Verwacht - november 1992, nr 128


De drie beste dingen in het leven
De laatste editie van de Nederlandse Filmdagen werd feestelijk geopend met het lange speelfilm-debuut van documentarist en opdrachtfilmer Ger Poppelaars. Een melancholieke komedie over het levensgevoel van dertigers zoals de violiste Sacha (Loes Wouterson). Wanneer zij afreist naar Amsterdam om haar verloofde, een geslaagde econoom (Pierre Bokma) te ontmoeten, stuit zij op een mysterieuze Tsjech (Michel van Dousselaere) en vervolgens op de twee drop-outs Caspar (Victor Löw) en Maarten (Jack Wouterse). Een aaneenschakeling van gebeurtenissen zet zich in werking die haar leven een andere wending geven. Het spel van bovengenoemde acteurs (de hartverwarmende Löw voorop) valt te prijzen en in zijn cameravoering, sfeer en tempo is De drie beste dingen in het leven een fris, overtuigend debuut. Zwak punt zijn de vele toevalligheden in het verhaal en de mate waarin van bijzaken hoofdzaken worden gemaakt. Neemt niet weg dat hier een zekere enthousiaste bevlogenheid valt te proeven en dat is al heel wat.


Ik ga naar Tahiti is sinds lange tijd (Afzien, 1985) weer een nieuwe speelfilm van Gerrard Verhage, oud Skrien-redacteur, oud-Amsterdams Stadsjournaal-oprichter en maker van de documentaires De berg en El Salvador. Zijn film behelst de laatste dagen uit het leven van Hendrik Nicolaas Werkman (Hans Dagelet), de Groningse drukker en kunstenaar die zich in navolging van Paul Gauguin graag op Tahiti had gevestigd, maar die in 1945 door de SD werd opgepakt en gefusilleerd. Zijn werk is overvloedig te zien in de film die in flashbacks Werkmans persoonlijke en artistieke leven toont. Fragmenten uit The green pastures en uit Chaplin-films verduidelijken Werkmans benarde positie. Achter de camera stond Nils Post, Leo de Boer monteerde en te zien zijn naast Dagelet onder andere Peter Tuinman, Ids van der Krieke, Els Ingeborg Smits en Peer Mascini.


Heimwee naar de dood is het tweede filmessay waarin Ramón Gieling tracht de kracht en invloed van een moeilijk nader te duiden begrip door te lichten. In de documentaire Duende ging het om de gepassioneerde trance die bij stierengevechten dan wel de flamencodans leidt tot opmerkelijke prestaties. Dit op basis van een lezing van García Lorca. Heimwee naar de dood is geïnspireerd door het essay 'Allerheiligen, Allerzielen' van Octavio Paz en behandelt de doodsbeleving in Mexico. In documentaire beelden toont Gieling fragmenten uit de Mexicaanse samenleving, begrafenisrituelen en verslagen van de omgang met de dood. Dit alles uitgaande van Paz' stelling: "De Mexicaan staat op goede voet met de dood, slaapt met haar, maakt haar het hof; ze is een van zijn favoriete speelgoedjes en zijn meest duurzame liefde."


Adam's rib is in tegenstelling tot de huidige negatieve trend (zo die er nog is) een warme en optimistische Russische film uit 1990. Op basis van de roman 'Een vrouwenhuishouding' van A. Koertsjatkin doet regisseur Vjatsjeslav Kristofovitsj verslag van het alledaagse bestaan van vier vrouwen in een klein appartement. Nina, haar volwassen dochter Lida, de jongere Nastja en Nina's bedlegerige oude moeder leiden een sober bestaan, handhaven en verliezen tal van illusies, worden verliefd, zwanger, kortom ouder en wijzer in een onvolmaakte wereld. Tal van komische momenten en snedige dialogen naast een sfeervolle vormgeving maken van Adam's rib een warmbloedig document humain.


Johnny Stecchino in de argeloze persoon van Roberto Begnini (ook te zien in Tuttobegnini en in Jarmusch' Down by law en Night on earth) schept grote verwarring op het Siciliaanse platteland in een wat oubollige komedie van de geliefde komiek. De Italiaanse Urbanus schreef, regisseerde en speelde een dubbelrol in het verhaal dat - hoogst actueel - ingaat op de mafiose praktijken op het eiland. Het personage Stecchino - een dubbelganger van de naïeve mannetjes die Urbanus in zijn films loslaat - dendert in zijn onschuld als een olifant door de porseleinkast wat een enkel geestig moment oplevert maar verder toch voornamelijk veel geduld en een positieve grondhouding vraagt van de kijker. Verder met Nicoletta Braschi als het object van Stecchino's liefde.


Husbands and wives heeft al ruimschoots de media gehaald als voorbeeld van hoe film het leven en soms het leven film imiteert. Een echo van Woody Allens problemen met ex-echtgenote Mia Farrow weerklinkt in de 22ste film van de kleine grote man die zo graag een Ingmar Bergman wezen zou. Met de van Allen bekende ironie en gelouterde humor wordt ingegaan op de ingewikkeldheden van intermenselijke relaties via twee echtparen (Allen en Farrow, en Sidney Pollack en Judy Davis) die gezamenlijk belangwekkende zaken als vriendschap, het huwelijk, trouw, romantiek en liefde evalueren. Husbands and wives is Allens eerste film voor TriStar Pictures bij welke maatschappij zijn toekomst allerminst verzekerd is. Hoog tijd voor de oprichting van een Red Woody-stichting.


