Good Time
Blade Runner 2049
mother!
Detroit
Manifesto (Julian Rosefeldt over)
Zinderend tuig

THERE WILL BE BLOOD

Verenigde Staten, 2007 | Paul Thomas Anderson
Paul Thomas Anderson en Joel en Ethan Coen trokken zich terug op het barre land van Texas en filmden ieder voor zich de beste films die ze tot nu maakten. Een monumentaal begin van het filmjaar.

Gesteld dat zoiets als een nationale ziel niet bestaat, dan komen Paul Thomas Andersons there will be blood, samen met no country for old men van Joel en Ethan Coen, toch dicht in de buurt van wat de fundamenten van een Amerikaanse ziel zouden kunnen zijn. Als je graag fundamenten van nationale zielen in dingen ziet. Hun verhalen zijn gebouwd op bloed, geld en olie — there will be blood — en bloed, geld en drugs — no country for old men — en je hoeft geen cynicus te zijn om de rol daarvan in de geschiedenis van de VS op waarde te schatten.
Zouden deze makers te midden van de veronderstelde morele chaos een radicale vorm kiezen om hun verhalen te vertellen? Terug naar de essentie om te laten zien dat het nooit anders was dan nu? En ons zo geruststellen? "Als je het zo bekijkt, dan is het niet vreemd dat we tot Watergate zijn gekomen. Omdat we daar altijd al waren", schreef criticus Pauline Kael over dit soort films. In die zin, ging ze verder, zijn films die beweren dat we ons op een dieptepunt bevinden, propaganda: nep, vals. Dat doen deze twee films niet. Ze laten juist zien dat we daar altijd al waren.
Toch zijn het radicaal verschillende films. Om te laten zien waarom Andersons film voor mij de betere van de twee is, en de Coens — voor zover de films verband houden — slechts een aftreksel van Andersons film maakten, eerst even hun verhalen en waarom ze op elkaar lijken. In no country for old men volgen we af en aan Anton Chigurh (Javier Bardem), die in opdracht van de Mexicaanse maffia op zoek gaat naar de man die hun twee miljoen dollar stal. Die man is Llewelyn Moss (Josh Brolin), die we op andere momenten volgen. Moss woont met zijn vrouw in een trailer in de woestijn, en tijdens een van zijn strooptochten vindt hij een paar pick-uptrucks, een heleboel lijken en een koffer met geld. En dan is er ook nog Sheriff Ed Tom Bell (Tommy Lee Jones), die de twee anderen achterna zit. Drie personages die om elkaar heen draaien maar die we de hele film niet samen zullen zien. "Het is een soort western", zei Joel Coen vorig jaar, "maar ook soort van eh...niet."
Typisch. Al sinds blood simple in 1984 staan de broers Coen met één been in Hollywood en met het andere been in, ja god weet waar, in hun eigen hoofd, en zetten populaire filmgenres op z'n kop door te spelen met de regels en wetten van die genres. Vooral het klassieke film noire-genre hebben ze dwarsovermiddentussendoor gefileerd. Uit liefde welteverstaan. Zelfs in the big lebowski, dat een ode is aan the long goodbye van Robert Altman. En die zelf weer een satire was op Hollywood en het noir-genre.
En dan Anderson. there will be blood is een verhaal uit de klei dat speelt rond het begin van de 20e eeuw. Daniel Plainview (Daniel Day Lewis) begint zijn carrière als armoedige zilverzoeker maar zodra hij naar olie gaat boren groeit hij uit tot een van de rijkste mannen van Californië.

