The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Foto Jean-Pierre Stoop 'De gedachte dat agressie de motor is van de evolutie is volkomen achterhaald'

Shadow World (Johan Grimonprez over)

Verenigde Staten/Denemarken/België, 2016 | Johan Grimonprez
In de onderzoeksdocumentaire Shadow World onderzoeken Johan Grimonprez en Andrew Feinstein de miljardencorruptie in de internationale wapenhandel. Die corruptie gaat verder dan financiële belangen, maar heeft ons hele politieke systeem geïnfiltreerd.

Door Dana Linssen

"Corruptie is niet een bijverschijnsel van de internationale wapenhandel", ontdekte de Belgische filmmaker Johan Grimonprez (dial H-I-S-T-O-R-Y, Double Take) tijdens het maken van zijn nieuwste film Shadow World. "Terwijl ik met de Zuid-Afrikaanse journalist en oud- ANC-parlementariër Andrew Feinstein bezig was zijn boek The Shadow World: Inside the Global Arms Trade (2011) te verfilmen, kwam ik er steeds meer achter dat het precies de modus en het bestaansrecht van de wapenhandel uitmaakt."



Vijf jaar geleden werd hij opgebeld door producent Joslyn Barnes van Louverture Films. Ze kende hem van zijn eerdere werk en vroeg hem of hij zin had om een film te maken over corruptie rond de internationale wapenhandel. "Ik dacht: 'Oh, nee!' Ze vermoedde dat het wel een onderwerp zou zijn wat ik wilde aankaarten, maar ik was zelf op dat moment meer bezig met Michael Hardts idee rond 'the common', het gemeenschappelijke, het gedeelde dat ten grondslag zou moeten liggen aan politiek en economie; en een ander project dat nu ook wel zo'n beetje op poten staat: 'On Radical Ecology and Tender Gardening'. 'Eigenlijk heb ik veel meer zin om een liefdesverhaal te gaan uitwerken', zei ik zo'n beetje lachend. En toen schertste ze: 'Love? But love is worse than war.' Haar grap was innemend, maar ik dacht wel na vijf jaar rond terrorisme te hebben gewerkt met dial H-I-S-T-O-R-Y, en toen de Koude Oorlog heruitgraven, en alles rondom het begin van de angstindustrie voor Double Take, dat ik in plaats van altijd maar te bekritiseren ook wel eens wilde aanduiden waar we dan wel naartoe kunnen. Er is zo'n nood aan een nieuw politiek verhaal dat we samen kunnen vertellen. Het politiek verhaal van nu is uitverkocht. Dat is nu ook het begin van Shadow World, waar journalist Chris Hedges het heeft over een corporate coup d'etat die heeft plaatsgevonden, een staatsgreep door bedrijven. Via een achterdeurtje is dat politieke verhaal toen wel binnengeslopen." 

Moest je eerst de geschiedenis van de twintigste eeuw uitpluizen om nu dit verhaal over het heden te kunnen vertellen? "dial H-I-S-T-O-R-Y is uitgemond in 2001, het 9/11 en Double Take is op een bepaalde manier ook een 'double take' op dial H-I-S-T-O-R-Y. Voor mij analyseren die tegelijkertijd ook de geschiedenis van de media. YouTube zit er eigenlijk al op een bizarre manier in vervat. Die twee films zijn compleet gevat in het verhaal van de Koude Oorlog. Double Take eindigt met Rumsfeld die het over 'the unknown unknowns' heeft, zijn beroemde quote over het bewijs voor de massavernietingswapens in Irak. Ik maak aan het einde van die film wel een toespeling op de vraag waar het nu verder naartoe gaat. Shadow World start ongeveer in de jaren tachtig, op het kantelpunt van het uiteenvallen van de Sovjet-Unie en de ontmanteling van de Berlijnse Muur. Je zou kunnen zeggen dat vanaf de jaren tachtig, met de deregulering van de markten beetje bij beetje de corruptie waar het in Shadow World over gaat al werd geplant."

Als je het woord 'geplant' gebruikt, suggereer je dat het welbewust gebeurde. Is dat ook je stelling? "De film geeft een podium aan heel veel mensen, geplukt uit heel veel dingen die ik samen met Andrew Feinstein ben gaan onderzoeken. Bijvoorbeeld Jeremy Scahill die zijn eerste boek over Blackwater verder uitpluist in het vervolg Dirty Wars: The World is a Battlefield, dat laatste is letterlijk een statement van Rumsfeld in een van zijn snow-flake memo's. Dat dus inderdaad dingen al werden uitgezet. De deregulering maakte dat de greep van bedrijven sterker werd. Beetje bij beetje zie je, zoals ex-militair Lawrence Wilkerson ook zegt: 'We hebben een van de minst te privatiseren publieke functies geprivatiseerd. We hebben oorlog geprivatiseerd.' En daarmee het monopolie van de staat op geweld. Jeremy Scahill schrijf hoe bedrijven hun eigen privéleger kunnen engageren. Dat er bedrijven zijn met een grotere omzet dan het bruto binnenlands product van een klein land die eigenlijk een democratie omver kunnen werpen. Als je kijkt naar handelsverdragen als TTIP, dan zijn de consequenties daarvan eigenlijk al werkelijkheid: dat er een soort van tribunaal gestuurd door de grote economieën en bedrijven kan beslissen om een democratie een rechtszaak aan te doen. Dat is uitermate gevaarlijk."

