Kedi (Ceyda Torun over)
Aquarius
The Beguiled
Una mujer fantástica
Jaap van Heusden over In Blue
Stigmata: atheist Frankie (Patricia Arquette) bevangen door demonen Ik wil geloven

STIGMATA

Verenigde Staten, 1999 | Rupert Wainwright
Wat is de zin van ons bestaan? Aan het einde van de twintigste eeuw moeten religieuze en wetenschappelijke autoriteiten bij het beantwoorden van die existentiële vraag steeds vaker wijken voor pseudo-wetenschap en neo-mysticisme, waar horrorfilms als Stigmata handig op inspelen. Een essay over films en complotten.

God is al meer dan honderd jaar dood en de harde, koude feiten van de wetenschap hebben ons tot spelingen der natuur gereduceerd. De moderne mens blijft echter zoeken naar zingeving. Steeds meer mensen zoeken daarbij hun heil in esoterie, pseudo-wetenschap en complottheorieën: er zijn altijd duistere machten druk doende kennis verborgen te houden die onze plek in het universum of op aarde in een heel ander perspectief plaatst. Zo zouden de piramides van Gizeh geen graftombes zijn, maar een representatie van het sterrenbeeld Orion, dat om mysterieuze redenen verwijst naar een tijdperk van bijna vijftienduizend jaar geleden. Egyptologen negeren alle aanwijzingen die in deze richting wijzen en de Egyptische regering weigert medewerking te verlenen aan onderzoekers die deze theorie uitdragen. Daar moet dus wel iets achter steken.

Gigantisch gezicht
Een bekender voorbeeld is de vliegende schotel die in 1947 bij Roswell, New Mexico zou zijn neergestort. De buitenaardse inzittenden werden door het leger naar de geheime basis Area 51 gebracht. De Amerikaanse overheid houdt vol dat er in Roswell een weerballon neerstortte en niks anders. Maar voor miljoenen mensen hebben Roswell en Area 51 een bijna religieuze betekenis. 'I want to believe' is dan ook het credo van Fox Mulder, de FBI-agent die in de populaire tv-serie 'The X-files' elke aflevering iets meer te weten komt over de waarheid omtrent de geheimzinnige luchtmachtbasis.
Hoewel de Area 51-mythe al eerder centraal stond in films als Hangar 18 (1980), Wavelength (1983) en Intruders (1992), blijkt uit het immense succes van 'The X-files' pas hoe groot de invloed van dit neo-mysticisme op de populaire cultuur kan zijn. De theorieën van pseudo-wetenschappers en samenzweringsfanaten lenen zich door hun speculatieve karakter bij uitstek voor fictie. Voor zowel fictie als pseudo-wetenschap geldt 'suspension of disbelief' immers als een belangrijk principe. Voor een uurtje of twee kun je je ongeloof uitstellen en je laten meeslepen door de spannende theorie dat de pyramides van Gizeh verband houden met de sterren, zoals in Stargate. Ook het recente Mission to Mars grijpt terug naar een pseudo-wetenschappelijke theorie. Een satelliet fotografeerde een gigantisch gezicht op het Mars-oppervlakte. Een grappige speling van licht en schaduw, oordeelde NASA. Voor de duur van Brian De Palma's film wil je best geloven dat het een gigantisch monument is, opgetrokken als teken dat wij niet alleen zijn, zoals ook de schrijvers van 'The Mars mystery' betogen.

Konkelfoezen
Van 'The X-files' is inmiddels een bioscoopfilm verschenen en op televisie heeft de serie navolging gekregen in 'Dark skies' en 'Roswell'. Daarmee is de complottheorie die de Amerikaanse overheid kennis over buitenaardse bezoekers toebedeelt een fictioneel cliché geworden. Er is behoefte aan een nieuw domein waar schimmige lieden konkelfoezen om kennis verborgen te houden voor de rest van de mensheid. Met Stigmata, een religieuze horrorfilm van Rupert Wainwright, dient zich een nieuwe Area 51 aan: de bijbel. En dat is op zich geen verkeerde keuze. Te meer omdat het Vaticaan een even duister, zo niet duisterder imago heeft dan de CIA.
Jammer genoeg lijdt Stigmata onder een rommelig scenario dat een bekende complottheorie op krampachtige wijze probeert te koppelen aan het fenomeen uit de titel. Dat laatste betreft verwondingen aan polsen, voeten en zij die sterk lijken op die van de gekruisigde Jezus Christus. Alleen diep religieuze mensen vertonen stigmata. Wanneer de atheïstische Frankie Paige (Patricia Arquette) tot haar schrik geconfronteerd wordt met hevig bloedende gaten in haar polsen, heeft zij dan ook geen idee wat haar overkomt. Priester annex wetenschapper Andrew Kiernan (Gabriel Byrne, speelde vorig jaar de duivel in End of days) buigt zich over het mysterie: hoe is het mogelijk dat een ongelovige stigmata vertoont?
Voor de kijker is een en ander al opgelost na de proloog. Daarin koopt Frankie's moeder, op vakantie in Brazilië, een rozenkrans van een jeugdige straatventer die het ding even tevoren heeft gestolen uit de doodskist van een pasgestorven, alom gerespecteerde priester. Deze priester, tijdens wiens wake het madonnabeeld naast de kist onophoudelijk weent, was op de hoogte van een complot binnen de katholieke kerk om een boekrol te verdonkeremanen met daarin de ware boodschap van Jezus van Nazareth.