Rauwe energie
Behalve dat de titels inwisselbaar zijn en beide films bewerkingen zijn van een roman, zijn het zielsverwanten in hun absolute overgave aan het verhaal. Ze weigeren zich te verliezen in bijzaken. Voor de Coens een zeldzaamheid met hun typisch overgecompliceerde plots. Plainview zoekt naar olie, Chigurh naar geld. Voor beide mannen is de rest irrelevant en gaat de weg daarheen over lijken. Toevallig werden de films in hetzelfde gebied in Texas opgenomen.
Chigurh en Plainview zijn samengebalde en onderdrukte energie. Bij Chigurh heeft dat iets komisch, donker komisch, waarmee je als kijker de spanning kunt afweren. Niet alleen door zijn suffe uiterlijk maar ook door de vaste pas waarmee hij door de film stapt. Als de camera bij de andere personages is, hóór je Chigurh bijna op de achtergrond inlopen.
Anderson geeft ons die verdediging niet: Plainviews rauwe energie dwingt zich een weg naar buiten. En verandert in een haat naar alles dat die energie niet heeft. Een haat voor zwakte. Soms lijkt het of Anderson de ultieme karakterfilm maakte. Alsof alles begon bij Daniel Day Lewis. Want Lewis is een orkaan, een aardbeving, dat wat uit de grond komt. Met zijn mimiek en intonatie lijkt het personage tijd en ruimte om zich heen te verbuigen. Hij is het die de olie uit de grond dwingt. Lewis is een spektakel. Toch ging het Anderson niet om het karakter maar om iets anders.
Radicaal verschillende films. Dat wordt meteen bij het begin duidelijk.
Bij de Coens vertelt Tommy Lee Jones — ook een prachtrol — een verhaal over een jongen die hij ooit naar de elektrische stoel stuurde en die met zoveel woorden toegaf dat hij ín en ín slecht was. Dat hij meteen weer zou moorden als hij vrij zou komen. Die woorden werpen een schaduw vooruit naar de rest van de film. Je ruikt het bloed al. Maar het is geen opvallend begin. Anderson gebruikt als 'establishing shots', waarmee een filmmaker in de eerste minuten het verhaal neerzet, een kuil in de grond, geen woorden, rotsgrond, iemand die we niet goed kunnen zien, schaduwen, een kleine explosie, hij valt, hij staat op en kruipt gewond de woestijn in. We weten nog steeds bijna niets. Die beelden werpen ook een schaduw vooruit, maar een schaduw in de zin dat we tweeëneenhalf uur later nog steeds weinig zullen weten.
no country for old men ontspint zich dan min of meer als een conventioneel verhaal maar doet dat op een virtuoze manier. Geen misverstanden. Roger Deakins, vaste cameraman van de Coens, brengt de woestijn en de overbodigheid van haar bewoners voortreffelijk in beeld. Net als recent bij the assassination of jesse james by the coward robert ford. Dat camerawerk doet misschien net iets meer recht aan de omgeving, al is het ook bij Anderson geen beginneling die de beelden maakt — Robert Elswit, de man achter de virtuoos georkestreerde 'tracking shots' die Andersons handelsmerk zijn geworden.
Maar Elswits camera is meedogenlozer. Eerlijker. Als we in het weidse landschap iets van actie moeten zien dan houdt de camera dat strak in beeld. Elswit zoomt niet plotseling in, want dat zou verhullend werken. Alle grootsheid, hardheid, kleinheid, modder, olie, bloed: alles blijft zichtbaar, helder, voelbaar, tastbaar.

