Kedi (Ceyda Torun over)
Aquarius
The Beguiled
Una mujer fantástica
Jaap van Heusden over In Blue
Parelvisser in de branding

STAND VAN DE MAAN

Nederland, 2004 | Leonard Retel Helmrich
IDFA opent dit jaar met Stand van de maan, deel twee van een drieluik over het leven van een christelijk gezin in 's werelds grootste moslimnatie, Indonesië. Een interview met regisseur Leonard Retel Helmrich, die na drie maanden terugkeert in een veranderd Nederland.

Leonard Retel Helmrich

"Ik zag het op het internet: een foto van Theo van Gogh op een Indonesische site. Ik schrok ervan, zeker toen ik las over het waarom van de moord. Het lijkt wel oorlog, dacht ik." Het is de vroege ochtend van zaterdag 13 november. Regisseur Leonard Retel Helmrich (1959) is een uur geleden geland op Schiphol. Terug in Nederland na drie maanden Indonesië, waar hij heeft gewerkt aan het derde deel van zijn drieluik over een christelijke familie in een overwegend islamitisch land. Het eerste deel, De stand van de zon, verscheen ruim twee jaar geleden. Deel twee, Stand van de maan, opent deze week IDFA, is voor het Sundance-festival geselecteerd en ook nog steeds in de race voor een Oscar.
Onderweg in de auto van zijn zus, co-scenarist en producent Hetty Naaijkens, reflecteert Leonard Retel Helmrich op de moord op cineast Theo van Gogh. Sinds Retel Helmrichs vertrek is het Nederlandse landschap veranderd. In Indonesië gebeurde dat al eerder. "Sinds de reformatie van 1998 is de moslimbeweging in Indonesië geradicaliseerd. Soeharto hield om economische redenen de rem op de islam, zodat hij rijke Chinezen privileges kon geven, maar sinds zijn aftreden in 1998 hoor je de islam vaker. Juist in Indonesië, maar eigenlijk overal waar potentieel iets aan de hand is, heeft 11 september als een katalysator voor de radicalisering gewerkt."


"Niemand in het buitenland neemt onze minister-president serieus."

Ondanks de groeiende rol van de islam in de Indonesische samenleving weerstond Retel Helmrich de verleiding om daar in Stand van de maan uitvoerig bij stil te staan. Hoewel hij beelden laat zien van demonstraties en laat horen hoe de stemmen van de imams letterlijk aan volume winnen, vormt de politieke situatie in het land niet meer dan een achtergronddecor voor het verhaal over de 62-jarige moeder Rumidja, haar zoons Bakti en Dwi en kleindochter Tari.
Retel Helmrich: "Ik heb wel meer gedraaid, maar heb minder van de politieke situatie gebruikt dan in De stand van de zon omdat het minder onder het volk speelt. Niemand keek enkele weken geleden naar de installatie van de nieuwe president. Er werd gezapt op zoek naar een soap op een ander kanaal. De mensen zijn hun geloof in de politiek kwijt. Wat tijdens de verkiezingen nog leefde, zijn loze beloftes gebleken. Ik zie daarin een parallel met Nederland waar de mensen ook a-politiek zijn geworden. Sinds de reformatie is de onrust in Indonesië toegenomen en spreken de kiay (schriftgeleerden) de mensen aan op hun morele plichten: in de film zie je de islamitische ordedienst door de straten paraderen. Maar als er vervolgens een woonwijk in vlammen opgaat, kijkt niemand daar meer van op. De kiay en imams gooien juist olie op het vuur. Ze dwingen het volk in een bepaald stramien te denken, terwijl de mensen zich niet in hun moraliteiten herkennen. Dit lokt tegengas uit, net als Balkenende met zijn domineespreken over normen en waarden gebaseerd op zijn geloof. Als ik in het buitenland over politiek praat, schaam ik mij Nederlander te zijn: niemand die onze minister-president serieus neemt."
Het klinkt alsof een documentaire als Stand van de maan inmiddels ook in Nederland gesitueerd zou kunnen worden. Retel Helmrich: "Absoluut. Ik zou zo'n film wel willen maken als ik net zo'n klein groepje mensen centraal kan stellen." Producent Hetty Naaijkens zegt voor een dergelijk project al benaderd te zijn door een omroep.


