Good Time
Blade Runner 2049
mother!
Detroit
Manifesto (Julian Rosefeldt over)
Fictieve folklore

LA TETA ASUSTADA

Spanje/Peru, 2009 | Claudia Llosa
De Peruviaanse film zit in de lift. Claudia Llosa's la teta asustada won in Berlijn de Gouden Beer, Cannes vertoonde altiplano (waarover volgende maand meer) en in Venetië was paraiso van Hector Galvez te zien. Ondertussen maakte de in Nederland woonachtige fotograaf Kris Kristinsson in Peru ruta del jaca, die nog tot eind november in de filmtheaters is te zien.

Een van de dilemma's bij het bekijken en bespreken van zogenaamde wereldcinema, films uit verre windstreken, is dat je zelden deelgenoot bent van de receptie van een film in het land van herkomst. Toen afgelopen winter Claudia Llosa's (Lima, 1976) tweede film la teta asustada (the milk of sorrow) de Gouden Beer won in Berlijn, werd zij niet alleen alom geprezen, maar dreigde ook hetzelfde te gebeuren als met haar eerdere film madeinusa (2006). De kracht van haar beeldtaal en symbolische vertaling van een al te bittere sociaal-historische realiteit is zo sterk, dat veel toeschouwers haar films als bijna documentaire-vensters op de geschiedenis van Peru beschouwen. Maar haar films zijn spiegels. En spiegels, zo weten we, vervormen.
Dat bleek bijvoorbeeld uit de vele discussies die ik in augustus bij mocht wonen op het Filmfestival Lima, waar behalve la teta asustada ook altiplano was te zien, een 'Peruviaanse' film, gemaakt door het Belgisch-Amerikaanse echtpaar Peter Brosens en Jessica Woodworth. Eerder maakten zij binnen hun eigen metafysische zoektocht naar wat film is de 'Mongoolse' film khadak.
Het gemak waarmee Westerse toeschouwers bereid zijn om metaforische lagen voor waar aan te nemen binnen een filmverhaal is voor ons vanzelfsprekend, maar voor veel Peruviaanse filmstudenten ligt dat gecompliceerder. Zij stoorden zich bijvoorbeeld aan de manier waarop de inheemse bevolking als 'exotisch' werd afgeschilderd, als een folkloristische bron voor vreemde rituelen en tradities. Ze zijn — misschien wel terecht — bang dat het allegorische gehalte van films als la teta asustada en altiplano aan toeschouwers van buiten Peru verloren zal gaan. Met name madeinusa werd door veel mensen als een werkelijk bestaand ritueel ervaren. Verdacht in hun ogen was ook dat la teta asusatada met Spaanse geld was geproduceerd. Wat voor macht had dat de Spaanse producenten gegeven over de dramaturgie van het verhaal? (Spanje, Peru — zoek er de geschiedenisboekjes maar op na hoe gevoelig dat allemaal ligt).

Aardappel
Vooropgesteld: la teta asustada is een prachtige film. Claudia Llosa heeft een sterk beeldend vermogen en een groot oog voor de wrede poëzie van de wereld. Achter een eenvoudig verhaal over een jong dienstmeisje in Lima ontvouwt zich de complexe geschiedenis van de vele vrouwen die in Peru onder de terreur van de maoïstische Lichtend Pad-beweging verkracht en mishandeld zijn. De film geeft stem aan het volksgeloof dat zij deze trauma's van de burgeroorlog via hun moedermelk aan hun dochters hebben doorgegeven. En dat mag dan nog zo hard worden ontkend door een dienstdoende arts, de metafoor van de vrouw die via haar moedermelk haar zonden en noodlot op haar dochters overdraagt, is ijzersterk.
Dan moet je hem wel als metafoor kunnen zien natuurlijk. En het complexe met metaforen is dat ze hun werking bewijzen in dat spanningsveld tussen wat letterlijk en figuurlijk voor waar kan worden aangenomen.
In de nepdocumentaire ruta del jaca van fotograaf Kris Kristinsson ligt dat nog ingewikkelder. In die film wordt de (fictieve) reis gereconstrueerd die een Amerikaans echtpaar in de jaren tachtig op het hoogtepunt van de gruwelen maakte op zoek naar een sjamaan die de vrouw van kanker kon genezen. In de film ontrafelt hun zoon Matt de vele mythes die er rondom hun mysterieuze verdwijning ontstonden: verongelukt, gekidnapt door Lichtend Pad of zelf fellow travellers van de terroristische beweging?
De film scoort hoog op het gebied van de etnografische rariteiten (wonderbaarlijke genezingen met hamsters!) maar die hebben zo'n hoog kermisgehalte (vooral als de hoofdpersoon zich er in het kader van de participerende journalistiek ook maar aan waagt), dat enige andere motivatie van de film erdoor verloren gaat.