Wraakengel
Dat is cruciaal. Dat heeft namelijk te maken met waar het Anderson om te doen was. Maar eerst nog even iets anders dat met meedogenloosheid en eerlijkheid te maken heeft. Het lijkt misschien niet zo maar no country for old men speelt zich af in een morele wereld. Llewelyn Moss steelt geld van de maffia — hoe zij eraan komen kunnen we raden maar dat valt niet binnen het bestek van dit verhaal — en uiteindelijk moet hij daarvoor boeten. De wraakengel komt en straft om recht te doen.
there will be blood is juist een amoreel verhaal. Plainview voert wel een lange strijd met Eli Sunday (Paul Dano), een religieuze voorganger van de 'Derde Openbaring', maar het is een misvatting te denken dat de film over de strijd tussen geld en religie gaat. Het is allemaal hetzelfde: geld en olie zijn Plainviews obsessie, Sunday wil geld om zijn openbaring te kunnen verspreiden en machtiger te worden. Wat Plainview met Sunday doet, en Sunday met Plainview — de straffen, de vernederingen die ze elkaar toebrengen —, daar zit geen gerechtigheid in. Want het gaat niet om gerechtigheid. Geld, olie en religie zijn hier een en hetzelfde. Het onderwerp van there will be blood is obsessie, de alles vermorzelende wil. En de gekte die daarbij komt kijken. Net als bij die andere geobsedeerde mythologische figuur Charles Foster Kane in citizen kane. En misschien net als bij Anderson zelf want je moet kunnen doordrukken om dit soort films te maken.
Hier lopen de films uit elkaar. Ook de Coens maakten een onvoorspelbare film, een van de beste films die ze ooit maakten, maar radicaal is hij niet. Andersons film wel.
there will be blood moet je bekijken zonder na te denken. Niks symboliek, niks Amerikaanse ziel. 'Plainview', heet de olieman, 'gewoon kijken'. Susan Sontag schreef een prachtig essay tegen het interpreteren van kunst die bedoeld is om de zintuigen te raken. De zintuigen en niets anders. Dat is wat Anderson volgens mij wilde maken, dat was zijn obsessie: een asymbolische en puur zintuiglijke film maken.
there will be blood zet niet het hoofd in beweging, zoals magnolia deed met zijn notie van de ongrijpbaarheid van het bestaan. En hard eight had misschien iets van het rauwe van there will be blood maar de plot vroeg om aandacht. Hier vraagt de plot niet om aandacht, er gebeurt niets anders dan Plainviews lange mars naar rijkdom en gekte, alles op zijn weg vertrappend. Het verhaal is geobsedeerd met die ene weg en daar heb je als filmmaker lef voor nodig. Hiermee vergeleken lijkt magnolia een etalage voor een man die zich nog moest bewijzen aan de buitenwereld. Met punch-drunk love had Anderson die behoefte al niet meer: hij durfde zich in te houden. Hij toonde zich ook zachtaardiger en optimistischer dan in zijn eerdere films. En hij concentreerde zich op één man. punch-drunk love was daarmee de laatste voorganger van there will be blood, een monument voor de zintuigen.

Ronald Rovers



top
THERE WILL BE BLOOD

Februari 2008 #296

Productie
Paul Thomas Anderson
Scott Rudin
Regie en scenario
Paul Thomas Anderson
Camera
Robert Elswit
Montage
Dylan Tichenor
Art direction
David Crank
Muziek
Jonny Greenwood (Radiohead)
Met
Daniel Day Lewis
Paul Dano