"11 september heeft als een katalysator voor de moslimradicalisering gewerkt."

De politieke realiteit schemert in Stand van de maan vooral door in de persoonlijke keuzes van de hoofdpersonen. Bakti bekeert zich om praktische redenen tot de islam. Moeder Rumidja voelt zich zo eenzaam in het streng-islamitische Jakarta, dat ze terugkeert naar haar geboortedorp op Midden-Java, waar nog een mildere vorm van de islam bestaat. Ook verwerkt Retel Helmrich subtiel politiek commentaar in metaforische beelden van tunnels, dieren en golven. De camera volgt een argeloos vliegje op de muur dat plotseling door een tji-tjak (salamandertje) wordt aangevallen die zich achter een schild aan de wand verschuilt. Retel Helmrich: "Dat is het wapenschild van Indonesië. Ik ben bewuster naar dingen om me heen gaan kijken, ben gaan werken met wat ik visuele haiku's [Japanse dichtvorm van drie regels] noem. Vlieg — salamander — schild is een haiku in visuele termen."
De montage speelt in Stand van de maan een grotere rol dan in het eerste deel van het drieluik. Drie editors kwamen er aan te pas. Retel Helmrich daarover: "Een editor is een psychiater die een soort psycho-analyse maakt van wat ik in een roes heb gefilmd. Vorige zomer is er een eerste versie gemaakt, die qua opzet hetzelfde was als De stand van de zon, alleen met andere situaties. Maar ik wilde niet twee keer dezelfde film maken. Bovendien waren er belangrijke dingen uitgelaten, zoals een dreigend misstapje van een man op een veertig meter hoge spoorbrug, wat juist zo'n pareltje is van wat ik mijn 'single shot'-cameratechniek noem: het onafgebroken filmend bewegen rond een gebeurtenis."

Alleen de landschappen heeft Retel Helmrich met een 35mm-camera gedraaid. Voor het overige werkt de regisseur bij voorkeur met een lichtere DV (digital video) camera. "Het voordeel van DV is dat je veel meer kunt draaien voor hetzelfde geld. Het is wachten op een parel — het juiste moment; daarop anticiperen en reageren, deel uitmaken van een gebeurtenis, daar in opgaan. Veel standaard editors die het klassieke werk op de Filmacademie hebben geleerd, snappen dat niet. Die zijn niet gewend in een beweging te snijden. Bij mij moet dat altijd. Ik ben altijd in beweging."
"Ik zwenk de camera nooit omdat dat te veel nadruk legt op mijn aanwezigheid. Ik wil onzichtbaar zijn, om mijn onderwerp heen draaien als een satelliet in de ruimte. Bij een gesprek tussen twee personen zal ik daarom nooit tussen beide partijen gaan staan en zwenken van de een naar de ander. Ik draai om ze heen of beweeg naar achteren zodat ze tegelijk in beeld zijn. 'Even orbitten' zeg ik altijd. Net als met een onderwatercamera: omdat je in het water zweeft, kun je geen plotselinge bewegingen maken, maar draai je continu met je onderwerp mee."
Een twee uur durende ruzie tussen Rumidja en een woekeraarster om een bankstel draaide Retel Helmrich integraal. "Na twintig minuten vervielen ze in herhaling: voor mij een mooi moment om de reactie van de ander te draaien. Op die manier probeer ik anticiperend te filmen. Ik heb het gevoel een soort parelvisser te zijn. Ik probeer zoveel parels te vissen tot ik genoeg heb voor een parelsnoer, oftwel een film."


"Een editor is een psychiater die een soort psycho-analyse maakt van wat ik in een roes heb gefilmd."

