The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Niek Koppen: Een Grieks drama over een verloren zeeslag

DE SLAG IN DE JAVAZEE

Nederland, 1995 | Niek Koppen
Als kind was Niek Koppen gefascineerd door de foto van een marine-officier op zijn moeders bureau. Hij wist van haar verdriet, al vertelde zijn moeder weinig over deze man, haar eerste echtgenoot, die in de oorlog was omgekomen tijdens de slag in de Javazee. In een ruim twee uur durende documentaire ontrafelt Koppen de legendarische zeeslag aan de hand van gesprekken met een groot aantal overlevenden. Het resultaat is een minitieus verslag van een paar dramatische dagen, die bij alle betrokkenen diepe sporen hebben nagelaten.

Hoe wordt iemand documentairemaker? Niek Koppen werkte tijdens zijn studie aan de Filmacademie als produktieleider bij Jos Stelling. Hij werkte onder andere mee aan De pretenders en De wisselwachter. Helemaal bevredigend was dat niet: "Ik deed produktiewerk, maar was erop gebrand om als regisseur af te studeren. Dat lukte, maar na de filmacademie werd ik vooral gevraagd als produktieleider. Toen dacht ik: 'nu moet ik kiezen, of ik wordt produktieleider bij grote produkties, of ik ga regisseren.' Ik koos voor het laatste en heb bij de VPRO veel korte documentaires voor kinderen gemaakt. Dat was een goede leerschool."
In 1992 maakte Koppen met Siki (over een legendarische Senegalese bokser, AV) zijn eerste 'volwassen' documentaire. "Die film beschouw ik eigenlijk als mijn eerste film."

Grieks drama
De slag in de Javazee gaat over een van de meest memorabele zeeslagen uit de Nederlandse maritieme geschiedenis. De strijd vond plaats in het begin van 1942, toen de Tweede Wereldoorlog ook in Zuidoost Azië was uitgebroken. In een laatste poging de Japanse invasie in Nederlands-Indië te voorkomen, voer op 27 februari een geallieerde vloot, bestaande uit Nederlandse, Britse, Amerikaanse en Australische schepen, de haven van Soerabaja uit, op weg naar de vijand. Het resultaat was een verpletterende nederlaag. Bijna alle veertien geallieerde schepen werden tot zinken gebracht en meer dan tweeduizend bemanningsleden kwamen om. De Japanners daarentegen konden de volgende dag vrijwel zonder verliezen voet op Javaanse bodem zetten. Onder de slachtoffers bevond zich de eerste man van de moeder van Niek Koppen en onder de overlevenden was een oom van hem.
"Het was een volstrekt nutteloze zeeslag. Op een of andere manier wisten de bemanningen dat van tevoren. Zoals de man die zijn motorfiets verkocht voordat ze uitvoeren. Die voelde dat hij dood ging. Waarom de slag toch werd doorgezet? Er was een strijd gaande tussen een Amerikaanse admiraal, die vond dat de geallieerden zich moesten terugtrekken, en de Nederlandse admiraal Helfrich, die vond dat Indië ten koste van alles moest worden verdedigd. Ook schout-bij-nacht Karel Doorman wist dat het een bij voorbaat verloren slag was. Ik zie het als een Grieks drama. Het is een verzwegen stuk geschiedenis, iets waar we ons voor schamen. Het is ook de enige zeeslag die we zo volstrekt ontluisterend hebben verloren. Maar daar gaat het mij niet om, ik ben geïnteresseerd in de emoties van de mensen die het hebben meegemaakt en hoe de herinneringen in die vijftig jaar zo'n groot deel van hun leven zijn blijven beheersen."
Tijdens zijn onderzoek in de preproduktiefase sprak Koppen met een groot aantal overlevenden, waaronder zijn oom. "Het doen van research is een heel leuk aspect van het filmmaken. Als een detective ben je aan het speuren. Ik ben overal geweest en heb tweehonderdvijftig mensen gesproken. Ik ontmoette een man, die voor het eerst in zijn leven over zijn ervaringen praatte. Meer dan vijftig jaar later, dat is toch ongelooflijk?"
"Mijn uitgangspunt was dat iedereen een uniek verhaal heeft te vertellen. Er is altijd één herinnering heel sterk: het vlot, dat losgesneden wordt van de sloep, de onderzeeër die ineens boven komt en de zoute worstjes die de mannen op het vlot kregen. Natuurlijk moet je ervoor zorgen dat de verhalen elkaar niet overlappen. Ik heb ze behalve chronologisch ook thematisch en per schip gerangschikt. Bij het ene schip gaat het meer over de zwemvesten, bij het andere gaat het over doodgaan en overleven. Vaak gaat het om de combinanatie van angst en spanning, zoals in het verhaal van een man die een naderende torpedo in het opspattende water omschrijft als 'the prettiest damned thing I've ever seen'."