Schreeuwerigheid
Net als bij eerder genoemde films ligt ook aan de basis van Stigmata een bekende theorie uit de neo-mystiek. Sinds de archeologische vondsten van eeuwenoude papyrusrollen, eerst in 1945 bij Nag Hammadi in Egypte en twee jaar later bij Qumran, zijn er theorieën gepubliceerd waarin gewag wordt gemaakt van een verloren rol, waarin de 'waarheid over Jezus van Nazareth' zou staan. Toen het onderzoek naar de Dode Zee-rollen van Qumran niet opschoot en het internationale onderzoeksteam genoodzaakt was de publicatie van een klein deel van de rollen uit te stellen, zagen sommigen hierin een bevestiging dat er iets te verbergen was. En zo ontstond de veronderstelling dat het Vaticaan rollen geheim wil houden om het bestaan van het christendom veilig te stellen.
Op deze theorie, uitgebreid beschreven in het boek 'De Dode Zee-rollen en de verzwegen waarheid' van Michael Baigent en Richard Leigh, brengt Stigmata een flinterdunne variant. En dat is een gemiste kans. Regisseur Wainwright laat de verwikkelingen rond de verloren rol links liggen ten faveure van bloederige make-up effecten. De roman 'Qumran' van schrijfster Eliette Abécassis, heeft dezelfde hypothese over de verloren rol als uitgangspunt, maar is qua uitwerking tegengesteld aan Stigmata. Bij 'Qumran' gaat het thrillerelement ten onder in een zee van theologische, cultuurhistorische en wetenschappelijke documentatie, terwijl Stigmata met zijn shockerende effecten en audiovisuele schreeuwerigheid stijl boven inhoud stelt.
Boek en film gaan echter allebei uit van verborgen waarheden die, wanneer onthuld, het christendom op zijn kop zouden zetten. Eerder vergeleek ik de Heilige Schrift met Area 51. Maar waar alle verhalen over de roemruchte luchtmachtbasis — op de officiële lezing na — hetzelfde vertellen, zijn de pseudo-wetenschappelijke theorieën over de bijbel divers. In 'Qumran' komt bijvoorbeeld ook de theorie ter sprake dat de bijbel geschreven zou zijn onder invloed van psychedelica. En vorig jaar produceerde het christelijke televisiestation Trinity Broadcasting Network de speelfilm The omega code, waarin een jonge professor (Casper van Dien) een wiskundige code ontdekt in de bijbel die niet alleen de dood van Prinses Diana voorspelde, maar ook het exacte tijdstip van de Apocalyps ontsluit. Ook deze 'bijbelcode' vindt zijn oorsprong in de pseudo-wetenschap en kwam eerder al ter sprake in Alex de la Iglesia's El dia de la bestia. In het recente Pi ontdekt een wiskundig genie een soortgelijke code in de thora, die de ware naam van God zou prijsgeven.

