Wonder Woman
Broers
La región salvaje
En amont du fleuve
Daughters of the Dust
Zand tussen knarsende tanden

The Wall

Verenigde Staten, 2017 | Doug Liman
Met The Wall maakte Doug Liman een nihilistische oorlogsthriller, waarin de oorlog in Irak is teruggebracht tot een paar vierkante meter zand achter een wankel stenen muurtje.

Door Joost Broeren-Huitenga

Het is waarschijnlijk een unicum: het einde van Doug Limans The Wall is in de uiteindelijke film duisterder en ambiguer dan het in het oorspronkelijke scenario was. Meestal gaat dat in Hollywood andersom: het zwartgallige einde dat de scenarist had bedacht, wordt onder druk van studio's en testpubliek ingewisseld voor het onvermijdelijke happy end waar de filmmakers zich zo tegen hadden verzet. Maar Liman vond juist dat scenarist Dwain Worrell, die in 2014 een scenariowedstrijd van online gigant Amazon won met zijn eerste filmscript, niet ver genoeg was gegaan. De regisseur zette het lot van soldaten Isaacs (Aaron Taylor-Johnson) en Matthews (John Cena) nog wat zwaarder aan, nadat de twee door een Irakese sluipschutter in een hoek worden gedreven.
Het is tekenend voor de film, die op meerdere manieren een buitenbeentje is. Het is een film over de oorlog in Irak, gemaakt in een tijd dat de grote studio's zich ver van elk politiek onderwerp houden. Een oorlogsfilm die niet steunt op massaal wapengekletter, maar waarin slechts een handvol schoten wordt gelost. Een uitgebeende thriller die slechts drie personages opvoert, zonder dat een enorme filmster als Tom Cruise of Will Smith de publiciteitskar kan trekken. Kortom: The Wall is volgens de huidige regels van de grote Amerikaanse studio's onverkoopbaar.

De oude regels
Op zoek naar een oorzaak kunnen we waarschijnlijk twee kanten op wijzen. Ten eerste naar regisseur Doug Liman. Zijn spionagefilm The Bourne Identity was in 2002 de aftrap van een onverwachte franchise, en had een verrassend scherp oog voor de dagelijkse realiteit van het leven undercover. Met Fair Game (2010) maakte hij een spannende biopic over een CIA-agente die door de Amerikaanse overheid wordt opgejaagd. En met scifi-thriller Edge of Tomorrow (2014) bracht hij in een tijd waarin stripverfilmingen en sequels de actiefilm bepalen een uiterst oorspronkelijke, futuristische oorlogsfilm. Binnen de machinerie van Hollywood heeft Liman altijd ingestaan voor spektakelfilms met een onverwachte complexiteit.
Ten tweede telt waarschijnlijk mee dat The Wall een productie is van Amazon Studios, de mediatak van de online winkelgigant en streamingdienst, en dus welbeschouwd misschien helemaal geen onderdeel is van 'Hollywood'. Al met zijn eerste productie, Spike Lee's opruiende Chi-Raq (2015) over het bendegeweld in Chicago, toonde Amazon dat het niet bang was voor controversiële onderwerpen en artistieke filmmakers.
Waar op het filmfestival van Cannes een flinke heisa ontstond over de strategieën van streaming-concurrent Netflix (zie ook het interview met Bong Joon-ho), lijkt Amazon zich relatief geruisloos in het heuvellandschap rond Los Angeles te hebben genesteld. Misschien komt het omdat de jonge studio iets meer volgens de oude regels speelt. In tegenstelling tot Netflix brengt Amazon haar films 'gewoon' uit in de bioscoop. Zo gooiden de Amazon-producties Manchester by the Sea (Kenneth Lonergan) en Paterson (Jim Jarmusch) bijvoorbeeld hoge ogen bij de afgelopen Oscar-uitreiking, zonder een onvertogen woord over hun herkomst.

