Blade Runner 2049
The Square
Un beau soleil intérieur
The Glass Castle
Kleine ijstijd
De kunst van het mediteren

WEERSPIEGELINGEN (OTRAZHENIIE V ZARKALE)

Rusland, 1992 | Svetlana Proskoerina
Een Russische kunstfilm staat voor het grote publiek gelijk aan een trage en saaie film, zonder duidelijk verhaal en met gekwelde personages die niet veel dialoog hebben. Ook Weerspiegelingen van de Russische cineaste Svetlana Proskoerina voldoet volledig aan dit oppervlakkige clichébeeld. De kleine schare liefhebbers laat zich echter vol overgave onderdompelen in de beeldenpracht en zinderende emotionaliteit van deze veelal tijdloze juweeltjes.

Tijdens het laatste Filmfestival Berlijn beleefde de nieuwe film van Alexander Sokoerov, getiteld Moeder en zoon, zijn wereldpremière. Sokoerov, die geldt als een van de leermeesters van Proskoerina, schokte het publiek door de film te laten eindigen met twee minuten zwart beeld, voorafgaand aan de aftiteling. Hij verklaarde in een interview dat hij hiermee wil bereiken dat toeschouwers iets langer over de betekenis van de film gaan nadenken. Een door hem bewust ingebouwd meditatief moment dus, speciaal bedoeld voor het rusteloze moderne publiek dat zich het liefst laat overladen met korte en inhoudsloze indrukken en diepere en verderdragende gedachten en emoties liever ontloopt.
In Weerspiegelingen vermijdt Svetlana Proskoerina weliswaar dit soort extreme ingrepen, maar de film verraadt op sommige punten toch duidelijk de invloed van haar leermeester. Beide laten zich bijvoorbeeld meer inspireren door de schilderkunst dan door de literatuur, waardoor bijna ieder beeld zijn eigen aantrekkingskracht heeft. Het zijn ook niet de dialogen, maar vooral de kleine nuances in de gezichtsuitdrukkingen van de acteurs die ons iets vertellen over hun motieven en frustaties. Ook de subtiel uitgewerkte onderlinge confrontaties tussen de personages zijn van een grote zeggingskracht en spreken voor zichzelf.

Identiteitscrisis
Terwijl hij in zijn carrière als acteur de top heeft bereikt, bevindt het persoonlijke leven van Viktor — een rol van Prokoerina's echtgenoot Viktor Proskoerin — zich in een diep dal. Aan de hand van zijn relaties met verschillende vrouwen wordt deze identiteitscrisis genadeloos blootgelegd. Zo gaat hij aan het begin van de film met een jonge bewonderaarster mee naar huis en bedrijft hij met haar de liefde. Omdat de moeder van het meisje aan de deur van de slaapkamer staat te luisteren, wordt de leegheid en absurditeit van dit contact scherp voelbaar. Wanneer Viktor na deze escapade thuiskomt reageert zijn vrouw nauwelijks op zijn begroeting. Beide weten dat het huwelijk is vastgelopen, maar de kracht van de gewoonte om bij elkaar te blijven is groter dan de behoefte aan en de durf tot veranderingen.
Zijn onbeantwoorde liefde voor een kunstenares is de derde 'weerspiegeling' van Viktors gemoedstoestand. Zij wijst hem niet alleen af omdat ze twijfelt aan de oprechtheid van zijn gevoelens, maar ook door haar eigen angst voor het leven. Op en neer golvend tussen de liefdes van deze drie vrouwen zakt Viktor eigenlijk steeds verder weg in de poel van zijn eigen onvermogen en twijfels. Met het openslaan van twee grote ramen aan het einde van de film en het licht dat daardoor naar buiten schijnt, geeft Proskoerina echter toch nog de suggestie van een open einde.

