Good Time
Blade Runner 2049
mother!
Detroit
Manifesto (Julian Rosefeldt over)
Spring maar, ik vang je op

TOUT VA BIEN (ON S'EN VA)

Frankrijk, 2000 | Claude Mouriéras
Claude Mouriéras heeft een voorliefde voor familiedrama. Zijn meest recente speelfilm Tout va bien (on s'en va) is een indrukwekkende karakterstudie van drie zussen. "Er is altijd het lijk in de kast: een geheim waar je de rest van je leven last van hebt."

Bravoure is hem vreemd, net als de Gauloise-sigaret en de twintig jaar jongere minnares. Claude Mouriéras voldoet niet aan het clichébeeld van de Franse filmregisseur. Op het Filmfestival Rotterdam hult hij zich in de schaduw, ergens op een bankje. Door zijn bril, zijn fleece trui en zijn kleine postuur zou je tien keer langs hem heen lopen, zonder hem te zien.
Maar degene die onopvallend is en zwijgt, kan een orkaan veroorzaken, getuige zijn twee laatste speelfilms, Dis-moi que je rêve (1998) en Tout va bien (on s'en va) (2000). Je weet als toeschouwer nooit of de personages elkaar gaan schoppen of elkaar zullen omhelzen. Daarbij is één aspect cruciaal: ze zijn familie van elkaar. "Met familie heb je de indruk dat het gaat over stromen van liefde, maar onderhuids is er wanhoop en geweld", verklaart Mouriéras zijn voorliefde voor familiedrama.
Tout va bien (on s'en va) ("alles gaat goed, laten we gaan", zegt de vader in de film wanneer hij van een arts hoort dat hij ongeneeslijk ziek is) is een toepasselijke titel voor zijn meest recente film, die vorig jaar het programma Quinzaine op het filmfestival van Cannes opende en nu in Nederland in première gaat. "Eerst hadden we de titel De mieux en mieux ['hoe langer hoe beter'] maar Tout va bien is meer geschikt, want als iemand dat zinnetje uitspreekt, dan geloof je hem bij voorbaat niet."
In het begin van de film lijkt inderdaad alles goed te gaan. Drie zussen (Miou-Miou, Sandrine Kiberlain en Natacha Régnier) leiden een tevreden bestaan in Lyon, totdat op een dag hun vader na vijftien jaar afwezigheid plotseling op de stoep staat. Door het opgerakelde verleden dreigt de hechte vriendschap tussen de drie zussen uiteen te vallen: de twee oudsten kunnen hun vader niet vergeven dat hij zijn gezin in de steek heeft gelaten, terwijl de jongste zus alles doet om hem beter te leren kennen. "Ze was jonger toen haar vader vertrok, en voelt zich, in tegenstelling tot haar zussen, niet verantwoordelijk voor het feit dat hij is weggegaan", legt Mouriéras haar vergevingsgezindheid aarzelend uit, "maar dat is maar mijn eigen verklaring, ik zeg niet dat die ook klopt."
Hij koos drie vrouwen en een vader als hoofdpersonen, omdat het familiaire geweld daardoor beter tot uitdrukking komt. "Deze film zou niet interessant zijn als hij over drie broers zou gaan. Dan zou het meteen zo'n maffiaverhaal worden over mannen en macht en over wie het eerste schiet. Het moest hier gaan over onderhuids geweld."