Kleur, 159 minuten

Distributie
Walt Disney
Te zien
vanaf 28 februari

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


T

T2 Trainspotting
TABEE TOEAN
Tabloid
Tabu
Tabu: A Story of the South Seas
TADPOLE
TAEGUKGI
THE TAILOR OF PANAMA
THE TAKE
TAKE CARE OF YOUR SCARF, TATJANA
Take Shelter
TAKE THE LEAD
Take This Waltz
TAKEN
Taken 2
Taken 3
TAKERS
TAKING LIVES
The Taking of Deborah Logan
THE TAKING OF PELHAM 1-2-3
TAKING SIDES
TAKING WOODSTOCK
The Tale of Princess Kaguya (Isao Takahata over)
A TALE OF TWO SISTERS
THE TALENTED MR. RIPLEY
Tales (Ghesse-ha)
TALES FROM EARTHSEA
TALES FROM THE GOLDEN AGE
TALK TO ME
TALKING GUITARS
TAMARA DREWE
TAMBIEN LA LLUVIA
TAN DE REPENTE
TANGO
TANGO ARGENTINO
LE TANGO DES RASHEVSKI
THE TANGO LESSON
TANK GIRL
Tanta agua
THE TAO OF STEVE
TAPAS
Tape (Diederik van Rooijen)
TAPE (Richard Linklater)
TARA
TARA ROAD
TARNATION
Tarzan
DE TASJESDIEF
TASTE OF CHERRY (TA'M E GUILASS)
THE TASTE OF TEA
Tatsumi
TAURUS
TAXI
TAXI 2
TAXI 3
Taxi Teheran
TAXIDERMIA
TBS
TE DOY MIS OJOS
TEA
TEA WITH MUSSOLINI
The Teacher
TEACHING MRS. TINGLE
TEAM AMERICA: WORLD POLICE
TEARS OF THE BLACK TIGER
TEARS OF THE SUN
TECHNOCALYPS
Ted
Ted & de schat van de mummie
Ted 2
TED BUNDY
TEGEN HET VERGETEN
TEIGETJES FILM
TEKKONKINKREET
TELEGRAM
TELL NO ONE
TEMMINK: THE ULTIMATE FIGHT
LES TÉMOINS
TEMPORADA DE PATOS
LE TEMPS DU LOUP
LES TEMPS QUI CHANGENT
LE TEMPS QUI RESTE
LE TEMPS RETROUVÉ
TEMPTATION OF A MONK
THE TEMPTATION OF ST. TONY
TEMPUS FUGIT
TEN
TEN CANOES
TEN MONOLOGUES FROM THE LIVES OF THE SERIAL KILLERS
TENACIOUS D: THE PICK OF DESTINY
TENDER SON — THE FRANKENSTEIN PROJECT
TENDERNESS
La tendresse
Term Life
THE TERMINAL
TERMINAL VELOCITY
Terminator 2: Judgement Day 3D
TERMINATOR 3: RISE OF THE MACHINES
TERMINATOR SALVATION
Terminator: Genesys
THE TERMINATOR: SPECIAL EDITION
TERMINUS PARADIS
Terraferma
TERRIBLY HAPPY
TERRORAMA!
TERUG NAAR DE KUST
TESIS
THE TESSERACT
DAS TESTAMENT DES DOKTOR MABUSE
Testament of Youth
LA TETA ASUSTADA
LA TÊTE EN FRICHE
La tête haute
TETSUO II: THE BODY HAMMER
Texas Chainsaw Massacre
THE TEXAS CHAINSAW MASSACRE
THE TEXAS CHAINSAW MASSACRE: THE BEGINNING
Texas Killing Fields
TEZA
THANK YOU FOR SMOKING
Thanks for Sharing
That Awkward Moment
That Small Piece
That Sugar Film
THAT THING YOU DO!
The Twilight Saga: Breaking Dawn Part 2
Theeb
Their Finest
THELONIOUS MONK: STRAIGHT NO CHASER
The Theory of Everything
THERE WILL BE BLOOD
THERE'S ONLY ONE JIMMY GRIMBLE
THERE'S SOMETHING ABOUT MARY
Thérèse Desqueyroux
THEY
THE THICK OF IT
THE THIN RED LINE
The Thing
THINGS TO DO IN DENVER WHEN YOU'RE DEAD
THINGS WE LOST IN THE FIRE
THINGS YOU CAN TELL JUST BY LOOKING AT HER
THE THIRD MIRACLE
The Third Side of the River
THE THIRD WHEEL
THIRTEEN
THIRTEEN DAYS
THIRTEEN GHOSTS