Folklore
De mix die Claudia Llosa maakt van werkelijk realistisch-minimalisme en fictief magisch-realisme, maakt haar film lastiger te decoderen. Het maakt haar ook de betere filmmaker, omdat ze de werkelijkheid probeert te benaderen vanuit dat wat vreemd is in het normale en normaal in het vreemde. Die kleine perspectief-verschuiving verheldert uiteindelijk veel over de menselijke natuur, over wreedheid, en over hoe mensen dat kunnen laten voortduren: namelijk omdat 'we' 'het' zo normaal zijn gaan vinden.
De fictieve folkore die Llosa voor haar films ontwikkeld, klinkt ook door in de liederen die moeder en dochter voor elkaar zingen. Luister maar naar de teksten, en je weet dat dit nooit echte volksliedjes kunnen zijn. Maar ze moet wel erg dol zijn geweest op die vondst, want het zingen gaat maar door. De liedjes groeien en woekeren, net als de aardappel in Fausta's vagina. Het is bizar en nachtmerrie-achtig, maar ook simpelweg teveel van het goeie.

Dana Linssen



top
LA TETA ASUSTADA

December 2009 #316

Productie
José Maria Morales
Antonio Chavarrias
Claudia Llosa
Regie en scenario
Claudia Llosa
Camera
Natasha Braier
Montage
Frank Gutierrez
Art direction
Susanna Torres
Patrica Bueno
Muziek
Selma Mutal
Met
Magaly Solier
Marino Ballon
Susi Sanchez