Oliepijp
The Wall is misschien wel de meest kleinschalige oorlogsfilm ooit. Eén locatie en drie personages, waarvan er één niet eens in beeld komt: dat zijn in feite alle ingrediënten waarmee Liman zijn sobere thriller opbouwt. Een schril contrast met het bombast, de massale troepenbewegingen en het wapengekletter waarvan het genre normaal gesproken vergeven is.
In de opening van de film zien we hoe soldaten Isaacs en Matthews die ene locatie in de Irakese woestijn van een afstand in de gaten houden. Het kale en dorre landschap wordt doorkruist door een half-afgebouwde oliepijp. Het is 2007, president Bush heeft de overwinning uitgeroepen, en civiele bouwbedrijven werken aan de wederopbouw van het land. Maar de oorlog is nog lang niet voorbij, bleek op deze bouwplaats, waar een groep ingenieurs vakkundig werd omgebracht.
Isaacs en Matthews moeten het gebied veiligstellen en de oorzaak achterhalen, maar voor ze daar aan toe komen worden ze zelf door een sluipschutter onder vuur genomen. Al snel ligt Matthews voor dood op de grond, en heeft de in zijn knie geschoten Isaacs zich verschanst achter een wankel muurtje. Die losjes gestapelde berg stenen is het enige dat nog tussen hem en een wisse dood in staat. Wanneer de Irakese sluipschutter vervolgens via Isaacs' oortje een gesprek met de soldaat aanknoopt, begint een kat-en-muisspel op de vierkante centimeter.
Als oorlogsfilms kleinschaliger worden, is dat al snel om een politiek punt te maken — een aanklacht tegen die oorlog. Maar ook daarin is The Wall niet echt geïnteresseerd. Politiek sijpelt hooguit op de achtergrond de film in, alleen zichtbaar voor de goede verstaander. Bijvoorbeeld in de ironie van de openingstitels, waarin simpelweg gesteld wordt dat president Bush de overwinning heeft uitgeroepen. Of in het feit dat al deze doden vallen om een olieleiding aan te leggen, en niet omdat ze een school of een ziekenhuis aan het bouwen zijn. En in het besef dat noch de Amerikaanse soldaten, noch de 'terrorist' die hen onder vuur neemt, iets te winnen heeft in deze oorlog.

Knerpende stenen
In de kern doet The Wall in de verte denken aan John Boormans Tweede Wereldoorlogfilm Hell in the Pacific uit 1968. Daarin stranden een Amerikaanse gevechts­piloot en een Japanse marineofficier op een klein atol in de Stille Oceaan. Maar Hell in the Pacific is uiteindelijk humanistisch en optimistisch: om te overleven leren deze soldaten om samen te werken.
In The Wall overheerst daarentegen nihilisme. Want oorlog ís nihilistisch. Dat is wat de film er inwrijft: de nutteloosheid, de doodsangst. Dat doet Liman met een subjectieve cameravoering, vastgeplakt aan de minimale bewegingen van acteur Aaron Taylor-Johnson, die het grootste deel van de film in zijn eentje draagt. Hij doet het nog sterker met het rauwe, rafelige geluidsontwerp van de film. De keuze om geen muziek te gebruiken (nog zoiets dat in Hollywood nooit gebeurt) zet die effecten nog sterker aan. Knerpend langs elkaar schuivende stenen. Knarsende tanden in op elkaar geklemde kaken. Druppels bloed in zand dat al rood doorlopen is. Die details, die ervaring, dat is waar The Wall uiteindelijk om draait.


top
The Wall

Juni 2017 #399

Productie
David Bartis
Regie
Doug Liman
Scenario
Dwain Worrell
Camera
Roman Vasyanov
Montage
Julia Bloch
Art direction
Jeff Mann
Met
Aaron Taylor-Johnson
John Cena
Laith Nakli