Geketend
Waar Mouriéras zijn psychologische inzichten heeft opgedaan, zal de rest van het gesprek achter een bescheiden glimlach verborgen blijven. Hij ontkent stellig dat er ook maar één autobiografisch element in zijn films zit. "Ik heb het nooit over autobiografische onderwerpen. Ik heb niet eens zussen", zegt hij afwerend.
Liever geeft hij een algemeen psychologische verklaring voor zijn geliefde thema, de onontkoombaarheid van familiebanden. "We moeten ons altijd bezighouden met waar we vandaan komen. Zelfs als je ver weg bent van je familie, ben je er toch deel van. Als je een liefde met iemand beleeft, heb je altijd te maken met de dingen die je moeder of je vader je hebben verteld. Ook al probeer je daar nog zo aan te ontsnappen. Dat is de reden waarom psychotherapeuten zoveel geld verdienen."
In de opvatting van Mouriéras ben je geketend aan de andere familieleden, ook al haat je ze. Waarom heeft die relatief korte periode dat een mens te midden van zijn familie opgroeit toch zo'n verpletterende invloed? "Je gelooft nog alles wat je verteld wordt. Als ouder zeggen we tegen onze kinderen: maak je geen zorgen, alles komt goed. Er gaat niets met je gebeuren, zolang je vader of je moeder hier is. Tegen een klein kind dat bovenop een muurtje staat, zeg je 'Spring maar. Ik ben hier om je op te vangen.' Dat is de grote maar noodzakelijke leugen, die we onze kinderen elke dag vertellen. We weten dat er best iets kan gebeuren, een oorlog, een ziekte, en dat we er niet altijd zullen zijn om ons kind te beschermen. Maar je vertelt een mooi verhaaltje voor het slapen gaan, want — en dat is het begin van alle problemen — je wilt niet dat ze bang zijn."

Ontsnapt
De familieleden zijn verbluffend 'echt' in Tout va bien. Ze reageren op elkaar zoals zussen, dochters en vaders dat plegen te doen. De actrices gaan zelfs qua uiterlijk op elkaar lijken. Hoe bereikt Mouriéras dat effect met zijn acteurs? "Het ligt voor een deel aan de manier waarop ik het scenario heb geschreven. De eerste scène bijvoorbeeld, waarin de drie vrouwen halfnaakt in een badkamer vertoeven, geeft de kijker de indruk dat ze heel vertrouwd zijn met elkaar. Ook hun conversatie: 'ga toch eens in een fatsoenlijk appartement wonen, dat zou goed voor je zijn', of: 'stop toch met die relatie' is typisch voor hoe familieleden met elkaar omgaan. Ze zeggen impliciet: 'Omdat ik je zus ben, weet ik wat goed voor je is.'
"De indruk wordt gewekt dat het hier om een echte familie gaat, niet omdat de personages gelijk aan elkaar zijn, maar juist omdat ze van elkaar verschillen. Ze besteden zoveel energie aan anders te zijn dan de anderen, om te kunnen zeggen 'ik ben ik en jij bent jij en ik wil niet dat je je met mijn zaken bemoeit.'"
Karakters komen voort uit de relaties die ze onderling hebben, is de opvatting van Mouriéras. Niet het verhaal, maar die relaties staan bij hem voorop tijdens het schrijf- en filmproces. Dat maakt dat zijn personages voortdurend aan zijn wil ontsnappen. "Dan doen ze dingen die ik ze niet heb opgelegd. Bijvoorbeeld wanneer ik een slechterik beschrijf, lijkt het makkelijk om al het slechte erin te stoppen, maar op een bepaald punt zie je dat een karakter zoveel slechtheid niet aankan. De relatie tot bijvoorbeeld zijn dochters verandert hem. Het is niet iets wat ik van te voren heb bedacht. Films maken is helemaal niet zo'n intellectueel proces. Het is hetzelfde als met schilderijen. Je hebt nog geen voorstelling van wat je precies gaat doen. Je doet het alleen maar. En als je bezig bent, is er vaak iets dat ontsnapt, iets dat anders gaat dan je had gedacht. Ineens is het de goede take. Dat vind ik het meest interessante aan het maken van films."