Stuk hout
In vergelijking daarmee is de complottheorie die in Stigmata te berde wordt gebracht nog niet eens zo ver van de waarheid verwijderd. En dat is een misstap van de scenarioschrijvers. Verborgen waarheden zijn juist zo intrigerend omdat ze onbestaanbaar lijken, en onverenigbaar zijn met de werkelijkheid. Een samenzwering mag best ontrafeld worden, mits de uitkomst hemelschokkend is of ons voorstellingsvermogen tart. Maar de kennis die het Vaticaan in Stigmata met alle geweld verborgen wil houden, is in werkelijkheid allang ontsloten door de bijbelwetenschappers.
In de persmap van Stigmata noemen Wainwright en de zijnen het Nieuwe Testament "een mijnenveld van tegenspraak en samenzwering". Een boude uitspraak, maar uit het rommelige scenario van Tom Lazarus (pseudoniem?) en Rick Ramage blijkt wel dat de schrijvers hun huiswerk gedaan hebben. Als priester Andrew Kiernan uiteindelijk een deel van de verdwenen boekrol onder ogen krijgt, leest hij: "Kloof een stuk hout en ik ben daar, til een steen op en jullie zullen mij vinden."
Genoemd citaat komt letterlijk uit het 'Evangelie van Thomas', en dat is geen verloren boekrol, maar een apokrief evangelie. Het onderscheid tussen 'door God geïnspireerde' en apokriefe evangelieën werd in 367 na Christus gemaakt door de aartsbisschop van Alexandrië. Zijn lijst met door God geïnspireerde bijbelboeken komt overeen met het Nieuwe Testament zoals wij dat kennen. De apokriefe teksten mochten niet meer worden gelezen en werden grotendeels vernietigd. Daarnaast werden bijbelteksten vooral in de eerste eeuwen van het christendom door de kerkvaders 'gecorrigeerd' opdat ze in het theologisch kader van die tijd pasten.
In de reli-komedie Dogma van Kevin Smith wordt herhaaldelijk uitgehaald naar de redacteuren van de christelijke canon. In een dialoog beweert de dertiende apostel Rufus (Chris Rock) dat God eigenlijk een Zij is, maar dat de mannelijke samenstellers van de bijbel er een Hij van gemaakt hebben. Hetzelfde zou gelden voor de huidskleur van Jezus van Nazareth, die oorspronkelijk zwart zou zijn.
Wat betreft die verborgen, ware boodschap van Jezus van Nazareth zit Stigmata er ook niet helemaal naast. Door apokriefe en Nieuw Testamentische teksten met elkaar te vergelijken toont historicus Jacob Slavenburg in zijn boek 'Valsheid in geschrifte' overtuigend aan dat teksten van het Nieuwe Testament op cruciale punten zijn herzien en dat de verschillen gevolgen hebben voor de interpretatie van Jezus' boodschap. Maar Slavenburg ziet in die redactiewerkzaamheden een gevolg van het streven naar een eenheidsleer, waaraan het jonge christendom binnen het Romeinse rijk behoefte had, en geen duistere samenzwering.

Naakt
Dat is misschien ook de reden waarom de complottheorie in Stigmata de kijker niet zo verbouwereerd in zijn stoel achter laat als wellicht de bedoeling was. De waarheid is te naakt en daardoor niet opwindend, schreef Jean Cocteau. Lazarus en Ramage hadden voor de inhoud van de verloren rol niet alleen te rade moeten gaan bij de bijbelwetenschap, maar ook bij hun eigen fantasie, zoals Eliette Abécassis deed bij het schrijven van 'Qumran'. Het laatste hoofdstuk van deze roman bestaat uit de verloren rollen, die Abécassis voor de gelegenheid zelf geschreven heeft.
De verborgen waarheden, zoals die verondersteld worden door samenzweringen, esoterie en pseudo-wetenschap, moeten bij voorkeur fantastisch zijn en intrigerend in al hun onwaarschijnlijkheid. Ze moeten beantwoorden aan dat knagende gevoel 'dat er meer moet zijn', aan het verlangen een eenduidig, allesomvattend antwoord te vinden op de existentiële vraag naar de zin van ons bestaan. Verborgen waarheden over de pyramides van Gizeh, Area 51, Atlantis, Mars en Jezus Christus impliceren een verborgen waarheid over de mensheid. Want God mag dan wel dood zijn, net als Fox Mulder voelen velen nog steeds het verlangen om te geloven.
Rond de millenniumwisseling lijkt de neerslag van dat verlangen in film groter dan ooit. Op het afgelopen 16e Festival van de Fantastische Film waren naast Stigmata en Pi maar liefst drie films te zien waarin de hoofdpersoon in zijn zoektocht naar zingeving op duistere kennis stuit. In Roman Polanski's The ninth gate komt een door Johnny Depp gespeelde boekhandelaar op het spoor van een oud boek waarvan de auteur niemand minder dan Satan zelf zou zijn. Het sfeervolle L'Arcano incantatore van Pupi Avati voert een jonge seminarist op die door een oude, geëxcommuniceerde priester wordt ingewijd in de mystiek en het occultisme. En in Memorias del ángel caído van David Alonso en Fernando Cámara tenslotte, wordt een aan zijn geloof twijfelende priester geconfronteerd met de Satanistische leerstellingen van zijn collega's.
Is het toeval dat in een tijd waarin het antwoord naar de zin van het bestaan gezocht wordt in verborgen waarheden en mystiek, in drie films de invloed van Faust terug te vinden is? Wat verbergt de Amerikaanse overheid op Area 51? Is er een gezicht op Mars? Wat hebben de oude Egyptenaren ons te vertellen over de sterren? Wat staat er in de boekrol die het Vaticaan verduisterd heeft? Goethe's Faust verzuchtte al: "Wat men niet weet, dat juist heeft men nodig; en wat men weet, heeft men niet nodig."

