Wonder Woman
Broers
La región salvaje
En amont du fleuve
Daughters of the Dust
Zonder hoop kan Hollywood niet bestaan

SCHINDLER'S LIST

Verenigde Staten, 1993 | Steven Spielberg
Wie een speelfilm maakt over de holocaust weet dat hem drie soorten kritiek staan te wachten. Ethisch-morele kritiek die iedere verbeelding van de holocaust in fictie volstrekt afwijst, historische kritiek die zich richt op de visie die uit de film spreekt en filmkritiek die het werkstuk langs de cinematografische meetlat legt. Met Schindler's list wist Steven Spielberg dus waaraan hij begon. In Amerika werd de film overigens vrijwel unaniem juichend onthaald. In Europa ondervindt de film meer weerstand. Spielberg ligt niet wakker van de kritiek: "Ik zeg slechts: 'kijk hiernaar en trek je conclusies'. Dat is alles." Is het zo simpel?

Mag de holocaust dienen als onderwerp voor fictie, zoals in speelfilms en romans? Sommigen, zoals Elie Wiesel, vinden van niet. Hun argument luidt dat iedere verbeelding van het onvoorstelbare, ondanks de wellicht integere bedoelingen, tot een banale trivialisering leidt. "Een roman over Auschwitz is geen roman, is dat wel het geval dan gaat hij niet over Auschwitz", vatte Elie Wiesel kort en bondig zijn strikte opvatting samen. Geschiedschrijving, documentaires en de schriftelijke neerslag van persoonlijke ervaringen van overlevenden zijn in zijn ogen de enige geschikte instrumenten voor de verwerking van de holocaust. Toen in 1977 de Amerikaanse, bijna tien uur durende televisieserie 'Holocaust', dat de ondergang in beeld brengt van een joods gezin in nazi-Duitsland, werd uitgezonden, fulmineerde Wiesel furieus tegen deze dramatisering. Zijn woede richtte zich vooral op het in scène zetten van de massaslachtingen in de kampen: "Voor mij is het gebruik van special effects en gimmicks in het tonen van het onbeschrijflijke moreel verwerpelijk. Slecht! Het is onfatsoenlijk. De laatste momenten van de vergeten slachtoffers behoren henzelf toe."
De makers van 'Holocaust' verdedigden zich door te wijzen op de impact van de serie, die door 120 miljoen Amerikanen werd gevolgd. Ook in Europa bracht de uitzending in veel landen een schok teweeg en leidde het tot een nieuw debat over collaboratie, schuld en verzet. Met onder andere als resultaat dat het Duitse regeringsvoornemen om oorlogsmisdaden verjaard te verklaren, werd ingetrokken.
Met alle kritiek die op 'Holocaust' mogelijk was, deelden weinigen het principiële standpunt van Wiesel. De meeste filmcritici en -historici lieten in hun oordeel zwaar wegen dat de serie voor het eerst een massapubliek in aanraking bracht met de jodenvernietiging. Dat de vorm waarin dat gebeurde werd voorgeschreven door de wetten van het televisiedrama, met zijn gemakkelijke sentiment en melodramatische effecten, werd daarbij voor lief genomen. De visie van de Nederlandse historicus H.W. von der Dunk is illustratief voor deze opvatting. In zijn studie 'Voorbij de verboden drempel. De Shoah in ons geschiedbeeld' stelt hij dat "slechts een geretoucheerde en door een filter van esthetische romantisering vertoonde werkelijkheid het grote publiek met de waarheid in aanraking kan brengen". Het is een opvatting die inmiddels algemeen ingang heeft gevonden. Discussies over holocaust-films gaan dan ook nog maar zelden over dit principiële punt, maar over de vraag of deze films recht doen aan het gruwelijke verleden. In Amerika vindt men dat dat bij Schindler's list het geval is, in Europa is niet iedereen overtuigd. Iemand als Claude Lanzmann (Shoah) verwijt Spielberg dat hij de holocaust heeft veranderd in een filmgeschiedenis met een happy end.