Editor André de Jong bekeek en bewerkte het materiaal opnieuw in februari. Omdat bezoekers aan het eerste deel moeite bleken te hebben om de personages uit elkaar te houden, begint Stand van de maan met een scène op het strand, waarin Rumidja's gezicht duidelijk in beeld komt. Retel Helmrich: "Naar Walt Disney-regels bouwt het verhaal zich vervolgens op: in de eerste tien minuten wordt het onderwerp neergezet, na dertig minuten volgt de eerste wending en na weer twintig minuten de tweede wending: heel speelfilmmatig."
De titel van de film verwijst naar de halve maan die het dak siert van elke moskee. Naaijkens: "Dat is een symbool voor wetenschap. Wist je dat de islam van oorsprong een wetenschappelijk geloof is? De profeet Mohammed kon andere geloven in zijn tijd betwisten door zijn wetenschappelijke betogen. De Arabieren wisten al van het bestaan van een sterrenstelsel toen de mensen hier nog in berenvellen rondliepen. Daarom vind ik het ook zo mooi dat de film in de rest van het land in première gaat op 6 januari: dan is het Driekoningen — de dag van de drie wijzen uit het oosten!"

Karin Wolfs



top
STAND VAN DE MAAN

December 2004 #261

Productie
Hetty Naaijkens-Retel Helmrich
Regie en scenario
Leonard Retel Helmrich
Camera
Leonard Retel Helmrich
Ismail Fahmi Lubish
Montage
Andrez de Jong
Denise Janzée
Robert Broekhof
Muziek
Ernst Jansz
Joep Lans
Dio Oberon