Puzzelstukjes
De film volgt een strakke chronologische lijn. We volgen de gebeurtenissen vlak voor, tijdens en na de slag. Alleen in het begin en aan het eind van de film wordt van deze structuur afgeweken met het verhaal van Koppens oom en tante. Zij zorgen voor de achtergrond, waartegen de dramatische gebeurtenissen zich afspelen. Alle verhalen worden, doorsneden met archiefmateriaal, als puzzelstukjes naast elkaar gelegd en vormen samen een dramatisch minitueus verslag.
De herschrijving van de geschiedenis aan de hand van getuigenverklaringen is een stijl die Koppen ook in Siki succesvol toepaste. "Na Siki leek het me interessant om iets te maken over persoonlijke herinneringen van mensen. Tegenstrijdigheden in de verklaringen van mensen storen mij niet. De een zegt dat het mooi weer was, de ander dat het juist slecht weer was. Het gaat mij niet om de juistheid van deze herinneringen, maar over het verschil in waarnemen.
De herinneringen van de overlevenden worden bepaald door wie ze toen waren, welke positie ze op het schip hadden, hoe hun persoonlijke achtergrond was en hoe ze in het leven stonden. Natuurlijk zijn de herinneringen van de Japanners heel anders dan die van de geallieerden. Dat kan niet anders, zij hebben de slag heel anders meegemaakt, al deelden ze soms dezelfde emoties, zoals bijvoorbeeld angst. Een Japanner zei mij dat hij dacht dat hij ineens grijs was geworden."
"Mijn film is gebaseerd op oral history, dat is een historische benadering die mij intrigeert. Ik vind het belangrijk dat verhalen worden vastgelegd. Maar niet zoals Spielberg dat nu doet met het op video laten opnemen van duizenden getuigenissen over de Tweede Wereldoorlog. Je kunt de hele wereldgeschiedenis wel op die manier vastleggen, maar wie kijkt daar naar? Ik denk dat het beter is als documentairemakers goede films over de oorlog maken."

Indië-gevoel
In de film passeert een groot aantal veteranen de revue. Sommigen komen heel kort aan bod, anderen zien we vaker. Ze komen uit alle rangen en standen en zijn afkomstig uit beide partijen. Met wie moet de kijker zich identificeren? "Je kunt geen film maken met vijftig mannen erin en als kijker van allemaal evenveel houden, dat is onmogelijk. Ik heb gekozen voor zoveel mensen omdat ik vind dat het hele verhaal verteld moet worden, de slag is in zekere zin de hoofdpersoon. Je krijgt wel favoriete personen, maar die verdwijnen weer uit het verhaal. Het is volgens mij niet storend dat aan het eind van de film ineens een nieuwe persoon opduikt. Misschien besef je als kijker niet eens dat je die man nog niet hebt gezien."
Met de grote stroom Indië-herdenkingsprogramma's dit jaar is Koppen niet gelukkig. Hij is blij dat zijn film nog niet klaar was voor het Nederlands Filmfestival in september j.l. "Daar heerste nogal een 'Indië-gevoel'. Ik zie mijn film niet als een Indië-film, hij is veel universeler, omdat hij gaat over hoe je op je zeventigste terugkijkt op iets dat je op je twintigste hebt meegemaakt. Ik kon ook niet teruggaan met mensen naar Indonesië. De herinnering aan de slag in de Javazee is 'luchtledig'. De zee is er nog en de schepen liggen er nog, maar verder is er niets. Ik heb ook nooit de neiging gehad om de mensen bij elkaar te brengen. Ze ontmoeten elkaar als het ware in de film."
De direct cinema stijl lijkt niet aan Niek Koppen besteed, want De slag in de Javazee is opgebouwd uit nauwkeurig geënsceneerde scènes. "Ik wist van te voren precies hoe het moest worden. De film speelde zich af achter de camera, in de montage en in mijn hoofd. Maar ik hou ook van films waar het allemaal vóór de camera gebeurt. Dat is een hele ander manier van werken, maar dat trekt me ook. Het hangt af van het onderwerp. Bij De slag in de Javazee had het niet gekund, daar ís niets meer voor de camera. Het gaat daarom om wat zich in de hoofden van die mannen afspeelt."