Fabrieksjoden
Schindler's list heeft een lange voorgeschiedenis. In het begin van de jaren tachtig kwam de Australische schrijver Thomas Keneally in Beverly Hills bij toeval in aanraking met Poldek Pfefferberg, een overlevende van de holocaust. Pfefferberg vertelde Keneally dat hij zijn leven dankte aan de Duitse nazi Oskar Schindler. Deze jonge avonturier was in 1939 achter het Duitse leger aan naar Polen getrokken in de hoop daar fortuin te maken. In Krakau wierp hij zich op onteigend joods bezit en werd werd hij de nieuwe eigenaar van een fabriek van potten en pannen. Met behulp van joodse dwangarbeiders was hij binnen een paar jaar een vermogend man. Waarna zijn leven een drastische wending nam, want hij begon zich het lot van de joden aan te trekken. Met als argument dat hij 'zijn' fabrieksjoden economisch niet kon missen, slaagde hij erin, tegen betaling van grote hoeveelheden smeergeld, ruim elfhonderd joden van de dood te redden.
Een curieus verhaal, dat door Keneally aan de vergetelheid werd ontrukt. Hij bezocht zo'n vijftig overlevenden en schreef op basis van deze gesprekken zijn roman 'Schindler's list' (Desgevraagd liet Spielberg op de recente Amsterdamse persconferentie weten dat hij 'Schindler's ark', de titel waaronder het boek in Engeland werd uitgebracht, te bijbels vond klinken). Een biografie had wellicht meer voor de hand gelegen, maar Keneally vond dat genre "een inadequaat vehikel" voor zijn onderwerp, een roman paste beter "bij een zo ambivalente en grote persoonlijkheid als Oskar". Het boek leverde Keneally in 1982 de prestigieuze Engelse Booker Prize op.
De Amerikaanse filmindustrie zag snel de mogelijkheden van de roman en in 1983 verkocht Keneally de rechten voor 740.000 dollar aan Universal Pictures, waar studiobaas Sidney Scheinberg zijn oude pupil Spielberg Spielberg op het oog had voor verfilming van het boek. Het grootste deel van zijn verdiensten schonk Keneally aan de Schindler Organisation, die overlevenden van de holocaust financieel ondersteunt.

Schamper
Spielberg liet het verhaal tien jaar rusten. Naar eigen zeggen omdat hij er nog niet rijp voor was, maar er was ook een meer triviale reden, namelijk de moeilijkheid om tot een goed scenario te komen. Scenarioschrijvers kwamen en gingen totdat Spielberg akkoord ging met het scenario van Steven Zaillian, een nieuwkomer die geloofwaardigheid had verworven met zijn script voor Awakenings (met Robert De Niro en Robin Williams).
Toen bekend werd dat Spielberg de film zou gaan maken, waren de reacties schamper en vol ongeloof: de bemoeienis van de koning van de amusementsfilm met de holocaust kon slechts leiden tot een onacceptabele trivialisering van de jodenvernietiging. Spielbergs oorspronkelijke plan om een deel van de film in Auschwitz op te nemen, liep vast op een weigering van het Joodse Wereld Congres, dat plotseling bepaalde dat in het kamp alleen nog documentaires gemaakt mogen worden (volgens Spielberg was Auschwitz eerder als lokatie gebruikt in acht speelfilms). Het besluit deerde Spielberg nauwelijks: hij liet bij Krakau in Polen het dwangarbeiderskamp Plaszow nabouwen. Geld speelde geen rol. Uiteindelijk kostte Schindler's list 33 miljoen dollar, iets minder dan de helft van de produktiekosten van Jurassic Park.
Spielberg schoot de film in zwart-wit, omdat hij meent dat in kleur de film "te Hollywoodachtig" zou worden. Bovendien vergroot het volgens hem de authenticiteit, omdat bijna al het historische filmmateriaal over de holocaust eveneens in zwart-wit is. Het is een wat vreemd argument voor een film die een reconstructie van het verleden wil zijn, omdat de werkelijkheid van de holocaust-slachtoffers zich immers niet in zwart-wit tinten hulde.

