Good Time
Blade Runner 2049
mother!
Detroit
Manifesto (Julian Rosefeldt over)
Hollandse nieuwe: kindermishandeling, seriemoordenaars en masochisme

TEN MONOLOGUES FROM THE LIVES OF THE SERIAL KILLERS

Nederland, 1994 | Ian Kerkhof
Op het Filmfestival Rotterdam draaien drie nieuwe Nederlandse films waarin feit en fictie elkaar overlappen. Gerardjan Rijnders en Ian Kerkhof gebruikten voor hun films Oude Tongen en Ten monologues from the lives of the serial killers bestaande gegevens om hun visie op de hedendaagse samenleving te geven. In Venus in furs van Maartje Seyferth en Victor Nieuwenhuijs verruilen twee mensen de realiteit voor een erotische droomwereld.

In het voorjaar van 1987 kwam het Groningse dorp Oude Pekela in het nieuws, omdat er sprake zou zijn van grootschalige kindermishandeling voor de vervaardiging van kinderpornografie. Wat begon als een lokaal gerucht haalde al snel de pers en groeide uit tot een nationaal schandaal. Een langdurig en intensief justitieel onderzoek leverde echter geen bewijzen op en de kwestie werd afgedaan als een uit de hand gelopen geval van massahysterie. Gerardjan Rijnders, artistiek leider van Toneelgroep Amsterdam, gebruikte de affaire als uitgangspunt voor zijn filmdebuut Oude Tongen. De drie uur durende tv-serie zal in Rotterdam in een ingekorte bioscoopversie te zien zijn.
Oude Tongen had ook Twin Pekela kunnen heten. De serie vermengt de realiteit van het vermeende kinderporno-schandaal met de formule van de Amerikaanse soap-noir 'Twin Peaks'. Net als het Amerikaanse voorbeeld is het dorp Oude Tongen een microkosmos van de hedendaagse samenleving, in dit geval de Nederlandse. We betreden het dorp op de dag waarop het CDA-Tweede Kamerlid Does het zaad van de twijfel plant. Does vertelt het doktersechtpaar Fred en Jannie Ligt dat hij uit betrouwbare Amerikaanse bronnen vernomen heeft dat er in Nederland volop kinderporno gemaakt wordt. Does vermoedt dat Oude Tongen hier een grote rol in speelt en toont het onthutste echtpaar wat pornoblaadjes om zijn standpunt kracht bij te zetten. De dokter meent een van de afgebeelde kinderen te herkennen uit het dorp, waarna via roddel en valse verdachtmakingen de hele gemeenschap in de ban van het schandaal raakt. Tijdens een mini-playbackshow op de benefietavond 'Kleren voor Bulgarije' bereikt de stemming in het dorp haar kookpunt.

Kneuterigheid
Conform de ijzeren wet van de soap-opera ontrolt het verhaal zich door de interactie van de verschillende personages. En dat zijn er nogal wat: een getraumatiseerde ex-burgemeester, een tandarts met huwelijksproblemen, een politieman met een overspelige echtgenote, een naar liefde hunkerende weduwe en een aan pornofilms verslaafde werkeloze huisvader vormen slechts een fractie van de uitgebreide cast.
Rijnders' dialogen en de prestaties van de acteurs overstijgen met gemak de povere kwaliteit van de gangbare Nedersoaps, maar het halveren van de lengte van Oude Tongen voor de bioscoopvertoning doet helaas afbreuk aan de niet geringe kwaliteiten van de serie. Een aantal personages komt niet meer volledig uit de verf en het einde oogt tamelijk verwarrend. Wel is Rijnders er uitstekend in geslaagd met een scherp oog voor Hollandse kneuterigheid de hypocrisie van onze samenleving bloot te leggen. Waar iedereen op de kansel springt om de onschuld van het kind te beschermen, worden peuters van alle kanten gestimuleerd om op de televisie de geilheid van Michael Jackson en Madonna te imiteren. Volgens Rijnders mogen we dus niet verwachten dat kinderen "lieve onschuldige kleuters op een hekje" blijven, want "ze weten genoeg als ze een beetje uit hun ogen kijken."