Kleur, 92 minuten

Distributie
1 More Film
Te zien
op IDFA en vanaf 6 januari in de bioscoop

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


S

S.O.S. KLEINE ZEEHOND
S.W.A.T.
S1MØNE
S21, LA MACHINE DE MORT KHMER ROUGE
SABAH
Sabotage
SABRINA
Un sac de billes
LE SACRE DU PRINTEMPS
SACRED SEX
Sacro GRA (Gianfranco Rosi over)
SAFARI
Safari (Previously Unreleased)
Safe
Safe
Safe Haven
Safe House
SAFE PASSAGE
Safety not Guaranteed
SAGAN
Sage femme (Martin Provost over)
Sagrada
SAHARA
THE SAINT
THE SAINT OF FORT WASHINGTON
LA SAISON DES HOMMES
Les saisons
SALAAM BOMBAY!
SALAAM CINEMA
Les salauds
The Salesman
Salmon Fishing in the Yemen
SALÒ
SALT
Salt and Fire
The Salt of the Earth
SALT OF THIS SEA
SALT ON OUR SKIN
SALTO AL VACIO
THE SALTON SEA
SALUT COUSIN!
SALVADOR
SALVADOR ALLENDE
The Salvation
DIE SALZMÄNNER VON TIBET
SAMARITAN GIRL
Samba
SAMBA TRAORÉ
Sami Blood
SAMIA
SAMMY'S ADVENTURES: THE SECRET PASSAGE 3D
Sammy's Avonturen 2
Samsara
SAMSARA
SAMSON & DELILAH
SAMSON & GERT
SAMSON EN DELILAH
Samuel in the Clouds (Pieter Van Eecke over)
SAMURAI ASSASSIN
San Andreas
SANCTUM 3D
SAND AND SORROW
SANGRE
SANS TOIT NI LOI
THE SANTA CLAUSE
THE SANTA CLAUSE 2
THE SANTA CLAUSE 3: THE ESCAPE CLAUSE
The Sapphires
SARAFINA. THE SOUND OF FREEDOM
SATANSTANGO (SÁTÁNTANGÓ)
SATIN ROUGE
THE SATYAJIT RAY COLLECTION, VOLUME 1
SAUDADE
Sausage Party
SAVAGE GRACE
Savages
THE SAVAGES
SAVE THE LAST DANCE
SAVED!
SAVING GRACE
Saving Mr. Banks
SAVING PRIVATE RYAN
SAVIOR
SAW
SAW 2
SAW 3D
SAW III
SAW IV
SAW V
SAW VI
Sawsans geheime missie
SAY IT ISN'T SO
Scabbard Samurai
A SCANNER DARKLY
THE SCARLET LETTER
SCARLETT
SCARY MOVIE
SCARY MOVIE 2
SCARY MOVIE 3
SCARY MOVIE 4
Scary Movie 5
SCENERY (FENJING)
SCENT OF A WOMAN
DE SCHADUWLOPERS
HET SCHADUWRIJK
SCHATTEN
DE SCHATTENBERG
SCHEEPSJONGENS VAN DE BONTEKOE
SCHEMER
SCHEPPERS
SCHIJNSEL
SCHINDLER'S LIST
DE SCHIPPERS VAN DE KAMELEON
SCHIZO
SCHLÄFER
Schlafkrankheit
Schneider vs. Bax
HET SCHNITZELPARADIJS
Schone handen
DER SCHÖNSTE BUSEN DER WELT
SCHOOL OF ROCK
SCHOOL TIES
SCHULTZE GETS THE BLUES
SCIENCE FICTION
THE SCIENCE OF SLEEP
LA SCONOSCIUTA
SCOOBY-DOO
SCOOBY-DOO 2: MONSTERS UNLEASHED
SCOOP
THE SCORE
THE SCORPION KING
SCOTT PILGRIM VS. THE WORLD
Scouts Guide to the Zombie Apocalypse
SCREAM
SCREAM 2
SCREAM 3
SCREAM 4
SE7EN
THE SEA
THE SEA IS WATCHING
The Sea of Trees
SEABISCUIT
Searching for Sugar Man
SEARCHING FOR THE WRONG-EYED JESUS
SEASON OF THE WITCH
The Second Best Exotic Marigold Hotel
THE SECOND CIVIL WAR
The Second Game
LA SECONDA VOLTA
SECONDHAND LIONS
LE SECRET
UN SECRET
THE SECRET AGENT
THE SECRET CEREMONY
SECRET FILE USA
Secret in their Eyes
The Secret Life of Pets
The Secret Life of Walter Mitty
THE SECRET LIFE OF WORDS
THE SECRET OF ROAN INISH
SECRET SUNSHINE
SECRET WINDOW
SECRETARY
EL SECRETO DE SUS OJOS
SECRETS AND LIES
SEE NO EVIL
SEE YOU IN VEGAS
SEED OF CHUCKY