THIS BOY'S LIFE
THIS FILM IS NOT YET RATED
This is 40
THIS IS ENGLAND
This Means War
This Must Be the Place
THIS WORLD, THEN THE FIREWORKS
THE THOMAS CROWN AFFAIR
THOMAS EST AMOUREUX
THOR 3D
Thor: The Dark World
Those Who Feel the Fire Burning
A THOUSAND ACRES
THOUSAND PIECES OF GOLD
A Thousand Times Good Night
THE THREE BURIALS
The Three Disappearances of Soad Hosni
Three Generations
THREE KINGS
THREE MILES NORTH OF MOLKOM
THREE MONKEYS
The Three Musketeers (Paul W.S. Anderson)
THE THREE MUSKETEERS (Stephen Herek)
THREE NINJAS
THREE SEASONS
THREE TIMES
THREE TO TANGO
THREESOME
THRILLER — EN GRYM FILM
THROUGH THE OLIVE TREES
Through the Wall (Laavor et Hakir)
THUIS
THUMBSUCKER
THUNDERBIRDS
THUNDERHEART
TIC TAC
TICKET TO JERUSALEM
TICKETS
TIDELAND
TIE XI QU: WEST OF THE TRACKS
TIENGEMETEN
TIERRA
La tierra y la sombra
THE TIGER AND THE SNOW
TIGERLAND
EEN TIJD VOOR DRONKEN PAARDEN
TIJL UILENSPIEGEL
TILL HUMAN VOICES WAKE US
TIM BURTON'S THE NIGHTMARE BEFORE CHRISTMAS
TIMBOEKTOE
Timbuktu
TIME AND TIDE
THE TIME MACHINE
THE TIME THAT REMAINS
A TIME TO KILL
A TIME TO LOVE AND A TIME TO DIE
THE TIME TRAVELLER'S WIFE
TIMECOP
TIMELINE
Times like deese
THE TIMES OF HARVEY MILK
TIN CUP
TINA, WHAT'S LOVE GOT TO DO WITH IT
Tini, het nieuwe leven van Violetta
TINKE
Tinker Bell
Tinker Tailor Soldier Spy
TINKERBEL EN DE GROTE REDDINGSOPERATIE
Tinkerbell & de legende van het Nooitgedachtbeest
Tinkerbell en de piraten
TIRAMISU
TIRZA
TISHE!
TITAN A.E.
TITANIC
Titanic 3D
TITUS
TMNT
TO DIE FOR
TO END ALL WARS
To My Beloved (Para monha amada morta)
To Rome with Love (Woody Allen over)
TO SANG FOTOSTUDIO
To Stay Alive — A Method
To the Wonder
TO WONG FOO, THANKS FOR EVERYTHING! JULIE NEWMAR
DIE TÖDLICHE MARIA
TODO SOBRE MI MADRE (ALL ABOUT MY MOTHER)
Toegetakeld door de liefde
DE TOEKOMST IS OVER EEN UUR
Toen mijn vader een struik werd (setbezoek)
Toen was geluk heel gewoon — De film
TOGETHER (Chen Kaige)
TOGETHER (Lukas Moodysson)
TOKYO DECADENCE
TOKYO EYES
TOKYO FIST
TOKYO RAIDERS
TOKYO SONATA
TOLLBOOTH
TOM & THOMAS
TOM & VIV
Tom à la ferme
TOM AND JERRY
TOMBOY
TOMBSTONE
TOMMY BOY
Tomorrow
TOMORROW NEVER DIES
Toni Erdmann
TONINO
Tonio
Tony
Tony 10
TONY MANERO
TONY TAKITANI
TOO MUCH FLESH
TOOTLETUBS & JYRO
Top of the Lake
Top of the Lake China Girl
TOPSY-TURVY
Torn
TORQUE
Toscaanse bruiloft
Tot altijd
TOT ZIENS
TOTAL BALALAIKA SHOW
TOTAL ECLIPSE
TOTAL LOSS
Total Recall
TOTALLY F***ED UP
TOTALLY SPIES!
Toto and His Sisters
TOTÒ CHE VISSE DUE VOLTE
TOUCH
THE TOUCH
TOUCH OF EVIL
A TOUCH OF FEVER
A Touch of Sin
Touch of the Light
TOUCHING THE VOID
Tour de France
TOUR DES LÉGENDES
THE TOURIST
TOURNÉE
LA TOURNEUSE DE PAGES
Tous ensemble
Tous les chats sont gris
TOUS LES MATINS DU MONDE
TOUS LES SOLEILS
TOUT EST PARFAIT