Diffuse contouren
Zonder dat de coherentie verloren gaat is Weerspiegelingen toch vooral een film die uit afgeronde en vrijwel op zichzelf staande scènes is opgebouwd. Een prachtig voorbeeld hiervan is de ontmoeting in het restaurant waar Viktor in het gezelschap van zijn jeugdige vriend, per toeval zijn eigen vrouw met een vriend/minnaar ontmoet. De beide vrouwen tarten hun begeleiders omdat ze hen, in deze pijnlijke situatie, niet meer ten dans durven te vragen. Als tegenreactie vraagt Viktor daarentegen een bejaarde dame ten dans. Het is, in de uitzichtloze situatie waarin hij zich bevindt, weliswaar een zwak teken van verzet, maar het versterkt in feite alleen maar zijn eigen hulpeloosheid. "Waarom heeft u mij ten dans gevraagd?", vraagt de oudere vrouw. "Niet ik, maar de muziek, heeft daarom gevraagd", antwoord Viktor. Het gevoel dat hij zijn eigen leven niet meer in de hand heeft komt in dat antwoord op ontnuchterende wijze tot uitdrukking.
Met de talloze opnames van letterlijke weerspiegelingen van gezichten en gestaltes in de ramen van auto's en gebouwen heeft Proskoerina het isolement van Viktor filmisch vastgelegd. Het zijn met opzet niet de harde en realistische beelden van spiegels, maar de vage en diffuse contouren van beelden in het glas. Er wordt naar elkaar gekeken en geloerd, zonder dat men zich er altijd van bewust is of de behoefte heeft om een blik te beantwoorden. Zoals vaker in dit soort Russische films is niet het verhalende element, maar de psychologische ontrafeling van de personages de drijvende kracht. Wie het geduld en de rust kan opbrengen om zich door de beelden te laten verleiden tot een introspectieve afdaling, loopt nog uren na afloop te mijmeren.

François Stienen



top
WEERSPIEGELINGEN (OTRAZHENIIE V ZARKALE)

Maart 1997 #176

Produktie
Lenfilm Studios
Regie
Svetlana Proskoerina
Scenario
Andrey Chernykh
Camera
Dmitry Mass
Geluid
Vladimir Persov
Montage
Leda Semionova
Muziek
Vyacheslav Gaivaronsky
Met
Viktor Proskoerin
Vladimir Ilyin
Natalia Pavlova
Evguenia Dobrvolskaia
Inna Pivars