Net als Gerardjan Rijnders gebruikte Ian Kerkhof een verontrustend reëel gegeven om een statement over de hedendaagse maatschappij te maken. Kerkhofs nieuwste film, Ten monologues from the lives of the serial killers, is een samenraapsel van werkelijkheid en fictie. In drie van de tien monologen uit de film horen we de werkelijke stemmen van beruchte seriemoordenaars. In een vierde monoloog gebruikt Kerkhof een acteur om het relaas van Charles Manson te vertellen. In de andere zes monologen horen we de weerslag van het maatschappelijk verval in het werk van drie schrijvers en een rapgroep terug.
Ten monologues begint met grofkorrelige zwart-wit beelden van een man van een jaar of vijftig, die kettingrokend in een gevangeniscel zit. Op de geluidsband horen we de bekentenissen van Edmund Emil Kemper. Hij vertelt over de omgang met zijn slachtoffers en de haat die hij voor zijn moeder voelde. Over de moord op zijn moeder zegt hij: "I came out of my mother and enraged I went back in."

Ontworteling
Het scherm blijft dan een paar minuten egaal rood, terwijl rappers van de omstreden groep The Geto Boys in kleurrijke termen over het doden van hoeren zingen. Aan het eind van hun rap zeggen ze geïnspireerd te zijn door de misdaden van Jeffrey Dahmer, een seriemoordenaar die uitsluitend jongens vermoordde. Kerkhof vervolgt met een statisch beeld van een neger in een keldervertrek, die op gedreven toon J.G. Ballards gedicht 'The atrocity exhibition' voordraagt, een aaneenschakeling van feitelijke en fictieve moorden. De voordracht keert later in de film terug en vormt met het relaas van Charles Manson het enige moment waarop beeld en geluid direkt met elkaar verbonden zijn. De resterende teksten worden begeleid door geënsceneerde beelden van een vastgebonden slachtoffer, found footage van spelende kinderen, stroboscopisch gemonteerde opnames van kinderen en geslachtsorganen, en een filmpje dat zo uit de koker van Frans van de Staak had kunnen komen.
De regisseur beschouwt het fenomeen seriemoordenaar als symptomatisch voor het einde van een tijdperk. Ofschoon de gebruikte teksten van Ballard, Roberta Lannes en Henry Rollins niet direct betrekking lijken te hebben op seriemoordenaars, spelen ontworteling en verval er een centrale rol in. In het universum van Kerkhof vormen seriemoordenaars de voorbodes van een nieuwe culturele identiteit. En zoals Ted Bundy in de film verklaart, ze zijn niet meer te stoppen. Bundy komt uitgebreid aan het woord in geluidsfragmenten uit zijn laatste interview, dat hij een dag voor zijn executie aan een Amerikaanse tv-dominee gaf. Hoewel Bundy in het bewuste gesprek geen moment berouw toonde over zijn misdaden is het in Nederland een paar jaar geleden integraal door de Evangelische Omroep uitgezonden. De man die tenminste negentien vrouwen vermoordde was namelijk kort voor zijn dood bekeerd en beweerde dat er maar één reden voor zijn gedrag was: een langdurige verslaving aan pornografie. Kerkhof vervangt het beeld van de seriemoordenaar en de kwijlende dominee door een masturberende jongen op wiens lichaam gewelddadige pornofilms geprojecteerd worden. Evangelische propaganda of metafoor voor cultureel verval, de seriemoordenaar blijkt op meerdere fronten inzetbaar.

Voordat zijn tweede speelfilm The mozart bird al zijn tijd opeiste schreef Ian Kerkhof samen met Maartje Seyferth het scenario voor Venus in furs. Seyferth maakte samen met Victor Nieuwenhuijs onder de naam Moskito Film de afgelopen tien jaar zo'n veertien korte films en kunstdocumentaires. Venus in furs, hun eerste lange speelfilm, is geïnspireerd op de roman 'Venus im Pelz' van Leopold von Sacher Masoch. In de in 1869 verschenen roman werd voor de eerste keer het spel van onderwerping, fantasie en macht beschreven dat sindsdien met de term masochisme wordt aangeduid. Voor het regisseursduo vormde het boek slechts een uitgangspunt voor de film. Wat hen erin aansprak was het centraal stellen van de verbeelding, het creëren van een eigen realiteit, een gegeven dat ook de grondslag voor hun kunstdocumentaires vormde.
In het begin van de film belanden we in bed bij hoofdpersoon Severin von Kusiemski en zijn vriendin Wanda von Dunajew. De twee sluiten een contract, waarmee Severin zich verplicht Wanda op haar wenken te bedienen. Met genoegen vervult hij zijn huishoudelijke taken, totdat strijken, tuinieren en het schrobben van de vloer hem niet genoeg bevrediging meer schenken. Severin daagt zijn meesteres uit hem eens lekker met de zweep te bewerken. Aanvankelijk slaat ze er vol overtuiging op los, maar al snel blijkt dat ze liever geknuffeld wil worden. Uit liefde blijft ze het spel echter meespelen.