Provocerend
Schindler's list is in Amerika ontvangen als de beste film ooit gemaakt over de holocaust, wat twaalf Oscarnominaties opleverde. Uitbundig geprezen worden het sobere spel, het documentaire realisme en de zwart-wit fotografie. In Europa is de film veel controversiëler ontvangen. Terecht, want er zijn veel kanttekeningen te plaatsen bij Spielbergs benadering van de holocaust. Gaat de film wel over de holocaust? Of gaat hij over een geslaagde reddingsactie van een Duitser tegen het decor van de holocaust? Een reddingsactie die nu juist niet typerend is voor de holocaust, deze anonieme, massale slachting, waarin begrippen als hoop elke relevantie verloren.
Spielberg, en met hem de Amerikaanse filmindustrie, kunnen niet zonder optimisme en Schindler's list voorziet daarin. In een cruciale scène zelfs op provocerende wijze, namelijk daar waar een groep naakte vrouwen de gaskamer binnengaat. Het licht gaat uit, paniek breekt uit. In het volgende shot stroomt er water uit de douche. Deze scène vat Schindler's list uitstekend samen: het is alsof Spielberg zich God waant en de holocaust alsnog ongedaan wil maken. Niet dat deze scène historisch onjuist is, natuurlijk waren er in Auschwitz ook douches waar water uitkwam, maar omdat de nadrukkelijkheid waarmee Spielberg deze scène presenteert, en zijn spel met ons verwachtingspatroon, geen andere bedoeling heeft ons ervan te overtuigen dat zelfs in de meest uitzichtloze situatie redding mogelijk was.
Het is hier dat Schindler's list verandert in een Hollywoodfilm, die de kijker niet gedemoraliseerd wil achterlaten. Een streven dat ook blijkt uit het motto van de film, een citaat uit de Talmoed: "Wie één mensenleven redt, redt heel de wereld". Een wijsheid die gemakkelijk de indruk wekt dat de miljoenen gaskamerdoden er in religieus-filosofisch perspectief niet toe doen.
Spielberg schiet uiteindelijk tekort in zijn visie op de holocaust, omdat hij deze niet accepteert als een volstrekt zinloze gebeurtenis, een massale slachting, op industriële wijze uitgevoerd. Zijn Schindler's list is uiteindelijk een traditionele speelfilm, die zin wil toekennen aan een gruwelijke episode uit de geschiedenis. De essentie van die episode is juist de onmogelijkheid er zin aan toe te kennen.

Schoonheid
Misschien belangrijker dan een puristische weging van Schindler's list is de vraag naar het effect ervan. Amerikaanse onderzoeken wijzen uit dat een kwart van de jongeren niet weet waarnaar het woord holocaust verwijst. Spielberg beoogt met zijn film geen volstrekt cinematografisch zuivere benadering van de holocaust, maar wil vooral een bijdrage leveren aan de strijd tegen het grote vergeten. Daarom deert de strenge kritiek van Claude Lanzmann hem niet: "Lanzmanns Shoah is briljant, maar hoeveel mensen hebben deze documentaire gezien? Door Schindler's list gaan veel mensen nu misschien ook naar Shoah kijken." Simone de Beauvoir schreef als inleiding bij de boekuitgave van Lanzmanns Shoah dat ze "nooit zo'n combinatie van verschrikking en schoonheid had kunnen voorstellen. Natuurlijk wordt de schoonheid niet gebruikt om de verschrikking te maskeren, het gaat niet om estheticisme; integendeel, de schoonheid brengt de verschrikking zo vindingrijk en onverbiddelijk aan het licht dat we beseffen naar een belangrijk werkstuk te kijken. Een waar meesterwerk." Met uitzondering van die laatste zin, zijn haar woorden evengoed van toepassing op Schindler's list. Voor filmkritisch dédain is geen plaats, daarvoor is de film te belangrijk.

Jos van der Burg



top
SCHINDLER'S LIST

Maart 1994 #143

Produktie
Steven Spielberg
Gerard R. Molen
Branko Lustig
Regie
Steven Spielberg
Scenario
Steven Zaillian, gebaseerd op de gelijknamige roman van Thomas Keneally
Camera
Janusz Kaminski
Montage
Michael Kahn
Muziek
John Williams
Met
Liam Neeson
Ben Kingsley
Ralph Fiennes
Embeth Davidtz

