The Florida Project
Phantom Thread
The Shape of Water
The End of Fear (Barbara Visser over)
Doof kind
De zwarte lijst van Hollywood

Trumbo

Verenigde Staten, 2015 | Jay Roach
De heksenjacht van Joseph McCarthy begin jaren vijftig op (vermeende) communisten kwam niet uit de lucht vallen. Trumbo laat zien dat Hollywood al in 1947 gezuiverd werd van on-Amerikaanse invloeden. De werkelijkheid was alleen ingewikkelder dan de film laat zien.

Door Jos van der Burg

Het oogt als een absurdistisch en surrealistisch kamerspel. In 1947 werd Bertolt Brecht, die in 1933 Hitler-Duitsland ontvluchtte, waarna hij vijf jaar in Denemarken en vanaf 1941 in de Verenigde Staten woonde, door het House Un-American Activities Committee (HUAC) ondervraagd over zijn politieke sympathieën. Braaf beantwoordde de (toneel)schrijver, die het kapitalisme als de wortel van het kwaad zag, de vraag die iedereen voor het comité moest beantwoorden: was hij lid, of geweest, van de communistische partij? Brecht antwoordde ontkennend. Maar zo makkelijk lieten de communistenjagers het er niet bij zitten: Brecht had toch "zeer revolutionaire gedichten, toneelstukken en andere schrijfsels" geschreven? Ja, dat was waar, erkende Brecht, maar dat werk was volgens hem uitsluitend tegen Hitler gericht. Daar kon toch niemand tegen zijn? Komisch wordt het als de communistische rattenvangers Brecht met een artikel denken klem te zetten, waarna hij hun er fijntjes op wijst dat die tekst geen artikel is, maar een passage uit zijn toneelstuk 'Private life of the master race'. Nog geven de communistische poortwachters het niet op en vragen of het klopt dat veel van Brechts werk gebaseerd is op de ideeën van Lenin en Marx. De in het kat-en-muisspel bedreven schrijver antwoordt dat schrijvers van historische toneelstukken zich natuurlijk ook in Marx' ideeën moet verdiepen. Als laatste troef toveren de communistische vuurvreters Brechts gedicht 'Praise of learning' uit de hoge hoed, dat arbeiders aanspoort om zoveel mogelijk kennis op te doen als voorbereiding op de toekomstige machtsovername. Brecht praat zich eruit met de opmerking dat de voorgelezen Engelse vertaling van het gedicht niet klopt met het Duitse origineel. Wie materiaal zoekt voor een tragikomisch theaterstuk over de Amerikaanse communistenjacht kan terecht bij deze transcriptie van Brechts verhoor. Titelsuggestie: Jagen op spoken.



Verraders
Voor de VS was Jozef Stalin na de oorlog het grote spook. Na het verslaan van Hitler viel de alliantie tussen de Verenigde Staten en Rusland snel uit elkaar. Onderling wantrouwen speelde in de oorlog al een grote rol, maar werd in toom gehouden door het gezamenlijke doel. Na de oorlog veranderde dat wantrouwen in vijandschap, die uitmondde in de Koude Oorlog. Plotseling waren Amerikaanse communisten, die tijdens de oorlog als aanhangers van een bondgenoot werden gezien, met de vijand heulende verraders. Wilden zij de geesten rijp maken voor uitlevering van de Verenigde Staten aan Stalin? De door rechtse Amerikanen aangewakkerde communistenangst kreeg snel een hysterisch karakter. In die paranoïde sfeer richtte men de pijlen niet alleen op de ongeveer zeventigduizend leden van de communistische partij (op een bevolking van honderdvijftig miljoen), maar ook op hun sympathisanten. Tienduizenden ambtenaren, leraren en andere overheidsfunctionarissen werden gescreend op hun politieke loyaliteit. Honderden werden zonder opgaaf van redenen ontslagen. Een groter aantal nam zogenaamd vrijwillig ontslag. De anticommunistische campagne werd gedreven door communistenangst, maar was ook een afrekening door conservatief Amerika met de erfenis van Roosevelts New Deal. Het ingrijpen en stimuleren van de economie in de jaren dertig door de overheid was de aanhangers van het pure kapitalisme al jaren een doorn in het oog. HUAC-voorzitter J. Parnell Thomas noemde Roosevelt New Deal 'sabotage van het kapitalistische systeem'. Het stimuleren van de cultuur, dat ook een aspect was van de New Deal, leverde volgens hem voornamelijk 'openlijke propaganda voor het communisme of de New Deal' op.