Strijkbout
Om hun verbeelding niet door anderen te laten beïnvloeden hebben de regisseurs ieder contact met de hedendaagse sm-wereld vermeden. Acteurs André Arend van Noord en Anne van der Ven begaven zich wel in het milieu van leer en zweepjes om zich beter in hun personages te kunnen inleven. Gezien de intensiteit waarmee Van der Ven de zweep hanteert en de gelatenheid waarmee Van Noord een sigaret op zijn rug laat uitdrukken zijn ze daarin volledig geslaagd. Venus in furs gaat echter niet zozeer over de sm-cultuur, als wel over het uitleven van erotische fantasieën. Door de strakke beeldtaal, de spaarzame, Engels nagesynchroniseerde dialogen en het masochistische thema zal de film niet iedereen bekoren. Temeer daar we uitsluitend de seksuele beleving van de personages te zien krijgen. De film lijkt daardoor vooral bedoeld voor toeschouwers die raakvlakken zien tussen de eigen fantasie en die van Severin en Wanda.
Net als in Tom Kalins Swoon verdringen kleine details af en toe de zorgvuldig geschapen tijdloosheid; een rinkelende telefoon, een strijkbout of een moderne treincoupé. Een stijlbreuk die treffend benadrukt dat de personages voortdurend tussen werkelijkheid en fantasie laveren. Daarbij raakt de film en passant aan de essentie van de bioscoopervaring, waarbij de kijker zich immers het ene moment kan laten meeslepen door het vertoonde, en het volgende alweer wordt afgeleid door het kraken van een zak chips of het lampje boven de nooduitgang.

Bart van der Put



top
TEN MONOLOGUES FROM THE LIVES OF THE SERIAL KILLERS

Februari 1994 #142

Produktie
Ian Kerkhof
Joost van Gelder
Regie
Ian Kerkhof
Scenario
Ian Kerkhof, naar materiaal van Charles Manson, J.G. Ballard, Roberta Lannes en Henry Rollins
Camera
Joost van Gelder
Geluid
Fokke van Saane
Montage
Rene A. Hazekamp
Herbert van Drongelen

