Kedi (Ceyda Torun over)
Aquarius
The Beguiled
Una mujer fantástica
Jaap van Heusden over In Blue
Bond versus atoombom

THE WORLD IS NOT ENOUGH

Engeland/Verenigde Staten, 1999 | Michael Apted
Pierce Brosnan vindt het welletjes. Na The world is not enough, zijn derde Bondfilm, legt hij de rol van geheim agent 007 neer. De voor de hand liggende vraag is natuurlijk wie de volgende Bondacteur moet worden. Maar na het zien van deze negentiende Bondfilm kan men zich ook met recht afvragen òf er nog wel een volgende Bond moet komen.

In The world is not enough neemt Bond het op tegen de internationale terrorist Renard, gespeeld door Robert Carlyle. Renard loopt rond met een kogel in zijn hoofd. Het stuk lood zit vast in het gedeelte van zijn hersenen dat pijnprikkels registreert, waardoor Renard niks meer voelt. Deze gevoelloze snoodaard heeft de dood van oliemiljonair Robert King op zijn geweten en lijkt het ook voorzien te hebben op diens beeldschone dochter Electra (Sophie Marceau). Aan 007 de taak Electra te beschermen en Renard uit te schakelen.
Even lijkt het erop dat het schrijversteam afwijkt van de uitgekauwde plotideeën die de Bondserie kenmerken: een schurk die geen enkele intentie heeft de wereld op te blazen. Maar helaas, Renard voert meer in zijn schild en voor zijn werkelijke bedoelingen heeft hij — verrassing — een nucleaire bom nodig. De immer in smoking gestoken 007 reist zoals gewoonlijk naar verre oorden waar hij kogels ontwijkt, explosies veroorzaakt, wodka-martini's drinkt in casino's, in de armen van een schoonheid ligt, en verzeild raakt in achtervolgingen per speedboot, ski's of gewoon in zijn van technische snufjes voorziene sportauto.

Verouderd
Deze terugkerende elementen hebben van de Bondfilms een genre op zich gemaakt, dat lange tijd een aparte status heeft genoten. Bondfilms werden enkel beoordeeld aan de hand van een vergelijking met andere Bondfilms. Terecht, want de serie had het monopolie op het soort grootschalig, spectaculair amusement dat zij bood. Maar tijden veranderen, en The world is not enough alleen maar beoordelen als Bondfilm volstaat niet meer. Geheim agent 007 is inmiddels voorbijgestreefd door andere, meer contemporaine filmhelden. Bonds oubollige seksuele toespelingen en slecht getimede wisecracks komen hopeloos verouderd over vergeleken met Bruce Willis' verbale vuurwerk in de Die hard-films. En als leverancier van adembenemende actiecinema is Bond onder meer ingehaald door dezelfde Die hard-films, de Lethal weapon-serie en de films van John Woo, waarin actiescènes rauwer, sneller en explosiever zijn.
Dat de vergelijking negatief uitvalt voor Bond heeft ook te maken met de keuze van regisseurs. Dit keer is dat Michael Apted, wiens cv naast films als Gorillas in the mist, Coal miner's daughter, Nell en Extreme measures ook tal van veelgeprezen documentaires bevat, waaronder de serie 7 up tot en met 42 up. Een interessante regisseur, maar niet echt thuis in de spectaculaire cinema. Apted heeft duidelijk moeite met de actiescènes, die op de openingssequentie na nogal lauw en sloom zijn. De keuze voor Apted is eigenlijk verspilling van talent, want Bondregisseurs zijn van oudsher ingehuurde krachten die nauwelijks kans krijgen een stempel op de film te drukken. In de jaren zeventig wist men dat ietwat te compenseren door aan elke film andere exotische ingrediënten toe te voegen, zoals het voodoo-element in Live and let die of het kungfu-element in The man with the golden gun, waardoor die films een eigen gezicht kregen. De drie Bondfilms van de jaren negentig zijn daarentegen onderling inwisselbaar.