Zwart-wit en kleur, 185 minuten

Distributie
UIP
Te zien
vanaf 3 maart

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


S

S.O.S. KLEINE ZEEHOND
S.W.A.T.
S1MØNE
S21, LA MACHINE DE MORT KHMER ROUGE
SABAH
Sabotage
SABRINA
Un sac de billes
LE SACRE DU PRINTEMPS
SACRED SEX
Sacro GRA (Gianfranco Rosi over)
SAFARI
Safe
Safe
Safe Haven
Safe House
SAFE PASSAGE
Safety not Guaranteed
SAGAN
Sage femme (Martin Provost over)
Sagrada
SAHARA
THE SAINT
THE SAINT OF FORT WASHINGTON
LA SAISON DES HOMMES
Les saisons
SALAAM BOMBAY!
SALAAM CINEMA
Les salauds
The Salesman
Salmon Fishing in the Yemen
SALÒ
SALT
Salt and Fire
The Salt of the Earth
SALT OF THIS SEA
SALT ON OUR SKIN
SALTO AL VACIO
THE SALTON SEA
SALUT COUSIN!
SALVADOR
SALVADOR ALLENDE
The Salvation
DIE SALZMÄNNER VON TIBET
SAMARITAN GIRL
Samba
SAMBA TRAORÉ
Sami Blood
SAMIA
SAMMY'S ADVENTURES: THE SECRET PASSAGE 3D
Sammy's Avonturen 2
Samsara
SAMSARA
SAMSON & DELILAH
SAMSON & GERT
SAMSON EN DELILAH
Samuel in the Clouds (Pieter Van Eecke over)
SAMURAI ASSASSIN
San Andreas
SANCTUM 3D
SAND AND SORROW
SANGRE
SANS TOIT NI LOI
THE SANTA CLAUSE
THE SANTA CLAUSE 2
THE SANTA CLAUSE 3: THE ESCAPE CLAUSE
The Sapphires
SARAFINA. THE SOUND OF FREEDOM
SATANSTANGO (SÁTÁNTANGÓ)
SATIN ROUGE
THE SATYAJIT RAY COLLECTION, VOLUME 1
SAUDADE
Sausage Party
SAVAGE GRACE
Savages
THE SAVAGES
SAVE THE LAST DANCE
SAVED!
SAVING GRACE
Saving Mr. Banks
SAVING PRIVATE RYAN
SAVIOR
SAW
SAW 2
SAW 3D
SAW III
SAW IV
SAW V
SAW VI
Sawsans geheime missie
SAY IT ISN'T SO
Scabbard Samurai
A SCANNER DARKLY
THE SCARLET LETTER
SCARLETT
SCARY MOVIE
SCARY MOVIE 2
SCARY MOVIE 3
SCARY MOVIE 4
Scary Movie 5
SCENERY (FENJING)
SCENT OF A WOMAN
DE SCHADUWLOPERS
HET SCHADUWRIJK
SCHATTEN
DE SCHATTENBERG
SCHEEPSJONGENS VAN DE BONTEKOE
SCHEMER
SCHEPPERS
SCHIJNSEL
SCHINDLER'S LIST
DE SCHIPPERS VAN DE KAMELEON
SCHIZO
SCHLÄFER
Schlafkrankheit
Schneider vs. Bax
HET SCHNITZELPARADIJS
Schone handen
DER SCHÖNSTE BUSEN DER WELT
SCHOOL OF ROCK
SCHOOL TIES
SCHULTZE GETS THE BLUES
SCIENCE FICTION
THE SCIENCE OF SLEEP
LA SCONOSCIUTA
SCOOBY-DOO
SCOOBY-DOO 2: MONSTERS UNLEASHED
SCOOP
THE SCORE
THE SCORPION KING
SCOTT PILGRIM VS. THE WORLD
Scouts Guide to the Zombie Apocalypse
SCREAM
SCREAM 2
SCREAM 3
SCREAM 4
SE7EN
THE SEA
THE SEA IS WATCHING
The Sea of Trees
SEABISCUIT
Searching for Sugar Man
SEARCHING FOR THE WRONG-EYED JESUS
SEASON OF THE WITCH
The Second Best Exotic Marigold Hotel
THE SECOND CIVIL WAR
The Second Game
LA SECONDA VOLTA
SECONDHAND LIONS
LE SECRET
UN SECRET
THE SECRET AGENT
THE SECRET CEREMONY
SECRET FILE USA
Secret in their Eyes
The Secret Life of Pets
The Secret Life of Walter Mitty
THE SECRET LIFE OF WORDS
THE SECRET OF ROAN INISH
SECRET SUNSHINE
SECRET WINDOW
SECRETARY
EL SECRETO DE SUS OJOS
SECRETS AND LIES
SEE NO EVIL
SEE YOU IN VEGAS
SEED OF CHUCKY
Seeking Justice
SEHNSUCHT