Annelotte Verhaagen



top
DE SLAG IN DE JAVAZEE

December 1995 #162

Produktie
Eddy Wijngaarde
Regie en scenario
Niek Koppen
Camera
Kester Dixon
Geluid
Otto Horsch
Montage
Erik Disselhoff

Kleur en zwart-wit, 135 minuten

Te zien
tijdens het International Documentary Filmfestival Amsterdam, 6 t/m 14 december 1995 in Alfa/de Balie

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


S

S.O.S. KLEINE ZEEHOND
S.W.A.T.
S1MØNE
S21, LA MACHINE DE MORT KHMER ROUGE
SABAH
Sabotage
SABRINA
Un sac de billes
LE SACRE DU PRINTEMPS
SACRED SEX
Sacro GRA (Gianfranco Rosi over)
SAFARI (Jack Janssen)
Safari (Ulrich Seidl) (Previously Unreleased)
Safe (Boaz Yakin)
Safe (Todd Haynes)
Safe Haven
Safe House
SAFE PASSAGE
Safety not Guaranteed
SAGAN
Sage femme (Martin Provost over)
Sagrada
SAHARA
THE SAINT
THE SAINT OF FORT WASHINGTON
LA SAISON DES HOMMES
Les saisons
SALAAM BOMBAY!
SALAAM CINEMA
Les salauds
The Salesman
Salmon Fishing in the Yemen
SALÒ
SALT
Salt and Fire
The Salt of the Earth
SALT OF THIS SEA
SALT ON OUR SKIN
SALTO AL VACIO
THE SALTON SEA
SALUT COUSIN!
SALVADOR
SALVADOR ALLENDE
The Salvation
DIE SALZMÄNNER VON TIBET
SAMARITAN GIRL
Samba
SAMBA TRAORÉ
Sami Blood
SAMIA
SAMMY'S ADVENTURES: THE SECRET PASSAGE 3D
Sammy's Avonturen 2
Le samouraï
SAMSARA (Pan Nalin)
Samsara (Ron Fricke)
SAMSON & DELILAH
SAMSON & GERT
SAMSON EN DELILAH
Samuel in the Clouds (Pieter Van Eecke over)
SAMURAI ASSASSIN
San Andreas
SANCTUM 3D
SAND AND SORROW
SANGRE
SANS TOIT NI LOI
THE SANTA CLAUSE
THE SANTA CLAUSE 2
THE SANTA CLAUSE 3: THE ESCAPE CLAUSE
The Sapphires
SARAFINA. THE SOUND OF FREEDOM
SATANSTANGO (SÁTÁNTANGÓ)
SATIN ROUGE
THE SATYAJIT RAY COLLECTION, VOLUME 1
SAUDADE
Sausage Party
SAVAGE GRACE
Savages
THE SAVAGES
SAVE THE LAST DANCE
SAVED!
SAVING GRACE
Saving Mr. Banks
SAVING PRIVATE RYAN
SAVIOR
SAW
SAW 2
SAW 3D
SAW III
SAW IV
SAW V
SAW VI
Sawsans geheime missie
SAY IT ISN'T SO
Scabbard Samurai
A SCANNER DARKLY
THE SCARLET LETTER
SCARLETT
SCARY MOVIE
SCARY MOVIE 2
SCARY MOVIE 3
SCARY MOVIE 4
Scary Movie 5
SCENERY (FENJING)
SCENT OF A WOMAN
DE SCHADUWLOPERS
HET SCHADUWRIJK
SCHATTEN
DE SCHATTENBERG
SCHEEPSJONGENS VAN DE BONTEKOE
SCHEMER
SCHEPPERS
SCHIJNSEL
SCHINDLER'S LIST
DE SCHIPPERS VAN DE KAMELEON
SCHIZO
SCHLÄFER
Schlafkrankheit
Schneider vs. Bax
HET SCHNITZELPARADIJS
Schone handen
DER SCHÖNSTE BUSEN DER WELT
SCHOOL OF ROCK
SCHOOL TIES
SCHULTZE GETS THE BLUES
SCIENCE FICTION
THE SCIENCE OF SLEEP
LA SCONOSCIUTA
SCOOBY-DOO
SCOOBY-DOO 2: MONSTERS UNLEASHED
SCOOP
THE SCORE