Identiteitsprobleem
Een ander verschil met de Bondfilms van weleer is dat die voorzien waren van een dikke laag ironie. Het waren fantastische, campy stripverhalen met karikaturale schurken en een acteur die zijn Bondrol vervulde met een knipoog naar het publiek. Van die zelfspot is weinig meer over. De openingssequentie van The world is not enough is heerlijk overdreven, maar daarna slaat de film, wellicht als reactie op de succesvolle parodiëring door de Austin Powers-films, een veel te serieuze toon aan. Deze ernst staat in geen enkele verhouding tot het script dat, ook al bevat het geen megalomane gek die de wereld wil vernietigen, niet serieus te nemen valt.
De tweeslachtigheid blijkt nog het meest uit de manier waarop Renard wordt gepresenteerd. Met die vastgegroeide kogel in zijn hoofd en de fysieke gevoelloosheid heeft hij wel een leuke afwijking meegekregen, maar uit vrees dat een en ander te fantastisch zou worden, hebben de schrijvers van dit gegeven amper gebruikgemaakt.
De Bondserie heeft last van een identiteitsprobleem, en vanwege de sleetse formule is het maar de vraag of dat met een koerswijziging valt op te lossen. Binnen het hedendaagse actiegenre, dat onder Aziatische invloed sneller en stijlvoller is geworden, neemt Bond in elk geval geen speciale plaats meer in. Het zijn John McClane, Murtaugh & Riggs en Ethan Hunt die nu het soort amusement leveren waar Bond vroeger garant voor stond. In 2002 heeft 007 er als filmheld precies veertig dienstjaren opzitten. Wat mij betreft mag de geheim agent aan wiens avonturen ik tot en met Licence to kill veel plezier heb beleefd, dan met pensioen.

Roel Haanen



top
THE WORLD IS NOT ENOUGH

December 1999 #206

Productie
Barbara Broccoli
Michael G. Wilson
Regie
Michael Apted
Scenario
Neal Purvis
Robert Wade
Bruce Feirstein
Camera
Adrian Biddle
Montage
Jim Clark
Art direction
Peter Lamont
Muziek
David Arnold
Met
Pierce Brosnan
Robert Carlyle
Sophie Marceau
Denise Richards