Roel Haanen



top
STIGMATA

Mei 2000 #211

Productie
Frank Mancuso Jr.
Regie
Rupert Wainwright
Scenario
Tom Lazarus
Rick Ramage
Camera
Jeffrey L. Kimball
Montage
Michael R. Miller
Michael J. Duthie
Muziek
Billy Corgan
Art direction
Louise Frogley
Met
Patricia Arquette
Gabriel Byrne
Jonathan Pryce
Nia Long
Patrick Muldoon

Kleur, 102 minuten

Distributie
UIP
Te zien
vanaf 11 mei

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


S

S.O.S. KLEINE ZEEHOND
S.W.A.T.
S1MØNE
S21, LA MACHINE DE MORT KHMER ROUGE
SABAH
Sabotage
SABRINA
Un sac de billes
LE SACRE DU PRINTEMPS
SACRED SEX
Sacro GRA (Gianfranco Rosi over)
SAFARI
Safari (Previously Unreleased)
Safe
Safe
Safe Haven
Safe House
SAFE PASSAGE
Safety not Guaranteed
SAGAN
Sage femme (Martin Provost over)
Sagrada
SAHARA
THE SAINT
THE SAINT OF FORT WASHINGTON
LA SAISON DES HOMMES
Les saisons
SALAAM BOMBAY!
SALAAM CINEMA
Les salauds
The Salesman
Salmon Fishing in the Yemen
SALÒ
SALT
Salt and Fire
The Salt of the Earth
SALT OF THIS SEA
SALT ON OUR SKIN
SALTO AL VACIO
THE SALTON SEA
SALUT COUSIN!
SALVADOR
SALVADOR ALLENDE
The Salvation
DIE SALZMÄNNER VON TIBET
SAMARITAN GIRL
Samba
SAMBA TRAORÉ
Sami Blood
SAMIA
SAMMY'S ADVENTURES: THE SECRET PASSAGE 3D
Sammy's Avonturen 2
Samsara
SAMSARA
SAMSON & DELILAH
SAMSON & GERT
SAMSON EN DELILAH
Samuel in the Clouds (Pieter Van Eecke over)
SAMURAI ASSASSIN
San Andreas
SANCTUM 3D
SAND AND SORROW
SANGRE
SANS TOIT NI LOI
THE SANTA CLAUSE
THE SANTA CLAUSE 2
THE SANTA CLAUSE 3: THE ESCAPE CLAUSE
The Sapphires
SARAFINA. THE SOUND OF FREEDOM
SATANSTANGO (SÁTÁNTANGÓ)
SATIN ROUGE
THE SATYAJIT RAY COLLECTION, VOLUME 1
SAUDADE
Sausage Party
SAVAGE GRACE
Savages
THE SAVAGES
SAVE THE LAST DANCE
SAVED!
SAVING GRACE
Saving Mr. Banks
SAVING PRIVATE RYAN
SAVIOR
SAW
SAW 2
SAW 3D
SAW III
SAW IV
SAW V
SAW VI
Sawsans geheime missie
SAY IT ISN'T SO
Scabbard Samurai
A SCANNER DARKLY
THE SCARLET LETTER
SCARLETT
SCARY MOVIE
SCARY MOVIE 2
SCARY MOVIE 3
SCARY MOVIE 4
Scary Movie 5
SCENERY (FENJING)
SCENT OF A WOMAN
DE SCHADUWLOPERS
HET SCHADUWRIJK
SCHATTEN
DE SCHATTENBERG
SCHEEPSJONGENS VAN DE BONTEKOE
SCHEMER
SCHEPPERS
SCHIJNSEL
SCHINDLER'S LIST
DE SCHIPPERS VAN DE KAMELEON
SCHIZO
SCHLÄFER
Schlafkrankheit
Schneider vs. Bax
HET SCHNITZELPARADIJS
Schone handen
DER SCHÖNSTE BUSEN DER WELT
SCHOOL OF ROCK
SCHOOL TIES
SCHULTZE GETS THE BLUES
SCIENCE FICTION
THE SCIENCE OF SLEEP
LA SCONOSCIUTA
SCOOBY-DOO
SCOOBY-DOO 2: MONSTERS UNLEASHED
SCOOP
THE SCORE
THE SCORPION KING
SCOTT PILGRIM VS. THE WORLD
Scouts Guide to the Zombie Apocalypse
SCREAM
SCREAM 2
SCREAM 3
SCREAM 4
SE7EN
THE SEA
THE SEA IS WATCHING
The Sea of Trees
SEABISCUIT
Searching for Sugar Man
SEARCHING FOR THE WRONG-EYED JESUS
SEASON OF THE WITCH
The Second Best Exotic Marigold Hotel
THE SECOND CIVIL WAR
The Second Game
LA SECONDA VOLTA
SECONDHAND LIONS
LE SECRET
UN SECRET
THE SECRET AGENT
THE SECRET CEREMONY
SECRET FILE USA
Secret in their Eyes