Rijpe appel
Parnell Thomas en zijn medestanders keken met argusogen naar Hollywood, volgens hen een broeinest van communistische sympathieën. Ze verdachten Hollywood ervan de geesten rijp te maken voor communistische ideeën, zodat de VS als een rijpe appel in Stalins schoot zouden vallen. Veel aanleiding voor die opvatting was er niet. Zeker, er werkten communisten in Hollywood en mensen met liberale ideeën, maar communistische propagandafilms waren er niet. De invloed van communisten op de filmproductie was nihil. Het verhinderde niet dat honderden acteurs, scenaristen, regisseurs en andere filmmedewerkers onder ede werden verhoord over hun politieke ideeën. In elk verhoor was de sleutelvraag of men lid was, of was geweest, van de communistische partij. Wie er bevestigend op antwoordde, kon het verder schudden in Hollywood, omdat de grote studio's zich uit overtuiging of, wat vaker het geval was, uit opportunisme achter de communistenjagers schaarden. Brecht hoefde niet bang te zijn om verstoten te worden, omdat de politieke kloof tussen hem en Hollywood al zo groot was, dat hij er toch niets van de grond kreeg. Al in 1942 had hij zijn opvattingen over Hollywood als kapitalistische steunpilaar verwoord in de serie gedichten Hollywood Elegies (Gold in their Mountains/Oil on their coast/Dreaming in celluloid/Profits them most) Dat het HUAC-verhoor hem diep kwetste, blijkt uit zijn vertrek de dag erna uit de Verenigde Staten. Brecht keerde terug naar Europa en zette nooit meer voet op Amerikaanse bodem.

Zwarte lijst
Het HUAC-verhoor was voor Brecht onder meer vernederend geweest omdat hij er geen heldenrol in speelde. Zijn gevatheid en ironische behendigheid ten spijt, had hij wel braaf antwoord gegeven op de sleutelvraag of hij lid was (geweest) van de communistische partij. In de ogen van principiële Hollywoodmedewerkers, die weigerden om deze vraag te beantwoorden, was hij een lafaard. "Mijn beroep is niet held, maar schrijver", was Brechts gevatte, maar niet helemaal overtuigende verdediging. Over iemand die schrijver én held was, gaat Trumbo, de speelfilm over Dalton Trumbo (1905-1976), een gerenommeerde Hollywoodscenarist, die in 1943 lid was geworden van de communistische partij. In zijn HUAC-verhoor weigerde hij, evenals negen andere creatieve Hollywoodgeesten, de vraag naar het communistische partijlidmaatschap te beantwoorden. Deze 'Hollywood Ten' stelden dat de vraag in strijd was met de Amerikaanse grondwet, die vrijheid van meningsuiting, religie en vereniging garandeert. Het leverde Trumbo, en de negen andere weigeraars, een jaar gevangenisstraf op wegens minachting van het Congres. Bovenop deze straf kwam nog een straf, want deze mannen kwamen in Hollywood op een zwarte lijst te staan, die hen uitsloot van werk. Ze waren bepaald niet de enigen, want op de lijst stonden ongeveer honderdvijftig namen. Daarnaast was er nog een 'grijze lijst' met 350 namen van (vermeende) communistische sympathisanten. Ook deze mensen kwamen jarenlang niet meer aan werk.

