The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Kevin Bacon in The woodsman Niet aan de schandpaal

THE WOODSMAN

Verenigde Staten, 2004 | Nicole Kassell
The woodsman is de eerste film die een pedofiel menselijk en met geduld voor de camera neerzet. Een prachtig debuut, met Kevin Bacon in de hoofdrol. Hoe brachten andere films pedofielen in beeld?

Een jong meisje zit op een bankje in het park. Naast haar zit Walter, net vrij na twaalf jaar gevangenisstraf wegens kindermisbruik. Hij vraagt of ze op zijn schoot komt zitten. Ze twijfelt.
The woodsman is de debuutfilm van de Amerikaanse Nicole Kassell. Haar eerste lange speelfilm is een gewaagd portret van een veroordeelde pedofiel die na zijn gevangenisstraf probeert zijn leven weer op te pakken. Gewaagd van Kassell en zeker ook van Kevin Bacon die als Walter zijn beste acteerwerk ooit neerzet. Gewaagd, omdat de publieke opinie niet bekend staat om haar afgewogen oordelen over pedofielen, iets dat ook in de film te zien is. De keuze voor een rol als pedofiel is een soort Russische roulette. Na de coming out van Dutroux c.s. is het veiliger om Adolf Hitler als een ingetogen tobber neer te zetten dan te proberen een mens te maken van een pedofiel.
Kassell en Bacon hebben de nodige discussies gehad over het script, dat een bewerking is van het gelijknamige toneelstuk van Steven Fechter. Vooral over de genoemde sleutelscène op het parkbankje. Bacon wilde de dialoog grotendeels schrappen, Kassell vocht voor de passage en hield uiteindelijk een paar zinnen over.
Het resultaat is een film die Walter niet afschildert als een kwaadaardig monster maar ook niet om medelijden vraagt. Walter ontkent zijn neigingen niet en hij weet dat de kans op recidive bij veroordeelde pedofielen aanwezig is. Maar hij probeert zich in te houden. Ook de rechercheur die te pas en te onpas binnenvalt, een beetje in de gootsteen spuugt en intimidatie afwisselt met voorzichtig vertrouwen, hoopt dat Walter zich inhoudt.

Honkbalcoach
Kassell is niet de enige die kindermisbruik voor de camera brengt. Todd Solondz voert in het nog te verschijnen Palindromes de twaalfjarige Aviva op die koste wat kost zwanger wil worden en vervolgens een gedwongen abortus moet ondergaan. Hij was er al eerder mee bezig in Happiness. Psychiater Bill legt daarin een ongezonde interesse aan de dag voor het elfjarige vriendje van zijn zoon Billy en drogeert uiteindelijk zijn hele gezin om met het jongetje in bed te duiken. Nog een geluk dat de film überhaupt uitkwam. October Films van Universal liet het project voortijdig vallen en Good Machine moest een eigen distributietak opzetten om de film in de VS te verspreiden.
In Mysterious skin van Gregg Araki, die van de jongerenjury in Rotterdam de Moviezone Award kreeg toegekend, is 'rentboy' Neil McCormick geobsedeerd door een seksueel voorval met zijn honkbalcoach toen hij acht jaar oud was. Zijn vriend Brady denkt dat het gat in zijn geheugen is veroorzaakt door aliens.
Nicole Kidman moest zich onlangs verdedigen tegen beschuldigingen van pedofilie omdat ze in Birth het bad deelt met tieneracteur Cameron Bright. Een treurige vertoning want zoals vaker was het 'eerst roepen dan kijken'.