Kleur, 58 minuten

Distributie
NFM/IAF

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


T

T2 Trainspotting
TABEE TOEAN
Tabloid
Tabu
Tabu: A Story of the South Seas
TADPOLE
TAEGUKGI
THE TAILOR OF PANAMA
THE TAKE
TAKE CARE OF YOUR SCARF, TATJANA
Take Shelter
TAKE THE LEAD
Take This Waltz
TAKEN
Taken 2
Taken 3
TAKERS
TAKING LIVES
The Taking of Deborah Logan
THE TAKING OF PELHAM 1-2-3
TAKING SIDES
TAKING WOODSTOCK
The Tale of Princess Kaguya (Isao Takahata over)
A TALE OF TWO SISTERS
THE TALENTED MR. RIPLEY
Tales (Ghesse-ha)
TALES FROM EARTHSEA
TALES FROM THE GOLDEN AGE
TALK TO ME
TALKING GUITARS
TAMARA DREWE
TAMBIEN LA LLUVIA
TAN DE REPENTE
TANGO
TANGO ARGENTINO
LE TANGO DES RASHEVSKI
THE TANGO LESSON
TANK GIRL
Tanta agua
THE TAO OF STEVE
TAPAS
Tape (Diederik van Rooijen)
TAPE (Richard Linklater)
TARA
TARA ROAD
TARNATION
Tarzan
DE TASJESDIEF
TASTE OF CHERRY (TA'M E GUILASS)
THE TASTE OF TEA
Tatsumi
TAURUS
TAXI
TAXI 2
TAXI 3
Taxi Teheran
TAXIDERMIA
TBS
TE DOY MIS OJOS
TEA
TEA WITH MUSSOLINI
The Teacher
TEACHING MRS. TINGLE
TEAM AMERICA: WORLD POLICE
TEARS OF THE BLACK TIGER
TEARS OF THE SUN
TECHNOCALYPS
Ted
Ted & de schat van de mummie
Ted 2
TED BUNDY
TEGEN HET VERGETEN
TEIGETJES FILM
TEKKONKINKREET
TELEGRAM
TELL NO ONE
TEMMINK: THE ULTIMATE FIGHT
LES TÉMOINS
TEMPORADA DE PATOS
LE TEMPS DU LOUP
LES TEMPS QUI CHANGENT
LE TEMPS QUI RESTE
LE TEMPS RETROUVÉ
TEMPTATION OF A MONK
THE TEMPTATION OF ST. TONY
TEMPUS FUGIT
TEN
TEN CANOES
TEN MONOLOGUES FROM THE LIVES OF THE SERIAL KILLERS
TENACIOUS D: THE PICK OF DESTINY
TENDER SON — THE FRANKENSTEIN PROJECT
TENDERNESS
La tendresse
Term Life
THE TERMINAL
TERMINAL VELOCITY
Terminator 2: Judgement Day 3D
TERMINATOR 3: RISE OF THE MACHINES
TERMINATOR SALVATION
Terminator: Genesys
THE TERMINATOR: SPECIAL EDITION
TERMINUS PARADIS
Terraferma
TERRIBLY HAPPY
TERRORAMA!
TERUG NAAR DE KUST
TESIS
THE TESSERACT
DAS TESTAMENT DES DOKTOR MABUSE
Testament of Youth
LA TETA ASUSTADA
LA TÊTE EN FRICHE
La tête haute
TETSUO II: THE BODY HAMMER
Texas Chainsaw Massacre
THE TEXAS CHAINSAW MASSACRE
THE TEXAS CHAINSAW MASSACRE: THE BEGINNING
Texas Killing Fields
TEZA
THANK YOU FOR SMOKING
Thanks for Sharing
That Awkward Moment
That Small Piece
That Sugar Film
THAT THING YOU DO!
The Twilight Saga: Breaking Dawn Part 2
Theeb
Their Finest
THELONIOUS MONK: STRAIGHT NO CHASER
The Theory of Everything
THERE WILL BE BLOOD
THERE'S ONLY ONE JIMMY GRIMBLE
THERE'S SOMETHING ABOUT MARY
Thérèse Desqueyroux
THEY
THE THICK OF IT
THE THIN RED LINE
The Thing
THINGS TO DO IN DENVER WHEN YOU'RE DEAD
THINGS WE LOST IN THE FIRE
THINGS YOU CAN TELL JUST BY LOOKING AT HER
THE THIRD MIRACLE
The Third Side of the River
THE THIRD WHEEL
THIRTEEN
THIRTEEN DAYS
THIRTEEN GHOSTS
THIS BOY'S LIFE