Communistische gelovige
Dalton Trumbo was een atypisch voorbeeld van de desastreuze persoonlijke gevolgen van de communistenjacht, omdat Hollywood hem als briljant scenarist niet kwijt wilde. De studio's lieten hem na zijn vrijlating onder pseudoniemen scenario's schrijven. Of ze verschenen onder de naam van andere scenaristen. Het levert in Trumbo een grappige scène op, waarin hij in 1954 met zijn gezin thuis voor de televisie zijn script van Roman Holiday de Oscar ziet winnen. Niemand weet dat hij de scenarist is, want op de credits staat Ian McLellan Hunter, die de Oscar in ontvangst neemt. De ironie wil dat een paar jaar later ook Hunter op de zwarte lijst in Hollywood belandde. Drie jaar na Roman Holiday won Trumbo met The Brave One weer een Oscar en ook die kon hij niet zelf ophalen.
Er zit een geweldig verhaal in het leven van Dalton Trumbo, maar de makers van Trumbo volstaan met een heiligenleven, dat het de hedendaagse kijker makkelijk maakt. Hij hoeft alleen ach en oh te roepen over de bizarre heksenjacht. De film portretteert Trumbo als een gezellige gezinsman en politieke liberaal en niet als de diehard communist die hij lange tijd was. Verborgen blijft dat de scenarist in 1939 het Molotov-Ribbentroppact verdedigde, waarin Duitsland en Rusland Polen verdeelden. Ook komen we niet te weten dat hij Stalin 'één van de democratische leiders in de wereld' noemde. Evenmin horen we iets over zijn pogingen om in Hollywood verfilmingen te torpederen van anticommunistische boeken, zoals Arthur Koestlers Nacht in de middag. Trumbo was geen heilige maar lange tijd een communistische gelovige. De stalinist, naïeveling en held verdient een film met meer lef dan het schoongeboende Trumbo. Evenals de kijker.


top
Trumbo

April 2016 #386



Productie
Kevin Kelly Brown
Monica Levinson
Michael London
Nimitt Mankad
John McNamara
Shivani Rawat
Janice Williams
Regie
Jay Roach
Scenario
John McNamara
Camera
Jim Denault
Montage
Alan Baumgarten
Art direction
Mark Ricker
Muziek
Theodore Shapiro
Met
Bryan Cranston
Michael Stuhlbarg
Diane Lane
Helen Mirren

