Kedi (Ceyda Torun over)
Aquarius
The Beguiled
Una mujer fantástica
Jaap van Heusden over In Blue
Verstoorde verhoudingen Filmploeg veroorzaakt tweespalt

WOLKEN IN MEI (MAYIS SIKINTISI)

Turkije, 1999 | Nuri Bilge Ceylan
In de aimabele Turkse film Wolken in mei zaait een progressieve filmploeg onrust binnen een boerengemeenschap, waar iedereen langs elkaar heen lijkt te leven. Waar is het leven beter, in de moderne grote stad of op het platteland?

Net als in Alejandro Agresti's Door de wind gejaagd worden in Nuri Bilge Ceylans Wolken in mei leden van een gesloten, nagenoeg autarkische plattelandsgemeenschap overvallen door filmmakers. In Agresti's nostalgisch-absurdistische manifest wordt het celluloid vertegenwoordigd door de wat verlopen filmheld Jean Rochefort, in Ceylans beeldende egodocument vormt de jonge regisseur Muzaffer (Ozdemir) de exponent van het witte doek. Beide mannen dringen met het moderne medium een relatief archaïsche wereld binnen die nog nauwelijks klaar lijkt te zijn voor de impact die het fenomeen 'film' op de levens van de dorpsgenoten kan hebben.
Waar de bioscoop in Agresti's film de Patagonische boerengemeenschap echter nog kon verbinden, veroorzaakt de filmploeg die in Wolken in mei het kleine Anatolische dorpje opschrikt voornamelijk tweespalt. Net als in de stukken van Anton Tsjechov — aan wie regisseur Ceylan zijn film heeft opgedragen — vervreemden de mensen van elkaar. De conservatievere oude generatie en hun aan de moderne tijd aangepaste loten leven in het antieke decor onbewust langs elkaar heen.
Een goed voorbeeld daarvan is de scène waarin filmer Muzaffer een oude oom van hem een screentest afneemt. De jonge regisseur wil een productie schieten in zijn oude geboortestreek en heeft een hoofdrol aan zijn eigen familieleden toebedeeld. Ook al tonen deze over het algemeen weinig animo voor het project, toch laat de enthousiaste jongeling hen allen bij wijze van screentest enige voorgeschreven teksten declameren. De bejaarde oom wil in plaats van de gedicteerde monoloog reciteren veel liever verhalen vertellen over zijn recent overleden vrouw die hij zo intens mist. Zijn neef repliceert het sensibele betoog met een nauwelijks onderdrukte geeuw.

Klaagzang
Een ander moment dat aan de gesprekken in Harold Pinters 'Verjaardagsfeest' lijkt te refereren, is de sequentie tussen Emin, de vader van de regisseur (overtuigend gespeeld door de vader van Ceylan zelf), en de jonge lokale kleermaker. Tijdens een bezoek aan de ambachtsman doet de senior, die wordt gekweld door de depressies die de Turkse wolken in mei met zich meebrengen, hardgrondig zijn beklag over de overheid, die een stuk bos dat hij al jaren verzorgt wil gaan kappen. De tailleur heeft geen enkele boodschap aan de klaagzang van Emin en kwebbelt lustig door over een lastige klant die hij zojuist te woord heeft moeten staan.
Wolken in mei is de tweede lange film van de 41-jarige Turkse scenarist-cameraman-regisseur Ceylan. Net als in zijn debuut Kasaba (De stad) ligt ook over zijn opvolger, mede door het gebruik van louter vrienden en familie als acteurs en zijn geboortestreek als filmlocatie, een niet te negeren autobiografisch zweem. Zijn ego-representant in de film is de al genoemde Muzaffer, een regisseur die door zijn afkomst uit de zeker voor de dorpelingen verre, grote stad Istanbul al het nieuwe en vooruitstrevende vertegenwoordigt. Vooral de oudere leden van zijn familie zien het hele nut van Muzaffers filmproject niet in. Jonge neef Saffet daarentegen hoopt met zijn rol in het project een succesvolle toekomst in de grote stad te kunnen waarborgen. De wat schlemielige fabrieksarbeider is tot twee keer toe gezakt voor zijn universitaire toelatingsexamen en ziet het schrikbeeld om de rest van zijn leven in het landelijke gehucht te blijven plakken steeds meer bewaarheid worden.