Jij hebt nu deze geschiedenissen en gebeurtenissen ontrafelt, ben je er nu achtergekomen of die corruptie welbewust is ingezet, als een soort masterplan, of dat het een meer toevallig tot het ander heeft geleid? "Ik denk dat het een combinatie is. Ik ben begonnen met Andrews boek te lezen. Dat is een encyclopedie van 700 pagina's met bijna 3000 voetnoten. Daaruit het ik geprobeerd te destilleren waar de film over kon gaan. Je zoekt naar templates, en naar wat al die zaken gemeen hebben. En een daarvan was wat met Basil Zaharoff in de Eerste Wereldoorlog begon, die wapens aan beide partijen verkocht, dat 'wheelen en dealen' met beide partijen. Het ging niet over ethiek, of over politiek, maar gewoon over pure hebzucht. Vanaf het begin af aan zijn wapenhandelaren maar met een ding begaan en dat is puur centen maken. En eigenlijk begint daar het ondermijnen van de politiek en de democratie. Dat is één template, dat al die wapenhandelaren vaak 'double dealers' zijn. Het tweede is dat het niet gaat om een aantal kleine wapenhandelaars die corrupt zijn, maar dat het spel gespeeld wordt op politiek niveau, dat politici de grootste wapenhandelaren zijn. Zij zijn de verkoopsmannetjes van die grote bedrijven. En dan spreken we over de voormalige Britse premier Tony Blair en oud-president van de VS Ronald Reagan, maar ook Hilary Clinton, wat nu blijkt uit de recente wikileaks. En uiteraard de Republikeinse ex-vice-president Dick Cheney, die voordat hij de running mate werd van George W. Bush, CEO was van oliedienstverlener Halliburton, en voordien nog Minister van Defensie, een duidelijk voorbeeld van die 'revolving door' waar in de film over gesproken wordt, het heen en weer hinken tussen de privésector, die bedrijven en de politiek. Als journalist Chris Hedges dat een coup d'etat in slow motion noemt, dan is dat effectief ook zo waar. Door dit soort dingen is het politieke leven helemaal uitverkocht.  Dan denk je aan K Street in Washington, dat synoniem is geworden voor de lobbyindustrie in Amerika, waar je meer lobbyisten hebt dan politici. Bill Harting vertelt in de film dat er voor elke politicus in Washington drie defensielobbyisten zijn, daarbij spendeert bijvoorbeeld Lockheed 100 miljoen aan lobbyen, maar krijgt daarvoor miljarden aan regeringscontracten retour. Erger nog, de lobbyisten pennen zelf de wetgeving neer, die dan kant en klaar onder de neus van de politiekers wordt geschoven. En hetzelfde fenomeen is nu aan de gang in Brussel.
"Dat noemt Pierre Sprey in de film 'the feedback principle', dat je iets tegen een percentage verkoopt, wat ingebed zit in een corrupte deal, waarbij meer gevraagd wordt dan materiaal waard is, en dat is dan wat onder het mom van een 'front company' op een aparte bank wordt gezet op de Cayman-eilanden of in Zwitserland of noem maar op en dan ontdekken mensen dat ze met de corruptie veel meer verdienen dan wat ze verkopen, dus gaan ze maar corruptie verkopen."


Dat is een van de sleutelzinnen in de film. Corruptie is handelswaar geworden. Ben jij ook geïnteresseerd in de psychologie erachter? Waarom mensen vatbaar zijn voor geld en corruptie? "Wat mij uitermate boeide was de vraag: hoe praten mensen dat goed voor zichzelf? Daar worden allemaal mythes tegenaan gegooid, dat de mens van nature agressief zou zijn, dat het sociaal Darwinisme is, 'greed is good', en op den duur gaan we geloven dat het natuurlijk is. Maar misschien is dat wel niet zo. En dat ben ik dan ook gaan uitpluizen. Dat was mijn huiswerk van de afgelopen vijf jaar. Ik ben bijvoorbeeld alles gaan lezen van primatoloog Frans de Waal die empathie en coöperatief gedrag in kaart brengt als fundament van onze maatschappij en Richard Wrangham die in The Demonic Males mannelijk gewelddadig gedrag evolutionair onderzoekt, dat is dan meer de andere kant. De gedachte dat agressie de motor van de evolutie is, is volkomen achterhaald.
"In de jaren zeventig had je The Selfish Gene van Richard Dawkins, dat het neo-Darwinisme in gang zette. Maar nu heb je boeken over empathie. Op het gebied van cognitieve wetenschappen, kinderpsychologie, sociale wetenschappen, zelfs op het gebied van neuroscience is men met heel andere dingen bezig. Raymond Tallis zegt in de film: 'The selfish gene is impossible, it's only a complex molecule', we leven met vijftigduizendmiljoen cellen in ons lichaam, die werken allemaal samen. Werken ze niet coherent samen dan ontstaat kanker, net als de uitspattingen van de defensiesector dat als een kanker onze maatschappij opvreet. Coöperatief gedrag staat nu heel sterk in de kijker. Maar toch zijn die mythes ons nog altijd ingebakken. Hillary Clinton zwaaide ook nog met The Demonic Male om te rechtvaardigen dat ze achter Saddam Hoessein aangingen.
"Een laatste voorbeeld: Stanley Kubricks 2001: A Space Odyssey ,die begint met dat beroemde shot van een aap die rechtop gaat staan en zogenaamd ontdekt dat hij een bot als wapen kan gebruiken en het begin inluidt van onze evolutie. Dat is compleet achterhaald. Dat was destijds gebaseerd op Raymond Dart die in de Swartkransgrot in Zuid-Afrika een soort massagraf had gevonden van allemaal schedels van de Australopithecus met twee afdrukken erin waarvan men aanvankelijk dacht dat die veroorzaakt waren door een slag met een scheenbeen met twee knobbels erop. Dat zou de eerste bewijs van oorlog zijn geweest. Het werd letterlijk de inspiratie voor Stanley Kubrick's openingscène. "Maar dan komt K.C. Brain en die zegt: 'Nee, dat is geen moordwapen, ze zijn om het leven gekomen door de beet van een jaguar die daar ook in de buurt van die grot rondwaarde, waarvan de slagtanden, die in dezelfde geologische laag terug gevonden werd, precies pasten in de gaten van elke schedel uit die Swartkransgrot. Dus eigenlijk waren ze niet de 'hunter' maar de 'hunted'. Het idee dat we hebben van het begin van onze evolutie, onder andere door Space Odyssey, beelden die zo sterk in ons 'geheugen"' zijn gegrift, zijn compleet verkeerd.

