Blade Runner 2049
The Square
Un beau soleil intérieur
The Glass Castle
Kleine ijstijd
Heldenverering

The Theory of Everything

Groot-Brittannië, 2014 | James Marsh
Twee biopics over twee grote mannen: Stephen Hawking en Alan Turing. De één een held, de ander chemisch gecastreerd en waarschijnlijk tot zelfmoord gedreven.

Door Hedwig van Driel

De geschiedenis van de wetenschap wordt vaak versimpeld tot de geschiedenis van een lange reeks belangrijke mannen. Je weet dat ze belangrijk zijn, want er is iets naar ze vernoemd. De komende maand brengt ons maar liefst twee biopics over zulke wetenschappers: The Theory of Everything over Stephen Hawking (van de Hawking­-straling) en The Imitation Game over Alan Turing (van de Turing-test en Turing-machines).
Van beide mannen is het duidelijk wat er in hun verhaal aansprak. Stephen Hawking werd toen hij begin twintig was gediagnosticeerd met ALS, maar liet zich niet weerhouden door zijn immer aftakelende lichaam. Alan Turing decodeerde de Enigma-encryptiemachine van de nazi's, maar werd vanwege zijn homoseksualiteit tot chemische castratie veroordeeld en stierf een aantal jaar later, vermoedelijk door zelfmoord.
De één triomfeert dus over tegenslag, terwijl de ander na heldhaftige daden door de maatschappij werd verraden en verstoten. Het zijn twee bekende Holly­wood-­sjablonen, waar de verhalen van Hawking en Turing met wisselend succes in zijn gepropt.

God
The Theory of Everything heeft het nadeel dat zowel Stephen Hawking als zijn ex-vrouw Jane, op wier boek de film gebaseerd is, nog leven. Er is dan ook geen scherp randje te bekennen in het verhaal, dat zich concentreert op het huwelijk tussen de twee: in één van de eerste scènes, voordat enige natuurkundige theorie ter sprake komt, ontmoeten de ogen van Stephen (Eddie Redmayne) en Jane (Felicity Jones) elkaar tijdens een studentenfeestje. Na zijn diagnose weigert ze gedumpt te worden, en het is grotendeels vanuit haar perspectief dat we zien hoe het lichaam van Hawking hem beetje bij beetje in de steek laat.
In het boek dat de echte Jane net na haar scheiding schreef, meldt ze dat haar rol aan het einde eigenlijk alleen was "Stephen eraan te herinneren dat hij God niet was". Aan de film is dit niet af te lezen — God komt alleen ter sprake in vrij knullige theologische gesprekken. Wat vooral jammer is, is dat het liefdesverhaal de natuurkunde naar de achtergrond verdringt. We zien alleen de successen, die lijken te zijn veroorzaakt door spontane ingevingen — visioenen haast. Hoe Hawking dat nou eigenlijk doet, natuurkunde bedrijven zonder met pen en papier te kunnen kliederen, wordt niet duidelijk. De kijker moet het met een bijzin doen.
The Imitation Game geeft een veel beter idee van hoe het is om wetenschap te bedrijven, zelfs als genie — en dat Alan Turing een genie is, wordt ons zowel door anderen als door hemzelf veelvuldig verteld. Hij heeft ook briljante ideeën, maar dat blijkt niet genoeg: ze ten uitvoer brengen kost tijd, frustratie en, jawel, samenwerking.
Dat samenwerken, vooral met de knappe Hugh Alexander (Matthew Goode), daar is Turing niet zo goed in. Hij wordt gespeeld door de huidige specialist in sociaal onhandige genieën: Benedict Cumberbatch, die overigens in 2004 ook al eens Stephen Hawking speelde in een tv-film. In de tijd van Turing noemden ze zijn gedrag "excentriek"; in de film wordt gesuggereerd dat hij een of andere vorm van autisme heeft.