The Secret Life of Pets
The Secret Life of Walter Mitty
THE SECRET LIFE OF WORDS
THE SECRET OF ROAN INISH
SECRET SUNSHINE
SECRET WINDOW
SECRETARY
EL SECRETO DE SUS OJOS
SECRETS AND LIES
SEE NO EVIL
SEE YOU IN VEGAS
SEED OF CHUCKY
Seeking Justice
SEHNSUCHT
DE SEIZOENEN
SELENA
Self/less
The Selfish Giant
Selma
Senna
SENSE AND SENSIBILITY
The Sense of an Ending
THE SENTINEL
A Separation (World Cinema Amsterdam)
Sepideh — Reaching for the Stars
Sepp — De Wolvenvriend
THE SEPTEMBER ISSUE
SÉRAPHINE
SERBIS (Previously Unreleased)
SERENDIPITY
SERENGETI SYMPHONY
SERENITY
SERGEANT PEPPER
Sergio Herman, Fucking Perfect
SERIAL MOM
SERIES 7: THE CONTENDERS
A Series of Unfortunate Events
A SERIOUS MAN
THE SERVANT'S SHIRT
The Sessions
SET IT OFF
Setan Jawa (Garin Nugroho over)
SETTLERS
SEUL CONTRE TOUS
SEVEN INVISIBLE MEN
SEVEN MEN FROM NOW
SEVEN POUNDS
Seven Psychopaths
SEVEN SAMURAI
SEVEN SWORDS
SEVEN YEARS IN TIBET
Seventh Son
SEX AND THE CITY 2
SEX AND THE CITY: THE MOVIE
SEX DRIVE
SEX IS COMEDY
Sex Tape
SEXTET
SEXY BEAST
Sexy Money
Seymour: An Introduction
SFW
SGT. BILKO
SHABONDAMA ELEGY
SHADES
Shado'man
THE SHADOW
SHADOW CONSPIRACY
Shadow Dancer
SHADOW OF THE VAMPIRE
Shadow World (Johan Grimonprez over)
SHADOWLANDS
SHADOWS OF TIME
SHAFT (2000)
THE SHAGGY DOG
SHAHADA
SHAKESPEARE IN LOVE
SHALL WE DANCE
SHALL WE DANCE?
SHALLOW GRAVE
SHALLOW HAL
The Shallows
Shame
SHANGHAI
SHANGHAI KNIGHTS
SHANGHAI NOON
SHANGHAI TRANCE
SHANGHAI TRIAD
SHAOLIN SOCCER
THE SHAPE OF THINGS
SHARA
Shark Night 3D
SHARK TALE
SHATTERED GLASS
SHAUN OF THE DEAD
Shaun the Sheep Movie
SHAUN THE SHEEP — THE COMPLETE FIRST SERIES
THE SHAWSHANK REDEMPTION
SHE
SHE HATE ME
SHE'S ALL THAT
She's Funny That Way
SHE'S OUT OF MY LEAGUE
SHE'S SO LOVELY
SHE'S THE MAN
SHE'S THE ONE
SHE, A CHINESE
Shell
SHERLOCK HOLMES
Sherlock Holmes: A Game of Shadows
SHINE
SHINE A LIGHT
SHINER
THE SHIPPING NEWS
SHIRI
SHIRLEY TEMPLE REEKS
Shirley — Visions of Reality
THE SHOCK DOCTRINE
Shock Head Soul
SHOCKING BLUE
Shokuzai (Penance)
SHOOT 'EM UP
SHOOTER
SHOOTING DOGS
SHOOTING FISH
SHORT CUTS
THE SHORT FILMS OF DAVID LYNCH
Short Skin — I dolori del giovane Edo (Previously Unreleased)
Short Term 12
SHORTBUS
Shot Caller
SHOUF SHOUF HABIBI!
THE SHOW MUST GO ON
SHOWER (XIZHAO)
SHOWGIRLS
SHOWTIME
THE SHREDDER
SHREK
SHREK 2
SHREK FOREVER AFTER 3D
SHREK THE THIRD
SHULTES
Shut In
SHUT UP & SING
THE SHUTKA BOOK OF RECORDS
SHUTTER ISLAND
SI LE VENT TE FAIT PEUR
SIBERIA
El sicario — Room 164
LA SICILIANA RIBELLE
SICKO
Side Effects
SIDEWAYS
DER SIEBENTE KONTINENT
DIE SIEBTELBAUERN
THE SIEGE
Sieranevada
Sightseers
SIGNS
Silence
LE SILENCE DE LORNA
LES SILENCES DU PALAIS
Silent City
SILENT FALL
Silent Heart
SILENT HILL
Silent Hill: Revelation
Silent House
Silent Ones
Silent Ones (Slow Criticism)
SILENT SCREAM
SILENT SOULS
SILENT VOICES
SILENT WATERS
SILENT WEDDING
SILK
Silver Linings Playbook
Simon
SIMON
SIMON BIRCH
Simon Killer
SIMON MÁGUS
SIMON OF THE DESERT