Kleur, 78 minuten

Distributie
NFM/IAF
Te zien
vanaf 6 maart

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


W

W.
W.E.
WAAR IS HET PAARD VAN SINTERKLAAS?
Waar is Knoester
WAAR STAAT HET HUIS VAN MIJN VRIEND?
WAAROM HEEFT NIEMAND MIJ VERTELD DAT HET ZO ERG ZOU WORDEN IN AFGHANISTAN
Wadjda
WAG THE DOG
The Wailing
Waiting for Giraffes
WAITING FOR SANCHO
WAITING FOR SUPERMAN
WAITING FOR THE CLOUDS
WAITING TO EXHALE
WAITRESS
Wake in Fright
Wakefield
The Wakhan Front (Clément Cogitore over)
WAKING LIFE
WAKING NED
WAKING THE DEAD
Wakker in een boze droom
Wakolda
Waldstille
The Walk
A Walk Among the Tombstones
A WALK IN THE CLOUDS
A Walk in the Woods
Walk of Shame
WALK ON WATER
WALK THE LINE
Walk with Me
WALKABOUT
WALKER
Walking Distance
Walking on Sunshine
WALKING TALL
Walking with Dinosaurs
The Wall
WALL STREET: MONEY NEVER SLEEPS
WALL-E
WALLACE & GROMIT ARE BACK!
WALLACE & GROMIT: THE CURSE OF THE WERE-RABBIT
WALLAH BE
WALS VOOR DE STORM
Walt Disney Animation Studios Short Films Collection
WALTZ WITH BASHIR
Die Wand
WANDA
Wanderlust
WANTED
HET WAPEN VAN GELDROP
THE WAR
War Dogs
War for the Planet of the Apes
War Horse
War of the Arrows
WAR OF THE BUTTONS
WAR OF THE WORLDS
THE WAR ROOM
WAR, INC.
Warcraft: The Beginning
The Ward
Warm Bodies
WARM WATER UNDER A RED BRIDGE
THE WARRIOR
Warrior
WARRIORS OF VIRTUE
WAS NICHT PASST WIRD PASSEND GEMACHT
The Watch
THE WATCHER
WATCHMEN
Water Children
The Water Diviner
WATER EN VUUR
WATER FOR ELEPHANTS
WATER HORSE
THE WATERBOY
Waterboys
THE WATERDANCE
WATERLAND
WATERWORLD
The Wave
Wavumba
THE WAY BACK
THE WAY I SPENT THE END OF THE WORLD
A WAY OF LIFE
THE WAY THROUGH THE BLEAK WOODS
The Way Way Back
WAYNE'S WORLD 2
THE WAYWARD CLOUD
Wałęsa: Man of Hope
We Are Brothers (IFFR Jang Jin)
We Are the Best!
We Are What We Are
We are X
We Are Your Friends
We Bought a Zoo
We Come as Friends
WE DON'T LIVE HERE ANYMORE
WE FEED THE WORLD
We Margiela
We Need to Talk About Kevin
WE OWN THE NIGHT
WE SHALL OVERCOME
WE WERE SOLDIERS
We're the Millers
THE WEATHER MAN
Webcam
THE WEDDING BANQUET
WEDDING CRASHERS
THE WEDDING DATE
WEDDING DAZE
THE WEDDING PLANNER
The Wedding Ringer
THE WEDDING SINGER
De wederopstanding van een klootzak
WEDLOCK
Weekend
A Weekend in Paris (Le week-end)
Een weekje weg
WEEMOED & WILDERNIS
Weemoed & wildernis en Smart Cities Unlimited (Workshop Filmkritiek)
WEERSPIEGELINGEN (OTRAZHENIIE V ZARKALE)
Weg van jou
The Weight of Elephants
THE WEIGHT OF WATER
Weiner (Josh Kriegman over)
DAS WEISSE BAND
DER WEISSE WAL (DE WITTE WALVIS)
WELCOME
WELCOME TO COLLINWOOD
WELCOME TO DONGMAKGOL
WELCOME TO SARAJEVO
WELCOME TO THE DOLLHOUSE
WELCOME TO THE JUNGLE
Welcome to the Punch
WELCOME TO THE RILEYS
WELCOME TO WOOP WOOP
DIE WELLE
WELLNESS
Welp
Die Welt
WELT AM DRAHT
WELT SPIEGEL KINO
WENDY AND LUCY
WERCKMEISTER HARMÓNIÁK
DE WERELD VAN SOFIE (SOFIES VERDEN)
WERELD VAN STILSTAND
WES CRAVEN'S NEW NIGHTMARE
WEST OF THE TRACKS
West Side Story
WESTERN
Westworld
De wet van 3
WHALE RIDER
WHAT A GIRL WANTS
WHAT DREAMS MAY COME
What Happened To Monday
WHAT HAPPENS IN VEGAS
WHAT JUST HAPPENED?
WHAT LIES BENEATH
What Maisie Knew
WHAT THE #$*! DO WE KNOW?!
WHAT THE BLEEP — DOWN THE RABBIT HOLE
WHAT TIME IS IT THERE (NI NEIBIAN JIDIAN)
What to Expect when You're Expecting
What We Did On Our Holiday
What We Do In the Shadows
WHAT WOMAN WANT