DE SEIZOENEN
SELENA
Self/less
The Selfish Giant
Selma
Senna
SENSE AND SENSIBILITY
The Sense of an Ending
THE SENTINEL
A Separation (World Cinema Amsterdam)
Sepideh — Reaching for the Stars
Sepp — De Wolvenvriend
THE SEPTEMBER ISSUE
SÉRAPHINE
SERBIS (Previously Unreleased)
SERENDIPITY
SERENGETI SYMPHONY
SERENITY
SERGEANT PEPPER
Sergio Herman, Fucking Perfect
SERIAL MOM
SERIES 7: THE CONTENDERS
A Series of Unfortunate Events
A SERIOUS MAN
THE SERVANT'S SHIRT
The Sessions
SET IT OFF
Setan Jawa (Garin Nugroho over)
SETTLERS
SEUL CONTRE TOUS
SEVEN INVISIBLE MEN
SEVEN MEN FROM NOW
SEVEN POUNDS
Seven Psychopaths
SEVEN SAMURAI
SEVEN SWORDS
SEVEN YEARS IN TIBET
Seventh Son
SEX AND THE CITY 2
SEX AND THE CITY: THE MOVIE
SEX DRIVE
SEX IS COMEDY
Sex Tape
SEXTET
SEXY BEAST
Sexy Money
Seymour: An Introduction
SFW
SGT. BILKO
SHABONDAMA ELEGY
SHADES
Shado'man
THE SHADOW
SHADOW CONSPIRACY
Shadow Dancer
SHADOW OF THE VAMPIRE
Shadow World (Johan Grimonprez over)
SHADOWLANDS
SHADOWS OF TIME
SHAFT (2000)
THE SHAGGY DOG
SHAHADA
SHAKESPEARE IN LOVE
SHALL WE DANCE
SHALL WE DANCE?
SHALLOW GRAVE
SHALLOW HAL
The Shallows
Shame
SHANGHAI
SHANGHAI KNIGHTS
SHANGHAI NOON
SHANGHAI TRANCE
SHANGHAI TRIAD
SHAOLIN SOCCER
THE SHAPE OF THINGS
SHARA
Shark Night 3D
SHARK TALE
SHATTERED GLASS
SHAUN OF THE DEAD
Shaun the Sheep Movie
SHAUN THE SHEEP — THE COMPLETE FIRST SERIES
THE SHAWSHANK REDEMPTION
SHE
SHE HATE ME
SHE'S ALL THAT
She's Funny That Way
SHE'S OUT OF MY LEAGUE
SHE'S SO LOVELY
SHE'S THE MAN
SHE'S THE ONE
SHE, A CHINESE
Shell
SHERLOCK HOLMES
Sherlock Holmes: A Game of Shadows
SHINE
SHINE A LIGHT
SHINER
THE SHIPPING NEWS
SHIRI
SHIRLEY TEMPLE REEKS
Shirley — Visions of Reality
THE SHOCK DOCTRINE
Shock Head Soul
SHOCKING BLUE
Shokuzai (Penance)
SHOOT 'EM UP
SHOOTER
SHOOTING DOGS
SHOOTING FISH
SHORT CUTS
THE SHORT FILMS OF DAVID LYNCH
Short Skin — I dolori del giovane Edo (Previously Unreleased)
Short Term 12
SHORTBUS
SHOUF SHOUF HABIBI!
THE SHOW MUST GO ON
SHOWER (XIZHAO)
SHOWGIRLS
SHOWTIME
THE SHREDDER
SHREK
SHREK 2
SHREK FOREVER AFTER 3D
SHREK THE THIRD
SHULTES
Shut In
SHUT UP & SING
THE SHUTKA BOOK OF RECORDS
SHUTTER ISLAND
SI LE VENT TE FAIT PEUR
SIBERIA
El sicario — Room 164
LA SICILIANA RIBELLE
SICKO
Side Effects
SIDEWAYS
DER SIEBENTE KONTINENT
DIE SIEBTELBAUERN
THE SIEGE
Sieranevada
Sightseers
SIGNS
Silence
LE SILENCE DE LORNA
LES SILENCES DU PALAIS
Silent City
SILENT FALL
Silent Heart
SILENT HILL
Silent Hill: Revelation
Silent House
Silent Ones
Silent Ones (Slow Criticism)
SILENT SCREAM
SILENT SOULS
SILENT VOICES
SILENT WATERS
SILENT WEDDING
SILK
Silver Linings Playbook
Simon
SIMON
SIMON BIRCH
Simon Killer
SIMON MÁGUS
SIMON OF THE DESERT
SIMON WERNER A DISPARU
SIMPATICO
A Simple Life
SIMPLE MEN
A SIMPLE PLAN
THE SIMPSONS
SIN CITY
LOS SIN NOMBRE
SINBAD: LEGEND OF THE SEVEN SEAS
SINCE OTAR LEFT
Sing
Sing Street