THE SCORPION KING
SCOTT PILGRIM VS. THE WORLD
Scouts Guide to the Zombie Apocalypse
SCREAM
SCREAM 2
SCREAM 3
SCREAM 4
SE7EN
THE SEA
THE SEA IS WATCHING
The Sea of Trees
SEABISCUIT
Searching for Sugar Man
SEARCHING FOR THE WRONG-EYED JESUS
SEASON OF THE WITCH
The Second Best Exotic Marigold Hotel
THE SECOND CIVIL WAR
The Second Game
LA SECONDA VOLTA
SECONDHAND LIONS
LE SECRET
UN SECRET
THE SECRET AGENT
THE SECRET CEREMONY
SECRET FILE USA
Secret in their Eyes
The Secret Life of Pets
The Secret Life of Walter Mitty
THE SECRET LIFE OF WORDS
THE SECRET OF ROAN INISH
SECRET SUNSHINE
SECRET WINDOW
SECRETARY
EL SECRETO DE SUS OJOS
SECRETS AND LIES
SEE NO EVIL
SEE YOU IN VEGAS
SEED OF CHUCKY
Seeking Justice
SEHNSUCHT
DE SEIZOENEN
SELENA
Self/less
The Selfish Giant
Selma
Senna
SENSE AND SENSIBILITY
The Sense of an Ending
THE SENTINEL
A Separation (World Cinema Amsterdam)
Sepideh — Reaching for the Stars
Sepp — De Wolvenvriend
THE SEPTEMBER ISSUE
SÉRAPHINE
SERBIS (Previously Unreleased)
SERENDIPITY
SERENGETI SYMPHONY
SERENITY
SERGEANT PEPPER
Sergio Herman, Fucking Perfect
SERIAL MOM
SERIES 7: THE CONTENDERS
A Series of Unfortunate Events
A SERIOUS MAN
THE SERVANT'S SHIRT
The Sessions
SET IT OFF
Setan Jawa (Garin Nugroho over)
SETTLERS
SEUL CONTRE TOUS
SEVEN INVISIBLE MEN
SEVEN MEN FROM NOW
SEVEN POUNDS
Seven Psychopaths
SEVEN SAMURAI
SEVEN SWORDS
SEVEN YEARS IN TIBET
Seventh Son
SEX AND THE CITY 2
SEX AND THE CITY: THE MOVIE
SEX DRIVE
SEX IS COMEDY
Sex Tape
SEXTET
SEXY BEAST
Sexy Money
Seymour: An Introduction
SFW
SGT. BILKO
SHABONDAMA ELEGY
SHADES
Shado'man
THE SHADOW
SHADOW CONSPIRACY
Shadow Dancer
SHADOW OF THE VAMPIRE
Shadow World (Johan Grimonprez over)
SHADOWLANDS
SHADOWS OF TIME
SHAFT
THE SHAGGY DOG
SHAHADA
SHAKESPEARE IN LOVE
SHALL WE DANCE
SHALL WE DANCE?
SHALLOW GRAVE
SHALLOW HAL
The Shallows
Shame
SHANGHAI
SHANGHAI KNIGHTS
SHANGHAI NOON
SHANGHAI TRANCE
SHANGHAI TRIAD
SHAOLIN SOCCER
THE SHAPE OF THINGS
SHARA
Shark Night 3D
SHARK TALE
SHATTERED GLASS
SHAUN OF THE DEAD
Shaun the Sheep Movie
SHAUN THE SHEEP — THE COMPLETE FIRST SERIES
THE SHAWSHANK REDEMPTION
SHE
SHE HATE ME
SHE'S ALL THAT
She's Funny That Way
SHE'S OUT OF MY LEAGUE
SHE'S SO LOVELY
SHE'S THE MAN
SHE'S THE ONE
SHE, A CHINESE
Shell
SHERLOCK HOLMES
Sherlock Holmes: A Game of Shadows
SHINE
SHINE A LIGHT
SHINER
THE SHIPPING NEWS
SHIRI
SHIRLEY TEMPLE REEKS
Shirley — Visions of Reality
THE SHOCK DOCTRINE
Shock Head Soul
SHOCKING BLUE
Shokuzai (Penance)
SHOOT 'EM UP
SHOOTER
SHOOTING DOGS
SHOOTING FISH