Seeking Justice
SEHNSUCHT
DE SEIZOENEN
SELENA
Self/less
The Selfish Giant
Selma
Senna
SENSE AND SENSIBILITY
The Sense of an Ending
THE SENTINEL
A Separation (World Cinema Amsterdam)
Sepideh — Reaching for the Stars
Sepp — De Wolvenvriend
THE SEPTEMBER ISSUE
SÉRAPHINE
SERBIS (Previously Unreleased)
SERENDIPITY
SERENGETI SYMPHONY
SERENITY
SERGEANT PEPPER
Sergio Herman, Fucking Perfect
SERIAL MOM
SERIES 7: THE CONTENDERS
A Series of Unfortunate Events
A SERIOUS MAN
THE SERVANT'S SHIRT
The Sessions
SET IT OFF
Setan Jawa (Garin Nugroho over)
SETTLERS
SEUL CONTRE TOUS
SEVEN INVISIBLE MEN
SEVEN MEN FROM NOW
SEVEN POUNDS
Seven Psychopaths
SEVEN SAMURAI
SEVEN SWORDS
SEVEN YEARS IN TIBET
Seventh Son
SEX AND THE CITY 2
SEX AND THE CITY: THE MOVIE
SEX DRIVE
SEX IS COMEDY
Sex Tape
SEXTET
SEXY BEAST
Sexy Money
Seymour: An Introduction
SFW
SGT. BILKO
SHABONDAMA ELEGY
SHADES
Shado'man
THE SHADOW
SHADOW CONSPIRACY
Shadow Dancer
SHADOW OF THE VAMPIRE
Shadow World (Johan Grimonprez over)
SHADOWLANDS
SHADOWS OF TIME
SHAFT (2000)
THE SHAGGY DOG
SHAHADA
SHAKESPEARE IN LOVE
SHALL WE DANCE
SHALL WE DANCE?
SHALLOW GRAVE
SHALLOW HAL
The Shallows
Shame
SHANGHAI
SHANGHAI KNIGHTS
SHANGHAI NOON
SHANGHAI TRANCE
SHANGHAI TRIAD
SHAOLIN SOCCER
THE SHAPE OF THINGS
SHARA
Shark Night 3D
SHARK TALE
SHATTERED GLASS
SHAUN OF THE DEAD
Shaun the Sheep Movie
SHAUN THE SHEEP — THE COMPLETE FIRST SERIES
THE SHAWSHANK REDEMPTION
SHE
SHE HATE ME
SHE'S ALL THAT
She's Funny That Way
SHE'S OUT OF MY LEAGUE
SHE'S SO LOVELY
SHE'S THE MAN
SHE'S THE ONE
SHE, A CHINESE
Shell
SHERLOCK HOLMES
Sherlock Holmes: A Game of Shadows
SHINE
SHINE A LIGHT
SHINER
THE SHIPPING NEWS
SHIRI
SHIRLEY TEMPLE REEKS
Shirley — Visions of Reality
THE SHOCK DOCTRINE
Shock Head Soul
SHOCKING BLUE
Shokuzai (Penance)
SHOOT 'EM UP
SHOOTER
SHOOTING DOGS
SHOOTING FISH
SHORT CUTS
THE SHORT FILMS OF DAVID LYNCH
Short Skin — I dolori del giovane Edo (Previously Unreleased)
Short Term 12
SHORTBUS
Shot Caller
SHOUF SHOUF HABIBI!
THE SHOW MUST GO ON
SHOWER (XIZHAO)
SHOWGIRLS
SHOWTIME
THE SHREDDER
SHREK
SHREK 2
SHREK FOREVER AFTER 3D
SHREK THE THIRD
SHULTES
Shut In
SHUT UP & SING
THE SHUTKA BOOK OF RECORDS
SHUTTER ISLAND
SI LE VENT TE FAIT PEUR
SIBERIA
El sicario — Room 164
LA SICILIANA RIBELLE
SICKO
Side Effects
SIDEWAYS
DER SIEBENTE KONTINENT
DIE SIEBTELBAUERN
THE SIEGE
Sieranevada
Sightseers
SIGNS
Silence
LE SILENCE DE LORNA
LES SILENCES DU PALAIS
Silent City
SILENT FALL
Silent Heart
SILENT HILL
Silent Hill: Revelation
Silent House
Silent Ones
Silent Ones (Slow Criticism)
SILENT SCREAM
SILENT SOULS
SILENT VOICES
SILENT WATERS
SILENT WEDDING
SILK
Silver Linings Playbook
Simon
SIMON
SIMON BIRCH
Simon Killer
SIMON MÁGUS
SIMON OF THE DESERT
SIMON WERNER A DISPARU
SIMPATICO
A Simple Life
SIMPLE MEN
A SIMPLE PLAN
THE SIMPSONS
SIN CITY
LOS SIN NOMBRE
SINBAD: LEGEND OF THE SEVEN SEAS
SINCE OTAR LEFT
Sing