Klein raampje
Voordat Ceylan zijn karakters enige ontwikkeling gunt, moet de kijker zich eerst een uur lang door slepende, esthetische shots van het dorp, zijn bewoners en hun dagelijkse besognes heen worstelen. De term 'worstelen' klinkt wellicht in deze wat oneerbiedig, want liefhebbers van Turkse plattelandspanorama's zullen hun ogen uitkijken bij de ronduit schilderachtige beelden die de regisseur hen gedurende de eerste helft van de film voorschotelt en die qua sfeer Karim Traïdia's De Poolse bruid in herinnering roepen.
Toch beginnen de plaatjes pas echt te leven wanneer Ceylan het zijn personages gunt uit hun ban van alledaagsheid te breken. Halverwege de film dient de voltallige filmploeg van Muzaffer zich daadwerkelijk in het gehucht aan om de dorpelingen in al hun aimabele naïviteit vast te leggen. Hoe poëtisch de plaatjes die de regisseur schiet echter ook worden, de mooiste gebeurtenissen vinden toch plaats buiten het bereik van de camera. Alle familieleden komen weer wat nader tot elkaar en de kleine dorpsgemeenschap blijkt, net als in Agresti's Door de wind gejaagd, toch te prefereren boven de vermaledijde moderne grote stad. In een nachtelijk gesprek tussen Muzaffer en zijn neef Saffet raadt de stedeling de dorpeling dan ook ernstig af naar het door hem zo geïdealiseerde Istanbul te verkassen.
"Je hoeft er minder te werken en krijgt meer geld", denkt Saffer. "Maar heb je enig idee wat het leven daar kost?" repliceert zijn ervaren neef. "In Istanbul kan je door het kleine raampje in de wc niet eens zien welk seizoen het is. Zoals het klokje thuis tikt, tikt het nergens." Een hoopgevende moraal, die onvoorwaardelijk wordt ondersteund door het ontroerende laatste shot: een oogverblindend mooie zonsopgang die de donkere wolken in mei van de oude Emin weer volledig doet verdrijven.

Robbert Blokland



top
WOLKEN IN MEI (MAYIS SIKINTISI)

November 2000 #216

Productie, regie, scenario en camera
Nuri Bilge Ceylan
Montage
Ayan Ergusel
Nuri Bilge Ceylan
Muziek
Ali Kayaci
Met
Muzaffer Özdemir
Emin Ceylan
Fatma Ceylan
Emin Toprak
Sadik Incesu
Muhammed Zimbaoglu