SHORT CUTS
THE SHORT FILMS OF DAVID LYNCH
Short Skin — I dolori del giovane Edo (Previously Unreleased)
Short Term 12
SHORTBUS
Shot Caller
SHOUF SHOUF HABIBI!
THE SHOW MUST GO ON
SHOWER (XIZHAO)
SHOWGIRLS
SHOWTIME
THE SHREDDER
SHREK
SHREK 2
SHREK FOREVER AFTER 3D
SHREK THE THIRD
SHULTES
Shut In
SHUT UP & SING
THE SHUTKA BOOK OF RECORDS
SHUTTER ISLAND
SI LE VENT TE FAIT PEUR
SIBERIA
El sicario — Room 164
LA SICILIANA RIBELLE
SICKO
Side Effects
SIDEWAYS
DER SIEBENTE KONTINENT
DIE SIEBTELBAUERN
THE SIEGE
Sieranevada
Sightseers
SIGNS
Silence
LE SILENCE DE LORNA
LES SILENCES DU PALAIS
Silent City
SILENT FALL
Silent Heart
SILENT HILL
Silent Hill: Revelation
Silent House
Silent Ones
SILENT SCREAM
SILENT SOULS
SILENT VOICES
SILENT WATERS
SILENT WEDDING
SILK
Silver Linings Playbook
SIMON (Eddy Terstall)
Simon (Lisa Ohlin)
SIMON BIRCH
Simon Killer
SIMON MÁGUS
SIMON OF THE DESERT
SIMON WERNER A DISPARU
SIMPATICO
A Simple Life
SIMPLE MEN
A SIMPLE PLAN
THE SIMPSONS
SIN CITY
LOS SIN NOMBRE
SINBAD: LEGEND OF THE SEVEN SEAS
SINCE OTAR LEFT
Sing
Sing Song
Sing Street
SINGIN' IN THE RAIN
THE SINGING DETECTIVE
A SINGLE MAN
SINGLE WHITE FEMALE
SINGLES
Sinister
Sinister 2
SINT
Sint & Diego en de Magische Bron van Myra
Sinterklaas & Diego: Het geheim van de ring
SINTERKLAAS & HET GEHEIM VAN HET GROTE BOEK
Sinterklaas en de pepernotenchaos
SINTERKLAAS EN DE VERDWENEN PAKJESBOOT
Sinterklaas en het gouden hoefijzer
SINTERKLAAS EN HET PAKJESMYSTERIE
Sinterklaas en het raadsel van 5 december
HET SINTERKLAASJOURNAAL: DE MEEZING MOVIE
SIRENS
Sister (L'enfant d'en haut)
SISTER ACT
SISTER ACT 2: BACK IN THE HABIT
SISTER MY SISTER
Sisters (Jason Moore)
SISTERS (Sergei Bodrov Jr.)
SITCOM
Siv gaat logeren
SIX DAYS, SEVEN NIGHTS
SIX DAYS, SIX NIGHTS
SIX DEGREES OF SEPARATION
THE SIXTH SENSE
THE SKELETON KEY
The Skeleton Twins
Sketches of Siberia
SKIN
A SKIN TOO FEW — THE DAYS OF NICK DRAKE
Skiptrace
Skoonheid
THE SKULLS
The Sky Above Us (IFFR Live! Marinus Groothof over)
SKY CAPTAIN AND THE WORLD OF TOMORROW
SKY FIGHTERS
SKY HIGH
Skyfall
SKYLINE
SL8N8 (SLACHTNACHT)
Slacker (Previously Unreleased)
SLACKERS
DE SLAG IN DE JAVAZEE
Sleep Tight
SLEEP WITH ME
SLEEPERS
SLEEPING BEAUTY (Clyde Geronimi)
Sleeping Beauty (Julia Leigh)
THE SLEEPING DICTIONARY
THE SLEEPING MAN
Sleeping with Other People
Sleepless
SLEEPLESS IN SEATTLE
SLEEPLESS TOWN (FUYAJO)
SLEEPWALKERS
SLEEPY HOLLOW
SLEUTH
SLIDING DOORS
SLING BLADE
SLINGSHOT
SLITHER
SLIVER
SLOVENIAN GIRL
Slow West
SLUMDOG MILLIONAIRE