Kleur, 97 minuten

Distributie
Moonlight Films
Te zien
vanaf 3 december

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


T

T2 Trainspotting
TABEE TOEAN
Tabloid
Tabu
Tabu: A Story of the South Seas
TADPOLE
TAEGUKGI
THE TAILOR OF PANAMA
THE TAKE
TAKE CARE OF YOUR SCARF, TATJANA
Take Shelter
TAKE THE LEAD
Take This Waltz
TAKEN
Taken 2
Taken 3
TAKERS
TAKING LIVES
The Taking of Deborah Logan
THE TAKING OF PELHAM 1-2-3
TAKING SIDES
TAKING WOODSTOCK
The Tale of Princess Kaguya (Isao Takahata over)
A TALE OF TWO SISTERS
THE TALENTED MR. RIPLEY
Tales (Ghesse-ha)
TALES FROM EARTHSEA
TALES FROM THE GOLDEN AGE
TALK TO ME
TALKING GUITARS
TAMARA DREWE
TAMBIEN LA LLUVIA
TAN DE REPENTE
TANGO
TANGO ARGENTINO
LE TANGO DES RASHEVSKI
THE TANGO LESSON
TANK GIRL
Tanta agua
THE TAO OF STEVE
TAPAS
Tape (Diederik van Rooijen)
TAPE (Richard Linklater)
TARA
TARA ROAD
TARNATION
Tarzan
DE TASJESDIEF
TASTE OF CHERRY (TA'M E GUILASS)
THE TASTE OF TEA
Tatsumi
TAURUS
TAXI
TAXI 2
TAXI 3
Taxi Teheran
TAXIDERMIA
TBS
TE DOY MIS OJOS
TEA
TEA WITH MUSSOLINI
The Teacher
TEACHING MRS. TINGLE
TEAM AMERICA: WORLD POLICE
TEARS OF THE BLACK TIGER
TEARS OF THE SUN
TECHNOCALYPS
Ted
Ted & de schat van de mummie
Ted 2
TED BUNDY
TEGEN HET VERGETEN
TEIGETJES FILM
TEKKONKINKREET
TELEGRAM
TELL NO ONE
TEMMINK: THE ULTIMATE FIGHT
LES TÉMOINS
TEMPORADA DE PATOS
LE TEMPS DU LOUP
LES TEMPS QUI CHANGENT
LE TEMPS QUI RESTE
LE TEMPS RETROUVÉ
TEMPTATION OF A MONK
THE TEMPTATION OF ST. TONY
TEMPUS FUGIT
TEN
TEN CANOES
TEN MONOLOGUES FROM THE LIVES OF THE SERIAL KILLERS
TENACIOUS D: THE PICK OF DESTINY
TENDER SON — THE FRANKENSTEIN PROJECT
TENDERNESS
La tendresse
Term Life
THE TERMINAL
TERMINAL VELOCITY
Terminator 2: Judgement Day 3D
TERMINATOR 3: RISE OF THE MACHINES
TERMINATOR SALVATION
Terminator: Genesys
THE TERMINATOR: SPECIAL EDITION
TERMINUS PARADIS
Terraferma
TERRIBLY HAPPY
TERRORAMA!
TERUG NAAR DE KUST
TESIS
THE TESSERACT
DAS TESTAMENT DES DOKTOR MABUSE
Testament of Youth
LA TETA ASUSTADA
LA TÊTE EN FRICHE
La tête haute
TETSUO II: THE BODY HAMMER
Texas Chainsaw Massacre
THE TEXAS CHAINSAW MASSACRE
THE TEXAS CHAINSAW MASSACRE: THE BEGINNING
Texas Killing Fields
TEZA
THANK YOU FOR SMOKING
Thanks for Sharing
That Awkward Moment
That Small Piece
That Sugar Film
THAT THING YOU DO!
The Twilight Saga: Breaking Dawn Part 2
Theeb
Their Finest
THELONIOUS MONK: STRAIGHT NO CHASER
The Theory of Everything
THERE WILL BE BLOOD
THERE'S ONLY ONE JIMMY GRIMBLE
THERE'S SOMETHING ABOUT MARY
Thérèse Desqueyroux
THEY
THE THICK OF IT
THE THIN RED LINE
The Thing
THINGS TO DO IN DENVER WHEN YOU'RE DEAD
THINGS WE LOST IN THE FIRE
THINGS YOU CAN TELL JUST BY LOOKING AT HER
THE THIRD MIRACLE
The Third Side of the River
THE THIRD WHEEL
THIRTEEN
THIRTEEN DAYS
THIRTEEN GHOSTS