SIMON WERNER A DISPARU
SIMPATICO
A Simple Life
SIMPLE MEN
A SIMPLE PLAN
THE SIMPSONS
SIN CITY
LOS SIN NOMBRE
SINBAD: LEGEND OF THE SEVEN SEAS
SINCE OTAR LEFT
Sing
Sing Song
Sing Street
SINGIN' IN THE RAIN
THE SINGING DETECTIVE
A SINGLE MAN
SINGLE WHITE FEMALE
SINGLES
Sinister
Sinister 2
SINT
Sint & Diego en de Magische Bron van Myra
Sinterklaas & Diego: Het geheim van de ring
SINTERKLAAS & HET GEHEIM VAN HET GROTE BOEK
Sinterklaas en de pepernotenchaos
SINTERKLAAS EN DE VERDWENEN PAKJESBOOT
SINTERKLAAS EN HET PAKJESMYSTERIE
Sinterklaas en het raadsel van 5 december
HET SINTERKLAASJOURNAAL: DE MEEZING MOVIE
SIRENS
Sister (L'enfant d'en haut)
SISTER ACT
SISTER ACT 2: BACK IN THE HABIT
SISTER MY SISTER
SISTERS
Sisters
SITCOM
Siv gaat logeren
SIX DAYS, SEVEN NIGHTS
SIX DAYS, SIX NIGHTS
SIX DEGREES OF SEPARATION
THE SIXTH SENSE
THE SKELETON KEY
The Skeleton Twins
Sketches of Siberia
SKIN
A SKIN TOO FEW — THE DAYS OF NICK DRAKE
Skiptrace
Skoonheid
THE SKULLS
The Sky Above Us (IFFR Live! Marinus Groothof over)
SKY CAPTAIN AND THE WORLD OF TOMORROW
SKY FIGHTERS
SKY HIGH
Skyfall
SKYLINE
SL8N8 (SLACHTNACHT)
Slacker (Previously Unreleased)
SLACKERS
DE SLAG IN DE JAVAZEE
Sleep Tight
SLEEP WITH ME
SLEEPERS
SLEEPING BEAUTY
Sleeping Beauty
THE SLEEPING DICTIONARY
THE SLEEPING MAN
Sleeping with Other People
Sleepless
SLEEPLESS IN SEATTLE
SLEEPLESS TOWN (FUYAJO)
SLEEPWALKERS
SLEEPY HOLLOW
SLEUTH
SLIDING DOORS
SLING BLADE
SLINGSHOT
SLITHER
SLIVER
SLOVENIAN GIRL
Slow West
SLUMDOG MILLIONAIRE
SLUMS OF BEVERLY HILLS
SM RECHTER
DE SMAAK VAN DE ZIEL
De smaak van water
SMAKELIJK ETEN!
SMALL FACES
SMALL GODS
SMALL SOLDIERS
SMALL TIME CROOKS
Small Town Murder Songs
Smart Cities Unlimited en Weemoed & wildernis (Workshop Filmkritiek)
The smell of us
A SMILE LIKE YOURS
SMILLA'S SENSE OF SNOW
SMOKE
SMOKE SIGNALS
SMOKIN' ACES
Smoorverliefd
De Smurfen en het verloren dorp
The Smurfs 2
The Smurfs 3D
Snackbar
SNAKE EYES
SNAKE EYES
A SNAKE OF JUNE
SNAKES ON A PLANE
THE SNAPPER
SNATCH
Snatched
SNEAKERS
Sneekweek
De sneeuwkoningin
De sneeuwkoningin 2
Sneeuwwitje
SNEL GELD (SNABBA CASH)
Snitch
Snoopy en Charlie Brown: De Peanuts Film
SNOW
SNOW CAKE
SNOW DOGS
SNOW FALLING ON CEDARS
SNOW FEVER
THE SNOW WALKER
Snow White and the Huntsman
Snowden
Snowpiercer
SNOWWHITE IN THE BLACK FOREST
SNUF DE HOND IN OORLOGSTIJD
SO CLOSE TO PARADISE
So Undercover
SOBIBOR, 14 OCTOBRE 1943, 16 HEURES
THE SOCIAL NETWORK
I SOENI
SOEUR SOURIRE
EL SOL DEL MEMBRILLO
Sol LeWitt
Solan & Ludwig en de Sneeuwmachine
Solan & Ludwig: De Grote Kaasrace
SOLARIS (1972)
SOLARIS (2002)
SOLAS
Soldate Jeannette
SOLDIER
LE SOLEIL ASSASSINÉ
SOLO
SOLO FÜR KLARINETTE
SOLOMON KANE
SOMBERMAN'S ACTIE
SOMBRE
SOME MOTHER'S SON
SOMEBODY TO LOVE
SOMEONE LIKE YOU
SOMERS TOWN
SOMERSAULT
SOMETHING BORROWED
Something Necessary
SOMETHING TO TALK ABOUT
SOMETHING'S GOTTA GIVE
A SOMEWHAT GENTLE MAN
SOMEWHERE
Somewhere Tonight
SOMMERSBY
SOMNAMBUUL