Maar dat zijn niet alleen verhalen die sinds de opkomst van de media ons beeld van de mens bepalen. Dat narratief is hier in het Westen al zo oud als de Griekse filosofie. "Hitchcock zei: 'Een goed verhaal heeft een bad guy nodig.' Het is de sensatie. Frans de Waal zegt het ook: 'Er zijn veel meer verhalen te vertellen over coöperatief gedrag dan over oorlog.' Maar toch. De media spelen erop in. Iemand anders die we hebben geïnterviewd, antropoloog Brian Ferguson zei: 'Leaders favor war, because war favors leaders.' Dat wil zeggen dat er altijd profijt uit is te trekken. Waarom gaat een soldaat uit Amerika naar Irak? Dat is om zijn school en huur te betalen, niet omdat hij zo agressief is. Dat is iets wat van bovenhand wordt opgelegd. Daar zit een heel economisch machtssysteem achter wat op den duur een selffulfilling prophecy wordt."
"Het grote verschil met dial H-I-S-T-O-R-Y, en Double Take is de narratieve lijn. In dial H-I-S-T-O-R-Y, wordt de structuur bepaald door de romans van Don DeLillo. Voor Double Take heb ik gevraagd Tom McCarthy het verhaal van schrijver Jorge Luis Borges die zichzelf tegenkomt te herschrijven voor de figuur van Hitchcock. Dus dat is ook een fictieve narratieve lijn geplaatst tegen de politieke achtergrond van de Koude Oorlog. Maar Shadow World vertrekt puur vanuit onderzoeksjournalistiek, en is uiteraard opgebouwd uit 'talking heads'.

Tegelijkertijd ook hier weer verhalen van de Uruguayaanse schrijver Eduardo Galeano. "Ik heb wel geprobeerd om ze op een andere manier in te zetten. We hebben ook nog aan Mahmoud Darwisj gedacht. Die zegt — en dat is ook wat filosoof Michael Hardt zegt —: In De heerser van Machiavelli wordt de vraag gesteld, kiest de prins voor leiderschap gebaseerd op liefde of op angst? En Darwisj zegt: poëzie kiest de kant van de liefde. Hij kiest als dichter de kant van de liefde om juist de condities te ontmaskeren die hem beletten om überhaupt over de liefde te kunnen schrijven.
"Ik voelde wel dat we behoefde hadden om iets tegenover het verhaal van de oorlog te zetten, maar het verhaal van oorlog en vrede is zo uitgekauwd, dat het nog moeilijk is daar iets boeiends over te zeggen. Het was boeiender om angst tegenover liefde te zetten, om dat open te breken. Natuurlijk is er ook een probleem, en Hardt weet dat ook, als je liefde en politiek gaat vermengen. Dat is wat filosofe Hannah Ahrendt zegt: liefde voor de partij leidt tot fascisme.
"Galeano's verhalen zijn meer een soort adempauzes. Maar het is niet zo dat de film een fictieve structuur heeft, alhoewel bepaalde politieke ficties en mythes dan weer ontmaskert worden in de film, want het politiek machtsspel maakt immers ook gebruik van verhaaltjes, zoals meer bepaald de leugens rond 'weapons of mass destruction'."

Al zou je ook kunnen zeggen dat de hele film een realiteit is, maar ook een fictie, omdat het een narratief is wat we met z'n allen in stand houden. "Inderdaad. Daar speelden dial H-I-S-T-O-R-Y en Double Take ook al op in. Die Hitchcock die die andere Hitchcock een kopje kleiner probeerde te maken. De angst voor de "ander" wordt in de Koude Oorlog geprojecteerd op communistische en kapitalistische naties, de twee gigantische machtsblokken in de wereld van dat moment, en wordt politiek gemaakt."

Jij wilt laten zien dat er ook een ander verhaal is, dat misschien meer te maken heeft met hoe de mens van nature als coöperatief wezen functioneert, dus dat zou betekenen dat we nu feitelijk allemaal in een fictie leven. "Natuurlijk, politiek is ook een verhaal. De massavernietigingswapens die de aanleiding waren voor de Amerikaanse inval in Irak zijn ook een verhaal. Een fictie, maar die werd realiteit. Karl Rove, adviseur tot Bush junior, beweerde immers: 'We are an empire now, we make reality!' Net zoals al die sociaal Darwinistische ficties in de economie — 'greed is good', hebzucht heeft zin. Maar misschien ligt de economie wel precies daarom op z'n gat.
"'Cooperation beats competition, even in war', schrijft Robert Wright in zijn boek Nonzero, waarin hij ook beschrijft hoe oorlog altijd een verlies-verlies-situatie is in tegenstelling tot handel die een win-win-situatie kan zijn. Maar als oorlog handel wordt, dan wordt economie ook oorlog, en dan loopt dat ook vast. Maar goed we hadden het over Galeano...

...en de rol van het fictieve verhaal... "Syrië is ook een compleet fictief verhaal. Vijay Prashad legt dat uit aan de hand van hoe Amerika het heeft over 'goede' en 'slechte' terroristen en zich mengt in 'proxy-wars' die compleet worden gemanipuleerd in de mainstream media. Onlangs publiceerde de Sunday Times dat de Britse PR-firma Bell Pottinger, onder meer opgezet door Timothy Bell, de voormalige spindoctor van Margaret Thatcher, tijdens de Irak-oorlog voor 540 miljoen aan fake terroristische video's heeft geproduceerd. De oorlog in Irak is ons ook met een bullshitverhaal verkocht."

Je zult je er vast van bewust zijn dat de hoeveelheid bullshitverhalen die er in de politiek en de media worden verkocht ook voor zorgen dat mensen onverschillig worden, zich afkeren van droge journalistiek die z'n feiten checkt, onder het mom van 'dat zal ook wel niet waar zijn'. "Denk je dat? Ik ben geen postmodernist. Je moet natuurlijk met een kritisch oog naar je bronnen kijken. Maar vroeger trapten we allemaal met open ogen in de mooie mainstreamverhaaltjes en nu is er zoveel onderhuids aanwezig wat je kunt onderzoeken. Zet Democracy NOW maar tegenover CNN en je ziet zelf dat ze een ander verhaal vertellen. Het verhaal van de wapenhandel, is ook het verhaal van de big pharma, het verhaal van de banken, en het verhaal van de media."

Is het een activistische film? "Ik ben een activist, maar dat sluit poëzie niet uit. Maar ik heb wel mijn huiswerk gemaakt. Ik ben op zoek gegaan naar een ander politiek verhaal. Ik wilde dat er iets zou kunnen doorschemeren over hoe wij in de wereld kunnen staan als een wij. Ik wilde niet alleen dingen aankaarten, maar ook kantelen. Dat is niet alleen het verhaal van Galeano, maar ook Chris Hedges is daar heel belangrijk in. Na twintig, dertig jaar in het slagveld te hebben gestaan vraagt hij zich af wat echt belangrijk is in deze wereld en hij concludeert dat dat de relatie is die we met de ander kunnen leggen.
"We hebben heel veel over de opbouw gepraat. We wilden een groot publiek aanspreken. Als je een mainstreamverhaal wilt ontmaskeren, moet je dat op een heel heldere, journalistiek en juridisch onderbouwde manier doen, want anders verdwijnt het in een moeras."