Snowboardkampioen
Mouriéras houdt van het toeval, het onvoorspelbare en de verrassing. Niet voor niets is zijn hoofdberoep nog steeds documentairemaker. In die hoedanigheid werkt hij veel voor de Franse televisie. "Het is voor mij heel belangrijk documentaires te blijven maken. Als je speelfilms maakt, ben je alleen maar bezig met je eigen privé-onderwerpen. Het is af en toe interessant te zien dat er mensen om je heen zijn met hele andere problemen en moeilijkheden in het leven. Je moet je best doen om een andere manier van denken te begrijpen. De morele verantwoordelijkheid is groter bij een documentaire dan bij een speelfilm. Als je iemand op straat filmt, moet je je voortdurend afvragen: waarom heb ik het recht om uitgerekend deze persoon te filmen?"
Documentairetechnieken beïnvloeden zijn speelfilms in grote mate. Dis-moi que je rêve, een familiedrama dat zich afspeelt in de Franse Alpen, nam hij op in een klein dorpje met niet-professionele acteurs. De hoofdrol werd gespeeld door de plaatselijke snowboardkampioen. "Ik dacht dat dat me de mogelijkheid gaf de personages te gebruiken zoals ze in het echte leven zijn. Met een camera op de schouder renden we steeds achter ze aan. Toch merk je ook bij niet-professionele acteurs dat het karakter zich ontwikkelt onder invloed van de relaties die hij heeft met andere karakters. Er is altijd een afstand tussen acteur en karakter."
Bij Tout va bien werkte hij daarentegen met doorgewinterde acteurs. Maar ook hen liet hij vrij spel. "Ze kiezen een karakter en bezien het verhaal vanuit het perspectief van het personage. Je denkt aan het karakter en hoe hij het probleem waarvoor hij is gesteld gaat oplossen. Of hij niet andere woorden moet gebruiken, of hij een stapje naar voren moet, enzovoort. Je probeert je in te leven, maar op een bepaald moment doet hij totaal iets anders, het enige juiste. Dat is wat ik van een acteur verlang: verras ons."

Stuk hout
Bepaalde dingen laat hij liever over aan de verbeelding van de toeschouwer. Zo heeft hij er geen verklaring voor waarom de vader zijn dochters komt opzoeken in Tout va bien. "Met Michel Piccoli heb ik afgesproken dat hij ook niet weet waarom hij na vijftien jaar terugkeert. Er zijn zoveel dingen in het leven, waarvan je niet weet waarom je ze doet. Het kan zijn dat hij terugkomt omdat hij weet dat hij dood gaat, of omdat hij nergens anders heen kan. De vader is een karakter gebaseerd op schaduw en stilte. Hij is als een stuk hout."
Zijn zelfmoord aan het eind van de film brengt een vreemd soort opluchting teweeg, zowel bij zijn dochters als bij de toeschouwer. "Het is zijn gift. Hij brengt daarmee verlossing. Aan het eind zijn de zussen in staat om afstand te nemen. Ik denk dat we dat nodig hebben. We moeten de vader en de moeder vermoorden, om op te groeien", verklaart Mouriéras freudiaans.
Maar van een echte catharsis is geen sprake. De vijftien jaar afwezigheid van de vader, de onopgeloste vragen en vooral het ontbreken van zijn excuus zullen voorgoed blijven knagen bij zijn dochters. Mouriéras noemt het de paradox van de familie, van elke familie. "Er is altijd het lijk in de kast: een geheim waar je de rest van je leven last van hebt, maar wat je er ook van verzekert dat je lid bent van het gezin, want je kent het geheim en je houdt het geheim."

Fleur Jurgens



top
TOUT VA BIEN (ON S'EN VA)

Juni 2001 #223

Productie
Jean-Michel Rey
Philippe Liégeois
Regie en scenario
Claude Mouriéras
Camera
William Lubtchansky
Montage
Monique Dartonne
Geluid
Jean-Pierre Duret
Met
Michel Piccoli
Miou-Miou
Sandrine Kiberlain
Natacha Régnier
Caroline Pili