SLUMS OF BEVERLY HILLS
SM RECHTER
DE SMAAK VAN DE ZIEL
De smaak van water
SMAKELIJK ETEN!
SMALL FACES
SMALL GODS
SMALL SOLDIERS
SMALL TIME CROOKS
Small Town Murder Songs
Smart Cities Unlimited en Weemoed & wildernis (Workshop Filmkritiek)
The smell of us
A SMILE LIKE YOURS
SMILLA'S SENSE OF SNOW
SMOKE
SMOKE SIGNALS
SMOKIN' ACES
Smoorverliefd
De Smurfen en het verloren dorp
The Smurfs 2
The Smurfs 3D
Snackbar
SNAKE EYES (Abel Ferrara)
SNAKE EYES (Brian De Palma)
A SNAKE OF JUNE
SNAKES ON A PLANE
THE SNAPPER
SNATCH
Snatched
SNEAKERS
Sneekweek
De sneeuwkoningin
De sneeuwkoningin 2
Sneeuwwitje
SNEL GELD (SNABBA CASH)
Snitch
Snoopy en Charlie Brown: De Peanuts Film
SNOW
SNOW CAKE
SNOW DOGS
SNOW FALLING ON CEDARS
SNOW FEVER
THE SNOW WALKER
Snow White and the Huntsman
Snowden
The Snowman
Snowpiercer
SNOWWHITE IN THE BLACK FOREST
SNUF DE HOND IN OORLOGSTIJD
SO CLOSE TO PARADISE
So Undercover
SOBIBOR, 14 OCTOBRE 1943, 16 HEURES
THE SOCIAL NETWORK
I SOENI
SOEUR SOURIRE
EL SOL DEL MEMBRILLO
Sol LeWitt
Solan & Ludwig en de Sneeuwmachine
Solan & Ludwig: De Grote Kaasrace
SOLARIS (Andrei Tarkovski)
SOLARIS (Steven Soderbergh)
SOLAS
Soldate Jeannette
SOLDIER
LE SOLEIL ASSASSINÉ
SOLO
SOLO FÜR KLARINETTE
SOLOMON KANE
SOMBERMAN'S ACTIE
SOMBRE
SOME MOTHER'S SON
SOMEBODY TO LOVE
SOMEONE LIKE YOU
SOMERS TOWN
SOMERSAULT
SOMETHING BORROWED
Something Necessary
SOMETHING TO TALK ABOUT
SOMETHING'S GOTTA GIVE
A SOMEWHAT GENTLE MAN
SOMEWHERE
Somewhere Tonight
SOMMERSBY
SOMNAMBUUL
Son of a Gun
SON OF BABYLON
SON OF RAMBOW
Son of Saul
SON OF THE MASK
SON OF THE PINK PANTHER
SON OSMANI
SONATINE
A Song for Marion
Song From the Forest
SONG OF THE SPARROWS (AVAZE GONJESKJ-HA)
Song to Song
SONGS FROM THE SECOND FLOOR
SONNY BOY
Soof 2
SOPHIE SCHOLL — DIE LETZEN TAGE
SOPYONJE
THE SORCERER'S APPRENTICE
SORORITY ROW
SOTSGOROD, STEDEN VOOR DE HEILSTAAT
SOUL ASSASSIN
SOUL FOOD
SOUL KITCHEN
SOUL POWER
THE SOUND OF INSECTS — RECORD OF A MUMMY
The Sound of Light
SOUND OF NOISE
A SOUND OF THUNDER
SOUNDS OF SAND
The Source
SOURCE CODE
SOUS LE SABLE
SOUTH PARK: BIGGER, LONGER & UNCUT
Southpaw
Southside With You
Souvenir
Les souvenirs
SOY CUBA
Spaak
SPACE CHIMPS
The Space Between Us
SPACE CHIMPS 2 3D
SPACE COWBOYS
SPACE JAM
SPACE TRUCKERS
SPANGAS
Spangas in actie
SPARTAN
SPAWN
SPEAKING OF SEX
The Special Relationship
THE SPECIALIST
SPECIES
SPECIES 2
SPEECHLESS
SPEED
SPEED 2: CRUISE CONTROL
SPEED RACER
HET SPEELPLEIN: DE GROTE VAKANTIE
Spetters
SPHERE
SPICEWORLD — THE MOVIE
SPIDER
SPIDER-MAN
Spider-Man: Homecoming