Kleur, 128 minuten

Distributie
UIP
Te zien
vanaf 2 december

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


W

W.
W.E.
WAAR IS HET PAARD VAN SINTERKLAAS?
Waar is Knoester
WAAR STAAT HET HUIS VAN MIJN VRIEND?
WAAROM HEEFT NIEMAND MIJ VERTELD DAT HET ZO ERG ZOU WORDEN IN AFGHANISTAN
Wadjda
WAG THE DOG
The Wailing
Waiting for Giraffes
WAITING FOR SANCHO
WAITING FOR SUPERMAN
WAITING FOR THE CLOUDS
WAITING TO EXHALE
WAITRESS
Wake in Fright
Wakefield
The Wakhan Front (Clément Cogitore over)
WAKING LIFE
WAKING NED
WAKING THE DEAD
Wakker in een boze droom
Wakolda
Waldstille
The Walk
A Walk Among the Tombstones
A WALK IN THE CLOUDS
A Walk in the Woods
Walk of Shame
WALK ON WATER
WALK THE LINE
WALKABOUT
WALKER
Walking Distance
Walking on Sunshine
WALKING TALL
Walking with Dinosaurs
The Wall
The Wall
WALL STREET: MONEY NEVER SLEEPS
WALL-E
WALLACE & GROMIT ARE BACK!
WALLACE & GROMIT: THE CURSE OF THE WERE-RABBIT
WALLAH BE
WALS VOOR DE STORM
Walt Disney Animation Studios Short Films Collection
WALTZ WITH BASHIR
Die Wand
WANDA
Wanderlust
WANTED
HET WAPEN VAN GELDROP
THE WAR
War Dogs
War for the Planet of the Apes
War Horse
War of the Arrows
WAR OF THE BUTTONS
WAR OF THE WORLDS
THE WAR ROOM
WAR, INC.
Warcraft: The Beginning
The Ward
Warm Bodies
WARM WATER UNDER A RED BRIDGE
THE WARRIOR
Warrior
WARRIORS OF VIRTUE
WAS NICHT PASST WIRD PASSEND GEMACHT
The Watch
THE WATCHER
WATCHMEN
Water Children
The Water Diviner
WATER EN VUUR
WATER FOR ELEPHANTS
WATER HORSE
THE WATERBOY
Waterboys
THE WATERDANCE
WATERLAND
WATERWORLD
The Wave
Wavumba
THE WAY BACK
THE WAY I SPENT THE END OF THE WORLD
A WAY OF LIFE
THE WAY THROUGH THE BLEAK WOODS
The Way Way Back
WAYNE'S WORLD 2
THE WAYWARD CLOUD
Wałęsa: Man of Hope
We Are Brothers (IFFR Jang Jin)
We Are the Best!
We Are What We Are
We Are Your Friends
We Bought a Zoo
We Come as Friends
WE DON'T LIVE HERE ANYMORE
WE FEED THE WORLD
We Need to Talk About Kevin
WE OWN THE NIGHT
WE SHALL OVERCOME
WE WERE SOLDIERS
We're the Millers
THE WEATHER MAN
Webcam
THE WEDDING BANQUET
WEDDING CRASHERS
THE WEDDING DATE
WEDDING DAZE
THE WEDDING PLANNER
The Wedding Ringer
THE WEDDING SINGER
De wederopstanding van een klootzak
WEDLOCK
Weekend
A Weekend in Paris (Le week-end)
Een weekje weg
WEEMOED & WILDERNIS
Weemoed & wildernis en Smart Cities Unlimited (Workshop Filmkritiek)
WEERSPIEGELINGEN (OTRAZHENIIE V ZARKALE)
The Weight of Elephants
THE WEIGHT OF WATER
Weiner (Josh Kriegman over)
DAS WEISSE BAND
DER WEISSE WAL (DE WITTE WALVIS)
WELCOME
WELCOME TO COLLINWOOD
WELCOME TO DONGMAKGOL
WELCOME TO SARAJEVO
WELCOME TO THE DOLLHOUSE
WELCOME TO THE JUNGLE
Welcome to the Punch
WELCOME TO THE RILEYS
WELCOME TO WOOP WOOP
DIE WELLE
WELLNESS
Welp
Die Welt
WELT AM DRAHT
WELT SPIEGEL KINO
WENDY AND LUCY
WERCKMEISTER HARMÓNIÁK
DE WERELD VAN SOFIE (SOFIES VERDEN)
WERELD VAN STILSTAND
WES CRAVEN'S NEW NIGHTMARE
WEST OF THE TRACKS
West Side Story
WESTERN
Westworld
De wet van 3
WHALE RIDER
WHAT A GIRL WANTS
WHAT DREAMS MAY COME
WHAT HAPPENS IN VEGAS
WHAT JUST HAPPENED?
WHAT LIES BENEATH
What Maisie Knew
WHAT THE #$*! DO WE KNOW?!
WHAT THE BLEEP — DOWN THE RABBIT HOLE
WHAT TIME IS IT THERE (NI NEIBIAN JIDIAN)
What to Expect when You're Expecting
What We Did On Our Holiday
What We Do In the Shadows