Kleur, 95 minuten

Distributie
Filmmuseum
Te zien
vanaf 14 juni

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


T

T2 Trainspotting
TABEE TOEAN
Tabloid
Tabu
Tabu: A Story of the South Seas
TADPOLE
TAEGUKGI
THE TAILOR OF PANAMA
THE TAKE
TAKE CARE OF YOUR SCARF, TATJANA
Take Shelter
TAKE THE LEAD
Take This Waltz
TAKEN
Taken 2
Taken 3
TAKERS
TAKING LIVES
The Taking of Deborah Logan
THE TAKING OF PELHAM 1-2-3
TAKING SIDES
TAKING WOODSTOCK
The Tale of Princess Kaguya (Isao Takahata over)
A TALE OF TWO SISTERS
THE TALENTED MR. RIPLEY
Tales (Ghesse-ha)
TALES FROM EARTHSEA
TALES FROM THE GOLDEN AGE
TALK TO ME
TALKING GUITARS
TAMARA DREWE
TAMBIEN LA LLUVIA
TAN DE REPENTE
TANGO
TANGO ARGENTINO
LE TANGO DES RASHEVSKI
THE TANGO LESSON
TANK GIRL
Tanta agua
THE TAO OF STEVE
TAPAS
Tape (Diederik van Rooijen)
TAPE (Richard Linklater)
TARA
TARA ROAD
TARNATION
Tarzan
DE TASJESDIEF
TASTE OF CHERRY (TA'M E GUILASS)
THE TASTE OF TEA
Tatsumi
TAURUS
TAXI
TAXI 2
TAXI 3
Taxi Teheran
TAXIDERMIA
TBS
TE DOY MIS OJOS
TEA
TEA WITH MUSSOLINI
The Teacher
TEACHING MRS. TINGLE
TEAM AMERICA: WORLD POLICE
TEARS OF THE BLACK TIGER
TEARS OF THE SUN
TECHNOCALYPS
Ted
Ted & de schat van de mummie
Ted 2
TED BUNDY
TEGEN HET VERGETEN
TEIGETJES FILM
TEKKONKINKREET
TELEGRAM
TELL NO ONE
TEMMINK: THE ULTIMATE FIGHT
LES TÉMOINS
TEMPORADA DE PATOS
LE TEMPS DU LOUP
LES TEMPS QUI CHANGENT
LE TEMPS QUI RESTE
LE TEMPS RETROUVÉ
TEMPTATION OF A MONK
THE TEMPTATION OF ST. TONY
TEMPUS FUGIT
TEN
TEN CANOES
TEN MONOLOGUES FROM THE LIVES OF THE SERIAL KILLERS
TENACIOUS D: THE PICK OF DESTINY
TENDER SON — THE FRANKENSTEIN PROJECT
TENDERNESS
La tendresse
Term Life
THE TERMINAL
TERMINAL VELOCITY
Terminator 2: Judgement Day 3D
TERMINATOR 3: RISE OF THE MACHINES
TERMINATOR SALVATION
Terminator: Genesys
THE TERMINATOR: SPECIAL EDITION
TERMINUS PARADIS
Terraferma
TERRIBLY HAPPY
TERRORAMA!
TERUG NAAR DE KUST
TESIS
THE TESSERACT
DAS TESTAMENT DES DOKTOR MABUSE
Testament of Youth
LA TETA ASUSTADA
LA TÊTE EN FRICHE
La tête haute
TETSUO II: THE BODY HAMMER
Texas Chainsaw Massacre
THE TEXAS CHAINSAW MASSACRE
THE TEXAS CHAINSAW MASSACRE: THE BEGINNING
Texas Killing Fields
TEZA
THANK YOU FOR SMOKING
Thanks for Sharing
That Awkward Moment
That Small Piece
That Sugar Film
THAT THING YOU DO!
The Twilight Saga: Breaking Dawn Part 2
Theeb
Their Finest
THELONIOUS MONK: STRAIGHT NO CHASER
The Theory of Everything
THERE WILL BE BLOOD
THERE'S ONLY ONE JIMMY GRIMBLE
THERE'S SOMETHING ABOUT MARY
Thérèse Desqueyroux
THEY
THE THICK OF IT
THE THIN RED LINE
The Thing
THINGS TO DO IN DENVER WHEN YOU'RE DEAD
THINGS WE LOST IN THE FIRE
THINGS YOU CAN TELL JUST BY LOOKING AT HER
THE THIRD MIRACLE
The Third Side of the River
THE THIRD WHEEL
THIRTEEN
THIRTEEN DAYS
THIRTEEN GHOSTS