Le tout nouveau testament
TOUT VA BIEN (ON S'EN VA)
TOWELHEAD
Tower Heist
Towers & Comets (Torres & cometas)
THE TOWN
TOWN AND COUNTRY
TOY STORY
TOY STORY 1 & 2, 3D
TOY STORY 2
TOY STORY 3, 3D
Tracers
Tracks
TRADE
TRAFFIC
TRAHIR
Train to Busan
TRAINING DAY
TRAINSPOTTING
Trainwreck
TRAITOR
TRAMONTANA
Tramontane (Rabih) (Vatche Boulghourian over)
Trance
TRANSAMERICA
Transcendence
TRANSE
TRANSFORMERS
Transformers: Age of Extinction
Transformers: Dark of the Moon 3D
TRANSFORMERS: REVENGE OF THE FALLEN
Transformers: The Last Knight
Transit Havana
TRANSPORTER
TRANSPORTER 2
The Transporter Refueled
TRANSSIBERIAN
TRANSYLVANIA
THE TRAP (KLOPKA)
Trash
TRASH HUMPERS
TRAVELING BIRDS
TRAVELLERS AND MAGICIANS
The Treasure (Corneliu Porumboiu over)
TREASURE PLANET (PIRATENPLANEET)
THE TREE
THE TREE OF LIFE
TREES LOUNGE
Treme seizoen 1
TRÊS IRMÃOS
Trespass (Joel Schumacher)
TRESPASS (Walter Hill)
TRI BRATA
THE TRIAL
TRIAL BY JURY
TRIANGLE
The Tribe
THE TRIBUNAL
TRICKS
TRIGGER
THE TRIGGER EFFECT
THE TRIP
The Trip to Italy
DE TRIP VAN TEETJE
Triple 9
TRIPLE AGENT
TRIPLE BOGEY ON A PAR 5 HOLE
LES TRIPLETTES DE BELLEVILLE
Trippel Trappel: dierensinterklaas
Trishna
TRISTAN + ISOLDE
TRISTRAM SHANDY: A COCK AND BULL STORY
TROIS COULEURS: BLANC
TROIS COULEURS: BLEU
TROIS COULEURS: ROUGE
Trois mondes
Trois souvenirs de ma jeunesse
TROIS VIES ET UNE SEULE MORT
TROJAN EDDIE
THE TROLL HUNTER
Trolls
TROMABILIA
TROPA DE ELITE
La Tropa de Elite 2
TROPIC THUNDER
TROPICAL MALADY
LE TROU
Trouble with the Curve
TROUBLED WATER
TROY
THE TRUCE
TRUE CRIME
True Detective
TRUE GRIT
TRUE LIES
TRUE NOON
TRUE ROMANCE
Truman
THE TRUMAN SHOW
Trumbo
TRUST
THE TRUTH ABOUT CATS & DOGS
TRYS DIENOS
TSATSIKI
TSATSIKI 2
Tschick
TSOTSI
Tu dors Nicole
TU RIDI
TUCKER & DALE VS EVIL
TUESDAY, AFTER CHRISTMAS
DE TUIN VAN DE FINZI-CONTINI'S
Tuintje in mijn hart
Tula: The Revolt
Tulip Fever
Tulipani
TULPAN
THE TULSE LUPER SUITCASES. PART ONE: THE MOAB STORY
Turbo
TURBULENCE
Türelem (With a Little Patience)
The Turin Horse
Turist
TURISTAS (Previously Unreleased)
TURKS FRUIT
THE TURNER REVELATION
TURTLE: THE INCREDIBLE JOURNEY
TURTLES CAN FLY
Tussen 10 en 12
TUSSEN HEMEL EN AARDE
TUSSENLAND
TUSSENSTAND
DE TUSSENTIJD
TUVALU
THE TUXEDO
TUYA'S MARRIAGE
TWEE KEER IDA (FORBUDT FOR BØRN)
TWEE VROUWEN
De tweeling
TWELFTH NIGHT
TWELVE
TWENTYFOURSEVEN
Twentynine Palms
TWILIGHT (Catherine Hardwicke)
TWILIGHT (Robert Benton)
The Twilight Saga: Breaking Dawn — Part 1
TWILIGHT SAGA: ECLIPSE
TWILIGHT SAMURAI
TWIN FALLS IDAHO
TWIN PEAKS FIRE WALK WITH ME
TWIN TOWN
TWISTED
TWISTER
TWO BITS
The Two Faces of January
TWO FAMILY HOUSE
TWO FOR THE MONEY
TWO HANDS
THE TWO HORSES OF GENGHIS KHAN
TWO LOVERS
Two Mothers
TWO MUCH
Two Night Stand
TWO WEEKS NOTICE
TWO-LANE BLACKTOP
TYKHO MOON
Tyrannosaur