SINGIN' IN THE RAIN
THE SINGING DETECTIVE
A SINGLE MAN
SINGLE WHITE FEMALE
SINGLES
Sinister
Sinister 2
SINT
Sint & Diego en de Magische Bron van Myra
Sinterklaas & Diego: Het geheim van de ring
SINTERKLAAS & HET GEHEIM VAN HET GROTE BOEK
Sinterklaas en de pepernotenchaos
SINTERKLAAS EN DE VERDWENEN PAKJESBOOT
SINTERKLAAS EN HET PAKJESMYSTERIE
Sinterklaas en het raadsel van 5 december
HET SINTERKLAASJOURNAAL: DE MEEZING MOVIE
SIRENS
Sister (L'enfant d'en haut)
SISTER ACT
SISTER ACT 2: BACK IN THE HABIT
SISTER MY SISTER
SISTERS
Sisters
SITCOM
Siv gaat logeren
SIX DAYS, SEVEN NIGHTS
SIX DAYS, SIX NIGHTS
SIX DEGREES OF SEPARATION
THE SIXTH SENSE
THE SKELETON KEY
The Skeleton Twins
Sketches of Siberia
SKIN
A SKIN TOO FEW — THE DAYS OF NICK DRAKE
Skiptrace
Skoonheid
THE SKULLS
The Sky Above Us (IFFR Live! Marinus Groothof over)
SKY CAPTAIN AND THE WORLD OF TOMORROW
SKY FIGHTERS
SKY HIGH
Skyfall
SKYLINE
SL8N8 (SLACHTNACHT)
Slacker (Previously Unreleased)
SLACKERS
DE SLAG IN DE JAVAZEE
Sleep Tight
SLEEP WITH ME
SLEEPERS
SLEEPING BEAUTY
Sleeping Beauty
THE SLEEPING DICTIONARY
THE SLEEPING MAN
Sleeping with Other People
Sleepless
SLEEPLESS IN SEATTLE
SLEEPLESS TOWN (FUYAJO)
SLEEPWALKERS
SLEEPY HOLLOW
SLEUTH
SLIDING DOORS
SLING BLADE
SLINGSHOT
SLITHER
SLIVER
SLOVENIAN GIRL
Slow West
SLUMDOG MILLIONAIRE
SLUMS OF BEVERLY HILLS
SM RECHTER
DE SMAAK VAN DE ZIEL
De smaak van water
SMAKELIJK ETEN!
SMALL FACES
SMALL GODS
SMALL SOLDIERS
SMALL TIME CROOKS
Small Town Murder Songs
Smart Cities Unlimited en Weemoed & wildernis (Workshop Filmkritiek)
The smell of us
A SMILE LIKE YOURS
SMILLA'S SENSE OF SNOW
SMOKE
SMOKE SIGNALS
SMOKIN' ACES
Smoorverliefd
De Smurfen en het verloren dorp
The Smurfs 2
The Smurfs 3D
Snackbar
SNAKE EYES
SNAKE EYES
A SNAKE OF JUNE
SNAKES ON A PLANE
THE SNAPPER
SNATCH
Snatched
SNEAKERS
Sneekweek
De sneeuwkoningin
De sneeuwkoningin 2
Sneeuwwitje
SNEL GELD (SNABBA CASH)
Snitch
Snoopy en Charlie Brown: De Peanuts Film
SNOW
SNOW CAKE
SNOW DOGS
SNOW FALLING ON CEDARS
SNOW FEVER
THE SNOW WALKER
Snow White and the Huntsman
Snowden
Snowpiercer
SNOWWHITE IN THE BLACK FOREST
SNUF DE HOND IN OORLOGSTIJD
SO CLOSE TO PARADISE
So Undercover
SOBIBOR, 14 OCTOBRE 1943, 16 HEURES
THE SOCIAL NETWORK
I SOENI
SOEUR SOURIRE
EL SOL DEL MEMBRILLO
Sol LeWitt
Solan & Ludwig en de Sneeuwmachine
Solan & Ludwig: De Grote Kaasrace
SOLARIS (1972)
SOLARIS (2002)
SOLAS
Soldate Jeannette
SOLDIER
LE SOLEIL ASSASSINÉ
SOLO
SOLO FÜR KLARINETTE
SOLOMON KANE
SOMBERMAN'S ACTIE
SOMBRE
SOME MOTHER'S SON
SOMEBODY TO LOVE
SOMEONE LIKE YOU
SOMERS TOWN
SOMERSAULT
SOMETHING BORROWED
Something Necessary
SOMETHING TO TALK ABOUT
SOMETHING'S GOTTA GIVE
A SOMEWHAT GENTLE MAN
SOMEWHERE
Somewhere Tonight
SOMMERSBY
SOMNAMBUUL
Son of a Gun
SON OF BABYLON
SON OF RAMBOW
Son of Saul
SON OF THE MASK
SON OF THE PINK PANTHER
SON OSMANI