Shadow World is een film die zijn eigen schaduwwerelden oproept. Je bent ook nog bezig met een spiegelfilm: Blue Orchids en kleinere spin-offs onder andere over Michael Hardt, wiens naam al een paar keer is gevallen. "Andrew en ikzelf hadden het liefste een vier uur durende film gemaakt. Maar dat was niet te betalen. Misschien dat die er nog een keer gaat komen. Blue Orchids is een ander verhaal. We hebben een wapenhandelaar geïnterviewd die achteraf niet bleek te zijn wie hij zei dat hij was. Dat had verder niet zoveel met zijn rol als wapenhandelaar te maken, maar ik vond dat toch boeiend, omdat hij een spiegel is van hoe die wereld in elkaar zit. Maar als je een mainstream verhaal rond wapenhandel gaat ontmaskeren dan kun je niet — wat ik heel graag doe — op die dubbele betekenissen gaan spelen: wat is nu 'écht echt' en wat is niet echt? Daar is onderzoeksjournalistiek niet het goede genre voor. Dat moet je op een andere manier benaderen. Hij was een van de weinige wapenhandelaren die uit de school durfde te klappen en het durfde te hebben over corruptie en durfde te zeggen dat politici een soort prostituees zijn, alleen iets van een meer prijzige klasse. Hij was heel theatraal, en verbaal begaafd. En dat was ook precies zijn job: hij verkoopt materiaal door verhaaltjes te verkopen. Dat is wel een kern van de film. Ook politici verkopen een verhaal wat niet altijd met de realiteit strookt."

Er is een vreemde paradox: het feit dat iemand gecompromitteerd is maakt hem nog geen onbetrouwbare getuige in het hele verhaal. "Precies. Ik vind dat in het hele verhaal rondom de 'weapons of mass destruction' de George Bushes en Tony Blairs van deze wereld ook een soort Riccardo Privitera's zijn. En dat er een soort spiegel wordt opgezet die standaard is in de wapenhandel en de politieke wereld. Privitera is de vertegenwoordiging van een wereld waarin met nepcontracten wordt gewerkt, waarin deals worden gesloten, maar goederen niet worden geleverd, alleen maar zodat het geld kan worden overgemaakt. Als de verteller van dat verhaal zelf onbetrouwbaar blijkt, dan is dat een symptoom van die wereld. De film gaat over corruptie, en de verteller is gecorrumpeerd. Als we dat zichtbaar kunnen maken, ontmaskeren, open kaart over spelen, dan wordt dat verhaal niet alleen boeiender, dan raken we ook aan de kern. Andrew is nu een verhaal aan het schrijven voor Granta, waarin hij het hele journalistieke proces achter het maken van de film uiteenzet. Alles wat in Shadow World wordt gezegd is gefactcheckt, door meerdere bronnen ondersteund, en juridisch afgekaart. Er zijn wel andere vragen die in Blue Orchids aan de orde komen, maar dat is een ander soort film."

Blue Orchids, die je me in een nog niet affe versie hebt laten zien, is ook weer een dubbelgangersverhaal, met Chris Hedges en Riccardo Privitera als tegenpolen. Door de montage en het gebruik van spreekshots, en luistershots met hun eigen stem, discontinuïteit en asynchroniciteit van geluid en beeld, gaan ze zowel met elkaar als met zichzelf een gesprek aan. "Dat doe ik ook in Shadow World. Ik vind het een boeiender oplossing dan met archiefmateriaal illustreren wat ze zeggen. Dat vind ik zelf de meest saaie manier om het aanpakken. Ik heb liever dat je zelf ontdekt wie iemand is. Daar waren we al met de opnames mee bezig. Onze cinematograaf Nicole Mackinlay Hahn draaide vaak met twee camera's, al was het soms maar een iPhone.  En ik heb haar altijd gevraagd de camera al aan te zetten als mensen binnenkwamen en door te laten lopen als ze even stilvielen of nadachten. Als Hedges spreekt over zijn trauma's en uitkomt bij liefde, en dan niet de liefde van het burgerlijke koppel, maar de agape, de transcenderende liefde, het puur gewoon relateren, dan laat ik gewoon die B-roll van zijn gezicht zien. Soms kan een persoon zich juist als hij niet praat blootgeven. Ik vind dat een mooie manier van portretteren.
"De stap van Double Take naar Shadow World is een stap van mediamanipulatie naar een ontologie. Ik kan het niet anders uitleggen. Ik heb het daar veel met Michael Hardt over gehad. Het gaat over zijn. Als Hardt het over liefde heeft, heeft hij het ook altijd over een 'ontologie van de liefde'. Het gaat over zijn. Het gaat over realiteit. En dat die realiteit niet is wat hij lijkt. Het gaat niet om de manipulatie van een medium, maar over de manipulatie van de realiteit. De realiteit staat op het spel. Dat is precies wat ik aan het onderzoeken ben in Blue Orchids."

Maar je gaat naar een ontologie van een werkelijkheid die volkomen gemedialiseerd is. "Niet noodzakelijk. Als cognitieve wetenschapper Raymond Tallis het over kietelen heeft, en over het feit dat we onszelf niet kunnen kietelen, dan zegt hij: als jij mij kietelt, dan weet ik dat jij bestaat. Omdat ik mijzelf niet kan kietelen. Dat is voorbij gevangen zitten in uw kop. Dat gaat over dat je het bestaan van de ander kunt toetsen. Bewustzijn zit niet in je hoofd gevangen. Het is relationeel. Dat is een ontologie van 'otherness'. We zijn alleen onszelf in de dialoog met de ander.
"En als Michael Hardt het over liefde heeft, dan heeft hij het over hetzelfde. Idem de El Salvadoriaanse mensenrechtenactiviste Martha Benavides die zegt: Je hoeft geen vrede te brengen, je hoeft me niet te 'empoweren', ik bén vrede, ik bén power. Dat is een ontologie.
"Dat was een grote discussie in de film. Ik wilde absoluut dat Raymond Tallis over kietelen sprak in een film over oorlog. Het heeft me even pijn gedaan dat we dat eruit hebben moeten knippen."