SPIDERMAN 3
THE SPIDERWICK CHRONICLES
DE SPIEGEL (AYNEH)
Spies & Glistrup
Spijt!
SPION VAN ORANJE
SPIRIT: STALLION OF THE CIMARRON
SPIRITED AWAY
SPL (SHA PO LANG)
SPLICE
Split
Spokenjagers
THE SPONGEBOB SQUAREPANTS MOVIE
Spongebob: Sponge Out of Water 3D
SPOOKTIJD MET LABAN
SPORTMAN VAN DE EEUW
SPOT
Spotlight
Sprakeloos
Spring Breakers
SPRING, SUMMER, FALL, WINTER... AND SPRING
SPRINGTIME IN A SMALL TOWN
SPROET 2
Sprookjesboom
SPUN
Spy
SPY GAME
SPY HARD
SPY KIDS
SPY KIDS 2: ISLAND OF LOST DREAMS
SPY KIDS 3D: GAME OVER
Spy Kids 4 All the Time in the World
THE SPY NEXT DOOR
SPYING CAM
The Square (Jehane Noujaim)
The Square (Ruben Östlund)
St. Vincent
STAAL & LAVENDEL
DE STAART VAN DE LEEUW
Der Staat gegen Fritz Bauer
DE STAD WAS VAN ONS
STAGE BEAUTY
Stand by Your President (Ineke Smits over)
Stand Up Guys
STAND VAN DE MAAN
STAND VAN DE STERREN (interview Leonard Retel Helmrich)
DE STAND VAN DE ZON
STANDARD OPERATING PROCEDURE
STANDING IN THE SHADOWS OF MOTOWN
LA STANZA DEL FIGLIO
A STAR IS BORN
STAR MAPS
STAR TREK
Star Trek Beyond
Star Trek Into Darkness
STAR TREK: FIRST CONTACT
STAR TREK: GENERATIONS
STAR TREK: INSURRECTION
STAR TREK: NEMESIS
STAR WARS
Star Wars Episode 1 3D
STAR WARS EPISODE I — THE PHANTOM MENACE
STAR WARS — EPISODE II: ATTACK OF THE CLONES
STAR WARS: EPISODE III — REVENGE OF THE SITH
Star Wars: The Force Awakens
Star Wars: The Last Jedi
Starbuck
STARDUST
STARGATE
STARKISS — CIRCUSMEISJES IN INDIA
Starred Up
STARRING MAJA
THE STARS FELL ON HENRIETTA
STARSHIP TROOPERS
STARSKY & HUTCH
STARTING PLACE/POINT DE DÉPART
STATE AND MAIN
STATE OF DOGS
STATE OF PLAY
THE STATION AGENT
STAY ALIVE
STAY TUNED
STEAL BIG, STEAL LITTLE
STEALING BEAUTY
Steam of Life
Steekspel
STELLA
STELLA'S OORLOG
STELLET LICHT
De stem van de meester
THE STENDHAL SYNDROME
STEP UP
STEP UP 2
STEP UP 3D
Step Up 4
Step Up All-in
THE STEPFORD WIVES
STEPHEN KING'S THE NIGHT FLIER
STEPHEN KING'S THE SHINING
STEPMOM
STEPS OF MINDFULNESS — A JOURNEY WITH THICH NHAT HANH
STEREO
STERK ALS EEN LEEUW
STERKE VERHALEN
STERREN BEWEGEN
Steve Jobs
Steve Jobs: The Man in the Machine
STEVIE
STIGMATA
Still Alice
STILL CRAZY
STILL LIFE (Jia Zhang-ke)
Still Life (Uberto Pasolini)
Still Mine
Still the Water
STILL WALKING en Ozu
STILL/A NOVEL
STILLE NACHT
DE STILTE
De stilte rond Christine M.
Stip & Vlek doen weer gek
STIR OF ECHOES
Stoedjent
Stoker
Stolen
STOLEN SUMMER
STONED
Stonehearst Asylum
The Stoning of Soraya M.
Stop Acting Now (Holland Festival)
Stop the Pounding Heart (Roberto Minervini over)