Kleur, 130 minuten

Distributie
Contact Film Cinematheek
Te zien
vanaf 9 november

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


W

W.
W.E.
WAAR IS HET PAARD VAN SINTERKLAAS?
Waar is Knoester
WAAR STAAT HET HUIS VAN MIJN VRIEND?
WAAROM HEEFT NIEMAND MIJ VERTELD DAT HET ZO ERG ZOU WORDEN IN AFGHANISTAN
Wadjda
WAG THE DOG
The Wailing
Waiting for Giraffes
WAITING FOR SANCHO
WAITING FOR SUPERMAN
WAITING FOR THE CLOUDS
WAITING TO EXHALE
WAITRESS
Wake in Fright
Wakefield
The Wakhan Front (Clément Cogitore over)
WAKING LIFE
WAKING NED
WAKING THE DEAD
Wakker in een boze droom
Wakolda
Waldstille
The Walk
A Walk Among the Tombstones
A WALK IN THE CLOUDS
A Walk in the Woods
Walk of Shame
WALK ON WATER
WALK THE LINE
WALKABOUT
WALKER
Walking Distance
Walking on Sunshine
WALKING TALL
Walking with Dinosaurs
The Wall
The Wall
WALL STREET: MONEY NEVER SLEEPS
WALL-E
WALLACE & GROMIT ARE BACK!
WALLACE & GROMIT: THE CURSE OF THE WERE-RABBIT
WALLAH BE
WALS VOOR DE STORM
Walt Disney Animation Studios Short Films Collection
WALTZ WITH BASHIR
Die Wand
WANDA
Wanderlust
WANTED
HET WAPEN VAN GELDROP
THE WAR
War Dogs
War for the Planet of the Apes
War Horse
War of the Arrows
WAR OF THE BUTTONS
WAR OF THE WORLDS
THE WAR ROOM
WAR, INC.
Warcraft: The Beginning
The Ward
Warm Bodies
WARM WATER UNDER A RED BRIDGE
THE WARRIOR
Warrior
WARRIORS OF VIRTUE
WAS NICHT PASST WIRD PASSEND GEMACHT
The Watch
THE WATCHER
WATCHMEN
Water Children
The Water Diviner
WATER EN VUUR
WATER FOR ELEPHANTS
WATER HORSE
THE WATERBOY
Waterboys
THE WATERDANCE
WATERLAND
WATERWORLD
The Wave
Wavumba
THE WAY BACK
THE WAY I SPENT THE END OF THE WORLD
A WAY OF LIFE
THE WAY THROUGH THE BLEAK WOODS
The Way Way Back
WAYNE'S WORLD 2
THE WAYWARD CLOUD
Wałęsa: Man of Hope
We Are Brothers (IFFR Jang Jin)
We Are the Best!
We Are What We Are
We Are Your Friends
We Bought a Zoo
We Come as Friends
WE DON'T LIVE HERE ANYMORE
WE FEED THE WORLD
We Need to Talk About Kevin
WE OWN THE NIGHT
WE SHALL OVERCOME
WE WERE SOLDIERS
We're the Millers
THE WEATHER MAN
Webcam
THE WEDDING BANQUET
WEDDING CRASHERS
THE WEDDING DATE
WEDDING DAZE
THE WEDDING PLANNER
The Wedding Ringer
THE WEDDING SINGER
De wederopstanding van een klootzak
WEDLOCK
Weekend
A Weekend in Paris (Le week-end)
Een weekje weg
WEEMOED & WILDERNIS
Weemoed & wildernis en Smart Cities Unlimited (Workshop Filmkritiek)
WEERSPIEGELINGEN (OTRAZHENIIE V ZARKALE)
The Weight of Elephants
THE WEIGHT OF WATER
Weiner (Josh Kriegman over)
DAS WEISSE BAND
DER WEISSE WAL (DE WITTE WALVIS)
WELCOME
WELCOME TO COLLINWOOD
WELCOME TO DONGMAKGOL
WELCOME TO SARAJEVO
WELCOME TO THE DOLLHOUSE
WELCOME TO THE JUNGLE
Welcome to the Punch
WELCOME TO THE RILEYS
WELCOME TO WOOP WOOP
DIE WELLE
WELLNESS
Welp
Die Welt
WELT AM DRAHT
WELT SPIEGEL KINO
WENDY AND LUCY
WERCKMEISTER HARMÓNIÁK
DE WERELD VAN SOFIE (SOFIES VERDEN)
WERELD VAN STILSTAND
WES CRAVEN'S NEW NIGHTMARE
WEST OF THE TRACKS
West Side Story
WESTERN
Westworld
De wet van 3
WHALE RIDER
WHAT A GIRL WANTS
WHAT DREAMS MAY COME
WHAT HAPPENS IN VEGAS
WHAT JUST HAPPENED?
WHAT LIES BENEATH
What Maisie Knew
WHAT THE #$*! DO WE KNOW?!
WHAT THE BLEEP — DOWN THE RABBIT HOLE
WHAT TIME IS IT THERE (NI NEIBIAN JIDIAN)
What to Expect when You're Expecting
What We Did On Our Holiday