Op donderdag 17 november zal Dana Linssen na de IDFA-vertoning in EYE in gesprek gaan met Johan Grimonprez en Andrew Feinstein.



top
Shadow World (Johan Grimonprez over)

December 2016 #393



Productie
Joslyn Barnes
Anadil Hossain
Regie
Johan Grimonprez
Scenario
Andrew Feinstein
Camera
Nicole MacKinlay Hahn
Montage
Per K. Kirkegaard
Pedro Collantes
Dieter Diependaele
Muziek
Karsten Fundal

Kleur, 98 minuten

Distributie
Periscoop
Te zien
op het International Documentary Filmfestival Amsterdam en vanaf 17 november

Ga voor alle bioscopen
en speeltijden naar
MrMovie.nl

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


S

S.O.S. KLEINE ZEEHOND
S.W.A.T.
S1MØNE
S21, LA MACHINE DE MORT KHMER ROUGE
SABAH
Sabotage
SABRINA
Un sac de billes
LE SACRE DU PRINTEMPS
SACRED SEX
Sacro GRA (Gianfranco Rosi over)
SAFARI (Jack Janssen)
Safari (Ulrich Seidl) (Previously Unreleased)
Safe (Boaz Yakin)
Safe (Todd Haynes)
Safe Haven
Safe House
SAFE PASSAGE
Safety not Guaranteed
SAGAN
Sage femme (Martin Provost over)
Sagrada
SAHARA
THE SAINT
THE SAINT OF FORT WASHINGTON
LA SAISON DES HOMMES
Les saisons
SALAAM BOMBAY!
SALAAM CINEMA
Les salauds
The Salesman
Salmon Fishing in the Yemen
SALÒ
SALT
Salt and Fire
The Salt of the Earth
SALT OF THIS SEA
SALT ON OUR SKIN
SALTO AL VACIO
THE SALTON SEA
SALUT COUSIN!
SALVADOR
SALVADOR ALLENDE
The Salvation
DIE SALZMÄNNER VON TIBET
SAMARITAN GIRL
Samba
SAMBA TRAORÉ
Sami Blood
SAMIA
SAMMY'S ADVENTURES: THE SECRET PASSAGE 3D
Sammy's Avonturen 2
Le samouraï
SAMSARA (Pan Nalin)
Samsara (Ron Fricke)
SAMSON & DELILAH
SAMSON & GERT
SAMSON EN DELILAH
Samuel in the Clouds (Pieter Van Eecke over)
SAMURAI ASSASSIN
San Andreas
SANCTUM 3D
SAND AND SORROW
SANGRE
SANS TOIT NI LOI
THE SANTA CLAUSE
THE SANTA CLAUSE 2
THE SANTA CLAUSE 3: THE ESCAPE CLAUSE
The Sapphires
SARAFINA. THE SOUND OF FREEDOM
SATANSTANGO (SÁTÁNTANGÓ)
SATIN ROUGE
THE SATYAJIT RAY COLLECTION, VOLUME 1
SAUDADE
Sausage Party
SAVAGE GRACE
Savages
THE SAVAGES
SAVE THE LAST DANCE
SAVED!
SAVING GRACE
Saving Mr. Banks
SAVING PRIVATE RYAN
SAVIOR
SAW
SAW 2
SAW 3D
SAW III
SAW IV
SAW V
SAW VI
Sawsans geheime missie
SAY IT ISN'T SO
Scabbard Samurai
A SCANNER DARKLY
THE SCARLET LETTER
SCARLETT
SCARY MOVIE
SCARY MOVIE 2
SCARY MOVIE 3
SCARY MOVIE 4
Scary Movie 5
SCENERY (FENJING)
SCENT OF A WOMAN
DE SCHADUWLOPERS
HET SCHADUWRIJK
SCHATTEN
DE SCHATTENBERG
SCHEEPSJONGENS VAN DE BONTEKOE
SCHEMER
SCHEPPERS
SCHIJNSEL
SCHINDLER'S LIST
DE SCHIPPERS VAN DE KAMELEON
SCHIZO
SCHLÄFER
Schlafkrankheit
Schneider vs. Bax
HET SCHNITZELPARADIJS
Schone handen
DER SCHÖNSTE BUSEN DER WELT
SCHOOL OF ROCK
SCHOOL TIES
SCHULTZE GETS THE BLUES
SCIENCE FICTION
THE SCIENCE OF SLEEP
LA SCONOSCIUTA
SCOOBY-DOO
SCOOBY-DOO 2: MONSTERS UNLEASHED
SCOOP
THE SCORE
THE SCORPION KING
SCOTT PILGRIM VS. THE WORLD
Scouts Guide to the Zombie Apocalypse
SCREAM
SCREAM 2
SCREAM 3
SCREAM 4
SE7EN
THE SEA
THE SEA IS WATCHING
The Sea of Trees
SEABISCUIT
Searching for Sugar Man
SEARCHING FOR THE WRONG-EYED JESUS
SEASON OF THE WITCH
The Second Best Exotic Marigold Hotel
THE SECOND CIVIL WAR
The Second Game
LA SECONDA VOLTA
SECONDHAND LIONS
LE SECRET
UN SECRET
THE SECRET AGENT
THE SECRET CEREMONY
SECRET FILE USA
Secret in their Eyes
The Secret Life of Pets
The Secret Life of Walter Mitty
THE SECRET LIFE OF WORDS
THE SECRET OF ROAN INISH
SECRET SUNSHINE
SECRET WINDOW
SECRETARY
EL SECRETO DE SUS OJOS
SECRETS AND LIES
SEE NO EVIL
SEE YOU IN VEGAS
SEED OF CHUCKY
Seeking Justice
SEHNSUCHT
DE SEIZOENEN
SELENA
Self/less
The Selfish Giant
Selma
Senna
SENSE AND SENSIBILITY
The Sense of an Ending
THE SENTINEL
A Separation (World Cinema Amsterdam)
Sepideh — Reaching for the Stars
Sepp — De Wolvenvriend
THE SEPTEMBER ISSUE
SÉRAPHINE
SERBIS (Previously Unreleased)
SERENDIPITY
SERENGETI SYMPHONY
SERENITY
SERGEANT PEPPER
Sergio Herman, Fucking Perfect