SONATINE
A Song for Marion
Song From the Forest
SONG OF THE SPARROWS (AVAZE GONJESKJ-HA)
Song to Song
SONGS FROM THE SECOND FLOOR
SONNY BOY
Soof 2
SOPHIE SCHOLL — DIE LETZEN TAGE
SOPYONJE
THE SORCERER'S APPRENTICE
SORORITY ROW
SOTSGOROD, STEDEN VOOR DE HEILSTAAT
SOUL ASSASSIN
SOUL FOOD
SOUL KITCHEN
SOUL POWER
THE SOUND OF INSECTS — RECORD OF A MUMMY
The Sound of Light
SOUND OF NOISE
A SOUND OF THUNDER
SOUNDS OF SAND
The Source
SOURCE CODE
SOUS LE SABLE
SOUTH PARK: BIGGER, LONGER & UNCUT
Southpaw
Southside With You
Souvenir
Les souvenirs
SOY CUBA
SPACE CHIMPS
The Space Between Us
SPACE CHIMPS 2 3D
SPACE COWBOYS
SPACE JAM
SPACE TRUCKERS
SPANGAS
Spangas in actie
SPARTAN
SPAWN
SPEAKING OF SEX
The Special Relationship
THE SPECIALIST
SPECIES
SPECIES 2
SPEECHLESS
SPEED
SPEED 2: CRUISE CONTROL
SPEED RACER
HET SPEELPLEIN: DE GROTE VAKANTIE
Spetters
SPHERE
SPICEWORLD — THE MOVIE
SPIDER
SPIDER-MAN
SPIDERMAN 3
THE SPIDERWICK CHRONICLES
DE SPIEGEL (AYNEH)
Spies & Glistrup
Spijt!
SPION VAN ORANJE
SPIRIT: STALLION OF THE CIMARRON
SPIRITED AWAY
SPL (SHA PO LANG)
SPLICE
Split
Spokenjagers
THE SPONGEBOB SQUAREPANTS MOVIE
Spongebob: Sponge Out of Water 3D
SPOOKTIJD MET LABAN
SPORTMAN VAN DE EEUW
SPOT
Spotlight
Sprakeloos
Spring Breakers
SPRING, SUMMER, FALL, WINTER... AND SPRING
SPRINGTIME IN A SMALL TOWN
SPROET 2
Sprookjesboom
SPUN
Spy
SPY GAME
SPY HARD
SPY KIDS
SPY KIDS 2: ISLAND OF LOST DREAMS
SPY KIDS 3D: GAME OVER
Spy Kids 4 All the Time in the World
THE SPY NEXT DOOR
SPYING CAM
The Square
St. Vincent
STAAL & LAVENDEL
DE STAART VAN DE LEEUW
Der Staat gegen Fritz Bauer
DE STAD WAS VAN ONS
STAGE BEAUTY
Stand by Your President (Ineke Smits over)
Stand Up Guys
STAND VAN DE MAAN
STAND VAN DE STERREN
STAND VAN DE STERREN (interview Leonard Retel Helmrich)
DE STAND VAN DE ZON
De Stand van de Zon, Maan en Sterren (Workshop Filmkritiek)
STANDARD OPERATING PROCEDURE
STANDING IN THE SHADOWS OF MOTOWN
LA STANZA DEL FIGLIO
A STAR IS BORN
STAR MAPS
STAR TREK
Star Trek Beyond
Star Trek Into Darkness
STAR TREK: FIRST CONTACT
STAR TREK: GENERATIONS
STAR TREK: INSURRECTION
STAR TREK: NEMESIS
STAR WARS
Star Wars Episode 1 3D
STAR WARS EPISODE I — THE PHANTOM MENACE
STAR WARS — EPISODE II: ATTACK OF THE CLONES
STAR WARS: EPISODE III — REVENGE OF THE SITH
Star Wars: The Force Awakens
Starbuck
STARDUST
STARGATE
STARKISS — CIRCUSMEISJES IN INDIA
Starred Up
STARRING MAJA
THE STARS FELL ON HENRIETTA
STARSHIP TROOPERS
STARSKY & HUTCH
STARTING PLACE/POINT DE DÉPART
STATE AND MAIN
STATE OF DOGS
STATE OF PLAY
THE STATION AGENT
STAY ALIVE
STAY TUNED
STEAL BIG, STEAL LITTLE
STEALING BEAUTY
Steam of Life
Steekspel
STELLA
STELLA'S OORLOG
STELLET LICHT
De stem van de meester
THE STENDHAL SYNDROME
STEP UP
STEP UP 2
STEP UP 3D
Step Up 4
Step Up All-in
THE STEPFORD WIVES
STEPHEN KING'S THE NIGHT FLIER
STEPHEN KING'S THE SHINING