Zitvlees
Nicole Kassell is de eerste regisseur die een veroordeelde pedofiel recht voor de camera zet en een hoofdrol laat spelen. En iets menselijks probeert te maken van het monster dat we vaak te zien krijgen. Anders dan bij Kassell moet pedofilie in films altijd verpakt worden, misschien omdat niemand het beest dan nog recht in de ogen hoeft te kijken. Soms is die verpakking zwarte humor maar meestal is het geweld dat ons op afstand houdt. De pedofiel blijft dan op de achtergrond in een bijrol sukkelen.
Solondz kiest voor de zwarte humor. Niet dat hij zich er makkelijk van afmaakt: zijn pedofiel is geen monster. Maar de drogeerscène in Happiness en het pijnlijke zitvlees van het jongetje na de verkrachting scheppen toch enige afstand tussen ons en de sympathieke Bill Maplewood. Solondz' humor en actie sluiten vereenzelviging met het personage uit.
Maar de meeste films over pedofielen lossen het probleem op met geweld. Meestal zijn het 'whodunits' waarin de pedofiel iemand vermoordt maar waarin hij nooit centraal staat. Hij verschijnt vaak pas in de laatste vijftien minuten om vervolgens al of niet per ongeluk maar zeker heel tragisch in cement te worden gestort. Mystic river van Clint Eastwood geeft misschien nog de meeste aandacht aan de dader. Daar is de moordenaar van een jong meisje steeds dicht bij de camera en Eastwood probeert het trauma dat de dader jaren geleden overkwam te verbinden met zijn daden nu. Punt is dat het hier niet om de pedofiel gaat maar om de etterende wond die decennia geleden ontstond en die door de jaren heen de levens van de hoofdpersonen bleef verzieken.
De godfather van het genre is M van Fritz Lang uit 1931. Kindermoordenaar Hans Beckert wordt na de zoveelste moord de inzet van een enorme politiejacht. Zelfs lokale criminelen zoeken mee omdat hun goede naam wordt geruïneerd. Uiteindelijk moet Beckert zich voor een geïmproviseerd tribunaal verantwoorden. Met oud-Duitse pathos schreeuwt hij dat zijn geestesziekte hem dwingt door de straten te zwerven op zoek naar een slachtoffer. "Ik ben het, die mezelf achtervolgt. (...) Wie weet wat het is om mij te zijn?" Wie geeft het tribunaal het recht om mij te doden, wil hij weten. Ongehoord allemaal in 1931. Samen met The woodsman behoort M tot een handjevol films waarin de pedofiel niet naamloos aan de schandpaal gaat.

Nimfijn
In een andere categorie zijn de verhalen zo subtiel dat van pedofilie geen sprake meer is. Daar gaat het om vaak geestelijke kinderliefde als een symbool voor een verlangen naar jeugdige onschuld en onbevangenheid. Denk aan Dirks vlekkeloze gemijmer op een Venetiaans strand in Death in Venice. Of Sokoerovs dromerige Father and son over de 'kruisigende liefde' van een vader voor zijn zoon maar waarin de hoofdrolspelers meer met het zonlicht in bed liggen dan met elkaar. De platonische liefde — maar dan lichamelijk verbeeld — van de vader staat de identiteit van de zoon in de weg. Hij moet zich losmaken om zichzelf te vinden. Reflexmatig zou je in eerste instantie aan pedofilie kunnen denken maar alleen chronische moralisten denken dat na afloop nog steeds.
Lolita is meestal de eerste associatie bij pedofilie en film. Maar Lolita draait niet in de eerste plaats om pedofilie — zeker niet in Kubricks verfilming uit 1962 waarin de erotiek vanwege de censuur al op voorhand werd geschrapt — als wel om de demon die Humbert Humbert met zich mee draagt. Er is erotische manipulatie van de twaalfjarige nimfijn Lolita (bij Kubrick was ze vijftien, bij Adrian Lyne's versie uit 1997 was ze weer twaalf), maar alleen omdat Humbert zich láát manipuleren. Lolita bepaalt de grens. Het boek is meer 'de mechanica van de mannelijke geest' voor gevorderden, dan een erotische roman.
'Woodsman' Walter is geen Humbert Humbert. Walter vergreep zich aan iemand en daarmee bepaalde híj de grens. Waarvoor hij precies vast zat laat de film in het midden. Walter is voorzichtig, hij wil de wereld op afstand houden en hij wil zichzelf op afstand van de wereld houden want ze gaan moeilijk samen. Walter heeft ook zijn innerlijke demon maar die is primair vergeleken met die van Humbert. Bij Walter denk ik meer aan 'de speleologie van de mannelijke geest'.
Wat Lolita aantrekkelijker en complexer maakt dan bijvoorbeeld Mystic river, en dat element zit vooral in Lyne's versie, is het verwerpen van de suggestie dat een voorval in Humberts jeugd zijn gedrag verklaart. Zo simpel is het niet. Het zou een excuus kunnen zijn en daar wilde Nabokov en Lyne niet aan.
Al die speculatie vermijdt Kassell in het sobere, geduldige portret dat ze van Walter maakte. De film heeft geen gemakkelijk einde waarbij Walter plotseling 'geneest'. Kassell presenteert geen eenvoudig oordeel en dat is ook het laatste wat ze van ons wil. Want Walters kwelling houdt waarschijnlijk nooit echt op.