Schaamteloos
The Imitation Game speelt zich af in drie door elkaar gemonteerde tijdsperioden: de obligate flashbacks naar de kindertijd, een zeer vermakelijk gedeelte dat zich afspeelt tijdens de Tweede Wereldoorlog, en de tijd rond de arrestatie van Turing in 1952. Het script is zorgvuldig geconstrueerd, soms zelfs iets té. Een zin die alleen door een scriptschrijver zou kunnen worden bedacht ("sometimes it is the people who no one imagines anything of who do the things that no one can imagine") komt netjes in elke tijdsperiode terug, de kindertijd geeft pop-psychologische achtergrond, en de historische werkelijkheid wordt nogal gemasseerd om in het stramien te passen.
Toch werkt de film. Er wordt veel humor geput uit de sociale onhandigheid van Turing; via het levendige personage van Keira Knightley wordt nog even aangestipt dat we er niet alleen in homorechten op vooruit zijn gegaan sinds de jaren 40; en aan het einde kunnen een paar zakdoekjes van pas komen. Ook helpt het dat de bijrollen met verve worden ingevuld, onder andere door Mark Strong als een MI6-agent en Charles Dance als Turings ongeduldige commandant.
Er is veel kritiek geweest op de vrij afstandelijke manier waarop de seksualiteit van Turing wordt behandeld. De enige verliefdheid zit in het flashback-segment, en verder is het een kuise bedoening. Het thema wordt echter alles behalve geschuwd, en wat uiteindelijk belangrijker blijkt is dat de film het verschrikkelijke onrecht dat Turing is aangedaan invoelbaar maakt. De ziekte van Hawking is niemand aan te rekenen. De schaamteloze afbraak van Turing daarentegen wel.
Beide films bieden een jonge Britse acteur een prachtrol, en zowel Redmayne als Cumberbatch maken er het meeste van. Redmayne weet, vooral later in de film, met zeer beperkte bewegingsmogelijkheden toch veel over te brengen. Cumberbatch speelt Turing als een verzameling tics, maar de moeilijke, eenzame man eronder blijft zichtbaar.
Beide films verzanden helaas een beetje in hagiografie. Ze lijken te denken dat het extra benadrukken van het belang van hun hoofdpersoon indirect ook de film belangwekkend zal maken. Daarom blijft The Theory of Everything, mooi gefilmd en knap geacteerd als die is, aan het oppervlak. The Imitation Game heeft een bredere blik, en blijft je ondanks de vrij conventionele structuur en manier van filmen daardoor veel meer bij. Het toont maar weer dat je meer nodig hebt dan een belangrijke man alleen.



top
The Theory of Everything

Januari 2015 #372



Productie
Tim Bevan
Lisa Bruce
Eric Fellner
Anthony McCarten
Regie
James Marsh
Scenario
Anthony McCarten
Camera
Benoît Delhomme
Montage
Jinx Godfrey
Art direction
John Paul Kelly
Muziek
Jóhann Jóhannsson
Met
Eddie Redmayne
Felicity Jones
Tom Prior