THIS BOY'S LIFE
THIS FILM IS NOT YET RATED
This is 40
THIS IS ENGLAND
This Means War
This Must Be the Place
THIS WORLD, THEN THE FIREWORKS
THE THOMAS CROWN AFFAIR
THOMAS EST AMOUREUX
THOR 3D
Thor: The Dark World
Those Who Feel the Fire Burning
A THOUSAND ACRES
THOUSAND PIECES OF GOLD
A Thousand Times Good Night
THE THREE BURIALS
The Three Disappearances of Soad Hosni
Three Generations
THREE KINGS
THREE MILES NORTH OF MOLKOM
THREE MONKEYS
The Three Musketeers (Paul W.S. Anderson)
THE THREE MUSKETEERS (Stephen Herek)
THREE NINJAS
THREE SEASONS
THREE TIMES
THREE TO TANGO
THREESOME
THRILLER — EN GRYM FILM
THROUGH THE OLIVE TREES
Through the Wall (Laavor et Hakir)
THUIS
THUMBSUCKER
THUNDERBIRDS
THUNDERHEART
TIC TAC
TICKET TO JERUSALEM
TICKETS
TIDELAND
TIE XI QU: WEST OF THE TRACKS
TIENGEMETEN
TIERRA
La tierra y la sombra
THE TIGER AND THE SNOW
TIGERLAND
EEN TIJD VOOR DRONKEN PAARDEN
TIJL UILENSPIEGEL
TILL HUMAN VOICES WAKE US
TIM BURTON'S THE NIGHTMARE BEFORE CHRISTMAS
TIMBOEKTOE
Timbuktu
TIME AND TIDE
THE TIME MACHINE
THE TIME THAT REMAINS
A TIME TO KILL
A TIME TO LOVE AND A TIME TO DIE
THE TIME TRAVELLER'S WIFE
TIMECOP
TIMELINE
Times like deese
THE TIMES OF HARVEY MILK
TIN CUP
TINA, WHAT'S LOVE GOT TO DO WITH IT
Tini, het nieuwe leven van Violetta
TINKE
Tinker Bell
Tinker Tailor Soldier Spy
TINKERBEL EN DE GROTE REDDINGSOPERATIE
Tinkerbell & de legende van het Nooitgedachtbeest
Tinkerbell en de piraten
TIRAMISU
TIRZA
TISHE!
TITAN A.E.
TITANIC
Titanic 3D
TITUS
TMNT
TO DIE FOR
TO END ALL WARS
To My Beloved (Para monha amada morta)
To Rome with Love (Woody Allen over)
TO SANG FOTOSTUDIO
To Stay Alive — A Method
To the Wonder
TO WONG FOO, THANKS FOR EVERYTHING! JULIE NEWMAR
DIE TÖDLICHE MARIA
TODO SOBRE MI MADRE (ALL ABOUT MY MOTHER)
Toegetakeld door de liefde
DE TOEKOMST IS OVER EEN UUR
Toen mijn vader een struik werd (setbezoek)
Toen was geluk heel gewoon — De film
TOGETHER (Chen Kaige)
TOGETHER (Lukas Moodysson)
TOKYO DECADENCE
TOKYO EYES
TOKYO FIST
TOKYO RAIDERS
TOKYO SONATA
TOLLBOOTH
TOM & THOMAS
TOM & VIV
Tom à la ferme
TOM AND JERRY
TOMBOY
TOMBSTONE
TOMMY BOY
Tomorrow
TOMORROW NEVER DIES
Toni Erdmann
TONINO
Tonio
Tony
Tony 10
TONY MANERO
TONY TAKITANI
TOO MUCH FLESH
TOOTLETUBS & JYRO
Top of the Lake
Top of the Lake China Girl
TOPSY-TURVY
Torn
TORQUE
Toscaanse bruiloft
Tot altijd
TOT ZIENS
TOTAL BALALAIKA SHOW
TOTAL ECLIPSE
TOTAL LOSS
Total Recall
TOTALLY F***ED UP
TOTALLY SPIES!
Toto and His Sisters
TOTÒ CHE VISSE DUE VOLTE
TOUCH
THE TOUCH
TOUCH OF EVIL
A TOUCH OF FEVER
A Touch of Sin
Touch of the Light
TOUCHING THE VOID
Tour de France
TOUR DES LÉGENDES
THE TOURIST
TOURNÉE
LA TOURNEUSE DE PAGES
Tous ensemble
Tous les chats sont gris
TOUS LES MATINS DU MONDE
TOUS LES SOLEILS
TOUT EST PARFAIT