Kleur, 124 minuten

Distributie
September Film Distribution
Te zien
vanaf 7 april

Ga voor alle bioscopen
en speeltijden naar
MrMovie.nl

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


T

T2 Trainspotting
Taal is zeg maar echt mijn ding
TABEE TOEAN
Tabloid
Tabu
Tabu: A Story of the South Seas
TADPOLE
TAEGUKGI
TAG
THE TAILOR OF PANAMA
THE TAKE
TAKE CARE OF YOUR SCARF, TATJANA
Take Shelter
TAKE THE LEAD
Take This Waltz
TAKEN
Taken 2
Taken 3
TAKERS
TAKING LIVES
The Taking of Deborah Logan
THE TAKING OF PELHAM 1-2-3
TAKING SIDES
TAKING WOODSTOCK
The Tale of Princess Kaguya (Isao Takahata over)
A TALE OF TWO SISTERS
THE TALENTED MR. RIPLEY
Tales (Ghesse-ha)
TALES FROM EARTHSEA
TALES FROM THE GOLDEN AGE
TALK TO ME
TALKING GUITARS
Tamara
TAMARA DREWE
TAMBIEN LA LLUVIA
TAN DE REPENTE
TANGO
TANGO ARGENTINO
LE TANGO DES RASHEVSKI
THE TANGO LESSON
TANK GIRL
Tanta agua
THE TAO OF STEVE
TAPAS
Tape (Diederik van Rooijen)
TAPE (Richard Linklater)
TARA
TARA ROAD
TARNATION
Tarzan
DE TASJESDIEF
TASTE OF CHERRY (TA'M E GUILASS)
THE TASTE OF TEA
Tatsumi
TAURUS
TAXI
TAXI 2
TAXI 3
Taxi Teheran
TAXIDERMIA
TBS
TE DOY MIS OJOS
TEA
TEA WITH MUSSOLINI
The Teacher
TEACHING MRS. TINGLE
TEAM AMERICA: WORLD POLICE
TEARS OF THE BLACK TIGER
TEARS OF THE SUN
TECHNOCALYPS
Ted
Ted & de schat van de mummie
Ted 2
TED BUNDY
TEGEN HET VERGETEN
TEIGETJES FILM
TEKKONKINKREET
TELEGRAM
TELL NO ONE
TEMMINK: THE ULTIMATE FIGHT
LES TÉMOINS
TEMPORADA DE PATOS
LE TEMPS DU LOUP
LES TEMPS QUI CHANGENT
LE TEMPS QUI RESTE
LE TEMPS RETROUVÉ
TEMPTATION OF A MONK
THE TEMPTATION OF ST. TONY
TEMPUS FUGIT
TEN
TEN CANOES
TEN MONOLOGUES FROM THE LIVES OF THE SERIAL KILLERS
TENACIOUS D: THE PICK OF DESTINY
TENDER SON — THE FRANKENSTEIN PROJECT
TENDERNESS
La tendresse
Term Life
THE TERMINAL
TERMINAL VELOCITY
Terminator 2: Judgement Day 3D
TERMINATOR 3: RISE OF THE MACHINES
TERMINATOR SALVATION
Terminator: Genesys
THE TERMINATOR: SPECIAL EDITION
TERMINUS PARADIS
Terraferma
TERRIBLY HAPPY
TERRORAMA!
TERUG NAAR DE KUST
TESIS
THE TESSERACT
DAS TESTAMENT DES DOKTOR MABUSE
Testament of Youth
LA TETA ASUSTADA
LA TÊTE EN FRICHE
La tête haute
TETSUO II: THE BODY HAMMER
Texas Chainsaw Massacre
THE TEXAS CHAINSAW MASSACRE
THE TEXAS CHAINSAW MASSACRE: THE BEGINNING
Texas Killing Fields
TEZA
THANK YOU FOR SMOKING
Thank You for Your Service
Thanks for Sharing
That Awkward Moment
That Small Piece
That Sugar Film
THAT THING YOU DO!
The Twilight Saga: Breaking Dawn Part 2
Theeb
Their Finest
Thelma
THELONIOUS MONK: STRAIGHT NO CHASER
The Theory of Everything
THERE WILL BE BLOOD
THERE'S ONLY ONE JIMMY GRIMBLE
THERE'S SOMETHING ABOUT MARY
Thérèse Desqueyroux
THEY
THE THICK OF IT
THE THIN RED LINE
The Thing
THINGS TO DO IN DENVER WHEN YOU'RE DEAD
THINGS WE LOST IN THE FIRE
THINGS YOU CAN TELL JUST BY LOOKING AT HER
THE THIRD MIRACLE