Kleur, 90 minuten

Distributie
UPI
Te zien
vanaf 15 januari

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


T

T2 Trainspotting
TABEE TOEAN
Tabloid
Tabu
Tabu: A Story of the South Seas
TADPOLE
TAEGUKGI
TAG
THE TAILOR OF PANAMA
THE TAKE
TAKE CARE OF YOUR SCARF, TATJANA
Take Shelter
TAKE THE LEAD
Take This Waltz
TAKEN
Taken 2
Taken 3
TAKERS
TAKING LIVES
The Taking of Deborah Logan
THE TAKING OF PELHAM 1-2-3
TAKING SIDES
TAKING WOODSTOCK
The Tale of Princess Kaguya (Isao Takahata over)
A TALE OF TWO SISTERS
THE TALENTED MR. RIPLEY
Tales (Ghesse-ha)
TALES FROM EARTHSEA
TALES FROM THE GOLDEN AGE
TALK TO ME
TALKING GUITARS
TAMARA DREWE
TAMBIEN LA LLUVIA
TAN DE REPENTE
TANGO
TANGO ARGENTINO
LE TANGO DES RASHEVSKI
THE TANGO LESSON
TANK GIRL
Tanta agua
THE TAO OF STEVE
TAPAS
Tape (Diederik van Rooijen)
TAPE (Richard Linklater)
TARA
TARA ROAD
TARNATION
Tarzan
DE TASJESDIEF
TASTE OF CHERRY (TA'M E GUILASS)
THE TASTE OF TEA
Tatsumi
TAURUS
TAXI
TAXI 2
TAXI 3
Taxi Teheran
TAXIDERMIA
TBS
TE DOY MIS OJOS
TEA
TEA WITH MUSSOLINI
The Teacher
TEACHING MRS. TINGLE
TEAM AMERICA: WORLD POLICE
TEARS OF THE BLACK TIGER
TEARS OF THE SUN
TECHNOCALYPS
Ted
Ted & de schat van de mummie
Ted 2
TED BUNDY
TEGEN HET VERGETEN
TEIGETJES FILM
TEKKONKINKREET
TELEGRAM
TELL NO ONE
TEMMINK: THE ULTIMATE FIGHT
LES TÉMOINS
TEMPORADA DE PATOS
LE TEMPS DU LOUP
LES TEMPS QUI CHANGENT
LE TEMPS QUI RESTE
LE TEMPS RETROUVÉ
TEMPTATION OF A MONK
THE TEMPTATION OF ST. TONY
TEMPUS FUGIT
TEN
TEN CANOES
TEN MONOLOGUES FROM THE LIVES OF THE SERIAL KILLERS
TENACIOUS D: THE PICK OF DESTINY
TENDER SON — THE FRANKENSTEIN PROJECT
TENDERNESS
La tendresse
Term Life
THE TERMINAL
TERMINAL VELOCITY
Terminator 2: Judgement Day 3D
TERMINATOR 3: RISE OF THE MACHINES
TERMINATOR SALVATION
Terminator: Genesys
THE TERMINATOR: SPECIAL EDITION
TERMINUS PARADIS
Terraferma
TERRIBLY HAPPY
TERRORAMA!
TERUG NAAR DE KUST
TESIS
THE TESSERACT
DAS TESTAMENT DES DOKTOR MABUSE
Testament of Youth
LA TETA ASUSTADA
LA TÊTE EN FRICHE
La tête haute
TETSUO II: THE BODY HAMMER
Texas Chainsaw Massacre
THE TEXAS CHAINSAW MASSACRE
THE TEXAS CHAINSAW MASSACRE: THE BEGINNING
Texas Killing Fields
TEZA
THANK YOU FOR SMOKING
Thanks for Sharing
That Awkward Moment
That Small Piece
That Sugar Film
THAT THING YOU DO!
The Twilight Saga: Breaking Dawn Part 2
Theeb
Their Finest
THELONIOUS MONK: STRAIGHT NO CHASER
The Theory of Everything
THERE WILL BE BLOOD
THERE'S ONLY ONE JIMMY GRIMBLE
THERE'S SOMETHING ABOUT MARY
Thérèse Desqueyroux
THEY
THE THICK OF IT
THE THIN RED LINE
The Thing
THINGS TO DO IN DENVER WHEN YOU'RE DEAD
THINGS WE LOST IN THE FIRE
THINGS YOU CAN TELL JUST BY LOOKING AT HER
THE THIRD MIRACLE
The Third Side of the River
THE THIRD WHEEL
THIRTEEN
THIRTEEN DAYS
THIRTEEN GHOSTS
THIS BOY'S LIFE