THIS FILM IS NOT YET RATED
This is 40
THIS IS ENGLAND
This Means War
This Must Be the Place
THIS WORLD, THEN THE FIREWORKS
THE THOMAS CROWN AFFAIR
THOMAS EST AMOUREUX
THOR 3D
Thor: The Dark World
Those Who Feel the Fire Burning
A THOUSAND ACRES
THOUSAND PIECES OF GOLD
A Thousand Times Good Night
THE THREE BURIALS
The Three Disappearances of Soad Hosni
Three Generations
THREE KINGS
THREE MILES NORTH OF MOLKOM
THREE MONKEYS
The Three Musketeers (Paul W.S. Anderson)
THE THREE MUSKETEERS (Stephen Herek)
THREE NINJAS
THREE SEASONS
THREE TIMES
THREE TO TANGO
THREESOME
THRILLER — EN GRYM FILM
THROUGH THE OLIVE TREES
Through the Wall (Laavor et Hakir)
THUIS
THUMBSUCKER
THUNDERBIRDS
THUNDERHEART
TIC TAC
TICKET TO JERUSALEM
TICKETS
TIDELAND
TIE XI QU: WEST OF THE TRACKS
TIENGEMETEN
TIERRA
La tierra y la sombra
THE TIGER AND THE SNOW
TIGERLAND
EEN TIJD VOOR DRONKEN PAARDEN
TIJL UILENSPIEGEL
TILL HUMAN VOICES WAKE US
TIM BURTON'S THE NIGHTMARE BEFORE CHRISTMAS
TIMBOEKTOE
Timbuktu
TIME AND TIDE
THE TIME MACHINE
THE TIME THAT REMAINS
A TIME TO KILL
A TIME TO LOVE AND A TIME TO DIE
THE TIME TRAVELLER'S WIFE
TIMECOP
TIMELINE
Times like deese
THE TIMES OF HARVEY MILK
TIN CUP
TINA, WHAT'S LOVE GOT TO DO WITH IT
Tini, het nieuwe leven van Violetta
TINKE
Tinker Bell
Tinker Tailor Soldier Spy
TINKERBEL EN DE GROTE REDDINGSOPERATIE
Tinkerbell & de legende van het Nooitgedachtbeest
Tinkerbell en de piraten
TIRAMISU
TIRZA
TISHE!
TITAN A.E.
TITANIC
Titanic 3D
TITUS
TMNT
TO DIE FOR
TO END ALL WARS
To My Beloved (Para monha amada morta)
To Rome with Love (Woody Allen over)
TO SANG FOTOSTUDIO
To Stay Alive — A Method
To the Wonder
TO WONG FOO, THANKS FOR EVERYTHING! JULIE NEWMAR
DIE TÖDLICHE MARIA
TODO SOBRE MI MADRE (ALL ABOUT MY MOTHER)
Toegetakeld door de liefde
DE TOEKOMST IS OVER EEN UUR
Toen mijn vader een struik werd (setbezoek)
Toen was geluk heel gewoon — De film
TOGETHER (Chen Kaige)
TOGETHER (Lukas Moodysson)
TOKYO DECADENCE
TOKYO EYES
TOKYO FIST
TOKYO RAIDERS
TOKYO SONATA
TOLLBOOTH
TOM & THOMAS
TOM & VIV
Tom à la ferme
TOM AND JERRY
TOMBOY
TOMBSTONE
TOMMY BOY
Tomorrow
TOMORROW NEVER DIES
Toni Erdmann
TONINO
Tonio
Tony
Tony 10
TONY MANERO
TONY TAKITANI
TOO MUCH FLESH
TOOTLETUBS & JYRO
Top of the Lake
Top of the Lake China Girl
TOPSY-TURVY
Torn
TORQUE
Toscaanse bruiloft
Tot altijd
TOT ZIENS
TOTAL BALALAIKA SHOW
TOTAL ECLIPSE
TOTAL LOSS
Total Recall
TOTALLY F***ED UP
TOTALLY SPIES!
Toto and His Sisters
TOTÒ CHE VISSE DUE VOLTE
TOUCH
THE TOUCH
TOUCH OF EVIL
A TOUCH OF FEVER
A Touch of Sin
Touch of the Light
TOUCHING THE VOID
Tour de France
TOUR DES LÉGENDES
THE TOURIST
TOURNÉE
LA TOURNEUSE DE PAGES
Tous ensemble
Tous les chats sont gris
TOUS LES MATINS DU MONDE
TOUS LES SOLEILS
TOUT EST PARFAIT
Le tout nouveau testament