THIS BOY'S LIFE
THIS FILM IS NOT YET RATED
This is 40
THIS IS ENGLAND
This Means War
This Must Be the Place
THIS WORLD, THEN THE FIREWORKS
THE THOMAS CROWN AFFAIR
THOMAS EST AMOUREUX
THOR 3D
Thor: The Dark World
Those Who Feel the Fire Burning
A THOUSAND ACRES
THOUSAND PIECES OF GOLD
A Thousand Times Good Night
THE THREE BURIALS
The Three Disappearances of Soad Hosni
Three Generations
THREE KINGS
THREE MILES NORTH OF MOLKOM
THREE MONKEYS
The Three Musketeers (Paul W.S. Anderson)
THE THREE MUSKETEERS (Stephen Herek)
THREE NINJAS
THREE SEASONS
THREE TIMES
THREE TO TANGO
THREESOME
THRILLER — EN GRYM FILM
THROUGH THE OLIVE TREES
Through the Wall (Laavor et Hakir)
THUIS
THUMBSUCKER
THUNDERBIRDS
THUNDERHEART
TIC TAC
TICKET TO JERUSALEM
TICKETS
TIDELAND
TIE XI QU: WEST OF THE TRACKS
TIENGEMETEN
TIERRA
La tierra y la sombra
THE TIGER AND THE SNOW
TIGERLAND
EEN TIJD VOOR DRONKEN PAARDEN
TIJL UILENSPIEGEL
TILL HUMAN VOICES WAKE US
TIM BURTON'S THE NIGHTMARE BEFORE CHRISTMAS
TIMBOEKTOE
Timbuktu
TIME AND TIDE
THE TIME MACHINE
THE TIME THAT REMAINS
A TIME TO KILL
A TIME TO LOVE AND A TIME TO DIE
THE TIME TRAVELLER'S WIFE
TIMECOP
TIMELINE
Times like deese
THE TIMES OF HARVEY MILK
TIN CUP
TINA, WHAT'S LOVE GOT TO DO WITH IT
Tini, het nieuwe leven van Violetta
TINKE
Tinker Bell
Tinker Tailor Soldier Spy
TINKERBEL EN DE GROTE REDDINGSOPERATIE
Tinkerbell & de legende van het Nooitgedachtbeest
Tinkerbell en de piraten
TIRAMISU
TIRZA
TISHE!
TITAN A.E.
TITANIC
Titanic 3D
TITUS
TMNT
TO DIE FOR
TO END ALL WARS
To My Beloved (Para monha amada morta)
To Rome with Love (Woody Allen over)
TO SANG FOTOSTUDIO
To Stay Alive — A Method
To the Wonder
TO WONG FOO, THANKS FOR EVERYTHING! JULIE NEWMAR
DIE TÖDLICHE MARIA
TODO SOBRE MI MADRE (ALL ABOUT MY MOTHER)
Toegetakeld door de liefde
DE TOEKOMST IS OVER EEN UUR
Toen mijn vader een struik werd (setbezoek)
Toen was geluk heel gewoon — De film
TOGETHER (Chen Kaige)
TOGETHER (Lukas Moodysson)
TOKYO DECADENCE
TOKYO EYES
TOKYO FIST
TOKYO RAIDERS
TOKYO SONATA
TOLLBOOTH
TOM & THOMAS
TOM & VIV
Tom à la ferme
TOM AND JERRY
TOMBOY
TOMBSTONE
TOMMY BOY
Tomorrow
TOMORROW NEVER DIES
Toni Erdmann
TONINO
Tonio
Tony
Tony 10
TONY MANERO
TONY TAKITANI
TOO MUCH FLESH
TOOTLETUBS & JYRO
Top of the Lake
Top of the Lake China Girl
TOPSY-TURVY
Torn
TORQUE
Toscaanse bruiloft
Tot altijd
TOT ZIENS
TOTAL BALALAIKA SHOW
TOTAL ECLIPSE
TOTAL LOSS
Total Recall
TOTALLY F***ED UP
TOTALLY SPIES!
Toto and His Sisters
TOTÒ CHE VISSE DUE VOLTE
TOUCH
THE TOUCH
TOUCH OF EVIL
A TOUCH OF FEVER
A Touch of Sin
Touch of the Light
TOUCHING THE VOID
Tour de France
TOUR DES LÉGENDES
THE TOURIST
TOURNÉE
LA TOURNEUSE DE PAGES
Tous ensemble
Tous les chats sont gris
TOUS LES MATINS DU MONDE
TOUS LES SOLEILS
TOUT EST PARFAIT
Le tout nouveau testament