Thunderheart behandelt al evenzeer een actueel thema: dat van de indiaanse identiteit. Val Kilmer speelt een FBI-agent van indiaanse afkomst die een moord in een reservaat onderzoekt. Verdeeldheid onder de reservaat-indianen - gesplitst in traditionalisten en regeringsgezinden - leidde in de jaren zeventig tot meerdere moorden. Kilmer wordt zich gaande het onderzoek steeds meer bewust van zijn afkomst en stuit op een uranium-schandaal. Het hoe, wat, waar gaat het eigenlijk om wordt adequaat in beeld gebracht door regisseur Michael Apted, de Engelse voorheen sociaal-bewogen documentarist, later regisseur van speelfilms als Coal miner's daughter, Gorillas in the mist en Class action. Hij werd gesteund door Robert de Niro die met Thunderheart debuteert als producent. Zijn debuut als regisseur maakt De Niro met A Bronx tale, het volgende project van zijn produktiemaatschappij Tribeca.


Hear my song is een Engelse komedie, gesitueerd in Ierland en gebaseerd op een incident in het leven van de Ierse tenor Josef Locke. Hij moest Engeland in de jaren vijftig verlaten wegens belastingproblemen. Tijdens zijn negenjarige afwezigheid werd zijn plaats ingenomen door een dubbelganger. Rond dit gegeven vervaardigde debuterend regisseur Peter Chelsom een komische liefdesgeschiedenis waarin de louche concertpromotor Mickey O'Neill (Adrian Dunbar) centraal staat. Hij ontmaskert dubbelganger Mr. X (William Hootkins), haalt de echte Josef Locke (Ned Beatty) terug en valt ten slotte tevreden in de armen van zijn geliefde (Tara Fitzgerald). Als we producent Alison Owen-Allen mogen geloven is Peter Chelsom de Britse Woody Allen, dus met de lach en de traan zit het wel goed.


City of joy is een nieuw ambitieus project van Roland Joffé, bekend van The killing fields en The mission. Zijn vierde speelfilm behelst al even spectaculaire massa-scènes rond de persoon van de jonge Amerikaanse arts Max Lowe (Patrick Swayze) die in India op zoek gaat naar de zin van het bestaan. Daar komt hij vlot achter: overleven! In Calcutta leert hij van de eenvoudige riksja-trekker Hasari (gespeeld door India's beroemde acteur Om Puri) een en ander omtrent menselijke waardigheid en werkt hij mee in de zelfhulp-kliniek van de Ierse verpleegster Joan (Pauline Collins). De film is gebaseerd op de gelijknamige roman van Dominique Lapierre, gefotografeerd door Peter Biziou en van muziek voorzien door Ennio Morricone.


Wedlock vertelt de schrijnende geschiedenis van een electronica-ingenieur die bij een diamantroof door zijn partners-in-crime wordt neergeschoten, overleeft en in de gevangenis belandt. Aldaar wordt hij voorzien van een explosieve electronische halsband (wedlock genaamd) die hem bindt aan een andere, uiteraard aantrekkelijke, vrouwelijke gevangene. Een complot tussen de gevangenisdirecteur en de oude handlangers plus het dreigende gevaar van exploderende halsbanden vormen zo het ongerief waarmee Rutger Hauer als de ingenieur te stellen heeft. Regisseur van deze 'tongue-in-cheek robbery with a lot of action' - "My kind of film," zoals Hauer onthult - is Lewis Teague. Klasgenoot van Martin Scorsese en Brian de Palma op de New Yorkse filmschool en regisseur van enkele door Roger Corman geproduceerde B-films voor hij doorbrak met Jewel of the Nile.


Sleepwalkers stamt uit het onuitputtelijke brein van horror-specialist Stephen King en werd speciaal voor de bioscoop geschreven. "Our theme was to take Norman Rockwell and send him straight to hell", luidt de omschrijving van regisseur Mick Garris (Psycho IV: The beginning en Critters II). In het inderdaad Rockwelliaans idyllische stadje Travis, Indiana leven een moeder en zoon die slechts in leven blijven door zich te laven aan de levenskracht van een jonge vrouw. Het slachtoffer is een middelbare scholiere (gespeeld door Twin Peaks-ster Mädchen Amick), die niet van plan is zich zonder meer over te geven aan de onmenselijken in mensengedaante. De zoon wordt vertolkt door Brian Krause, jeune premier van Return of the blue lagoon, de moeder door Alice Krige, ster van Chariots of fire. Gastoptredens zijn er van horror-regisseurs Clive Barker, Joe Dante, Tobe Hooper en John Landis en de maestro zelve Stephen King.


A league of their own speelt zich af tijdens WW II, een tijd waarin de meeste beroemde honkballers bezigheden elders hadden en een aantal clubeigenaren op het idee kwamen een competitie voor dames op te zetten. Kit (Lori Petty) en Dotti (Geena Davis) nemen deel en doen in fanatisme niet onder voor de heren, hetgeen resulteert in opname in de Hall of fame. Regisseur Penny Marshall (Jumpin' Jack Flash, Big en Awakenings) bestuurde met vaardige hand haar cast die naast bovengenoemden niemand minder dan Madonna omvat plus Tom Hanks (eerder in de Marshallfilm Big te zien) en collega-regisseur Garry Marshall. Producent was Robert Greenhut, de rots in de branding van Woody Allen en andere in New York gestationeerde filmmakers als Scorsese, Milos Forman, Sidney Lumet en Mike Nichols.

Gerdin Linthorst

Naar boven