The Third Side of the River
THE THIRD WHEEL
THIRTEEN
THIRTEEN DAYS
THIRTEEN GHOSTS
THIS BOY'S LIFE
THIS FILM IS NOT YET RATED
This is 40
THIS IS ENGLAND
This Means War
This Must Be the Place
THIS WORLD, THEN THE FIREWORKS
THE THOMAS CROWN AFFAIR
THOMAS EST AMOUREUX
THOR 3D
Thor: Ragnarok
Thor: The Dark World
Those Who Feel the Fire Burning
A THOUSAND ACRES
THOUSAND PIECES OF GOLD
A Thousand Times Good Night
Three Billboards Outside Ebbing, Missouri
THE THREE BURIALS
The Three Disappearances of Soad Hosni
Three Generations
THREE KINGS
THREE MILES NORTH OF MOLKOM
THREE MONKEYS
The Three Musketeers (Paul W.S. Anderson)
THE THREE MUSKETEERS (Stephen Herek)
THREE NINJAS
THREE SEASONS
THREE TIMES
THREE TO TANGO
THREESOME
THRILLER — EN GRYM FILM
THROUGH THE OLIVE TREES
Through the Wall (Laavor et Hakir)
THUIS
THUMBSUCKER
THUNDERBIRDS
THUNDERHEART
TIC TAC
TICKET TO JERUSALEM
TICKETS
TIDELAND
TIE XI QU: WEST OF THE TRACKS
TIENGEMETEN
TIERRA
La tierra y la sombra
THE TIGER AND THE SNOW
TIGERLAND
EEN TIJD VOOR DRONKEN PAARDEN
TIJL UILENSPIEGEL
TILL HUMAN VOICES WAKE US
TIM BURTON'S THE NIGHTMARE BEFORE CHRISTMAS
TIMBOEKTOE
Timbuktu
TIME AND TIDE
THE TIME MACHINE
THE TIME THAT REMAINS
A TIME TO KILL
A TIME TO LOVE AND A TIME TO DIE
THE TIME TRAVELLER'S WIFE
TIMECOP
TIMELINE
Times like deese
THE TIMES OF HARVEY MILK
TIN CUP
TINA, WHAT'S LOVE GOT TO DO WITH IT
Tini, het nieuwe leven van Violetta
TINKE
Tinker Bell
Tinker Tailor Soldier Spy
TINKERBEL EN DE GROTE REDDINGSOPERATIE
Tinkerbell & de legende van het Nooitgedachtbeest
Tinkerbell en de piraten
TIRAMISU
TIRZA
TISHE!
TITAN A.E.
TITANIC
Titanic 3D
TITUS
TMNT
TO DIE FOR
TO END ALL WARS
To My Beloved (Para monha amada morta)
To Rome with Love (Woody Allen over)
TO SANG FOTOSTUDIO
To Stay Alive — A Method
To the Wonder
TO WONG FOO, THANKS FOR EVERYTHING! JULIE NEWMAR
DIE TÖDLICHE MARIA
TODO SOBRE MI MADRE (ALL ABOUT MY MOTHER)
Toegetakeld door de liefde
DE TOEKOMST IS OVER EEN UUR
Toen mijn vader een struik werd (setbezoek)
Toen was geluk heel gewoon — De film
TOGETHER (Chen Kaige)
TOGETHER (Lukas Moodysson)
TOKYO DECADENCE
TOKYO EYES
TOKYO FIST
TOKYO RAIDERS
TOKYO SONATA
Tokyo Trial
TOLLBOOTH
TOM & THOMAS
TOM & VIV
Tom à la ferme
TOM AND JERRY
TOMBOY
TOMBSTONE
TOMMY BOY
Tomorrow
TOMORROW NEVER DIES
Toni Erdmann
TONINO
Tonio
Tony
Tony 10
TONY MANERO
TONY TAKITANI
TOO MUCH FLESH
TOOTLETUBS & JYRO
Top of the Lake
Top of the Lake China Girl
TOPSY-TURVY
Torn
TORQUE
Toscaanse bruiloft
Tot altijd
TOT ZIENS
TOTAL BALALAIKA SHOW
TOTAL ECLIPSE
TOTAL LOSS
Total Recall
TOTALLY F***ED UP
TOTALLY SPIES!
Toto and His Sisters
TOTÒ CHE VISSE DUE VOLTE
TOUCH
THE TOUCH
TOUCH OF EVIL
A TOUCH OF FEVER
A Touch of Sin
Touch of the Light
TOUCHING THE VOID
Tour de France
TOUR DES LÉGENDES
THE TOURIST
TOURNÉE
LA TOURNEUSE DE PAGES
Tous ensemble
Tous les chats sont gris
