Good Time
Blade Runner 2049
mother!
Detroit
Manifesto (Julian Rosefeldt over)
Dichter in oorlogstijd

TRAHIR

Frankrijk, 1993 | Radu Mihaileanu
Het verdwijnen van de ideologie heeft zo zijn nadelen. Met het streven naar een ideale samenleving verdween ook de politieke film. Spannende verhalen over de heroïsche strijd van de eenling versus het systeem hebben hun zin verloren, nu er geen systeem meer over is. Voor ware politieke betrokkenheid moet men terug naar het verleden. Trahir speelt zich af in Roemenië, toen het nog volledig in de greep van het communisme was.

Voor zover er nog politieke films worden gemaakt, zijn ze hun overtuiging kwijtgeraakt. Iemand als Robert Kramer gaat stug door, maar hij laat het oordeel aan de kijker. Zijn recente documentaire over Vietnam is liefdevol, zonder duidelijk stelling te nemen. In de jaren zestig en zeventig was de politiek expliciet aanwezig. Bijvoorbeeld in het werk van Costa-Gavras of Alan J. Pakula, twee regisseurs die inmiddels in heel ander vaarwater zijn terechtgekomen.
Trahir is een politieke film van het oude stempel. Het herinnert aan de beste films van Costa-Gavras: integer, degelijk en fascinerend. Johan Leysen is een waardig opvolger van Yves Montand. Het is bijna een formule: de hoofdpersoon raakt bekneld tussen de raderen van een hem vijandig regime. Om te overleven moet hij zich compromitteren. Zijn paranoia en morele dilemma's worden zorgvuldig uitgespeeld. Zo spannend kan politiek zijn.

Handtekening
Roemenië, 1947. De jonge dichter en journalist George Vlaicu verzet zich tegen de in gang gezette sovjetisering van zijn land. Onder de kop 'Trahir' ('Verraad') schrijft hij een artikel in de krant: "De Roemeense lucht is nog zuiver. Vervuil ze niet, kameraad Stalin." Elf jaar eenzame gevangenschap is het gevolg. Het verblijf in de duistere, bedompte ruimtes, in het begin van de film, is lang genoeg om als kijker evenzeer te verlangen naar een beetje buitenlucht.
Vlaicu komt vrij dankzij een overeenkomst met een inspecteur van de veiligheidsdienst. Af en toe een handtekening is de prijs voor Vlaicu's vrijheid en publicatie van zijn werk. Hij krijgt de garantie dat hij de dienst nooit iets nieuws zal hoeven te vertellen, de dienst weet immers alles al. Hij hoeft alleen maar de verklaringen van anderen te bevestigen. Zo blijft de dichter een gevangene van de staat, al waant hij zich vrij.
Zijn oude vrienden bleven buiten de gevangenis door zich iets buigzamer op te stellen. Gegeneerd schuiven ze Vlaicu geld toe bij het welkomstmaal, want ex-gevangenen komen moeilijk aan de slag. Maar Vlaicu heeft behalve talent een afspraak met de staat en ontwikkelt zich tot succesvol dichter. Met weerzin legt hij zijn bezoekjes af aan de inspecteur, een minzame man in een lege flat met enkel dossiers.
Ook al is hij er van overtuigd niemand kwaad te doen, de bizarre combinatie van gerespecteerd dissident enerzijds en informant van het regime anderzijds breekt Vlaicu op. "Soms verlang ik terug naar de gevangenis. Je wist wat je was, slachtoffer of beul." vertrouwt hij de inspecteur toe. Eind jaren zeventig vlucht hij met vrouw en zoon naar Frankrijk. De veiligheidsdienst slaat terug met 'onthullingen' over zijn dubbelrol. Dat waar de dissident destijds het regime van betichtte, kleeft nu voorgoed aan de balling: het gruwelijke woord verraad.