SERIAL MOM
SERIES 7: THE CONTENDERS
A Series of Unfortunate Events
A SERIOUS MAN
THE SERVANT'S SHIRT
The Sessions
SET IT OFF
Setan Jawa (Garin Nugroho over)
SETTLERS
SEUL CONTRE TOUS
SEVEN INVISIBLE MEN
SEVEN MEN FROM NOW
SEVEN POUNDS
Seven Psychopaths
SEVEN SAMURAI
SEVEN SWORDS
SEVEN YEARS IN TIBET
Seventh Son
SEX AND THE CITY 2
SEX AND THE CITY: THE MOVIE
SEX DRIVE
SEX IS COMEDY
Sex Tape
SEXTET
SEXY BEAST
Sexy Money
Seymour: An Introduction
SFW
SGT. BILKO
SHABONDAMA ELEGY
SHADES
Shado'man
THE SHADOW
SHADOW CONSPIRACY
Shadow Dancer
SHADOW OF THE VAMPIRE
Shadow World (Johan Grimonprez over)
SHADOWLANDS
SHADOWS OF TIME
SHAFT
THE SHAGGY DOG
SHAHADA
SHAKESPEARE IN LOVE
SHALL WE DANCE
SHALL WE DANCE?
SHALLOW GRAVE
SHALLOW HAL
The Shallows
Shame
SHANGHAI
SHANGHAI KNIGHTS
SHANGHAI NOON
SHANGHAI TRANCE
SHANGHAI TRIAD
SHAOLIN SOCCER
THE SHAPE OF THINGS
SHARA
Shark Night 3D
SHARK TALE
SHATTERED GLASS
SHAUN OF THE DEAD
Shaun the Sheep Movie
SHAUN THE SHEEP — THE COMPLETE FIRST SERIES
THE SHAWSHANK REDEMPTION
SHE
SHE HATE ME
SHE'S ALL THAT
She's Funny That Way
SHE'S OUT OF MY LEAGUE
SHE'S SO LOVELY
SHE'S THE MAN
SHE'S THE ONE
SHE, A CHINESE
Shell
SHERLOCK HOLMES
Sherlock Holmes: A Game of Shadows
SHINE
SHINE A LIGHT
SHINER
THE SHIPPING NEWS
SHIRI
SHIRLEY TEMPLE REEKS
Shirley — Visions of Reality
THE SHOCK DOCTRINE
Shock Head Soul
SHOCKING BLUE
Shokuzai (Penance)
SHOOT 'EM UP
SHOOTER
SHOOTING DOGS
SHOOTING FISH
SHORT CUTS
THE SHORT FILMS OF DAVID LYNCH
Short Skin — I dolori del giovane Edo (Previously Unreleased)
Short Term 12
SHORTBUS
Shot Caller
SHOUF SHOUF HABIBI!
THE SHOW MUST GO ON
SHOWER (XIZHAO)
SHOWGIRLS
SHOWTIME
THE SHREDDER
SHREK
SHREK 2
SHREK FOREVER AFTER 3D
SHREK THE THIRD
SHULTES
Shut In
SHUT UP & SING
THE SHUTKA BOOK OF RECORDS
SHUTTER ISLAND
SI LE VENT TE FAIT PEUR
SIBERIA
El sicario — Room 164
LA SICILIANA RIBELLE
SICKO
Side Effects
SIDEWAYS
DER SIEBENTE KONTINENT
DIE SIEBTELBAUERN
THE SIEGE
Sieranevada
Sightseers
SIGNS
Silence
LE SILENCE DE LORNA
LES SILENCES DU PALAIS
Silent City
SILENT FALL
Silent Heart
SILENT HILL
Silent Hill: Revelation
Silent House
Silent Ones
SILENT SCREAM
SILENT SOULS
SILENT VOICES
SILENT WATERS
SILENT WEDDING
SILK
Silver Linings Playbook
SIMON (Eddy Terstall)
Simon (Lisa Ohlin)
SIMON BIRCH
Simon Killer
SIMON MÁGUS
SIMON OF THE DESERT
SIMON WERNER A DISPARU
SIMPATICO
A Simple Life
SIMPLE MEN
A SIMPLE PLAN
THE SIMPSONS
SIN CITY
LOS SIN NOMBRE
SINBAD: LEGEND OF THE SEVEN SEAS
SINCE OTAR LEFT
Sing
Sing Song
Sing Street
SINGIN' IN THE RAIN
THE SINGING DETECTIVE
A SINGLE MAN
SINGLE WHITE FEMALE
SINGLES
Sinister
Sinister 2
SINT
Sint & Diego en de Magische Bron van Myra
Sinterklaas & Diego: Het geheim van de ring
SINTERKLAAS & HET GEHEIM VAN HET GROTE BOEK
Sinterklaas en de pepernotenchaos
SINTERKLAAS EN DE VERDWENEN PAKJESBOOT
Sinterklaas en het gouden hoefijzer
SINTERKLAAS EN HET PAKJESMYSTERIE
Sinterklaas en het raadsel van 5 december
HET SINTERKLAASJOURNAAL: DE MEEZING MOVIE
SIRENS
Sister (L'enfant d'en haut)
SISTER ACT
SISTER ACT 2: BACK IN THE HABIT
SISTER MY SISTER
Sisters (Jason Moore)
SISTERS (Sergei Bodrov Jr.)
SITCOM
Siv gaat logeren
SIX DAYS, SEVEN NIGHTS
SIX DAYS, SIX NIGHTS
SIX DEGREES OF SEPARATION
THE SIXTH SENSE
THE SKELETON KEY
The Skeleton Twins
Sketches of Siberia
SKIN
A SKIN TOO FEW — THE DAYS OF NICK DRAKE
Skiptrace
Skoonheid
THE SKULLS
The Sky Above Us (IFFR Live! Marinus Groothof over)
SKY CAPTAIN AND THE WORLD OF TOMORROW
SKY FIGHTERS
SKY HIGH
Skyfall
SKYLINE
SL8N8 (SLACHTNACHT)
Slacker (Previously Unreleased)
SLACKERS
DE SLAG IN DE JAVAZEE
Sleep Tight
SLEEP WITH ME
SLEEPERS
SLEEPING BEAUTY (Clyde Geronimi)
Sleeping Beauty (Julia Leigh)
THE SLEEPING DICTIONARY
THE SLEEPING MAN
Sleeping with Other People
Sleepless
SLEEPLESS IN SEATTLE
SLEEPLESS TOWN (FUYAJO)
SLEEPWALKERS