WHAT WOMAN WANT
WHAT'S THE WORST THAT COULD HAPPEN?
What's Your Number?
WHATEVER WORKS
WHEELS OF FORTUNE
WHEN A MAN LOVES A WOMAN
WHEN A STRANGER CALLS
WHEN A WOMAN ASCENDS THE STAIRS
When Marnie Was There
WHEN NIGHT IS FALLING
WHEN THE LEVEES BROKE
WHEN THE LIGHT COMES
WHEN THE ROAD BENDS/GYPSY CARAVAN
WHEN WE WERE KINGS
WHERE ANGELS FEAR NO THREAD
WHERE IN THE WORLD IS OSAMA BIN LADEN
WHERE THE HEART IS
WHERE THE SIDEWALK ENDS
WHERE THE WILD THINGS ARE
Where To Invade Next
While We're Young
WHILE YOU WERE SLEEPING
Whiplash (Leiden International Film Festival)
The Whirlpool
WHISKY
WHISPERING PAGES
WHISPERS IN THE DARK
The Whistleblower
THE WHITE BALLOON
White Bird in a Blizzard
WHITE CHICKS
THE WHITE DIAMOND
WHITE DOG
White God
White House Down
WHITE LIGHTNIN'
WHITE MAN'S BURDEN
THE WHITE MASAI
WHITE MATERIAL
WHITE NOISE
WHITE NOISE 2
WHITE OLEANDER
THE WHITE PLANET
White Shadow
WHITE SQUALL
Whitney: Can I Be Me
WHO AM I
WHO KILLED ATLANTA'S CHILDREN?
WHO THE HELL IS JULIETTE?
THE WHOLE NINE YARDS
Why Him?
WICKED CITY
THE WICKER MAN
WICKIE DE VIKING
Wickie en de schat van de goden
WIDE AWAKE
WIDOW'S PEAK
WILBUR WANTS TO KILL HIMSELF
Wild
WILD BEES
WILD BILL
Wild Bill
Wild Card
WILD HOGS
WILD ROMANCE
WILD SIDE
Wild Tales
WILD THINGS
THE WILD WILD WEST
WILDE
DE WILDE BENDE
DE WILDE BENDE 2
Wilde mossels
WILDGROEI
WILLIAM SHAKESPEARE'S A MIDSUMMER NIGHT'S DREAM
WILLIAM SHAKESPEARE'S HAMLET
WILLIAM SHAKESPEARE'S ROMEO + JULIET
WILLIE EN HET WILDE KONIJN
DE WIM VERSTAPPEN FILMCOLLECTIE
WIMBLEDON
WIN A DATE WITH TAD HAMILTON
Win Win
WIN/WIN
THE WIND IN THE WILLOWS
The Wind Rises
Wind River
THE WIND THAT SHAKES THE BARLEY
DE WIND ZAL ONS MEENEMEN (BAD MARA KHADAD BORD)
WINDHORSE
WINDKRACHT 10: KOKSIJDE RESCUE
WINDOW TO PARIS
WINDTALKERS
WING COMMANDER
Wings
WINGS OF THE DOVE
WINNEBAGO MAN
Winnetoons — De schat van het Wilde Westen
Winnie
WINNIE THE POOH
THE WINSLOW BOY
WINTER '89
THE WINTER GUEST
Winter Nomads
Winter Sleep
Winter Vacation
WINTER WAR
WINTER'S BONE
Winter's Tale
WINTERSLEEPERS (WINTERSCHLÄFER)
WINTERSTILTE
WINX CLUB & HET GEHEIM VAN HET VERLOREN RIJK
Winx Club: Het magische avontuur
Wiplala
THE WISDOM OF CROCODILES
Wish Upon
WIT LICHT
The Witch
WITCH HUNT
WITHIN THE WHIRLWIND
WITHOUT A PADDLE
WITHOUT MY DAUGHTER
WITMAN FIÚK
De witte waan
WITTGENSTEIN
Das Wochenende
HET WOEDEN DER GEHELE WERELD
Woezel & Pip Op zoek naar de Sloddervos!
WOLF
Wolf
Wolf and Sheep (Shahrbanoo Sadat over)
A Wolf at the Door
The Wolf of Wall Street
THE WOLFMAN
The Wolfpack
WOLFSBERGEN
WOLKE NEUN (CLOUD 9)
WOLKEN IN MEI (MAYIS SIKINTISI)
The Wolverine
Wolves
The Woman in Black
The Woman in Black 2: Angel of Death
Woman in Gold
WOMAN ON TOP
THE WOMEN
THE WOMEN FROM THE LAKE OF SCENTED SOULS
WOMEN WITHOUT MEN
WONDER BOYS
Wonder Woman
WONDERFUL TOWN
WONDERLAND
WONDERLAND
THE WOODEN MAN'S BRIDE
THE WOODSMAN
The Words
Workers
WORKINGMAN'S DEATH
THE WORLD
WORLD INVASION: BATTLE LOS ANGELES
THE WORLD IS NOT ENOUGH
WORLD TRADE CENTER
World War Z
The World's End
THE WORLD'S FASTEST INDIAN
WOYZECK
WR: MYSTERIES OF THE ORGANISM
Wrath of the Titans
Wreck-It Ralph
THE WRESTLER
WRESTLING ERNEST HEMINGWAY
WRISTCUTTERS: A LOVE STORY
Wrong
DAS WUNDER VON BERN
Wuthering Heights
WWW: WHAT A WONDERFUL WORLD
WYATT EARP