Kleur, 90 minuten

Distributie
The Searchers
Te zien
vanaf 8 juni

Ga voor alle bioscopen
en speeltijden naar
MrMovie.nl

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


W

W.
W.E.
WAAR IS HET PAARD VAN SINTERKLAAS?
Waar is Knoester
WAAR STAAT HET HUIS VAN MIJN VRIEND?
WAAROM HEEFT NIEMAND MIJ VERTELD DAT HET ZO ERG ZOU WORDEN IN AFGHANISTAN
Wadjda
WAG THE DOG
The Wailing
Waiting for Giraffes
WAITING FOR SANCHO
WAITING FOR SUPERMAN
WAITING FOR THE CLOUDS
WAITING TO EXHALE
WAITRESS
Wake in Fright
The Wakhan Front (Clément Cogitore over)
WAKING LIFE
WAKING NED
WAKING THE DEAD
Wakker in een boze droom
Wakolda
Waldstille
The Walk
A Walk Among the Tombstones
A WALK IN THE CLOUDS
A Walk in the Woods
Walk of Shame
WALK ON WATER
WALK THE LINE
WALKABOUT
WALKER
Walking Distance
Walking on Sunshine
WALKING TALL
Walking with Dinosaurs
The Wall
The Wall
WALL STREET: MONEY NEVER SLEEPS
WALL-E
WALLACE & GROMIT ARE BACK!
WALLACE & GROMIT: THE CURSE OF THE WERE-RABBIT
WALLAH BE
WALS VOOR DE STORM
Walt Disney Animation Studios Short Films Collection
WALTZ WITH BASHIR
Die Wand
WANDA
Wanderlust
WANTED
HET WAPEN VAN GELDROP
THE WAR
War Dogs
War Horse
War of the Arrows
WAR OF THE BUTTONS
WAR OF THE WORLDS
THE WAR ROOM
WAR, INC.
Warcraft: The Beginning
The Ward
Warm Bodies
WARM WATER UNDER A RED BRIDGE
THE WARRIOR
Warrior
WARRIORS OF VIRTUE
WAS NICHT PASST WIRD PASSEND GEMACHT
The Watch
THE WATCHER
WATCHMEN
Water Children
The Water Diviner
WATER EN VUUR
WATER FOR ELEPHANTS
WATER HORSE
THE WATERBOY
Waterboys
THE WATERDANCE
WATERLAND
WATERWORLD
The Wave
Wavumba
THE WAY BACK
THE WAY I SPENT THE END OF THE WORLD
A WAY OF LIFE
THE WAY THROUGH THE BLEAK WOODS
The Way Way Back
WAYNE'S WORLD 2
THE WAYWARD CLOUD
Wałęsa: Man of Hope
We Are Brothers (IFFR Jang Jin)
We Are the Best!
We Are What We Are
We Are Your Friends
We Bought a Zoo
We Come as Friends
WE DON'T LIVE HERE ANYMORE
WE FEED THE WORLD
We Need to Talk About Kevin
WE OWN THE NIGHT
WE SHALL OVERCOME
WE WERE SOLDIERS
We're the Millers
THE WEATHER MAN
Webcam
THE WEDDING BANQUET
WEDDING CRASHERS
THE WEDDING DATE
WEDDING DAZE
THE WEDDING PLANNER
The Wedding Ringer
THE WEDDING SINGER
De wederopstanding van een klootzak
WEDLOCK
Weekend
A Weekend in Paris (Le week-end)
Een weekje weg
WEEMOED & WILDERNIS
Weemoed & wildernis en Smart Cities Unlimited (Workshop Filmkritiek)
WEERSPIEGELINGEN (OTRAZHENIIE V ZARKALE)
The Weight of Elephants
THE WEIGHT OF WATER
Weiner (Josh Kriegman over)
DAS WEISSE BAND
DER WEISSE WAL (DE WITTE WALVIS)
WELCOME
WELCOME TO COLLINWOOD
WELCOME TO DONGMAKGOL
WELCOME TO SARAJEVO
WELCOME TO THE DOLLHOUSE
WELCOME TO THE JUNGLE
Welcome to the Punch
WELCOME TO THE RILEYS
WELCOME TO WOOP WOOP
DIE WELLE
WELLNESS
Welp
Die Welt
WELT AM DRAHT
WELT SPIEGEL KINO
WENDY AND LUCY
WERCKMEISTER HARMÓNIÁK
DE WERELD VAN SOFIE (SOFIES VERDEN)
WERELD VAN STILSTAND
WES CRAVEN'S NEW NIGHTMARE
WEST OF THE TRACKS
West Side Story
WESTERN
Westworld
De wet van 3
WHALE RIDER
WHAT A GIRL WANTS
WHAT DREAMS MAY COME
WHAT HAPPENS IN VEGAS
WHAT JUST HAPPENED?
WHAT LIES BENEATH
What Maisie Knew
WHAT THE #$*! DO WE KNOW?!
WHAT THE BLEEP — DOWN THE RABBIT HOLE
WHAT TIME IS IT THERE (NI NEIBIAN JIDIAN)
What to Expect when You're Expecting