What We Do In the Shadows
WHAT WOMAN WANT
WHAT'S THE WORST THAT COULD HAPPEN?
What's Your Number?
WHATEVER WORKS
WHEELS OF FORTUNE
WHEN A MAN LOVES A WOMAN
WHEN A STRANGER CALLS
WHEN A WOMAN ASCENDS THE STAIRS
When Marnie Was There
WHEN NIGHT IS FALLING
WHEN THE LEVEES BROKE
WHEN THE LIGHT COMES
WHEN THE ROAD BENDS/GYPSY CARAVAN
WHEN WE WERE KINGS
WHERE ANGELS FEAR NO THREAD
WHERE IN THE WORLD IS OSAMA BIN LADEN
WHERE THE HEART IS
WHERE THE SIDEWALK ENDS
WHERE THE WILD THINGS ARE
Where To Invade Next
While We're Young
WHILE YOU WERE SLEEPING
Whiplash (Leiden International Film Festival)
The Whirlpool
WHISKY
WHISPERING PAGES
WHISPERS IN THE DARK
The Whistleblower
THE WHITE BALLOON
White Bird in a Blizzard
WHITE CHICKS
THE WHITE DIAMOND
WHITE DOG
White God
White House Down
WHITE LIGHTNIN'
WHITE MAN'S BURDEN
THE WHITE MASAI
WHITE MATERIAL
WHITE NOISE
WHITE NOISE 2
WHITE OLEANDER
THE WHITE PLANET
White Shadow
WHITE SQUALL
Whitney: Can I Be Me
WHO AM I
WHO KILLED ATLANTA'S CHILDREN?
WHO THE HELL IS JULIETTE?
THE WHOLE NINE YARDS
Why Him?
WICKED CITY
THE WICKER MAN
WICKIE DE VIKING
Wickie en de schat van de goden
WIDE AWAKE
WIDOW'S PEAK
WILBUR WANTS TO KILL HIMSELF
Wild
WILD BEES
WILD BILL
Wild Bill
Wild Card
WILD HOGS
WILD ROMANCE
WILD SIDE
Wild Tales
WILD THINGS
THE WILD WILD WEST
WILDE
DE WILDE BENDE
DE WILDE BENDE 2
Wilde mossels
WILDGROEI
WILLIAM SHAKESPEARE'S A MIDSUMMER NIGHT'S DREAM
WILLIAM SHAKESPEARE'S HAMLET
WILLIAM SHAKESPEARE'S ROMEO + JULIET
WILLIE EN HET WILDE KONIJN
DE WIM VERSTAPPEN FILMCOLLECTIE
WIMBLEDON
WIN A DATE WITH TAD HAMILTON
Win Win
WIN/WIN
THE WIND IN THE WILLOWS
The Wind Rises
Wind River
THE WIND THAT SHAKES THE BARLEY
DE WIND ZAL ONS MEENEMEN (BAD MARA KHADAD BORD)
WINDHORSE
WINDKRACHT 10: KOKSIJDE RESCUE
WINDOW TO PARIS
WINDTALKERS
WING COMMANDER
Wings
WINGS OF THE DOVE
WINNEBAGO MAN
Winnetoons — De schat van het Wilde Westen
Winnie
WINNIE THE POOH
THE WINSLOW BOY
WINTER '89
THE WINTER GUEST
Winter Nomads
Winter Sleep
Winter Vacation
WINTER WAR
WINTER'S BONE
Winter's Tale
WINTERSLEEPERS (WINTERSCHLÄFER)
WINTERSTILTE
WINX CLUB & HET GEHEIM VAN HET VERLOREN RIJK
Winx Club: Het magische avontuur
Wiplala
THE WISDOM OF CROCODILES
Wish Upon
WIT LICHT
The Witch
WITCH HUNT
WITHIN THE WHIRLWIND
WITHOUT A PADDLE
WITHOUT MY DAUGHTER
WITMAN FIÚK
De witte waan
WITTGENSTEIN
Das Wochenende
HET WOEDEN DER GEHELE WERELD
Woezel & Pip Op zoek naar de Sloddervos!
WOLF
Wolf
Wolf and Sheep (Shahrbanoo Sadat over)
A Wolf at the Door
The Wolf of Wall Street
THE WOLFMAN
The Wolfpack
WOLFSBERGEN
WOLKE NEUN (CLOUD 9)
WOLKEN IN MEI (MAYIS SIKINTISI)
The Wolverine
Wolves
The Woman in Black
The Woman in Black 2: Angel of Death
Woman in Gold
WOMAN ON TOP
THE WOMEN
THE WOMEN FROM THE LAKE OF SCENTED SOULS
WOMEN WITHOUT MEN
WONDER BOYS
Wonder Woman
WONDERFUL TOWN
WONDERLAND
WONDERLAND
THE WOODEN MAN'S BRIDE
THE WOODSMAN
The Words
Workers
WORKINGMAN'S DEATH
THE WORLD
WORLD INVASION: BATTLE LOS ANGELES
THE WORLD IS NOT ENOUGH
WORLD TRADE CENTER
World War Z
The World's End
THE WORLD'S FASTEST INDIAN
WOYZECK
WR: MYSTERIES OF THE ORGANISM
Wrath of the Titans
Wreck-It Ralph
THE WRESTLER
WRESTLING ERNEST HEMINGWAY
WRISTCUTTERS: A LOVE STORY
Wrong
DAS WUNDER VON BERN
Wuthering Heights
WWW: WHAT A WONDERFUL WORLD
WYATT EARP