Verwacht - september 1992, nr 126


Afraid of the dark
Wie is blind, wie gaat scherp ziende door het leven? In de post-moderne filmstroming waarin, onder leiding van David Linch, Philip Ridley, Hal Hartley, Atom Egoyan en anderen, de werkelijkheid gekanteld wordt en van een magisch realistische toon voorzien, speelt Mark Peploe zijn partijtje mee met een boeiende psychologische thriller. Afraid of the dark is zijn eerste grote film-regie na een carriëre als scenarioschrijver (o.a. The last emperor en The sheltering sky. Hoewel ook Peploe het publiek op een verkeerd been zet - pardon the expression - zoekt hij het minder in vervreemdende kaders en cameraopstellingen dan in een multi-interpretabele inhoud. Uitgaand van het effect van kinder-fantasieën speelt hij met de angsten en onzekerheden van de 12-jarige Lucas (Ben Keyworth), die wordt geintroduceerd als zoon van een politie-inspecteur en een blinde moeder. Hij toont een onderzoekende geest waneer hij zich buigt over het raadsel van de scheermes-moorden op blinden. Vervolgens krijgt het verhaal een geheel andere draai en blijkt het verschil tussen Wahrheit und Dichting. Tot de volgende draai, waarin de psyche van de kleine Lucas vakkundig wordt ontrafeld en wordt aangetoond hoe agressie veelal ontstaat vanuit angst. James Fox als de vader en Fanny Ardant als de moeder dragen in hoge mate bij aan de fascinerende sfeer van Afraid of the dark.


De rietfluit van Ermek Shinarbajev verhaalt van wraak en de prijs die het vraagt. In zeven door de tijd heenstrijkende hoofdstukken, opgebouwd als een kleurig fresco, passeren vele symbolen uit de oosterse poëzie en filosofie. Wanneer een onderwijzer in een Koreaans dorpje in een vlaag van woede een leerlinge doodt, zweert de vader wraak. Hij verkoopt zijn huis, verlaat zijn dorp en achtervolgt de onderwijzer tot in China. Oud en moe keert hij vergeefs terug om zijn taak over te dragen aan een zoon, hiertoe verwekt door een tweede echtgenote, een doofstomme vrouw. De zoon Soengoe groeit op in het besef dat een zware taak hem wacht. De Kazachstaan Shinarbajev verfilmde deze universele fabel in een oogverblindend landschap. De gestileerde esthetiek, de oosterse wijsheden en het stille spel doen in de verte denken aan Zhang Yimou. De rietfluit is Ermek Shinarbajevs tweede speelfilm, gemaakt in 1989.


Tous les matins du monde is het met grote zorg vertelde verhaal van de 17e-eeuwse componist Sainte Colombo. Een ascetisch man, die zich verre hield van de intriges en tierlantijnen van het Franse hof en in volstrekte eenzaamheid muziek studeerde, schreef en vervolmaakte. Aan de gamba voegde hij een zevende snaar toe en de strijkstok hanteerde hij op specifieke wijze. De succesvolle hofmusicus Marin Marais gaf op latere leeftijd toe het wezen van de muziek te hebben leren doorgronden als leerling van Sainte Colombe. De in Frankrijk zeer succesvolle film Tous les matins du monde (bekroond met vele Cesars) opent dan ook met een langdurige close-up van Gerard Depardieu als de oude Marais. Er is een liefdesgeschiedenis in verwerkt van Sainte Colombes dochter Madeleine (Anne Brochet) en de jonge Marais (gespeeld door Depardieu's zoon Guillaume). Voor het overige staat de schitterende muziek voorop in een esthetisch zeer verantwoorde, fraai belichte en gekadreerde film van Alain Corneau (Nocturne indien). Doorslaggevend voor de kwaliteit van de film is het spel van gambist Jordi Savall, die zijn snaren laat trillen op de wijze die Sainte Colombe (in de film Jean-Pierre Marielle) mogelijk voor ogen stond toen hij een zevende snaar toevoegde.


Howard's end is na Room with a view en Maurice de derde roman van E.M. Forster die door het duo Ismail Merchant (producent) en James Ivory (regisseur) in beschaafde en tegelijkertijd soms broeierige filmbeelden werd omgezet. De chroniqueur van het Victoriaanse upper class-milieu beschreef hier de confrontatie tussen de welgestelde, conservatieve familie Wilcox en de twee intelligente en voor die tijd vrij geëmancipeerde zusters Helen en Margaret. In Ivory's verfilming is opnieuw zijn ontdekking Helena Bonham Carter te zien. Als Helen keert zij na een ongelukkige liefde voor een Wilcox-telg de familie de rug toe. Dit in tegenstelling tot haar zuster Margaret (Emma Thompson) die vriendschap sluit met mrs. Wilcox (Vanessa Redgrave). Een en ander resulteert in een erfenis, een huwelijk, de nodige commotie, enig lief en nogal wat leed. De cast van gerenommeerde Britse acteurs, alsmede Ivory's gedegen aanpak leidde tot een bekwame, sophisticated maar nauwelijks verrassende film, zo luidde tijdens het laatste Cannes-festival de conclusie. Die nog altijd gunstig afsteekt tegen het oordeel over Ivory's andere deze maand uitkomende film, Mr. and mrs. Bridges, een traag voortkabbelend drama met het echtpaar Paul Newman en Joanne Woodward in de titelrollen.