Son of a Gun
SON OF BABYLON
SON OF RAMBOW
Son of Saul
SON OF THE MASK
SON OF THE PINK PANTHER
SON OSMANI
SONATINE
A Song for Marion
Song From the Forest
SONG OF THE SPARROWS (AVAZE GONJESKJ-HA)
Song to Song
SONGS FROM THE SECOND FLOOR
SONNY BOY
Soof 2
SOPHIE SCHOLL — DIE LETZEN TAGE
SOPYONJE
THE SORCERER'S APPRENTICE
SORORITY ROW
SOTSGOROD, STEDEN VOOR DE HEILSTAAT
SOUL ASSASSIN
SOUL FOOD
SOUL KITCHEN
SOUL POWER
THE SOUND OF INSECTS — RECORD OF A MUMMY
The Sound of Light
SOUND OF NOISE
A SOUND OF THUNDER
SOUNDS OF SAND
The Source
SOURCE CODE
SOUS LE SABLE
SOUTH PARK: BIGGER, LONGER & UNCUT
Southpaw
Southside With You
Souvenir
Les souvenirs
SOY CUBA
Spaak
SPACE CHIMPS
The Space Between Us
SPACE CHIMPS 2 3D
SPACE COWBOYS
SPACE JAM
SPACE TRUCKERS
SPANGAS
Spangas in actie
SPARTAN
SPAWN
SPEAKING OF SEX
The Special Relationship
THE SPECIALIST
SPECIES
SPECIES 2
SPEECHLESS
SPEED
SPEED 2: CRUISE CONTROL
SPEED RACER
HET SPEELPLEIN: DE GROTE VAKANTIE
Spetters
SPHERE
SPICEWORLD — THE MOVIE
SPIDER
SPIDER-MAN
Spider-Man: Homecoming
SPIDERMAN 3
THE SPIDERWICK CHRONICLES
DE SPIEGEL (AYNEH)
Spies & Glistrup
Spijt!
SPION VAN ORANJE
SPIRIT: STALLION OF THE CIMARRON
SPIRITED AWAY
SPL (SHA PO LANG)
SPLICE
Split
Spokenjagers
THE SPONGEBOB SQUAREPANTS MOVIE
Spongebob: Sponge Out of Water 3D
SPOOKTIJD MET LABAN
SPORTMAN VAN DE EEUW
SPOT
Spotlight
Sprakeloos
Spring Breakers
SPRING, SUMMER, FALL, WINTER... AND SPRING
SPRINGTIME IN A SMALL TOWN
SPROET 2
Sprookjesboom
SPUN
Spy
SPY GAME
SPY HARD
SPY KIDS
SPY KIDS 2: ISLAND OF LOST DREAMS
SPY KIDS 3D: GAME OVER
Spy Kids 4 All the Time in the World
THE SPY NEXT DOOR
SPYING CAM
The Square
St. Vincent
STAAL & LAVENDEL
DE STAART VAN DE LEEUW
Der Staat gegen Fritz Bauer
DE STAD WAS VAN ONS
STAGE BEAUTY
Stand by Your President (Ineke Smits over)
Stand Up Guys
STAND VAN DE MAAN
STAND VAN DE STERREN
STAND VAN DE STERREN (interview Leonard Retel Helmrich)
DE STAND VAN DE ZON
De Stand van de Zon, Maan en Sterren (Workshop Filmkritiek)
STANDARD OPERATING PROCEDURE
STANDING IN THE SHADOWS OF MOTOWN
LA STANZA DEL FIGLIO
A STAR IS BORN
STAR MAPS
STAR TREK
Star Trek Beyond
Star Trek Into Darkness
STAR TREK: FIRST CONTACT
STAR TREK: GENERATIONS
STAR TREK: INSURRECTION
STAR TREK: NEMESIS
STAR WARS
Star Wars Episode 1 3D
STAR WARS EPISODE I — THE PHANTOM MENACE
STAR WARS — EPISODE II: ATTACK OF THE CLONES
STAR WARS: EPISODE III — REVENGE OF THE SITH
Star Wars: The Force Awakens
Starbuck
STARDUST
STARGATE
STARKISS — CIRCUSMEISJES IN INDIA
Starred Up
STARRING MAJA
THE STARS FELL ON HENRIETTA
STARSHIP TROOPERS
STARSKY & HUTCH
STARTING PLACE/POINT DE DÉPART
STATE AND MAIN
STATE OF DOGS
STATE OF PLAY
THE STATION AGENT
STAY ALIVE
STAY TUNED
STEAL BIG, STEAL LITTLE
STEALING BEAUTY
Steam of Life
Steekspel
STELLA
STELLA'S OORLOG
STELLET LICHT
De stem van de meester
THE STENDHAL SYNDROME
STEP UP
STEP UP 2
STEP UP 3D
Step Up 4
Step Up All-in
THE STEPFORD WIVES
