WERELD VAN STILSTAND

Fedja van Huêt speelt in Wereld van stilstand een getroebleerde journalist, die een groot complot ontdekt en verstrikt raakt in zijn eigen paranoia. Bijzonder aan deze kafkaëske kortfilm is dat zij praktisch alleen bestaat uit stilstaande beelden.

Het lijkt nogal omslachtig om een film te maken die alleen maar uit foto's bestaat. Je negeert immers een van de belangrijkste eigenschappen van het medium, namelijk dat de beelden kunnen bewegen. Misschien kun je dan überhaupt niet van een film spreken, maar slechts van een veredelde diavoorstelling. Toch bestaan er wel zulke 'films'. La jetée van Chris Marker is het bekendste voorbeeld, en nu heeft Elbert van Strien volgens hetzelfde procédé Wereld van stilstand gemaakt. Net als in La jetée is overigens één cruciale scène geen stilstaand plaatje, maar juist een bewegend beeld. Daarmee is ook de vraag beantwoord waarom de makers er niet voor gekozen hebben om een fotoroman te maken.
De opeenvolging van zwartwitfoto's in de film verbeeldt het gevoel van de hoofdpersoon: journalist Fedja van Huêt ervaart dat zijn leven tot stilstand is gekomen. Hij wordt in zijn carrière voorbijgestreefd door zijn middelmatige studievriend, hij heeft het contact met zijn vriendin verloren en spoort ook niet meer op zijn werk. Door een merkwaardig briefje in zijn postvak komt hij een groot complot op het spoor, dat schimmig blijft, maar de journalist in kafkaëske situaties brengt. Gaandeweg raakt hij steeds verder verstrikt in zijn eigen paranoia, maar ontsnapt daar uiteindelijk ook weer uit.

Kantoorflats
Het scenario van Elbert van Strien en Paulo van Vliet mag dan iets te hoogdravend zijn, maar de zwart-wit fotografie van de film (door Guido van Gennep) is verbluffend mooi. De fotogenieke Fedja van Huêt, die prachtig getergd voor zich uit kan kijken, is het dramatische middelpunt van de dreigende architectonische plekken die de makers hebben uitgekozen. Net als in de films van Michelangelo Antonioni zijn de interieurs en gebouwen in Wereld van stilstand kunstmatige landschappen waar de personages zich verlaten in voelen. De Brusselse kantoorflats waar Van Strien en Van Gennep de meeste buitenscènes hebben opgenomen, hebben precies de juiste anonimiteit en onherbergzaamheid.
De kalme, maar dwingende vertelstem van Fedja van Huêt loodst de kijker intussen door de getroebleerde krochten van de ziel. Hoewel zijn achterdochtige wanen moeilijk te begrijpen zijn, doet hij je geloven dat de wereld werkelijk zo verwrongen in elkaar zit.
Elbert van Strien was een van de oprichters van de Fantasten, die pleitte voor meer fantasie in de Nederlandse film. Hij regisseerde eerder de kortfilm De marionettenwereld, waarvoor hij een Gouden Kalf won, en Verboden ogen. Terecht wordt zijn nieuwste film Wereld van stilstand samen met Valse wals van Mark de Cloe in één programma vertoond. Allebei zijn het films van getalenteerde Nederlandse makers voor wie de vorm minstens zo belangrijk is als de inhoud.

Pieter Bots