TOUT VA BIEN (ON S'EN VA)
TOWELHEAD
Tower Heist
Towers & Comets (Torres & cometas)
THE TOWN
TOWN AND COUNTRY
TOY STORY
TOY STORY 1 & 2, 3D
TOY STORY 2
TOY STORY 3, 3D
Tracers
Tracks
TRADE
TRAFFIC
TRAHIR
Train to Busan
TRAINING DAY
TRAINSPOTTING
Trainwreck
TRAITOR
TRAMONTANA
Tramontane (Rabih) (Vatche Boulghourian over)
Trance
TRANSAMERICA
Transcendence
TRANSE
TRANSFORMERS
Transformers: Age of Extinction
Transformers: Dark of the Moon 3D
TRANSFORMERS: REVENGE OF THE FALLEN
Transformers: The Last Knight
Transit Havana
TRANSPORTER
TRANSPORTER 2
The Transporter Refueled
TRANSSIBERIAN
TRANSYLVANIA
THE TRAP (KLOPKA)
Trash
TRASH HUMPERS
TRAVELING BIRDS
TRAVELLERS AND MAGICIANS
The Treasure (Corneliu Porumboiu over)
TREASURE PLANET (PIRATENPLANEET)
THE TREE
THE TREE OF LIFE
TREES LOUNGE
Treme seizoen 1
TRÊS IRMÃOS
Trespass (Joel Schumacher)
TRESPASS (Walter Hill)
TRI BRATA
THE TRIAL
TRIAL BY JURY
TRIANGLE
The Tribe
THE TRIBUNAL
TRICKS
TRIGGER
THE TRIGGER EFFECT
THE TRIP
The Trip to Italy
DE TRIP VAN TEETJE
Triple 9
TRIPLE AGENT
TRIPLE BOGEY ON A PAR 5 HOLE
LES TRIPLETTES DE BELLEVILLE
Trippel Trappel: dierensinterklaas
Trishna
TRISTAN + ISOLDE
TRISTRAM SHANDY: A COCK AND BULL STORY
TROIS COULEURS: BLANC
TROIS COULEURS: BLEU
TROIS COULEURS: ROUGE
Trois mondes
Trois souvenirs de ma jeunesse
TROIS VIES ET UNE SEULE MORT
TROJAN EDDIE
THE TROLL HUNTER
Trolls
TROMABILIA
TROPA DE ELITE
La Tropa de Elite 2
TROPIC THUNDER
TROPICAL MALADY
LE TROU
Trouble with the Curve
TROUBLED WATER
TROY
THE TRUCE
TRUE CRIME
True Detective
TRUE GRIT
TRUE LIES
TRUE NOON
TRUE ROMANCE
Truman
THE TRUMAN SHOW
Trumbo
TRUST
THE TRUTH ABOUT CATS & DOGS
TRYS DIENOS
TSATSIKI
TSATSIKI 2
Tschick
TSOTSI
Tu dors Nicole
TU RIDI
TUCKER & DALE VS EVIL
TUESDAY, AFTER CHRISTMAS
DE TUIN VAN DE FINZI-CONTINI'S
Tuintje in mijn hart
Tula: The Revolt
Tulip Fever
Tulipani
TULPAN
THE TULSE LUPER SUITCASES. PART ONE: THE MOAB STORY
Turbo
TURBULENCE
Türelem (With a Little Patience)
The Turin Horse
Turist
TURISTAS (Previously Unreleased)
TURKS FRUIT
THE TURNER REVELATION
TURTLE: THE INCREDIBLE JOURNEY
TURTLES CAN FLY
Tussen 10 en 12
TUSSEN HEMEL EN AARDE
TUSSENLAND
TUSSENSTAND
DE TUSSENTIJD
TUVALU
THE TUXEDO
TUYA'S MARRIAGE
TWEE KEER IDA (FORBUDT FOR BØRN)
TWEE VROUWEN
De tweeling
TWELFTH NIGHT
TWELVE
TWENTYFOURSEVEN
Twentynine Palms
TWILIGHT (Catherine Hardwicke)
TWILIGHT (Robert Benton)
The Twilight Saga: Breaking Dawn — Part 1
TWILIGHT SAGA: ECLIPSE
TWILIGHT SAMURAI
TWIN FALLS IDAHO
TWIN PEAKS FIRE WALK WITH ME
TWIN TOWN
TWISTED
TWISTER
TWO BITS
The Two Faces of January
TWO FAMILY HOUSE
TWO FOR THE MONEY
TWO HANDS
THE TWO HORSES OF GENGHIS KHAN
TWO LOVERS
Two Mothers
TWO MUCH
Two Night Stand
TWO WEEKS NOTICE
TWO-LANE BLACKTOP
TYKHO MOON
Tyrannosaur