Where angels fear no thread staat als roman minder hoog aangeschreven als Howard's end en het chef d'oeuvre A passage to India, maar was dan ook E.M. Forsters debuut, verschenen in 1905 toen hij zesentwintig was. Regisseur Charles Sturridge raakte in dit verslag van liefde, dood, angst, haat en klassebewustzijn geintrigeerd door de mengeling van komedie en tragedie. Opnieuw geeft Helena Bonham Carter een Forster-personage gestalte, hier de jonge chaperonne van de adellijke Lilia, vertolkt door Helen Mirrer. Judy Davis die in A passage to India al Forster-ervaring opdeed, speelt Harriet, de zuster van Lilia en broer Philip (Rupert Graves) die de dames voor misstappen moet behoeden. Met de televisie-serie Brideshead revisited leerde Charles Sturridge het klappen van de kostuumfilm-zweep. De heer Forster mag niet mopperen.


Far and away is een epos van geheel andere aard en spelend in een beduidend minder beschaafd milieu. Ron Howard, ooit Ritchie in Happy days, vervolgens opgeklommen tot regisseur van een gevarieerd oeuvre dat films als Splash, Cocoon, Willow, Parenthood en Backdraft omvat, besloot nu eens echt de handen uit de mouwen te steken. Evenals Far and away-hoofdpersoon Joseph Donnely die Ierlands grazige weiden inruilt voor Amerika's snelgroeiende Boston anno 1892, om tenslotte de ruige vlaktes van Oklahoma te bestormen teneinde zich van een solide toekomst te verzekeren. Het kost wat moeite, maar aan zijn zijde strijdt onvermoeibaar zijn Shannon, dochter van een Ierse landheer. Ondanks de krachtige aanwezigheid van het echtpaar Tom Cruise en Nicole Kidman in de hoofdrollen kreeg dit in de breedte uitgewerkte immigranten-epos niet de zeggingskracht die de regisseur beoogde. Maar de American dream wordt waar, mooi wel.


Unforgiven luidt de titel van een nieuwe western van producent, regisseur en hoofdrolspeler Clint Eastwood, die met Pale rider bewees het genre tot grote hoogte te kunnen laten stijgen. 't Kan zijn dat hij als veelbelovend jong acteur in o.a. The good, the bad and the ugly de kunst afkeek bij zijn regisseur Sergio Leone, aan wie hij zijn nieuwste film opdroeg. Alsmede aan Don Siegel, regisseur van o.a. Dirty Harry waarmee Eastwood zich in de titelrol onsterfelijk maakte. In Unforgiven werkt hij hoogst bevredigend het klassieke thema uit van de cold-blooded killer die het rechte pad inslaat maar noodgedwongen de wapens weer uit het vet moet halen. Jaimz Woolvett als partner The Scofield Kid, Morgan Freeman als zijn buddy en de overal inzetbare Gene Hackman als een corruptie-gevoelige sheriff staan hem bij in dit verhaal van schuld en boete rond karakters wier toekomst wordt bepaald door gebeurtenissen die zij niet onder controle hebben. Wat je noemt 'an unsentimental, realistic view of the American west' die in Amerika al in de eerste drie dagen alle kassa-records verbeterde met een recette van $ 15.018.007.


Medicine man bevat het even actuele als geëngageerde thema van het oprukken der 'beschaving' in de Amazone regenwouden. Wegenbouwers met bulldozers brengen zóveel vooruitgang dat de onorthodoxe Britse plantkundige dr. Campbell zijn onderzoek naar een anti-kanker serum moet staken. De komst van een vrouwelijke afgevaardigde van het subsidiërende farmaceutische bedrijf vermag zijn humeur niet te verbeteren. Maar John McTiernan zou Hollywoods zaak geen goed doen als hij in zijn vijfde film na Nomads, Predator, Die harden The hunt for red october de liefde niet zou laten prevaleren. Sean Connery als Campell en Lorraine Bracco als wetenschapster bewerkstelligen dat 'ultimately love blossoms amid the exotic flora and fauna of the sultry jungle'. Medicine man is het tweede samenwerkingsverband van McTiernan - die zich eerder staande hield tegenover Arnold Schwarzenegger en Bruce Willis - en Sean Connery, die tevens tekende voor de post van executive producer.


Gladiator toont Chicago als een verdorven oord waar bendes en straatvechters de dienst uitmaken. De jonge Tommy (bioscoop-debuut van James Marshall, bekend als Twin peak's James Hurley) valt in handen van voormalig bokskampioen Jimmy Horn (Brian Dennehey) die grof geld verdient aan illegale bokswedstrijden waarin jongens van verschillende bendes en huidskleur tegenover elkaar worden gezet. Als een Olivier Twist in de macht van Fagin wringt Tommy zich in bochten om te ontsnappen, geholpen door vriend Lincoln (Cuba Gooding Jr.). Een ouderwets heftige finale is zijn beloning in deze derde speelfilm (na Road house en Jack's back) van televisiemaker Rowdy Herrington. De camera werd gehanteerd door Tak Fulimoto, director of photography van Married to the mob en Silence of the lambs.


High heels verhaalt in de van Pedro Almodovar bekende exuberante stijl van spanningen die tenslotte leiden tot moord. Moeder Becky (Marisa Paredes) is een populaire popster die evenveel mannen als gouden platen telt. Wanneer zij na vijftien jaar haar dochter Rebecca (Victoria Abril) opnieuw ontmoet, doet zij een aantal onthutsende ontdekkingen. Rebecca, inmiddels een koele televisie-presentatrice, heeft een niet al te bevredigend huwelijk met Becky's vroegere minnaar Manuel, een rijke televisiedirecteur. Zij wisselt dit af met een daarentegen hoogst bevredigende verhouding met imitator Femme Letal, wiens topnummer een imitatie van Becky is. Alsof dit alles niet bedenkelijk genoeg is, wordt op een kwade dag Manuel vermoord. Whodunnit? dat is de vraag die Aldomovar spitsvondig beantwoordt in een - na A woman on the verge of a nervous breakdown - opnieuw onderhoudende film.

Gerdin Linthorst

Naar boven