WHAT'S THE WORST THAT COULD HAPPEN?
What's Your Number?
WHATEVER WORKS
WHEELS OF FORTUNE
WHEN A MAN LOVES A WOMAN
WHEN A STRANGER CALLS
WHEN A WOMAN ASCENDS THE STAIRS
When Marnie Was There
WHEN NIGHT IS FALLING
WHEN THE LEVEES BROKE
WHEN THE LIGHT COMES
WHEN THE ROAD BENDS/GYPSY CARAVAN
WHEN WE WERE KINGS
WHERE ANGELS FEAR NO THREAD
WHERE IN THE WORLD IS OSAMA BIN LADEN
WHERE THE HEART IS
WHERE THE SIDEWALK ENDS
WHERE THE WILD THINGS ARE
Where To Invade Next
While We're Young
WHILE YOU WERE SLEEPING
Whiplash (Leiden International Film Festival)
The Whirlpool
WHISKY
WHISPERING PAGES
WHISPERS IN THE DARK
The Whistleblower
THE WHITE BALLOON
White Bird in a Blizzard
WHITE CHICKS
THE WHITE DIAMOND
WHITE DOG
White God
White House Down
WHITE LIGHTNIN'
WHITE MAN'S BURDEN
THE WHITE MASAI
WHITE MATERIAL
WHITE NOISE
WHITE NOISE 2
WHITE OLEANDER
THE WHITE PLANET
White Shadow
WHITE SQUALL
White Sun (Deepak Rauniyar over)
Whitney: Can I Be Me
WHO AM I
WHO KILLED ATLANTA'S CHILDREN?
WHO THE HELL IS JULIETTE?
THE WHOLE NINE YARDS
Why Him?
WICKED CITY
THE WICKER MAN
WICKIE DE VIKING
Wickie en de schat van de goden
WIDE AWAKE
WIDOW'S PEAK
WILBUR WANTS TO KILL HIMSELF
Wild
WILD BEES
Wild Bill (Dexter Fletcher)
WILD BILL (Walter Hill)
Wild Card
WILD HOGS
WILD ROMANCE
WILD SIDE
Wild Tales
WILD THINGS
THE WILD WILD WEST
WILDE
DE WILDE BENDE
DE WILDE BENDE 2
Wilde mossels
WILDGROEI
WILLIAM SHAKESPEARE'S A MIDSUMMER NIGHT'S DREAM
WILLIAM SHAKESPEARE'S HAMLET
WILLIAM SHAKESPEARE'S ROMEO + JULIET
WILLIE EN HET WILDE KONIJN
DE WIM VERSTAPPEN FILMCOLLECTIE
WIMBLEDON
WIN A DATE WITH TAD HAMILTON
Win Win
WIN/WIN
THE WIND IN THE WILLOWS
The Wind Rises
Wind River
THE WIND THAT SHAKES THE BARLEY
DE WIND ZAL ONS MEENEMEN (BAD MARA KHADAD BORD)
WINDHORSE
WINDKRACHT 10: KOKSIJDE RESCUE
WINDOW TO PARIS
WINDTALKERS
WING COMMANDER
Wings
WINGS OF THE DOVE
WINNEBAGO MAN
Winnetoons — De schat van het Wilde Westen
Winnie
WINNIE THE POOH
THE WINSLOW BOY
WINTER '89
THE WINTER GUEST
Winter Nomads
Winter Sleep
Winter Vacation
WINTER WAR
WINTER'S BONE
Winter's Tale
WINTERSLEEPERS (WINTERSCHLÄFER)
WINTERSTILTE
WINX CLUB & HET GEHEIM VAN HET VERLOREN RIJK
Winx Club: Het magische avontuur
Wiplala
THE WISDOM OF CROCODILES
Wish Upon
WIT LICHT
The Witch
WITCH HUNT
WITHIN THE WHIRLWIND
WITHOUT A PADDLE
WITHOUT MY DAUGHTER
WITMAN FIÚK
De witte waan
WITTGENSTEIN
Das Wochenende
HET WOEDEN DER GEHELE WERELD
Woezel & Pip Op zoek naar de Sloddervos!
Wolf (Jim Taihuttu)
WOLF (Mike Nichols)
Wolf and Sheep (Shahrbanoo Sadat over)
A Wolf at the Door
The Wolf of Wall Street
THE WOLFMAN
The Wolfpack
WOLFSBERGEN
WOLKE NEUN (CLOUD 9)
WOLKEN IN MEI (MAYIS SIKINTISI)
The Wolverine
Wolves
The Woman in Black
The Woman in Black 2: Angel of Death
Woman in Gold
WOMAN ON TOP
THE WOMEN
THE WOMEN FROM THE LAKE OF SCENTED SOULS
WOMEN WITHOUT MEN
WONDER BOYS
Wonder Woman
WONDERFUL TOWN
WONDERLAND (James Cox)
WONDERLAND (Michael Winterbottom)
THE WOODEN MAN'S BRIDE
THE WOODSMAN
The Words
Workers
WORKINGMAN'S DEATH
THE WORLD
WORLD INVASION: BATTLE LOS ANGELES
THE WORLD IS NOT ENOUGH
WORLD TRADE CENTER
World War Z
The World's End
THE WORLD'S FASTEST INDIAN
WOYZECK
WR: MYSTERIES OF THE ORGANISM
Wrath of the Titans
Wreck-It Ralph
THE WRESTLER
WRESTLING ERNEST HEMINGWAY
WRISTCUTTERS: A LOVE STORY
Wrong
DAS WUNDER VON BERN
Wuthering Heights
WWW: WHAT A WONDERFUL WORLD
WYATT EARP