Ronald Rovers



top
THE WOODSMAN

Maart 2005 #264

Regie
Nicole Kassell

Kleur, 87 minuten

Te zien
vanaf 3 maart

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


W

W.
W.E.
WAAR IS HET PAARD VAN SINTERKLAAS?
Waar is Knoester
WAAR STAAT HET HUIS VAN MIJN VRIEND?
WAAROM HEEFT NIEMAND MIJ VERTELD DAT HET ZO ERG ZOU WORDEN IN AFGHANISTAN
Wadjda
WAG THE DOG
The Wailing
Waiting for Giraffes
WAITING FOR SANCHO
WAITING FOR SUPERMAN
WAITING FOR THE CLOUDS
WAITING TO EXHALE
WAITRESS
Wake in Fright
Wakefield
The Wakhan Front (Clément Cogitore over)
WAKING LIFE
WAKING NED
WAKING THE DEAD
Wakker in een boze droom
Wakolda
Waldstille
The Walk
A Walk Among the Tombstones
A WALK IN THE CLOUDS
A Walk in the Woods
Walk of Shame
WALK ON WATER
WALK THE LINE
Walk with Me
WALKABOUT
WALKER
Walking Distance
Walking on Sunshine
WALKING TALL
Walking with Dinosaurs
The Wall
WALL STREET: MONEY NEVER SLEEPS
WALL-E
WALLACE & GROMIT ARE BACK!
WALLACE & GROMIT: THE CURSE OF THE WERE-RABBIT
WALLAH BE
WALS VOOR DE STORM
Walt Disney Animation Studios Short Films Collection
WALTZ WITH BASHIR
Die Wand
WANDA
Wanderlust
WANTED
HET WAPEN VAN GELDROP
THE WAR
War Dogs
War for the Planet of the Apes
War Horse
War of the Arrows
WAR OF THE BUTTONS
WAR OF THE WORLDS
THE WAR ROOM
WAR, INC.
Warcraft: The Beginning
The Ward
Warm Bodies
WARM WATER UNDER A RED BRIDGE
THE WARRIOR
Warrior
WARRIORS OF VIRTUE
WAS NICHT PASST WIRD PASSEND GEMACHT
The Watch
THE WATCHER
WATCHMEN
Water Children
The Water Diviner
WATER EN VUUR
WATER FOR ELEPHANTS
WATER HORSE
THE WATERBOY
Waterboys
THE WATERDANCE
WATERLAND
WATERWORLD
The Wave
Wavumba
THE WAY BACK
THE WAY I SPENT THE END OF THE WORLD
A WAY OF LIFE
THE WAY THROUGH THE BLEAK WOODS
The Way Way Back
WAYNE'S WORLD 2
THE WAYWARD CLOUD
Wałęsa: Man of Hope
We Are Brothers (IFFR Jang Jin)
We Are the Best!
We Are What We Are
We are X
We Are Your Friends
We Bought a Zoo
We Come as Friends
WE DON'T LIVE HERE ANYMORE
WE FEED THE WORLD
We Margiela
We Need to Talk About Kevin
WE OWN THE NIGHT
WE SHALL OVERCOME
WE WERE SOLDIERS
We're the Millers
THE WEATHER MAN
Webcam
THE WEDDING BANQUET
WEDDING CRASHERS
THE WEDDING DATE
WEDDING DAZE
THE WEDDING PLANNER
The Wedding Ringer
THE WEDDING SINGER
De wederopstanding van een klootzak
WEDLOCK