Vuile handen
Regisseur Radu Mihaileanu woont, na gevlucht te zijn, sinds 1980 in Frankrijk en voelt zich inmiddels een "Roemeen met een Franse blik". Dat alle Roemenen Frans spreken in zijn debuutfilm stoort geen moment. Trahir overtuigt omdat Mihaileanu zo genuanceerd en ingetogen te werk is gegaan. Geen overdadige uitleg over hoe erg het allemaal was, geen goedkope wrok jegens zijn vaderland, maar een subtiel psychologisch drama. In Oost-Europa was de overheid een bezetter in oorlogstijd. Haarscherp toont Trahir hoe zelfs een 'goed mens' onder dergelijke omstandigheden besmet raakt met het virus van de vuile handen.
Dat dankt de film voor een groot deel aan de vertolking door Johan Leysen. Hij bewaart het evenwicht: hij is tragisch, maar niet zielig; hij is hard, maar geen rotzak. Steeds ontkent hij iets te zullen doen, in de volgende scène doet hij het. Hij maakt lafheid aannemelijk, zelfs aanvaardbaar. Hij probeert alleen maar te overleven.

Radio Free Europe, de door Amerika gefinancierde zender die Oosteuropese ballingen een stem gaf en een belangrijke rol speelt in Trahir, gaat de komende twee jaar de helft van zijn personeel ontslaan. Dat stond deze week in de krant. Weer wat minder ideologie in de wereld. Wat overblijft is de verdediging van de voormalige 'collaborateurs'. Van de Oostduitse toneelschrijver Heiner Müller bijvoorbeeld, wiens situatie een frappante gelijkenis vertoont met die van George Vlaicu.
De schok was groot toen bleek dat zelfs hij, toonbeeld van de onafhankelijke geest, contact heeft gehad met de Stasi. Müller: "Er bestaat een mensenrecht op 'lafheid in het aangezicht van de vijand' en daarvan heb ik in die situatie gebruik gemaakt." Het zien van Trahir helpt om te begrijpen wat dat mensenrecht inhoudt. Ook wat de gewone mensenrechten inhouden, trouwens. Het gezicht van de pas gearriveerde vluchteling bij het zien van de Parijse straatlichtjes, het is beetje afgesleten maar het is effectiever dan tien commercials van Amnesty bij elkaar.

Mark Duursma



top
TRAHIR

November 1993 #139

Produktie
Eliane Stutterheim
Sylvain Bursztejn
Regie
Radu Mihaileanu
Scenario
Radu Mihaileanu
Laurent Moussard
Camera
Laurent Dailland
Geluid
Dominique Warnier
Jean-Pierre Laforce
Montage
Catherine Quesemand
Muziek
Temistocle Popa
Met
Johan Leysen
Mireille Perrier
Alexandru Repan
Danielle Hugues