Sing Song
Sing Street
SINGIN' IN THE RAIN
THE SINGING DETECTIVE
A SINGLE MAN
SINGLE WHITE FEMALE
SINGLES
Sinister
Sinister 2
SINT
Sint & Diego en de Magische Bron van Myra
Sinterklaas & Diego: Het geheim van de ring
SINTERKLAAS & HET GEHEIM VAN HET GROTE BOEK
Sinterklaas en de pepernotenchaos
SINTERKLAAS EN DE VERDWENEN PAKJESBOOT
SINTERKLAAS EN HET PAKJESMYSTERIE
Sinterklaas en het raadsel van 5 december
HET SINTERKLAASJOURNAAL: DE MEEZING MOVIE
SIRENS
Sister (L'enfant d'en haut)
SISTER ACT
SISTER ACT 2: BACK IN THE HABIT
SISTER MY SISTER
SISTERS
Sisters
SITCOM
Siv gaat logeren
SIX DAYS, SEVEN NIGHTS
SIX DAYS, SIX NIGHTS
SIX DEGREES OF SEPARATION
THE SIXTH SENSE
THE SKELETON KEY
The Skeleton Twins
Sketches of Siberia
SKIN
A SKIN TOO FEW — THE DAYS OF NICK DRAKE
Skiptrace
Skoonheid
THE SKULLS
The Sky Above Us (IFFR Live! Marinus Groothof over)
SKY CAPTAIN AND THE WORLD OF TOMORROW
SKY FIGHTERS
SKY HIGH
Skyfall
SKYLINE
SL8N8 (SLACHTNACHT)
Slacker (Previously Unreleased)
SLACKERS
DE SLAG IN DE JAVAZEE
Sleep Tight
SLEEP WITH ME
SLEEPERS
SLEEPING BEAUTY
Sleeping Beauty
THE SLEEPING DICTIONARY
THE SLEEPING MAN
Sleeping with Other People
Sleepless
SLEEPLESS IN SEATTLE
SLEEPLESS TOWN (FUYAJO)
SLEEPWALKERS
SLEEPY HOLLOW
SLEUTH
SLIDING DOORS
SLING BLADE
SLINGSHOT
SLITHER
SLIVER
SLOVENIAN GIRL
Slow West
SLUMDOG MILLIONAIRE
SLUMS OF BEVERLY HILLS
SM RECHTER
DE SMAAK VAN DE ZIEL
De smaak van water
SMAKELIJK ETEN!
SMALL FACES
SMALL GODS
SMALL SOLDIERS
SMALL TIME CROOKS
Small Town Murder Songs
Smart Cities Unlimited en Weemoed & wildernis (Workshop Filmkritiek)
The smell of us
A SMILE LIKE YOURS
SMILLA'S SENSE OF SNOW
SMOKE
SMOKE SIGNALS
SMOKIN' ACES
Smoorverliefd
De Smurfen en het verloren dorp
The Smurfs 2
The Smurfs 3D
Snackbar
SNAKE EYES
SNAKE EYES
A SNAKE OF JUNE
SNAKES ON A PLANE
THE SNAPPER
SNATCH
Snatched
SNEAKERS
Sneekweek
De sneeuwkoningin
De sneeuwkoningin 2
Sneeuwwitje
SNEL GELD (SNABBA CASH)
Snitch
Snoopy en Charlie Brown: De Peanuts Film
SNOW
SNOW CAKE
SNOW DOGS
SNOW FALLING ON CEDARS
SNOW FEVER
THE SNOW WALKER
Snow White and the Huntsman
Snowden
Snowpiercer
SNOWWHITE IN THE BLACK FOREST
SNUF DE HOND IN OORLOGSTIJD
SO CLOSE TO PARADISE
So Undercover
SOBIBOR, 14 OCTOBRE 1943, 16 HEURES
THE SOCIAL NETWORK
I SOENI
SOEUR SOURIRE
EL SOL DEL MEMBRILLO
Sol LeWitt
Solan & Ludwig en de Sneeuwmachine
Solan & Ludwig: De Grote Kaasrace
SOLARIS (1972)
SOLARIS (2002)
SOLAS
Soldate Jeannette
SOLDIER
LE SOLEIL ASSASSINÉ
SOLO
SOLO FÜR KLARINETTE
SOLOMON KANE
SOMBERMAN'S ACTIE
SOMBRE
SOME MOTHER'S SON
SOMEBODY TO LOVE
SOMEONE LIKE YOU
SOMERS TOWN
SOMERSAULT
SOMETHING BORROWED
Something Necessary
SOMETHING TO TALK ABOUT
SOMETHING'S GOTTA GIVE
A SOMEWHAT GENTLE MAN
SOMEWHERE
Somewhere Tonight
SOMMERSBY
SOMNAMBUUL
Son of a Gun
SON OF BABYLON
SON OF RAMBOW
Son of Saul
SON OF THE MASK
SON OF THE PINK PANTHER
SON OSMANI
SONATINE
