neon Demon
NEROLIO (Aurelio Grimaldi over)
Neruda
Nerve
THE NET
The Net (Geumul)
THE NETHER-HORROR COLLECTION
NETTOYAGE À SEC
Never a Dull Moment
NEVER BEEN KISSED
NEVER LET ME GO
NEVER TALK TO STRANGERS
THE NEW DAUGHTER
THE NEW GUY
NEW IN TOWN
NEW JERSEY DRIVE
New Kids Nitro
NEW KIDS: TURBO!
NEW MOON: THE TWILIGHT SAGA
NEW POLICE STORY
NEW ROSE HOTEL
THE NEW SWISS FAMILY ROBINSON
THE NEW WORLD
New Year's Eve
NEW YORK MINUTE
NEW YORK, I LOVE YOU
NEW YORK, IMAGES FROM THE EDGE
The Newsroom
THE NEWTON BOYS
NEXT
THE NEXT BEST THING
Next Goal Wins
NEXT STOP WONDERLAND
THE NEXT THREE DAYS
Next to Her
The Nice Guys
Nick
NICK OF TIME
NID DE GUÊPES/THE NEST
NIET ZONDER JOU
DE NIETSNUT
DE NIEUWE AVONTUREN VAN HET MOLLETJE
Nieuwe helden
DE NIEUWE MOEDER
Nieuwe tieten
De nieuwe wildernis
NIGHT AND THE CITY
NIGHT AT THE MUSEUM
NIGHT AT THE MUSEUM: BATTLE OF THE SMITHSONIAN
Night at the Museum: Secret Of The Tomb
A NIGHT AT THE ROXBURY
The Night Before
NIGHT FALLS ON MANHATTAN
NIGHT MAIL
Night Moves
Night of 1000 Hours
THE NIGHT OF THE HUNTER
NIGHT TRAIN (Previously Unreleased)
Night Train to Lisbon
NIGHT WATCH (NOCHNOI DOZOR)
THE NIGHT WE NEVER MET
A NIGHTMARE ON ELM STREET
NIGHTS IN RODANTHE
NIGHTWATCH
NIGHTWATCHING
Nijntje de film
Niko 2: Familiezaken
NIKO EN DE VLIEGENDE BRIGADE
NIL BY MOUTH
NIMA TEMBA SHERPA
Nina
LA NIÑA SANTA
NINA TAKES A LOVER
NINE
NINE MONTHS
NINE QUEENS (NUEVE REINAS)
NINJA ASSASSIN
Ninja Turtles
Ninja Turtles: Out of the Shadows
NINOTCHKA
THE NINTH GATE
NIRGENDWO IN AFRIKA
NIXON
NO
NO COUNTRY FOR OLD MEN
No Escape
NO ET MOI
NO GOOD DEED
NO MAN'S LAND
NO MORE HEROES-DVD BOX
NO ONE KNOWS ABOUT PERSIAN CATS
No Place for a Rebel
NO RESERVATIONS
NO STRINGS ATTACHED
NO TRAINS NO PLANES
NO WAY HOME
Noah
De Nobelprijswinnaar
NOBODY KNOWS
NOBODY'S FOOL
Noces (Stephan Streker over)
LA NOCHE DE LOS GIRASOLES
Una noche sin luna (Previously Unreleased)
Nocturama (Bertrand Bonello over) (Previously Unreleased)
Nocturnal Animals
NÓI ALBINÓI
Noi credevamo
Noma — My Perfect Storm
NOMAD
NÖMADAK TX
Nono, het zigzagkind
De noodkreet in de fles
NOORD-KOREA, EEN DAG UIT HET LEVEN
NOOSE
NORBIT
NORD
Nordvest (Slow Criticism)
NORDWAND
NORMAAL — IK KOM ALTIED WEER TERUG
NORMAL LIFE
NORMAN JEAN AND MARILYN
NORTH
NORTH BY NORTHWEST
NORTH COUNTRY
NORTHFORK
Northwest
NORWEGIAN WOOD
NOSFERATU
LA NOSTRA VITA
NOSTRADAMUS
I nostri ragazzi (Het Diner)
NOT ANOTHER TEEN MOVIE
NOT ONE LESS (YI GE DOU BU NENG SHAO)
NOTEBOEK
THE NOTEBOOK
De Notenkraak
NOTES ON A SCANDAL
NOTHING PERSONAL
NOTHING TO LOSE
Notre jour viendra
Notre paradis
LA NOTTE
NOTTING HILL
NOU, DAT WAS HET DAN?
Le nouveau
Une nouvelle amie
Nova Zembla
The November Man
NOW AND THEN
Now You See Me
Now You See Me 2
Now, Forager: A Film About Love & Fungi (Slow Criticism)
NOWHERE
NOWHERE BOY
NSU: German History X
NUAGES. LETTRES À MON FILS
NUE PROPRIÉTÉ
LES NUITS FAUVES
THE NUMBER 23
NUOVOMONDO
NURSE BETTY
THE NUTTY PROFESSOR
THE NUTTY PROFESSOR II: THE KLUMPS
Nymphomaniac
NYNKE