Kleur, 103 minuten

Distributie
Argus Film
Te zien
vanaf 25 november

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


T

T2 Trainspotting
TABEE TOEAN
Tabloid
Tabu
Tabu: A Story of the South Seas
TADPOLE
TAEGUKGI
THE TAILOR OF PANAMA
THE TAKE
TAKE CARE OF YOUR SCARF, TATJANA
Take Shelter
TAKE THE LEAD
Take This Waltz
TAKEN
Taken 2
Taken 3
TAKERS
TAKING LIVES
The Taking of Deborah Logan
THE TAKING OF PELHAM 1-2-3
TAKING SIDES
TAKING WOODSTOCK
The Tale of Princess Kaguya (Isao Takahata over)
A TALE OF TWO SISTERS
THE TALENTED MR. RIPLEY
Tales (Ghesse-ha)
TALES FROM EARTHSEA
TALES FROM THE GOLDEN AGE
TALK TO ME
TALKING GUITARS
TAMARA DREWE
TAMBIEN LA LLUVIA
TAN DE REPENTE
TANGO
TANGO ARGENTINO
LE TANGO DES RASHEVSKI
THE TANGO LESSON
TANK GIRL
Tanta agua
THE TAO OF STEVE
TAPAS
Tape (Diederik van Rooijen)
TAPE (Richard Linklater)
TARA
TARA ROAD
TARNATION
Tarzan
DE TASJESDIEF
TASTE OF CHERRY (TA'M E GUILASS)
THE TASTE OF TEA
Tatsumi
TAURUS
TAXI
TAXI 2
TAXI 3
Taxi Teheran
TAXIDERMIA
TBS
TE DOY MIS OJOS
TEA
TEA WITH MUSSOLINI
The Teacher
TEACHING MRS. TINGLE
TEAM AMERICA: WORLD POLICE
TEARS OF THE BLACK TIGER
TEARS OF THE SUN
TECHNOCALYPS
Ted
Ted & de schat van de mummie
Ted 2
TED BUNDY
TEGEN HET VERGETEN
TEIGETJES FILM
TEKKONKINKREET
TELEGRAM
TELL NO ONE
TEMMINK: THE ULTIMATE FIGHT
LES TÉMOINS
TEMPORADA DE PATOS
LE TEMPS DU LOUP
LES TEMPS QUI CHANGENT
LE TEMPS QUI RESTE
LE TEMPS RETROUVÉ
TEMPTATION OF A MONK
THE TEMPTATION OF ST. TONY
TEMPUS FUGIT
TEN
TEN CANOES
TEN MONOLOGUES FROM THE LIVES OF THE SERIAL KILLERS
TENACIOUS D: THE PICK OF DESTINY
TENDER SON — THE FRANKENSTEIN PROJECT
TENDERNESS
La tendresse
Term Life
THE TERMINAL
TERMINAL VELOCITY
Terminator 2: Judgement Day 3D
TERMINATOR 3: RISE OF THE MACHINES
TERMINATOR SALVATION
Terminator: Genesys
THE TERMINATOR: SPECIAL EDITION
TERMINUS PARADIS
Terraferma
TERRIBLY HAPPY
TERRORAMA!
TERUG NAAR DE KUST
TESIS
THE TESSERACT
DAS TESTAMENT DES DOKTOR MABUSE
Testament of Youth
LA TETA ASUSTADA
LA TÊTE EN FRICHE
La tête haute
TETSUO II: THE BODY HAMMER
Texas Chainsaw Massacre
THE TEXAS CHAINSAW MASSACRE
THE TEXAS CHAINSAW MASSACRE: THE BEGINNING
Texas Killing Fields
TEZA
THANK YOU FOR SMOKING
Thanks for Sharing
That Awkward Moment
That Small Piece
That Sugar Film
THAT THING YOU DO!
The Twilight Saga: Breaking Dawn Part 2
Theeb
Their Finest
THELONIOUS MONK: STRAIGHT NO CHASER
The Theory of Everything
THERE WILL BE BLOOD
THERE'S ONLY ONE JIMMY GRIMBLE
THERE'S SOMETHING ABOUT MARY
Thérèse Desqueyroux
THEY
THE THICK OF IT
THE THIN RED LINE
The Thing
THINGS TO DO IN DENVER WHEN YOU'RE DEAD
THINGS WE LOST IN THE FIRE
THINGS YOU CAN TELL JUST BY LOOKING AT HER
THE THIRD MIRACLE
The Third Side of the River
THE THIRD WHEEL
THIRTEEN
THIRTEEN DAYS
THIRTEEN GHOSTS