A Song for Marion
Song From the Forest
SONG OF THE SPARROWS (AVAZE GONJESKJ-HA)
Song to Song
SONGS FROM THE SECOND FLOOR
SONNY BOY
Soof 2
SOPHIE SCHOLL — DIE LETZEN TAGE
SOPYONJE
THE SORCERER'S APPRENTICE
SORORITY ROW
SOTSGOROD, STEDEN VOOR DE HEILSTAAT
SOUL ASSASSIN
SOUL FOOD
SOUL KITCHEN
SOUL POWER
THE SOUND OF INSECTS — RECORD OF A MUMMY
The Sound of Light
SOUND OF NOISE
A SOUND OF THUNDER
SOUNDS OF SAND
The Source
SOURCE CODE
SOUS LE SABLE
SOUTH PARK: BIGGER, LONGER & UNCUT
Southpaw
Southside With You
Souvenir
Les souvenirs
SOY CUBA
Spaak
SPACE CHIMPS
The Space Between Us
SPACE CHIMPS 2 3D
SPACE COWBOYS
SPACE JAM
SPACE TRUCKERS
SPANGAS
Spangas in actie
SPARTAN
SPAWN
SPEAKING OF SEX
The Special Relationship
THE SPECIALIST
SPECIES
SPECIES 2
SPEECHLESS
SPEED
SPEED 2: CRUISE CONTROL
SPEED RACER
HET SPEELPLEIN: DE GROTE VAKANTIE
Spetters
SPHERE
SPICEWORLD — THE MOVIE
SPIDER
SPIDER-MAN
Spider-Man: Homecoming
SPIDERMAN 3
THE SPIDERWICK CHRONICLES
DE SPIEGEL (AYNEH)
Spies & Glistrup
Spijt!
SPION VAN ORANJE
SPIRIT: STALLION OF THE CIMARRON
SPIRITED AWAY
SPL (SHA PO LANG)
SPLICE
Split
Spokenjagers
THE SPONGEBOB SQUAREPANTS MOVIE
Spongebob: Sponge Out of Water 3D
SPOOKTIJD MET LABAN
SPORTMAN VAN DE EEUW
SPOT
Spotlight
Sprakeloos
Spring Breakers
SPRING, SUMMER, FALL, WINTER... AND SPRING
SPRINGTIME IN A SMALL TOWN
SPROET 2
Sprookjesboom
SPUN
Spy
SPY GAME
SPY HARD
SPY KIDS
SPY KIDS 2: ISLAND OF LOST DREAMS
SPY KIDS 3D: GAME OVER
Spy Kids 4 All the Time in the World
THE SPY NEXT DOOR
SPYING CAM
The Square
St. Vincent
STAAL & LAVENDEL
DE STAART VAN DE LEEUW
Der Staat gegen Fritz Bauer
DE STAD WAS VAN ONS
STAGE BEAUTY
Stand by Your President (Ineke Smits over)
Stand Up Guys
STAND VAN DE MAAN
STAND VAN DE STERREN
STAND VAN DE STERREN (interview Leonard Retel Helmrich)
DE STAND VAN DE ZON
De Stand van de Zon, Maan en Sterren (Workshop Filmkritiek)
STANDARD OPERATING PROCEDURE
STANDING IN THE SHADOWS OF MOTOWN
LA STANZA DEL FIGLIO
A STAR IS BORN
STAR MAPS
STAR TREK
Star Trek Beyond
Star Trek Into Darkness
STAR TREK: FIRST CONTACT
STAR TREK: GENERATIONS
STAR TREK: INSURRECTION
STAR TREK: NEMESIS
STAR WARS
Star Wars Episode 1 3D
STAR WARS EPISODE I — THE PHANTOM MENACE
STAR WARS — EPISODE II: ATTACK OF THE CLONES
STAR WARS: EPISODE III — REVENGE OF THE SITH
Star Wars: The Force Awakens
Starbuck
STARDUST
STARGATE
STARKISS — CIRCUSMEISJES IN INDIA
Starred Up
STARRING MAJA
THE STARS FELL ON HENRIETTA
STARSHIP TROOPERS
STARSKY & HUTCH
STARTING PLACE/POINT DE DÉPART
STATE AND MAIN
STATE OF DOGS
STATE OF PLAY
THE STATION AGENT
STAY ALIVE
STAY TUNED
STEAL BIG, STEAL LITTLE
STEALING BEAUTY
Steam of Life
Steekspel
STELLA
STELLA'S OORLOG
STELLET LICHT
De stem van de meester
THE STENDHAL SYNDROME
STEP UP
STEP UP 2
STEP UP 3D
Step Up 4
Step Up All-in
THE STEPFORD WIVES
STEPHEN KING'S THE NIGHT FLIER
STEPHEN KING'S THE SHINING
STEPMOM