STEPMOM
STEPS OF MINDFULNESS — A JOURNEY WITH THICH NHAT HANH
STEREO
STERK ALS EEN LEEUW
STERKE VERHALEN
STERREN BEWEGEN
Steve Jobs
Steve Jobs: The Man in the Machine
STEVIE
STIGMATA
Still Alice
STILL CRAZY
Still Life
STILL LIFE
Still Mine
Still the Water
STILL WALKING en Ozu
STILL/A NOVEL
STILLE NACHT
DE STILTE
De stilte rond Christine M.
Stip & Vlek doen weer gek
STIR OF ECHOES
Stoedjent
Stoker
Stolen
STOLEN SUMMER
STONED
Stonehearst Asylum
The Stoning of Soraya M.
Stop Acting Now (Holland Festival)
Stop the Pounding Heart (Roberto Minervini over)
STOP-LOSS
Stories We Tell
Storks
Storm
DE STORM
STORM OVER AZIË
Storm: letters van vuur
STORMBREAKER
A Story of Children and Film
The Story of Film: An Odyssey
THE STORY OF KOLOBOK
THE STORY OF THE WEEPING CAMEL
THE STORY OF US
STORYTELLING
Straight Outta Compton
THE STRAIGHT STORY
STRANDED
The Strange Case of Angelica
STRANGE DAYS
A Strange Love Affair with Ego
THE STRANGER
Stranger in Paradise
STRANGER THAN FICTION
Stranger Things Seizoen 1
THE STRANGERS
STRAWBERRY SHORTCAKES
Stray Dogs
STRAY DOGS
A Street Cat Named Bob
STREET FIGHTER: THE LEGEND OF CHUN-LI
STREET KINGS
Streetdance 2
STREETFIGHTER
THE STREETFIGHTER TRILOGY
STRICTLY BALLROOM
Strike a Pose (Ester Gould en Reijer Zwaan over)
STRIKING DISTANCE
STRINGS
STRIPTEASE
STUART LITTLE
STUART LITTLE 2
STUCK ON YOU
The Student
STUDIO 54
Stuff and Dough
Stuk!
STUPEUR ET TREMBLEMENTS
Submarine
SUBMARINO
The Substance: Albert Hofmann's LSD
SUBURBIA
Suburra
SUCKER PUNCH
SUDDEN DEATH
SUE
Suffragette
Suicide Squad
THE SUIT
SUITE 16
Suite Française
SUKIYAKI WESTERN DJANGO
Sully
THE SUM OF ALL FEARS
SUMMER OF SAM
SUMMER PALACE
SUMMER STORM
SUMMER, OR 27 MISSING KISSES
THE SUN
THE SUN'S BURIAL
SUNRISE
Sunset Boulevard
The Sunset Limited
SUNSET ON A ROOFTOP
Sunset Song
SUNSHINE
SUNSHINE
SUNSHINE BARRY EN DE DISCOWORMEN
THE SUNSHINE BOYS
SUNSHINE CLEANING
SUNSHINE STATE
Super 8
SUPER SIZE ME
SUPER TROOPERS
SUPERBAD
SuperClásico
Supercondriaque
Superechte liefde
De superheld
SUPERHERO MOVIE
Superkapje en de Turbo-oma's 3D
SUPERMAN RETURNS
SUPERNOVA
Supernova
SUPERSTITION
SUPERTEX
SUR MES LÈVRES
SUR PLACE
SURF'S UP
HET SURINAAMSE LEGIOEN
De surprise
SURROGATES
SURVEILLANCE
SURVIVING CHRISTMAS
SURVIVING PICASSO
Survivor
SUSKE EN WISKE EN DE TEXAS RAKKERS
SUSKE EN WISKE: DE DUISTERE DIAMANT
Süskind
SUSPICIOUS RIVER
Suspiria
Suzanne
SUZHOU RIVER (SUZHOU HE)
SVEN EN ZIJN RAT EN HET UFO-MYSTERIE
Swchwrm
The Sweeney
SWEENEY TODD
SWEET AND LOWDOWN
THE SWEET HEREAFTER
SWEET HOME ALABAMA
SWEET NOVEMBER
SWEET SIXTEEN
THE SWEETEST THING
SWEPT AWAY
SWEPT FROM THE SEA
SWIMFAN
SWIMMING POOL
SWIMMING WITH SHARKS
SWING
SWING
SWING KIDS
THE SWITCH
SWITCHBACK
SWOON
SWORDFISH
Sworn Virgin
SYLVIA
SYMBOL
SYMPATHY FOR MR. VENGEANCE
SYNDROMES AND A CENTURY
SYNECDOCHE, NEW YORK
THE SYRIAN BRIDE
SYRIANA
SZABÓ TRILOGIE