STEPHEN KING'S THE NIGHT FLIER
STEPHEN KING'S THE SHINING
STEPMOM
STEPS OF MINDFULNESS — A JOURNEY WITH THICH NHAT HANH
STEREO
STERK ALS EEN LEEUW
STERKE VERHALEN
STERREN BEWEGEN
Steve Jobs
Steve Jobs: The Man in the Machine
STEVIE
STIGMATA
Still Alice
STILL CRAZY
Still Life
STILL LIFE
Still Mine
Still the Water
STILL WALKING en Ozu
STILL/A NOVEL
STILLE NACHT
DE STILTE
De stilte rond Christine M.
Stip & Vlek doen weer gek
STIR OF ECHOES
Stoedjent
Stoker
Stolen
STOLEN SUMMER
STONED
Stonehearst Asylum
The Stoning of Soraya M.
Stop Acting Now (Holland Festival)
Stop the Pounding Heart (Roberto Minervini over)
STOP-LOSS
Stories We Tell
Storks
Storm
DE STORM
STORM OVER AZIË
Storm: letters van vuur
STORMBREAKER
A Story of Children and Film
The Story of Film: An Odyssey
THE STORY OF KOLOBOK
THE STORY OF THE WEEPING CAMEL
THE STORY OF US
STORYTELLING
Straight Outta Compton
THE STRAIGHT STORY
STRANDED
The Strange Case of Angelica
STRANGE DAYS
A Strange Love Affair with Ego
THE STRANGER
Stranger in Paradise
STRANGER THAN FICTION
Stranger Things Seizoen 1
THE STRANGERS
STRAWBERRY SHORTCAKES
Stray Dogs
STRAY DOGS
A Street Cat Named Bob
STREET FIGHTER: THE LEGEND OF CHUN-LI
STREET KINGS
Streetdance 2
STREETFIGHTER
THE STREETFIGHTER TRILOGY
STRICTLY BALLROOM
Strike a Pose (Ester Gould en Reijer Zwaan over)
STRIKING DISTANCE
STRINGS
STRIPTEASE
STUART LITTLE
STUART LITTLE 2
STUCK ON YOU
The Student
STUDIO 54
Stuff and Dough
Stuk!
STUPEUR ET TREMBLEMENTS
Submarine
SUBMARINO
The Substance: Albert Hofmann's LSD
SUBURBIA
Suburra
SUCKER PUNCH
SUDDEN DEATH
SUE
Suffragette
Suicide Squad
THE SUIT
SUITE 16
Suite Française
SUKIYAKI WESTERN DJANGO
Sully
THE SUM OF ALL FEARS
Summer 1993
SUMMER OF SAM
SUMMER PALACE
SUMMER STORM
SUMMER, OR 27 MISSING KISSES
THE SUN
THE SUN'S BURIAL
SUNRISE
Sunset Boulevard
The Sunset Limited
SUNSET ON A ROOFTOP
Sunset Song
SUNSHINE
SUNSHINE
SUNSHINE BARRY EN DE DISCOWORMEN
THE SUNSHINE BOYS
SUNSHINE CLEANING
SUNSHINE STATE
Super 8
SUPER SIZE ME
SUPER TROOPERS
SUPERBAD
SuperClásico
Supercondriaque
Superechte liefde
De superheld
SUPERHERO MOVIE
Superkapje en de Turbo-oma's 3D
SUPERMAN RETURNS
SUPERNOVA
Supernova
SUPERSTITION
SUPERTEX
SUR MES LÈVRES
SUR PLACE
SURF'S UP
HET SURINAAMSE LEGIOEN
De surprise
SURROGATES
SURVEILLANCE
SURVIVING CHRISTMAS
SURVIVING PICASSO
Survivor
SUSKE EN WISKE EN DE TEXAS RAKKERS
SUSKE EN WISKE: DE DUISTERE DIAMANT
Süskind
SUSPICIOUS RIVER
Suspiria
Suzanne
SUZHOU RIVER (SUZHOU HE)
SVEN EN ZIJN RAT EN HET UFO-MYSTERIE
Swchwrm
The Swedish Theory of Love
The Sweeney
SWEENEY TODD
SWEET AND LOWDOWN
THE SWEET HEREAFTER
SWEET HOME ALABAMA
SWEET NOVEMBER
SWEET SIXTEEN
THE SWEETEST THING
SWEPT AWAY
SWEPT FROM THE SEA
SWIMFAN
SWIMMING POOL
SWIMMING WITH SHARKS
SWING
SWING
SWING KIDS
THE SWITCH
SWITCHBACK
SWOON
SWORDFISH
Sworn Virgin
SYLVIA
SYMBOL
SYMPATHY FOR MR. VENGEANCE
SYNDROMES AND A CENTURY
SYNECDOCHE, NEW YORK
THE SYRIAN BRIDE
SYRIANA
SZABÓ TRILOGIE