STEPS OF MINDFULNESS — A JOURNEY WITH THICH NHAT HANH
STEREO
STERK ALS EEN LEEUW
STERKE VERHALEN
STERREN BEWEGEN
Steve Jobs
Steve Jobs: The Man in the Machine
STEVIE
STIGMATA
Still Alice
STILL CRAZY
Still Life
STILL LIFE
Still Mine
Still the Water
STILL WALKING en Ozu
STILL/A NOVEL
STILLE NACHT
DE STILTE
De stilte rond Christine M.
Stip & Vlek doen weer gek
STIR OF ECHOES
Stoedjent
Stoker
Stolen
STOLEN SUMMER
STONED
Stonehearst Asylum
The Stoning of Soraya M.
Stop Acting Now (Holland Festival)
Stop the Pounding Heart (Roberto Minervini over)
STOP-LOSS
Stories We Tell
Storks
Storm
DE STORM
STORM OVER AZIË
Storm: letters van vuur
STORMBREAKER
A Story of Children and Film
The Story of Film: An Odyssey
THE STORY OF KOLOBOK
THE STORY OF THE WEEPING CAMEL
THE STORY OF US
STORYTELLING
Straight Outta Compton
THE STRAIGHT STORY
STRANDED
The Strange Case of Angelica
STRANGE DAYS
A Strange Love Affair with Ego
THE STRANGER
Stranger in Paradise
STRANGER THAN FICTION
Stranger Things Seizoen 1
THE STRANGERS
STRAWBERRY SHORTCAKES
Stray Dogs
STRAY DOGS
A Street Cat Named Bob
STREET FIGHTER: THE LEGEND OF CHUN-LI
STREET KINGS
Streetdance 2
STREETFIGHTER
THE STREETFIGHTER TRILOGY
STRICTLY BALLROOM
Strike a Pose (Ester Gould en Reijer Zwaan over)
STRIKING DISTANCE
STRINGS
STRIPTEASE
STUART LITTLE
STUART LITTLE 2
STUCK ON YOU
The Student
STUDIO 54
Stuff and Dough
Stuk!
STUPEUR ET TREMBLEMENTS
Submarine
SUBMARINO
The Substance: Albert Hofmann's LSD
SUBURBIA
Suburra
SUCKER PUNCH
SUDDEN DEATH
SUE
Suffragette
Suicide Squad
THE SUIT
SUITE 16
Suite Française
SUKIYAKI WESTERN DJANGO
Sully
THE SUM OF ALL FEARS
Summer 1993
SUMMER OF SAM
SUMMER PALACE
SUMMER STORM
SUMMER, OR 27 MISSING KISSES
THE SUN
THE SUN'S BURIAL
SUNRISE
Sunset Boulevard
The Sunset Limited
SUNSET ON A ROOFTOP
Sunset Song
SUNSHINE
SUNSHINE
SUNSHINE BARRY EN DE DISCOWORMEN
THE SUNSHINE BOYS
SUNSHINE CLEANING
SUNSHINE STATE
Super 8
SUPER SIZE ME
SUPER TROOPERS
SUPERBAD
SuperClásico
Supercondriaque
Superechte liefde
De superheld
SUPERHERO MOVIE
Superkapje en de Turbo-oma's 3D
SUPERMAN RETURNS
SUPERNOVA
Supernova
SUPERSTITION
SUPERTEX
SUR MES LÈVRES
SUR PLACE
SURF'S UP
HET SURINAAMSE LEGIOEN
De surprise
SURROGATES
SURVEILLANCE
SURVIVING CHRISTMAS
SURVIVING PICASSO
Survivor
SUSKE EN WISKE EN DE TEXAS RAKKERS
SUSKE EN WISKE: DE DUISTERE DIAMANT
Süskind
SUSPICIOUS RIVER
Suspiria
Suzanne
SUZHOU RIVER (SUZHOU HE)
SVEN EN ZIJN RAT EN HET UFO-MYSTERIE
Swchwrm
The Swedish Theory of Love
The Sweeney
SWEENEY TODD
SWEET AND LOWDOWN
THE SWEET HEREAFTER
SWEET HOME ALABAMA
SWEET NOVEMBER
SWEET SIXTEEN
THE SWEETEST THING
SWEPT AWAY
SWEPT FROM THE SEA
SWIMFAN
SWIMMING POOL
SWIMMING WITH SHARKS
SWING
SWING
SWING KIDS
THE SWITCH
SWITCHBACK
SWOON
SWORDFISH
Sworn Virgin
SYLVIA
SYMBOL
SYMPATHY FOR MR. VENGEANCE
SYNDROMES AND A CENTURY
SYNECDOCHE, NEW YORK
THE SYRIAN BRIDE
SYRIANA
SZABÓ TRILOGIE