STOP-LOSS
Stories We Tell
Storks
Storm
DE STORM
STORM OVER AZIË
Storm: letters van vuur
STORMBREAKER
A Story of Children and Film
The Story of Film: An Odyssey
THE STORY OF KOLOBOK
THE STORY OF THE WEEPING CAMEL
THE STORY OF US
STORYTELLING
Straight Outta Compton
THE STRAIGHT STORY
STRANDED
The Strange Case of Angelica
STRANGE DAYS
A Strange Love Affair with Ego
THE STRANGER
Stranger in Paradise
STRANGER THAN FICTION
Stranger Things Seizoen 1
THE STRANGERS
STRAWBERRY SHORTCAKES
STRAY DOGS (Marziyeh Meshkini)
Stray Dogs (Tsai Ming-liang)
A Street Cat Named Bob
STREET FIGHTER: THE LEGEND OF CHUN-LI
STREET KINGS
Streetdance 2
STREETFIGHTER
THE STREETFIGHTER TRILOGY
STRICTLY BALLROOM
Strike a Pose (Ester Gould en Reijer Zwaan over)
STRIKING DISTANCE
STRINGS
STRIPTEASE
Strong Island
Stronger
STUART LITTLE
STUART LITTLE 2
STUCK ON YOU
The Student
STUDIO 54
Stuff and Dough
Stuk!
STUPEUR ET TREMBLEMENTS
Submarine
SUBMARINO
The Substance: Albert Hofmann's LSD
SUBURBIA
Suburbicon
Suburra
SUCKER PUNCH
SUDDEN DEATH
SUE
Suffragette
Suicide Squad
THE SUIT
SUITE 16
Suite Française
SUKIYAKI WESTERN DJANGO
Sully
THE SUM OF ALL FEARS
Summer 1993
SUMMER OF SAM
SUMMER PALACE
SUMMER STORM
SUMMER, OR 27 MISSING KISSES
THE SUN
THE SUN'S BURIAL
SUNRISE
Sunset Boulevard
The Sunset Limited
SUNSET ON A ROOFTOP
Sunset Song
SUNSHINE (Danny Boyle)
SUNSHINE (István Szabó)
SUNSHINE BARRY EN DE DISCOWORMEN
THE SUNSHINE BOYS
SUNSHINE CLEANING
SUNSHINE STATE
Suntan
Super 8
SUPER SIZE ME
SUPER TROOPERS
SUPERBAD
SuperClásico
Supercondriaque
Superechte liefde
De superheld
SUPERHERO MOVIE
Superkapje en de Turbo-oma's 3D
SUPERMAN RETURNS
Supernova (Tamar van den Dop)
SUPERNOVA (Walter Hill)
SUPERSTITION
SUPERTEX
SUR MES LÈVRES
SUR PLACE
SURF'S UP
HET SURINAAMSE LEGIOEN
De surprise
SURROGATES
SURVEILLANCE
SURVIVING CHRISTMAS
SURVIVING PICASSO
Survivor
SUSKE EN WISKE EN DE TEXAS RAKKERS
SUSKE EN WISKE: DE DUISTERE DIAMANT
Süskind
SUSPICIOUS RIVER
Suspiria
Suzanne
SUZHOU RIVER (SUZHOU HE)
SVEN EN ZIJN RAT EN HET UFO-MYSTERIE
Swchwrm
The Swedish Theory of Love
The Sweeney
SWEENEY TODD
SWEET AND LOWDOWN
THE SWEET HEREAFTER
SWEET HOME ALABAMA
SWEET NOVEMBER
SWEET SIXTEEN
THE SWEETEST THING
SWEPT AWAY
SWEPT FROM THE SEA
SWIMFAN
SWIMMING POOL
SWIMMING WITH SHARKS
SWING (Nick Mead)
SWING (Tony Gatlif)
SWING KIDS
THE SWITCH
SWITCHBACK
SWOON
SWORDFISH
Sworn Virgin
SYLVIA
SYMBOL
SYMPATHY FOR MR. VENGEANCE
SYNDROMES AND A CENTURY
SYNECDOCHE, NEW YORK
THE SYRIAN BRIDE
SYRIANA
SZABÓ TRILOGIE