THIS FILM IS NOT YET RATED
This is 40
THIS IS ENGLAND
This Means War
This Must Be the Place
THIS WORLD, THEN THE FIREWORKS
THE THOMAS CROWN AFFAIR
THOMAS EST AMOUREUX
THOR 3D
Thor: Ragnarok
Thor: The Dark World
Those Who Feel the Fire Burning
A THOUSAND ACRES
THOUSAND PIECES OF GOLD
A Thousand Times Good Night
THE THREE BURIALS
The Three Disappearances of Soad Hosni
Three Generations
THREE KINGS
THREE MILES NORTH OF MOLKOM
THREE MONKEYS
The Three Musketeers (Paul W.S. Anderson)
THE THREE MUSKETEERS (Stephen Herek)
THREE NINJAS
THREE SEASONS
THREE TIMES
THREE TO TANGO
THREESOME
THRILLER — EN GRYM FILM
THROUGH THE OLIVE TREES
Through the Wall (Laavor et Hakir)
THUIS
THUMBSUCKER
THUNDERBIRDS
THUNDERHEART
TIC TAC
TICKET TO JERUSALEM
TICKETS
TIDELAND
TIE XI QU: WEST OF THE TRACKS
TIENGEMETEN
TIERRA
La tierra y la sombra
THE TIGER AND THE SNOW
TIGERLAND
EEN TIJD VOOR DRONKEN PAARDEN
TIJL UILENSPIEGEL
TILL HUMAN VOICES WAKE US
TIM BURTON'S THE NIGHTMARE BEFORE CHRISTMAS
TIMBOEKTOE
Timbuktu
TIME AND TIDE
THE TIME MACHINE
THE TIME THAT REMAINS
A TIME TO KILL
A TIME TO LOVE AND A TIME TO DIE
THE TIME TRAVELLER'S WIFE
TIMECOP
TIMELINE
Times like deese
THE TIMES OF HARVEY MILK
TIN CUP
TINA, WHAT'S LOVE GOT TO DO WITH IT
Tini, het nieuwe leven van Violetta
TINKE
Tinker Bell
Tinker Tailor Soldier Spy
TINKERBEL EN DE GROTE REDDINGSOPERATIE
Tinkerbell & de legende van het Nooitgedachtbeest
Tinkerbell en de piraten
TIRAMISU
TIRZA
TISHE!
TITAN A.E.
TITANIC
Titanic 3D
TITUS
TMNT
TO DIE FOR
TO END ALL WARS
To My Beloved (Para monha amada morta)
To Rome with Love (Woody Allen over)
TO SANG FOTOSTUDIO
To Stay Alive — A Method
To the Wonder
TO WONG FOO, THANKS FOR EVERYTHING! JULIE NEWMAR
DIE TÖDLICHE MARIA
TODO SOBRE MI MADRE (ALL ABOUT MY MOTHER)
Toegetakeld door de liefde
DE TOEKOMST IS OVER EEN UUR
Toen mijn vader een struik werd (setbezoek)
Toen was geluk heel gewoon — De film
TOGETHER (Chen Kaige)
TOGETHER (Lukas Moodysson)
TOKYO DECADENCE
TOKYO EYES
TOKYO FIST
TOKYO RAIDERS
TOKYO SONATA
TOLLBOOTH
TOM & THOMAS
TOM & VIV
Tom à la ferme
TOM AND JERRY
TOMBOY
TOMBSTONE
TOMMY BOY
Tomorrow
TOMORROW NEVER DIES
Toni Erdmann
TONINO
Tonio
Tony
Tony 10
TONY MANERO
TONY TAKITANI
TOO MUCH FLESH
TOOTLETUBS & JYRO
Top of the Lake
Top of the Lake China Girl
TOPSY-TURVY
Torn
TORQUE
Toscaanse bruiloft
Tot altijd
TOT ZIENS
TOTAL BALALAIKA SHOW
TOTAL ECLIPSE
TOTAL LOSS
Total Recall
TOTALLY F***ED UP
TOTALLY SPIES!
Toto and His Sisters
TOTÒ CHE VISSE DUE VOLTE
TOUCH
THE TOUCH
TOUCH OF EVIL
A TOUCH OF FEVER
A Touch of Sin
Touch of the Light
TOUCHING THE VOID
Tour de France
TOUR DES LÉGENDES
THE TOURIST
TOURNÉE
LA TOURNEUSE DE PAGES
Tous ensemble
Tous les chats sont gris
TOUS LES MATINS DU MONDE
TOUS LES SOLEILS
TOUT EST PARFAIT