Weekend
A Weekend in Paris (Le week-end)
Een weekje weg
WEEMOED & WILDERNIS
Weemoed & wildernis en Smart Cities Unlimited (Workshop Filmkritiek)
WEERSPIEGELINGEN (OTRAZHENIIE V ZARKALE)
Weg van jou
The Weight of Elephants
THE WEIGHT OF WATER
Weiner (Josh Kriegman over)
DAS WEISSE BAND
DER WEISSE WAL (DE WITTE WALVIS)
WELCOME
WELCOME TO COLLINWOOD
WELCOME TO DONGMAKGOL
WELCOME TO SARAJEVO
WELCOME TO THE DOLLHOUSE
WELCOME TO THE JUNGLE
Welcome to the Punch
WELCOME TO THE RILEYS
WELCOME TO WOOP WOOP
DIE WELLE
WELLNESS
Welp
Die Welt
WELT AM DRAHT
WELT SPIEGEL KINO
WENDY AND LUCY
WERCKMEISTER HARMÓNIÁK
DE WERELD VAN SOFIE (SOFIES VERDEN)
WERELD VAN STILSTAND
WES CRAVEN'S NEW NIGHTMARE
WEST OF THE TRACKS
West Side Story
WESTERN
Westworld
De wet van 3
WHALE RIDER
WHAT A GIRL WANTS
WHAT DREAMS MAY COME
What Happened To Monday
WHAT HAPPENS IN VEGAS
WHAT JUST HAPPENED?
WHAT LIES BENEATH
What Maisie Knew
WHAT THE #$*! DO WE KNOW?!
WHAT THE BLEEP — DOWN THE RABBIT HOLE
WHAT TIME IS IT THERE (NI NEIBIAN JIDIAN)
What to Expect when You're Expecting
What We Did On Our Holiday
What We Do In the Shadows
WHAT WOMAN WANT
WHAT'S THE WORST THAT COULD HAPPEN?
What's Your Number?
WHATEVER WORKS
WHEELS OF FORTUNE
WHEN A MAN LOVES A WOMAN
WHEN A STRANGER CALLS
WHEN A WOMAN ASCENDS THE STAIRS
When Marnie Was There
WHEN NIGHT IS FALLING
WHEN THE LEVEES BROKE
WHEN THE LIGHT COMES
WHEN THE ROAD BENDS/GYPSY CARAVAN
WHEN WE WERE KINGS
WHERE ANGELS FEAR NO THREAD
WHERE IN THE WORLD IS OSAMA BIN LADEN
WHERE THE HEART IS
WHERE THE SIDEWALK ENDS
WHERE THE WILD THINGS ARE
Where To Invade Next
While We're Young
WHILE YOU WERE SLEEPING
Whiplash (Leiden International Film Festival)
The Whirlpool
WHISKY
WHISPERING PAGES
WHISPERS IN THE DARK
The Whistleblower
THE WHITE BALLOON
White Bird in a Blizzard
WHITE CHICKS
THE WHITE DIAMOND
WHITE DOG
White God
White House Down
WHITE LIGHTNIN'
WHITE MAN'S BURDEN
THE WHITE MASAI
WHITE MATERIAL
WHITE NOISE
WHITE NOISE 2
WHITE OLEANDER
THE WHITE PLANET
White Shadow
WHITE SQUALL
White Sun (Deepak Rauniyar over)
Whitney: Can I Be Me
WHO AM I
WHO KILLED ATLANTA'S CHILDREN?
WHO THE HELL IS JULIETTE?
THE WHOLE NINE YARDS
Why Him?
WICKED CITY
THE WICKER MAN
WICKIE DE VIKING
Wickie en de schat van de goden
WIDE AWAKE