SLEEPY HOLLOW
SLEUTH
SLIDING DOORS
SLING BLADE
SLINGSHOT
SLITHER
SLIVER
SLOVENIAN GIRL
Slow West
SLUMDOG MILLIONAIRE
SLUMS OF BEVERLY HILLS
SM RECHTER
DE SMAAK VAN DE ZIEL
De smaak van water
SMAKELIJK ETEN!
SMALL FACES
SMALL GODS
SMALL SOLDIERS
SMALL TIME CROOKS
Small Town Murder Songs
Smart Cities Unlimited en Weemoed & wildernis (Workshop Filmkritiek)
The smell of us
A SMILE LIKE YOURS
SMILLA'S SENSE OF SNOW
SMOKE
SMOKE SIGNALS
SMOKIN' ACES
Smoorverliefd
De Smurfen en het verloren dorp
The Smurfs 2
The Smurfs 3D
Snackbar
SNAKE EYES (Abel Ferrara)
SNAKE EYES (Brian De Palma)
A SNAKE OF JUNE
SNAKES ON A PLANE
THE SNAPPER
SNATCH
Snatched
SNEAKERS
Sneekweek
De sneeuwkoningin
De sneeuwkoningin 2
Sneeuwwitje
SNEL GELD (SNABBA CASH)
Snitch
Snoopy en Charlie Brown: De Peanuts Film
SNOW
SNOW CAKE
SNOW DOGS
SNOW FALLING ON CEDARS
SNOW FEVER
THE SNOW WALKER
Snow White and the Huntsman
Snowden
The Snowman
Snowpiercer
SNOWWHITE IN THE BLACK FOREST
SNUF DE HOND IN OORLOGSTIJD
SO CLOSE TO PARADISE
So Undercover
SOBIBOR, 14 OCTOBRE 1943, 16 HEURES
THE SOCIAL NETWORK
I SOENI
SOEUR SOURIRE
EL SOL DEL MEMBRILLO
Sol LeWitt
Solan & Ludwig en de Sneeuwmachine
Solan & Ludwig: De Grote Kaasrace
SOLARIS (Andrei Tarkovski)
SOLARIS (Steven Soderbergh)
SOLAS
Soldate Jeannette
SOLDIER
LE SOLEIL ASSASSINÉ
SOLO
SOLO FÜR KLARINETTE
SOLOMON KANE
SOMBERMAN'S ACTIE
SOMBRE
SOME MOTHER'S SON
SOMEBODY TO LOVE
SOMEONE LIKE YOU
SOMERS TOWN
SOMERSAULT
SOMETHING BORROWED
Something Necessary
SOMETHING TO TALK ABOUT
SOMETHING'S GOTTA GIVE
A SOMEWHAT GENTLE MAN
SOMEWHERE
Somewhere Tonight
SOMMERSBY
SOMNAMBUUL
Son of a Gun
SON OF BABYLON
SON OF RAMBOW
Son of Saul
SON OF THE MASK
SON OF THE PINK PANTHER
SON OSMANI
SONATINE
A Song for Marion
Song From the Forest
SONG OF THE SPARROWS (AVAZE GONJESKJ-HA)
Song to Song
SONGS FROM THE SECOND FLOOR
SONNY BOY
Soof 2
SOPHIE SCHOLL — DIE LETZEN TAGE
SOPYONJE
THE SORCERER'S APPRENTICE
SORORITY ROW
SOTSGOROD, STEDEN VOOR DE HEILSTAAT
SOUL ASSASSIN
SOUL FOOD
SOUL KITCHEN
SOUL POWER
THE SOUND OF INSECTS — RECORD OF A MUMMY
The Sound of Light
SOUND OF NOISE
A SOUND OF THUNDER
SOUNDS OF SAND
The Source
SOURCE CODE
SOUS LE SABLE
SOUTH PARK: BIGGER, LONGER & UNCUT
Southpaw
Southside With You
Souvenir
Les souvenirs
SOY CUBA
Spaak
SPACE CHIMPS
The Space Between Us
SPACE CHIMPS 2 3D
SPACE COWBOYS
SPACE JAM
SPACE TRUCKERS
SPANGAS
Spangas in actie
SPARTAN
SPAWN
SPEAKING OF SEX
The Special Relationship
THE SPECIALIST
SPECIES
SPECIES 2
SPEECHLESS
SPEED
SPEED 2: CRUISE CONTROL
SPEED RACER
HET SPEELPLEIN: DE GROTE VAKANTIE
Spetters
SPHERE
SPICEWORLD — THE MOVIE
SPIDER
SPIDER-MAN
Spider-Man: Homecoming
SPIDERMAN 3
THE SPIDERWICK CHRONICLES
DE SPIEGEL (AYNEH)
Spies & Glistrup
Spijt!
SPION VAN ORANJE
SPIRIT: STALLION OF THE CIMARRON
SPIRITED AWAY
SPL (SHA PO LANG)
SPLICE
Split
Spokenjagers
THE SPONGEBOB SQUAREPANTS MOVIE
Spongebob: Sponge Out of Water 3D
SPOOKTIJD MET LABAN
SPORTMAN VAN DE EEUW
SPOT
Spotlight
Sprakeloos
Spring Breakers
SPRING, SUMMER, FALL, WINTER... AND SPRING
SPRINGTIME IN A SMALL TOWN
SPROET 2
Sprookjesboom
SPUN
Spy
SPY GAME
SPY HARD
SPY KIDS
SPY KIDS 2: ISLAND OF LOST DREAMS
SPY KIDS 3D: GAME OVER
Spy Kids 4 All the Time in the World
THE SPY NEXT DOOR
SPYING CAM
The Square (Jehane Noujaim)
The Square (Ruben Östlund)
St. Vincent
STAAL & LAVENDEL
DE STAART VAN DE LEEUW
Der Staat gegen Fritz Bauer
DE STAD WAS VAN ONS
STAGE BEAUTY
Stand by Your President (Ineke Smits over)
Stand Up Guys
STAND VAN DE MAAN
STAND VAN DE STERREN (interview Leonard Retel Helmrich)
DE STAND VAN DE ZON
STANDARD OPERATING PROCEDURE
STANDING IN THE SHADOWS OF MOTOWN
LA STANZA DEL FIGLIO
A STAR IS BORN
STAR MAPS
STAR TREK
Star Trek Beyond
Star Trek Into Darkness
STAR TREK: FIRST CONTACT
STAR TREK: GENERATIONS
STAR TREK: INSURRECTION
STAR TREK: NEMESIS
STAR WARS
Star Wars Episode 1 3D