Le tout nouveau testament
TOUT VA BIEN (ON S'EN VA)
TOWELHEAD
Tower Heist
Towers & Comets (Torres & cometas)
THE TOWN
TOWN AND COUNTRY
TOY STORY
TOY STORY 1 & 2, 3D
TOY STORY 2
TOY STORY 3, 3D
Tracers
Tracks
TRADE
TRAFFIC
TRAHIR
Train to Busan
TRAINING DAY
TRAINSPOTTING
Trainwreck
TRAITOR
TRAMONTANA
Tramontane (Rabih) (Vatche Boulghourian over)
Trance
TRANSAMERICA
Transcendence
TRANSE
TRANSFORMERS
Transformers: Age of Extinction
Transformers: Dark of the Moon 3D
TRANSFORMERS: REVENGE OF THE FALLEN
Transformers: The Last Knight
Transit Havana
TRANSPORTER
TRANSPORTER 2
The Transporter Refueled
TRANSSIBERIAN
TRANSYLVANIA
THE TRAP (KLOPKA)
Trash
TRASH HUMPERS
TRAVELING BIRDS
TRAVELLERS AND MAGICIANS
The Treasure (Corneliu Porumboiu over)
TREASURE PLANET (PIRATENPLANEET)
THE TREE
THE TREE OF LIFE
TREES LOUNGE
Treme seizoen 1
TRÊS IRMÃOS
Trespass (Joel Schumacher)
TRESPASS (Walter Hill)
TRI BRATA
THE TRIAL
TRIAL BY JURY
TRIANGLE
The Tribe
THE TRIBUNAL
TRICKS
TRIGGER
THE TRIGGER EFFECT
THE TRIP
The Trip to Italy
DE TRIP VAN TEETJE
Triple 9
TRIPLE AGENT
TRIPLE BOGEY ON A PAR 5 HOLE
LES TRIPLETTES DE BELLEVILLE
Trippel Trappel: dierensinterklaas
Trishna
TRISTAN + ISOLDE
TRISTRAM SHANDY: A COCK AND BULL STORY
TROIS COULEURS: BLANC
TROIS COULEURS: BLEU
TROIS COULEURS: ROUGE
Trois mondes
Trois souvenirs de ma jeunesse
TROIS VIES ET UNE SEULE MORT
TROJAN EDDIE
THE TROLL HUNTER
Trolls
TROMABILIA
TROPA DE ELITE
La Tropa de Elite 2
TROPIC THUNDER
TROPICAL MALADY
LE TROU
Trouble with the Curve
TROUBLED WATER
TROY
THE TRUCE
TRUE CRIME
True Detective
TRUE GRIT
TRUE LIES
TRUE NOON
TRUE ROMANCE
Truman
THE TRUMAN SHOW
Trumbo
TRUST
THE TRUTH ABOUT CATS & DOGS
TRYS DIENOS
TSATSIKI
TSATSIKI 2
Tschick
TSOTSI
Tu dors Nicole
TU RIDI
TUCKER & DALE VS EVIL
TUESDAY, AFTER CHRISTMAS
DE TUIN VAN DE FINZI-CONTINI'S
Tuintje in mijn hart
Tula: The Revolt
Tulip Fever
Tulipani
TULPAN
THE TULSE LUPER SUITCASES. PART ONE: THE MOAB STORY
Turbo
TURBULENCE
Türelem (With a Little Patience)
The Turin Horse
Turist
TURISTAS (Previously Unreleased)
TURKS FRUIT
THE TURNER REVELATION
TURTLE: THE INCREDIBLE JOURNEY
TURTLES CAN FLY
Tussen 10 en 12
TUSSEN HEMEL EN AARDE
TUSSENLAND
TUSSENSTAND
DE TUSSENTIJD
TUVALU
THE TUXEDO
TUYA'S MARRIAGE
TWEE KEER IDA (FORBUDT FOR BØRN)
TWEE VROUWEN
De tweeling
TWELFTH NIGHT
TWELVE
TWENTYFOURSEVEN
Twentynine Palms
TWILIGHT (Catherine Hardwicke)
TWILIGHT (Robert Benton)
The Twilight Saga: Breaking Dawn — Part 1
TWILIGHT SAGA: ECLIPSE
TWILIGHT SAMURAI
TWIN FALLS IDAHO
TWIN PEAKS FIRE WALK WITH ME
TWIN TOWN
TWISTED
TWISTER
TWO BITS
The Two Faces of January
TWO FAMILY HOUSE
TWO FOR THE MONEY
TWO HANDS
THE TWO HORSES OF GENGHIS KHAN
TWO LOVERS
Two Mothers
TWO MUCH
Two Night Stand
TWO WEEKS NOTICE
TWO-LANE BLACKTOP
TYKHO MOON
Tyrannosaur