Le tout nouveau testament
TOUT VA BIEN (ON S'EN VA)
TOWELHEAD
Tower Heist
Towers & Comets (Torres & cometas)
THE TOWN
TOWN AND COUNTRY
TOY STORY
TOY STORY 1 & 2, 3D
TOY STORY 2
TOY STORY 3, 3D
Tracers
Tracks
TRADE
TRAFFIC
TRAHIR
Train to Busan
TRAINING DAY
TRAINSPOTTING
Trainwreck
TRAITOR
TRAMONTANA
Tramontane (Rabih) (Vatche Boulghourian over)
Trance
TRANSAMERICA
Transcendence
TRANSE
TRANSFORMERS
Transformers: Age of Extinction
Transformers: Dark of the Moon 3D
TRANSFORMERS: REVENGE OF THE FALLEN
Transformers: The Last Knight
Transit Havana
TRANSPORTER
TRANSPORTER 2
The Transporter Refueled
TRANSSIBERIAN
TRANSYLVANIA
THE TRAP (KLOPKA)
Trash
TRASH HUMPERS
TRAVELING BIRDS
TRAVELLERS AND MAGICIANS
The Treasure (Corneliu Porumboiu over)
TREASURE PLANET (PIRATENPLANEET)
THE TREE
THE TREE OF LIFE
TREES LOUNGE
Treme seizoen 1
TRÊS IRMÃOS
Trespass (Joel Schumacher)
TRESPASS (Walter Hill)
TRI BRATA
THE TRIAL
TRIAL BY JURY
TRIANGLE
The Tribe
THE TRIBUNAL
TRICKS
TRIGGER
THE TRIGGER EFFECT
THE TRIP
The Trip to Italy
DE TRIP VAN TEETJE
Triple 9
TRIPLE AGENT
TRIPLE BOGEY ON A PAR 5 HOLE
LES TRIPLETTES DE BELLEVILLE
Trippel Trappel: dierensinterklaas
Trishna
TRISTAN + ISOLDE
TRISTRAM SHANDY: A COCK AND BULL STORY
TROIS COULEURS: BLANC
TROIS COULEURS: BLEU
TROIS COULEURS: ROUGE
Trois mondes
Trois souvenirs de ma jeunesse
TROIS VIES ET UNE SEULE MORT
TROJAN EDDIE
THE TROLL HUNTER
Trolls
TROMABILIA
TROPA DE ELITE
La Tropa de Elite 2
TROPIC THUNDER
TROPICAL MALADY
LE TROU
Trouble with the Curve
TROUBLED WATER
TROY
THE TRUCE
TRUE CRIME
True Detective
TRUE GRIT
TRUE LIES
TRUE NOON
TRUE ROMANCE
Truman
THE TRUMAN SHOW
Trumbo
TRUST
THE TRUTH ABOUT CATS & DOGS
TRYS DIENOS
TSATSIKI
TSATSIKI 2
Tschick
TSOTSI
Tu dors Nicole
TU RIDI
TUCKER & DALE VS EVIL
TUESDAY, AFTER CHRISTMAS
DE TUIN VAN DE FINZI-CONTINI'S
Tuintje in mijn hart
Tula: The Revolt
Tulip Fever
Tulipani
TULPAN
THE TULSE LUPER SUITCASES. PART ONE: THE MOAB STORY
Turbo
TURBULENCE
Türelem (With a Little Patience)
The Turin Horse
Turist
TURISTAS (Previously Unreleased)
TURKS FRUIT
THE TURNER REVELATION
TURTLE: THE INCREDIBLE JOURNEY
TURTLES CAN FLY
Tussen 10 en 12
TUSSEN HEMEL EN AARDE
TUSSENLAND
TUSSENSTAND
DE TUSSENTIJD
TUVALU
THE TUXEDO
TUYA'S MARRIAGE
TWEE KEER IDA (FORBUDT FOR BØRN)
TWEE VROUWEN
De tweeling
TWELFTH NIGHT
TWELVE
TWENTYFOURSEVEN
Twentynine Palms
TWILIGHT (Catherine Hardwicke)
TWILIGHT (Robert Benton)
The Twilight Saga: Breaking Dawn — Part 1
TWILIGHT SAGA: ECLIPSE
TWILIGHT SAMURAI
TWIN FALLS IDAHO
TWIN PEAKS FIRE WALK WITH ME
TWIN TOWN
TWISTED
TWISTER
TWO BITS
The Two Faces of January
TWO FAMILY HOUSE
TWO FOR THE MONEY
TWO HANDS
THE TWO HORSES OF GENGHIS KHAN
TWO LOVERS
Two Mothers
TWO MUCH
Two Night Stand
TWO WEEKS NOTICE
TWO-LANE BLACKTOP
TYKHO MOON
Tyrannosaur