STAR WARS EPISODE I — THE PHANTOM MENACE
STAR WARS — EPISODE II: ATTACK OF THE CLONES
STAR WARS: EPISODE III — REVENGE OF THE SITH
Star Wars: The Force Awakens
Star Wars: The Last Jedi
Starbuck
STARDUST
STARGATE
STARKISS — CIRCUSMEISJES IN INDIA
Starred Up
STARRING MAJA
THE STARS FELL ON HENRIETTA
STARSHIP TROOPERS
STARSKY & HUTCH
STARTING PLACE/POINT DE DÉPART
STATE AND MAIN
STATE OF DOGS
STATE OF PLAY
THE STATION AGENT
STAY ALIVE
STAY TUNED
STEAL BIG, STEAL LITTLE
STEALING BEAUTY
Steam of Life
Steekspel
STELLA
STELLA'S OORLOG
STELLET LICHT
De stem van de meester
THE STENDHAL SYNDROME
STEP UP
STEP UP 2
STEP UP 3D
Step Up 4
Step Up All-in
THE STEPFORD WIVES
STEPHEN KING'S THE NIGHT FLIER
STEPHEN KING'S THE SHINING
STEPMOM
STEPS OF MINDFULNESS — A JOURNEY WITH THICH NHAT HANH
STEREO
STERK ALS EEN LEEUW
STERKE VERHALEN
STERREN BEWEGEN
Steve Jobs
Steve Jobs: The Man in the Machine
STEVIE
STIGMATA
Still Alice
STILL CRAZY
STILL LIFE (Jia Zhang-ke)
Still Life (Uberto Pasolini)
Still Mine
Still the Water
STILL WALKING en Ozu
STILL/A NOVEL
STILLE NACHT
DE STILTE
De stilte rond Christine M.
Stip & Vlek doen weer gek
STIR OF ECHOES
Stoedjent
Stoker
Stolen
STOLEN SUMMER
STONED
Stonehearst Asylum
The Stoning of Soraya M.
Stop Acting Now (Holland Festival)
Stop the Pounding Heart (Roberto Minervini over)
STOP-LOSS
Stories We Tell
Storks
Storm
DE STORM
STORM OVER AZIË
Storm: letters van vuur
STORMBREAKER
A Story of Children and Film
The Story of Film: An Odyssey
THE STORY OF KOLOBOK
THE STORY OF THE WEEPING CAMEL
THE STORY OF US
STORYTELLING
Straight Outta Compton
THE STRAIGHT STORY
STRANDED
The Strange Case of Angelica
STRANGE DAYS
A Strange Love Affair with Ego
THE STRANGER
Stranger in Paradise
STRANGER THAN FICTION
Stranger Things Seizoen 1
THE STRANGERS
STRAWBERRY SHORTCAKES
STRAY DOGS (Marziyeh Meshkini)
Stray Dogs (Tsai Ming-liang)
A Street Cat Named Bob
STREET FIGHTER: THE LEGEND OF CHUN-LI
STREET KINGS
Streetdance 2
STREETFIGHTER
THE STREETFIGHTER TRILOGY
STRICTLY BALLROOM
Strike a Pose (Ester Gould en Reijer Zwaan over)
STRIKING DISTANCE
STRINGS
STRIPTEASE
Strong Island
Stronger
STUART LITTLE
STUART LITTLE 2
STUCK ON YOU
The Student
STUDIO 54
Stuff and Dough
Stuk!
STUPEUR ET TREMBLEMENTS
Submarine
SUBMARINO
The Substance: Albert Hofmann's LSD
SUBURBIA
Suburbicon
Suburra
SUCKER PUNCH
SUDDEN DEATH
SUE
Suffragette
Suicide Squad
THE SUIT
SUITE 16
Suite Française
SUKIYAKI WESTERN DJANGO
Sully
THE SUM OF ALL FEARS
Summer 1993
SUMMER OF SAM
SUMMER PALACE
SUMMER STORM
SUMMER, OR 27 MISSING KISSES
THE SUN
THE SUN'S BURIAL
SUNRISE
Sunset Boulevard
The Sunset Limited
SUNSET ON A ROOFTOP
Sunset Song
SUNSHINE (Danny Boyle)
SUNSHINE (István Szabó)
SUNSHINE BARRY EN DE DISCOWORMEN
THE SUNSHINE BOYS
SUNSHINE CLEANING
SUNSHINE STATE
Suntan
Super 8
SUPER SIZE ME
SUPER TROOPERS
SUPERBAD
SuperClásico
Supercondriaque
Superechte liefde
De superheld
SUPERHERO MOVIE
Superkapje en de Turbo-oma's 3D
SUPERMAN RETURNS
Supernova (Tamar van den Dop)
SUPERNOVA (Walter Hill)
SUPERSTITION
SUPERTEX
SUR MES LÈVRES
SUR PLACE
SURF'S UP
HET SURINAAMSE LEGIOEN
De surprise
SURROGATES
SURVEILLANCE
SURVIVING CHRISTMAS
SURVIVING PICASSO
Survivor
SUSKE EN WISKE EN DE TEXAS RAKKERS
SUSKE EN WISKE: DE DUISTERE DIAMANT
Süskind
SUSPICIOUS RIVER
Suspiria
Suzanne
SUZHOU RIVER (SUZHOU HE)
SVEN EN ZIJN RAT EN HET UFO-MYSTERIE
Swchwrm
The Swedish Theory of Love
The Sweeney
SWEENEY TODD
SWEET AND LOWDOWN
THE SWEET HEREAFTER
SWEET HOME ALABAMA
SWEET NOVEMBER
SWEET SIXTEEN
THE SWEETEST THING
SWEPT AWAY
SWEPT FROM THE SEA
SWIMFAN
SWIMMING POOL
SWIMMING WITH SHARKS
SWING (Nick Mead)
SWING (Tony Gatlif)
SWING KIDS
THE SWITCH
SWITCHBACK
SWOON
SWORDFISH
Sworn Virgin
SYLVIA
SYMBOL
SYMPATHY FOR MR. VENGEANCE
SYNDROMES AND A CENTURY
SYNECDOCHE, NEW YORK
THE SYRIAN BRIDE
SYRIANA
SZABÓ TRILOGIE