TOUS LES MATINS DU MONDE
TOUS LES SOLEILS
TOUT EST PARFAIT
Le tout nouveau testament
TOUT VA BIEN (ON S'EN VA)
TOWELHEAD
Tower Heist
Towers & Comets (Torres & cometas)
THE TOWN
TOWN AND COUNTRY
TOY STORY
TOY STORY 1 & 2, 3D
TOY STORY 2
TOY STORY 3, 3D
Tracers
Tracks
TRADE
TRAFFIC
TRAHIR
Train to Busan
TRAINING DAY
TRAINSPOTTING
Trainwreck
TRAITOR
TRAMONTANA
Tramontane (Rabih) (Vatche Boulghourian over)
Trance
TRANSAMERICA
Transcendence
TRANSE
TRANSFORMERS
Transformers: Age of Extinction
Transformers: Dark of the Moon 3D
TRANSFORMERS: REVENGE OF THE FALLEN
Transformers: The Last Knight
Transit Havana
TRANSPORTER
TRANSPORTER 2
The Transporter Refueled
TRANSSIBERIAN
TRANSYLVANIA
THE TRAP (KLOPKA)
Trash
TRASH HUMPERS
TRAVELING BIRDS
TRAVELLERS AND MAGICIANS
The Treasure (Corneliu Porumboiu over)
TREASURE PLANET (PIRATENPLANEET)
THE TREE
THE TREE OF LIFE
TREES LOUNGE
Treme seizoen 1
TRÊS IRMÃOS
Trespass (Joel Schumacher)
TRESPASS (Walter Hill)
TRI BRATA
THE TRIAL
TRIAL BY JURY
TRIANGLE
The Tribe
THE TRIBUNAL
TRICKS
TRIGGER
THE TRIGGER EFFECT
THE TRIP
The Trip to Italy
DE TRIP VAN TEETJE
Triple 9
TRIPLE AGENT
TRIPLE BOGEY ON A PAR 5 HOLE
LES TRIPLETTES DE BELLEVILLE
Trippel Trappel: dierensinterklaas
Trishna
TRISTAN + ISOLDE
TRISTRAM SHANDY: A COCK AND BULL STORY
TROIS COULEURS: BLANC
TROIS COULEURS: BLEU
TROIS COULEURS: ROUGE
Trois mondes
Trois souvenirs de ma jeunesse
TROIS VIES ET UNE SEULE MORT
TROJAN EDDIE
THE TROLL HUNTER
Trolls
TROMABILIA
TROPA DE ELITE
La Tropa de Elite 2
TROPIC THUNDER
TROPICAL MALADY
LE TROU
Trouble with the Curve
TROUBLED WATER
TROY
THE TRUCE
TRUE CRIME
True Detective
TRUE GRIT
TRUE LIES
TRUE NOON
TRUE ROMANCE
Truman
THE TRUMAN SHOW
Trumbo
TRUST
THE TRUTH ABOUT CATS & DOGS
TRYS DIENOS
TSATSIKI
TSATSIKI 2
Tschick
TSOTSI
Tu dors Nicole
TU RIDI
TUCKER & DALE VS EVIL
TUESDAY, AFTER CHRISTMAS
DE TUIN VAN DE FINZI-CONTINI'S
Tuintje in mijn hart
Tula: The Revolt
Tulip Fever
Tulipani
TULPAN
THE TULSE LUPER SUITCASES. PART ONE: THE MOAB STORY
Turbo
TURBULENCE
Türelem (With a Little Patience)
The Turin Horse
Turist
TURISTAS (Previously Unreleased)
TURKS FRUIT
THE TURNER REVELATION
TURTLE: THE INCREDIBLE JOURNEY
TURTLES CAN FLY
Tussen 10 en 12
TUSSEN HEMEL EN AARDE
TUSSENLAND
TUSSENSTAND
DE TUSSENTIJD
TUVALU
THE TUXEDO
TUYA'S MARRIAGE
TWEE KEER IDA (FORBUDT FOR BØRN)
TWEE VROUWEN
De tweeling
TWELFTH NIGHT
TWELVE
TWENTYFOURSEVEN
Twentynine Palms
TWILIGHT (Catherine Hardwicke)
TWILIGHT (Robert Benton)
The Twilight Saga: Breaking Dawn — Part 1
TWILIGHT SAGA: ECLIPSE
TWILIGHT SAMURAI
TWIN FALLS IDAHO
TWIN PEAKS FIRE WALK WITH ME
TWIN TOWN
TWISTED
TWISTER
TWO BITS
The Two Faces of January
TWO FAMILY HOUSE
TWO FOR THE MONEY
TWO HANDS
THE TWO HORSES OF GENGHIS KHAN
TWO LOVERS
Two Mothers
TWO MUCH
Two Night Stand
TWO WEEKS NOTICE
TWO-LANE BLACKTOP
TYKHO MOON
Tyrannosaur