WIDOW'S PEAK
WILBUR WANTS TO KILL HIMSELF
Wild
WILD BEES
Wild Bill (Dexter Fletcher)
WILD BILL (Walter Hill)
Wild Card
WILD HOGS
WILD ROMANCE
WILD SIDE
Wild Tales
WILD THINGS
THE WILD WILD WEST
WILDE
DE WILDE BENDE
DE WILDE BENDE 2
Wilde mossels
WILDGROEI
WILLIAM SHAKESPEARE'S A MIDSUMMER NIGHT'S DREAM
WILLIAM SHAKESPEARE'S HAMLET
WILLIAM SHAKESPEARE'S ROMEO + JULIET
WILLIE EN HET WILDE KONIJN
DE WIM VERSTAPPEN FILMCOLLECTIE
WIMBLEDON
WIN A DATE WITH TAD HAMILTON
Win Win
WIN/WIN
THE WIND IN THE WILLOWS
The Wind Rises
Wind River
THE WIND THAT SHAKES THE BARLEY
DE WIND ZAL ONS MEENEMEN (BAD MARA KHADAD BORD)
WINDHORSE
WINDKRACHT 10: KOKSIJDE RESCUE
WINDOW TO PARIS
WINDTALKERS
WING COMMANDER
Wings
WINGS OF THE DOVE
WINNEBAGO MAN
Winnetoons — De schat van het Wilde Westen
Winnie
WINNIE THE POOH
THE WINSLOW BOY
WINTER '89
THE WINTER GUEST
Winter Nomads
Winter Sleep
Winter Vacation
WINTER WAR
WINTER'S BONE
Winter's Tale
WINTERSLEEPERS (WINTERSCHLÄFER)
WINTERSTILTE
WINX CLUB & HET GEHEIM VAN HET VERLOREN RIJK
Winx Club: Het magische avontuur
Wiplala
THE WISDOM OF CROCODILES
Wish Upon
WIT LICHT
The Witch
WITCH HUNT
WITHIN THE WHIRLWIND
WITHOUT A PADDLE
WITHOUT MY DAUGHTER
WITMAN FIÚK
De witte waan
WITTGENSTEIN
Das Wochenende
HET WOEDEN DER GEHELE WERELD
Woezel & Pip Op zoek naar de Sloddervos!
Wolf (Jim Taihuttu)
WOLF (Mike Nichols)
Wolf and Sheep (Shahrbanoo Sadat over)
A Wolf at the Door
The Wolf of Wall Street
THE WOLFMAN
The Wolfpack
WOLFSBERGEN
WOLKE NEUN (CLOUD 9)
WOLKEN IN MEI (MAYIS SIKINTISI)
The Wolverine
Wolves
The Woman in Black
The Woman in Black 2: Angel of Death
Woman in Gold
WOMAN ON TOP
THE WOMEN
THE WOMEN FROM THE LAKE OF SCENTED SOULS
WOMEN WITHOUT MEN
Wonder
WONDER BOYS
Wonder Woman
WONDERFUL TOWN
WONDERLAND (James Cox)
WONDERLAND (Michael Winterbottom)
Wonderstruck
THE WOODEN MAN'S BRIDE
THE WOODSMAN
The Words
Workers
WORKINGMAN'S DEATH
THE WORLD
WORLD INVASION: BATTLE LOS ANGELES
THE WORLD IS NOT ENOUGH
WORLD TRADE CENTER
World War Z
The World's End
THE WORLD'S FASTEST INDIAN
Wormwood
WOYZECK
WR: MYSTERIES OF THE ORGANISM
Wrath of the Titans
Wreck-It Ralph
THE WRESTLER
WRESTLING ERNEST HEMINGWAY
WRISTCUTTERS: A LOVE STORY
Wrong
DAS WUNDER VON BERN
Wuthering Heights
WWW: WHAT A WONDERFUL WORLD
WYATT EARP