THIS BOY'S LIFE
THIS FILM IS NOT YET RATED
This is 40
THIS IS ENGLAND
This Means War
This Must Be the Place
THIS WORLD, THEN THE FIREWORKS
THE THOMAS CROWN AFFAIR
THOMAS EST AMOUREUX
THOR 3D
Thor: The Dark World
Those Who Feel the Fire Burning
A THOUSAND ACRES
THOUSAND PIECES OF GOLD
A Thousand Times Good Night
THE THREE BURIALS
The Three Disappearances of Soad Hosni
Three Generations
THREE KINGS
THREE MILES NORTH OF MOLKOM
THREE MONKEYS
The Three Musketeers (Paul W.S. Anderson)
THE THREE MUSKETEERS (Stephen Herek)
THREE NINJAS
THREE SEASONS
THREE TIMES
THREE TO TANGO
THREESOME
THRILLER — EN GRYM FILM
THROUGH THE OLIVE TREES
Through the Wall (Laavor et Hakir)
THUIS
THUMBSUCKER
THUNDERBIRDS
THUNDERHEART
TIC TAC
TICKET TO JERUSALEM
TICKETS
TIDELAND
TIE XI QU: WEST OF THE TRACKS
TIENGEMETEN
TIERRA
La tierra y la sombra
THE TIGER AND THE SNOW
TIGERLAND
EEN TIJD VOOR DRONKEN PAARDEN
TIJL UILENSPIEGEL
TILL HUMAN VOICES WAKE US
TIM BURTON'S THE NIGHTMARE BEFORE CHRISTMAS
TIMBOEKTOE
Timbuktu
TIME AND TIDE
THE TIME MACHINE
THE TIME THAT REMAINS
A TIME TO KILL
A TIME TO LOVE AND A TIME TO DIE
THE TIME TRAVELLER'S WIFE
TIMECOP
TIMELINE
Times like deese
THE TIMES OF HARVEY MILK
TIN CUP
TINA, WHAT'S LOVE GOT TO DO WITH IT
Tini, het nieuwe leven van Violetta
TINKE
Tinker Bell
Tinker Tailor Soldier Spy
TINKERBEL EN DE GROTE REDDINGSOPERATIE
Tinkerbell & de legende van het Nooitgedachtbeest
Tinkerbell en de piraten
TIRAMISU
TIRZA
TISHE!
TITAN A.E.
TITANIC
Titanic 3D
TITUS
TMNT
TO DIE FOR
TO END ALL WARS
To My Beloved (Para monha amada morta)
To Rome with Love (Woody Allen over)
TO SANG FOTOSTUDIO
To Stay Alive — A Method
To the Wonder
TO WONG FOO, THANKS FOR EVERYTHING! JULIE NEWMAR
DIE TÖDLICHE MARIA
TODO SOBRE MI MADRE (ALL ABOUT MY MOTHER)
Toegetakeld door de liefde
DE TOEKOMST IS OVER EEN UUR
Toen mijn vader een struik werd (setbezoek)
Toen was geluk heel gewoon — De film
TOGETHER (Chen Kaige)
TOGETHER (Lukas Moodysson)
TOKYO DECADENCE
TOKYO EYES
TOKYO FIST
TOKYO RAIDERS
TOKYO SONATA
TOLLBOOTH
TOM & THOMAS
TOM & VIV
Tom à la ferme
TOM AND JERRY
TOMBOY
TOMBSTONE
TOMMY BOY
Tomorrow
TOMORROW NEVER DIES
Toni Erdmann
TONINO
Tonio
Tony
Tony 10
TONY MANERO
TONY TAKITANI
TOO MUCH FLESH
TOOTLETUBS & JYRO
Top of the Lake
Top of the Lake China Girl
TOPSY-TURVY
Torn
TORQUE
Toscaanse bruiloft
Tot altijd
TOT ZIENS
TOTAL BALALAIKA SHOW
TOTAL ECLIPSE
TOTAL LOSS
Total Recall
TOTALLY F***ED UP
TOTALLY SPIES!
Toto and His Sisters
TOTÒ CHE VISSE DUE VOLTE
TOUCH
THE TOUCH
TOUCH OF EVIL
A TOUCH OF FEVER
A Touch of Sin
Touch of the Light
TOUCHING THE VOID
Tour de France
TOUR DES LÉGENDES
THE TOURIST
TOURNÉE
LA TOURNEUSE DE PAGES
Tous ensemble
Tous les chats sont gris
TOUS LES MATINS DU MONDE
TOUS LES SOLEILS
TOUT EST PARFAIT
Le tout nouveau testament