What We Did On Our Holiday
What We Do In the Shadows
WHAT WOMAN WANT
WHAT'S THE WORST THAT COULD HAPPEN?
What's Your Number?
WHATEVER WORKS
WHEELS OF FORTUNE
WHEN A MAN LOVES A WOMAN
WHEN A STRANGER CALLS
WHEN A WOMAN ASCENDS THE STAIRS
When Marnie Was There
WHEN NIGHT IS FALLING
WHEN THE LEVEES BROKE
WHEN THE LIGHT COMES
WHEN THE ROAD BENDS/GYPSY CARAVAN
WHEN WE WERE KINGS
WHERE ANGELS FEAR NO THREAD
WHERE IN THE WORLD IS OSAMA BIN LADEN
WHERE THE HEART IS
WHERE THE SIDEWALK ENDS
WHERE THE WILD THINGS ARE
Where To Invade Next
While We're Young
WHILE YOU WERE SLEEPING
Whiplash (Leiden International Film Festival)
The Whirlpool
WHISKY
WHISPERING PAGES
WHISPERS IN THE DARK
The Whistleblower
THE WHITE BALLOON
White Bird in a Blizzard
WHITE CHICKS
THE WHITE DIAMOND
WHITE DOG
White God
White House Down
WHITE LIGHTNIN'
WHITE MAN'S BURDEN
THE WHITE MASAI
WHITE MATERIAL
WHITE NOISE
WHITE NOISE 2
WHITE OLEANDER
THE WHITE PLANET
White Shadow
WHITE SQUALL
Whitney: Can I Be Me
WHO AM I
WHO KILLED ATLANTA'S CHILDREN?
WHO THE HELL IS JULIETTE?
THE WHOLE NINE YARDS
Why Him?
WICKED CITY
THE WICKER MAN
WICKIE DE VIKING
Wickie en de schat van de goden
WIDE AWAKE
WIDOW'S PEAK
WILBUR WANTS TO KILL HIMSELF
Wild
WILD BEES
WILD BILL
Wild Bill
Wild Card
WILD HOGS
WILD ROMANCE
WILD SIDE
Wild Tales
WILD THINGS
THE WILD WILD WEST
WILDE
DE WILDE BENDE
DE WILDE BENDE 2
Wilde mossels
WILDGROEI
WILLIAM SHAKESPEARE'S A MIDSUMMER NIGHT'S DREAM
WILLIAM SHAKESPEARE'S HAMLET
WILLIAM SHAKESPEARE'S ROMEO + JULIET
WILLIE EN HET WILDE KONIJN
DE WIM VERSTAPPEN FILMCOLLECTIE
WIMBLEDON
WIN A DATE WITH TAD HAMILTON
Win Win
WIN/WIN
THE WIND IN THE WILLOWS
The Wind Rises
THE WIND THAT SHAKES THE BARLEY
DE WIND ZAL ONS MEENEMEN (BAD MARA KHADAD BORD)
WINDHORSE
WINDKRACHT 10: KOKSIJDE RESCUE
WINDOW TO PARIS
WINDTALKERS
WING COMMANDER
Wings
WINGS OF THE DOVE
WINNEBAGO MAN
Winnetoons — De schat van het Wilde Westen
Winnie
WINNIE THE POOH
THE WINSLOW BOY
WINTER '89
THE WINTER GUEST
Winter Nomads
Winter Sleep
Winter Vacation
WINTER WAR
WINTER'S BONE
Winter's Tale
WINTERSLEEPERS (WINTERSCHLÄFER)
WINTERSTILTE
WINX CLUB & HET GEHEIM VAN HET VERLOREN RIJK
Winx Club: Het magische avontuur
Wiplala
THE WISDOM OF CROCODILES
WIT LICHT
The Witch
WITCH HUNT
WITHIN THE WHIRLWIND
WITHOUT A PADDLE
WITHOUT MY DAUGHTER
WITMAN FIÚK
De witte waan
WITTGENSTEIN
Das Wochenende
HET WOEDEN DER GEHELE WERELD
Woezel & Pip Op zoek naar de Sloddervos!
WOLF
Wolf
A Wolf at the Door
The Wolf of Wall Street
THE WOLFMAN
The Wolfpack
WOLFSBERGEN
WOLKE NEUN (CLOUD 9)
WOLKEN IN MEI (MAYIS SIKINTISI)
The Wolverine
Wolves
The Woman in Black
The Woman in Black 2: Angel of Death
Woman in Gold
WOMAN ON TOP
THE WOMEN
THE WOMEN FROM THE LAKE OF SCENTED SOULS
WOMEN WITHOUT MEN
WONDER BOYS
Wonder Woman
WONDERFUL TOWN
WONDERLAND
WONDERLAND
THE WOODEN MAN'S BRIDE
THE WOODSMAN
The Words
Workers
WORKINGMAN'S DEATH
THE WORLD
WORLD INVASION: BATTLE LOS ANGELES
THE WORLD IS NOT ENOUGH
WORLD TRADE CENTER
World War Z
The World's End
THE WORLD'S FASTEST INDIAN
WOYZECK
WR: MYSTERIES OF THE ORGANISM
Wrath of the Titans
Wreck-It Ralph
THE WRESTLER
WRESTLING ERNEST HEMINGWAY
WRISTCUTTERS: A LOVE STORY
Wrong
DAS WUNDER VON BERN
Wuthering Heights
WWW: WHAT A WONDERFUL WORLD
WYATT EARP