TOUT VA BIEN (ON S'EN VA)
TOWELHEAD
Tower Heist
Towers & Comets (Torres & cometas)
THE TOWN
TOWN AND COUNTRY
TOY STORY
TOY STORY 1 & 2, 3D
TOY STORY 2
TOY STORY 3, 3D
Tracers
Tracks
TRADE
TRAFFIC
TRAHIR
Train to Busan
TRAINING DAY
TRAINSPOTTING
Trainwreck
TRAITOR
TRAMONTANA
Tramontane (Rabih) (Vatche Boulghourian over)
Trance
TRANSAMERICA
Transcendence
TRANSE
TRANSFORMERS
Transformers: Age of Extinction
Transformers: Dark of the Moon 3D
TRANSFORMERS: REVENGE OF THE FALLEN
Transformers: The Last Knight
Transit Havana
TRANSPORTER
TRANSPORTER 2
The Transporter Refueled
TRANSSIBERIAN
TRANSYLVANIA
THE TRAP (KLOPKA)
Trash
TRASH HUMPERS
TRAVELING BIRDS
TRAVELLERS AND MAGICIANS
The Treasure (Corneliu Porumboiu over)
TREASURE PLANET (PIRATENPLANEET)
THE TREE
THE TREE OF LIFE
TREES LOUNGE
Treme seizoen 1
TRÊS IRMÃOS
Trespass (Joel Schumacher)
TRESPASS (Walter Hill)
TRI BRATA
THE TRIAL
TRIAL BY JURY
TRIANGLE
The Tribe
THE TRIBUNAL
TRICKS
TRIGGER
THE TRIGGER EFFECT
THE TRIP
The Trip to Italy
DE TRIP VAN TEETJE
Triple 9
TRIPLE AGENT
TRIPLE BOGEY ON A PAR 5 HOLE
LES TRIPLETTES DE BELLEVILLE
Trippel Trappel: dierensinterklaas
Trishna
TRISTAN + ISOLDE
TRISTRAM SHANDY: A COCK AND BULL STORY
TROIS COULEURS: BLANC
TROIS COULEURS: BLEU
TROIS COULEURS: ROUGE
Trois mondes
Trois souvenirs de ma jeunesse
TROIS VIES ET UNE SEULE MORT
TROJAN EDDIE
THE TROLL HUNTER
Trolls
TROMABILIA
TROPA DE ELITE
La Tropa de Elite 2
TROPIC THUNDER
TROPICAL MALADY
LE TROU
Trouble with the Curve
TROUBLED WATER
TROY
THE TRUCE
TRUE CRIME
True Detective
TRUE GRIT
TRUE LIES
TRUE NOON
TRUE ROMANCE
Truman
THE TRUMAN SHOW
Trumbo
TRUST
THE TRUTH ABOUT CATS & DOGS
TRYS DIENOS
TSATSIKI
TSATSIKI 2
Tschick
TSOTSI
Tu dors Nicole
TU RIDI
TUCKER & DALE VS EVIL
TUESDAY, AFTER CHRISTMAS
DE TUIN VAN DE FINZI-CONTINI'S
Tuintje in mijn hart
Tula: The Revolt
Tulip Fever
Tulipani
TULPAN
THE TULSE LUPER SUITCASES. PART ONE: THE MOAB STORY
Turbo
TURBULENCE
Türelem (With a Little Patience)
The Turin Horse
Turist
TURISTAS (Previously Unreleased)
TURKS FRUIT
THE TURNER REVELATION
TURTLE: THE INCREDIBLE JOURNEY
TURTLES CAN FLY
Tussen 10 en 12
TUSSEN HEMEL EN AARDE
TUSSENLAND
TUSSENSTAND
DE TUSSENTIJD
TUVALU
THE TUXEDO
TUYA'S MARRIAGE
TWEE KEER IDA (FORBUDT FOR BØRN)
TWEE VROUWEN
De tweeling
TWELFTH NIGHT
TWELVE
TWENTYFOURSEVEN
Twentynine Palms
TWILIGHT (Catherine Hardwicke)
TWILIGHT (Robert Benton)
The Twilight Saga: Breaking Dawn — Part 1
TWILIGHT SAGA: ECLIPSE
TWILIGHT SAMURAI
TWIN FALLS IDAHO
TWIN PEAKS FIRE WALK WITH ME
TWIN TOWN
TWISTED
TWISTER
TWO BITS
The Two Faces of January
TWO FAMILY HOUSE
TWO FOR THE MONEY
TWO HANDS
THE TWO HORSES OF GENGHIS KHAN
TWO LOVERS
Two Mothers
TWO MUCH
Two Night Stand
TWO WEEKS NOTICE
TWO-LANE BLACKTOP
TYKHO MOON
Tyrannosaur