TOUT VA BIEN (ON S'EN VA)
TOWELHEAD
Tower Heist
Towers & Comets (Torres & cometas)
THE TOWN
TOWN AND COUNTRY
TOY STORY
TOY STORY 1 & 2, 3D
TOY STORY 2
TOY STORY 3, 3D
Tracers
Tracks
TRADE
TRAFFIC
TRAHIR
Train to Busan
TRAINING DAY
TRAINSPOTTING
Trainwreck
TRAITOR
TRAMONTANA
Tramontane (Rabih) (Vatche Boulghourian over)
Trance
TRANSAMERICA
Transcendence
TRANSE
TRANSFORMERS
Transformers: Age of Extinction
Transformers: Dark of the Moon 3D
TRANSFORMERS: REVENGE OF THE FALLEN
Transformers: The Last Knight
Transit Havana
TRANSPORTER
TRANSPORTER 2
The Transporter Refueled
TRANSSIBERIAN
TRANSYLVANIA
THE TRAP (KLOPKA)
Trash
TRASH HUMPERS
TRAVELING BIRDS
TRAVELLERS AND MAGICIANS
The Treasure (Corneliu Porumboiu over)
TREASURE PLANET (PIRATENPLANEET)
THE TREE
THE TREE OF LIFE
TREES LOUNGE
Treme seizoen 1
TRÊS IRMÃOS
Trespass (Joel Schumacher)
TRESPASS (Walter Hill)
TRI BRATA
THE TRIAL
TRIAL BY JURY
TRIANGLE
The Tribe
THE TRIBUNAL
TRICKS
TRIGGER
THE TRIGGER EFFECT
THE TRIP
The Trip to Italy
DE TRIP VAN TEETJE
Triple 9
TRIPLE AGENT
TRIPLE BOGEY ON A PAR 5 HOLE
LES TRIPLETTES DE BELLEVILLE
Trippel Trappel: dierensinterklaas
Trishna
TRISTAN + ISOLDE
TRISTRAM SHANDY: A COCK AND BULL STORY
TROIS COULEURS: BLANC
TROIS COULEURS: BLEU
TROIS COULEURS: ROUGE
Trois mondes
Trois souvenirs de ma jeunesse
TROIS VIES ET UNE SEULE MORT
TROJAN EDDIE
THE TROLL HUNTER
Trolls
TROMABILIA
TROPA DE ELITE
La Tropa de Elite 2
TROPIC THUNDER
TROPICAL MALADY
LE TROU
Trouble with the Curve
TROUBLED WATER
TROY
THE TRUCE
TRUE CRIME
True Detective
TRUE GRIT
TRUE LIES
TRUE NOON
TRUE ROMANCE
Truman
THE TRUMAN SHOW
Trumbo
TRUST
THE TRUTH ABOUT CATS & DOGS
TRYS DIENOS
TSATSIKI
TSATSIKI 2
Tschick
TSOTSI
Tu dors Nicole
TU RIDI
TUCKER & DALE VS EVIL
TUESDAY, AFTER CHRISTMAS
DE TUIN VAN DE FINZI-CONTINI'S
Tuintje in mijn hart
Tula: The Revolt
Tulip Fever
Tulipani
TULPAN
THE TULSE LUPER SUITCASES. PART ONE: THE MOAB STORY
Turbo
TURBULENCE
Türelem (With a Little Patience)
The Turin Horse
Turist
TURISTAS (Previously Unreleased)
TURKS FRUIT
THE TURNER REVELATION
TURTLE: THE INCREDIBLE JOURNEY
TURTLES CAN FLY
Tussen 10 en 12
TUSSEN HEMEL EN AARDE
TUSSENLAND
TUSSENSTAND
DE TUSSENTIJD
TUVALU
THE TUXEDO
TUYA'S MARRIAGE
TWEE KEER IDA (FORBUDT FOR BØRN)
TWEE VROUWEN
De tweeling
TWELFTH NIGHT
TWELVE
TWENTYFOURSEVEN
Twentynine Palms
TWILIGHT (Catherine Hardwicke)
TWILIGHT (Robert Benton)
The Twilight Saga: Breaking Dawn — Part 1
TWILIGHT SAGA: ECLIPSE
TWILIGHT SAMURAI
TWIN FALLS IDAHO
TWIN PEAKS FIRE WALK WITH ME
TWIN TOWN
TWISTED
TWISTER
TWO BITS
The Two Faces of January
TWO FAMILY HOUSE
TWO FOR THE MONEY
TWO HANDS
THE TWO HORSES OF GENGHIS KHAN
TWO LOVERS
Two Mothers
TWO MUCH
Two Night Stand
TWO WEEKS NOTICE
TWO-LANE BLACKTOP
TYKHO MOON
Tyrannosaur