Verwacht - april 1993, nr 133


Henry: portrait of a serial killer
Henry is een klassiek geval van een cultfilm, een film die weinig mensen hadden gezien zodat de reputatie kon aanzwellen tot angstwekkende proporties. De film kreeg het aureool van een verboden film toen de de Amerikaanse filmkeuring weigerde de film een rating te geven. Het was niet zozeer het geweld - in elke doorsnee splatterfilm voor een tienerpubliek gaat het gedetailleerder toe -, maar eerder de 'algehele toon' die de dames en heren van de keuring tegenstond. Henry van John McNaughton is gebaseerd op het onwaarschijnlijke levensverhaal van Henry Lee Lucas, een serial killer, die zeshonderd moorden bekende toen hij eenmaal gepakt was. Er zijn er inmiddels honderdvijftig aan hem toegeschreven. Sinds McNaughton in 1986 Henry maakte is de serial killer een ware volksheld geworden. Anthony Hopkins kreeg een Oscar voor zijn Hannibal Lecter en Jeffrey Daumer kreeg nadat hij vijftien jongens had diepgevroren een exclusief interview op de Amerikaanse televisie. En als de rechter er geen stokje voor had gestoken had hij rijk kunnen worden met de verkoop van de rechten van zijn 'verhaal'. Henry is een buitengewone film die met minimale middelen is gemaakt en ons met uiterst suggestieve middelen de gedachtenwereld van een serial killer binnenleidt. Dit is het enige point of view dat de maker ons toestaat. Er is geen suspense omdat we nooit iets van de slachtoffers te weten komen. Ze blijven voor ons net zo anoniem als voor de killer zelf. Er is geen klassieke strijd tegen goed en kwaad, omdat er in de hele film geen politieman of overheidsfunctionaris te zien is. Alleen de moordenaar en zijn slachtoffers, die hij verspreid door het hele land achter laat. "Gebruik nooit dezelfde wapens en blijf altijd in beweging" is zijn levensfilosofie. Michael Rooker is een onvergetelijke Henry. Lees de castlijst en weet wat u te wachten staat: dead wife, dead husband, dead prostitute, floating woman (in order of appearance). McNaughton volgde Henry met een weinig succesvolle science fiction film, een registratie van een optreden van Eric Bogosian (Sex, drugs and rock & roll). Zijn nieuwste film Mad dog and glory (met De Niro en Uma Thurman) gaat in Cannes in première.


De zevende hemel is de plek waar Urbanus zich bevindt als hij de tong van Renée Soutendijk langs zijn oor voelt strijken. Na twee kolderieke films probeert de Belgische komiek Urbanus zijn mogelijkheden uit te bouwen door in een romantische komedie te spelen. Renée Soutendijk is het slachtoffer van dit streven. Scenario en regie zijn van Jean-Paul Lilienfeld. Het gaat als volgt. Urbanus is een beetje depri, want zijn auto is weggesleept. Hij probeert er een einde aan te maken. Bovenbuurvrouw maakt herrie. Urbanus naar boven. Blijkt zij ook dood te willen. Urbanus verzint dat hij haar beschermengel is die haar in drie dagen moet overtuigen van de zin van het leven. Zij gaan samen door mooi Nederland rijden in een open rode auto met een pittig karakter, wat een van de meest in het oog springende gevallen van sponsoring is in de geschiedenis van de Nederlandstalige film. Het is niet geestig, het is niet romantisch, het is niet logisch, het is niet mooi en het is zeker niet Capra. Het is Urbanus!


De natuurlijke ruimte is een documentaire over twee architecten die ogenschijnlijk twee tegengestelde filosofieën aanhangen. Dom H. van der Laan is een Benedictijner monnik die nog met leden van De Stijl heeft gestudeerd. Hij heeft vele kloosters en kerken gebouwd in heel Europa. Zijn belangrijkste bouwwerk is het klooster van Vaals waarbij hij zich liet inspireren door het prehistorische Stonehenge. Van der Laan vertegenwoordigt de rationele architectuur tegenover Ton Alberts, die de organische architectuur voorstaat. Het meesterwerk van Alberts is het hoofdkantoor van de NMB in Amsterdam-Zuidoost, dat uit de verte doet denken aan een middeleeuwse stad. Alberts liet zich inspireren door de vroeg-christelijke onderkomens in de Gorème Vallei in Turkije. Regisseur Frank Scheffer, vooral bekend van zijn vele onorthodoxe muziekdocumentaires (The finale chorale, Time is music), laat door het contrast in de werkwijze van deze twee architecten de samenhang tussen ratio en intuïtie zien.


De gevlekte hond ofwel A piebald dog running on the edge of the sea ofwel van Karen Gevorkian heeft het uiterlijk van een documentaire over de traditionele leefwijze van de Nivchs, de Siberische Eskimo's die leven op het eiland Sachalin tussen Siberië en het noordelijkste deel van Japan. De film doet dan ook sterk denken aan de klassieke Flaherty-documentaire Nanook of the North (1972). De Nivchs spelen echter zichzelf in een fictief verhaal gebaseerd op een vertelling van Ajtmatov. In het eerste uur blijft Gevorkian uitvoerig stil staan bij de zeden en gewoonten van het Hoge Noorden (de animistische rituelen en de prehistorische jacht -en vismethoden). In de tweede helft van de film draait om een dramatische zeehondenjacht. De tienjarige Kirisk mag voor het eerst met zijn vader en grootvader mee. De catalogus van het Film Festival Rotterdam spreekt van een "dwarse timing". Wij hopen niet dat ze hiermee bedoelen dat er eigenlijk niets gebeurt, daar op de ijsvlakten van Siberië.


L'accompagnatrice is na Les nuits fauves de tweede film binnen korte tijd waarin we de jonge Franse actrice Romane Bohringer zien schitteren. Ditmaal is ze samen met haar vader Richard te zien. Regisseur Claude Miller heeft iets met jonge meisjes: zijn vorige film was La petite voleuse met Charlotte Gainsbourg, ook al een dochter van een bekende Fransman. Romane is een verwaarloosd meisje, dat terecht komt in een luxe wereld vol verleidingen als ze de pianobegeleidster wordt van de zangeres Irene Brice, die er een echtgenoot en een minnaar op na houdt. Tijdens de oorlog vluchten ze naar Londen waar alles goed gaat totdat de Franse minnaar van Irene weer op de proppen komt. Het wordt tijd dat Romane eens uit de schaduw van Irene treedt. De soundtrack werd geschreven door Mozart, Strauss (Richard), Berlioz en Schumann.


A river runs through it is een in de Verenigde Staten veelgeprezen ode aan het vliegvissen van regisseur Robert Redford, die eerder succes had met Ordinary people en The Milagro beanfield war. In dit epische verhaal over de familie Maclean staat de kunst van het vliegvissen centraal, als metafoor van het spirituele leven. De geschiedenis van dominee Maclean (Tom Skerritt) en zijn zonen Norman (Craig Sheffer) en Paul (Brad Pitt) speelt zich af in Montana, waar de Big Blackfoot-rivier als een zilveren draad door het leven stroomt. Norman is de serieuze broer met een groot verantwoordelijkheidsgevoel en Paul is de rokkenjager met de artistieke inslag. Terwijl ze in hun leven van elkaar af dwalen worden ze beide telkens weer aangetrokken door de rivier. Een van de redenen waarom Redford zich tot dit verhaal voelde aangetrokken is zijn betrokkenheid bij de milieuproblematiek in de VS. Aldus verklaarde hij in het tijdschrift 'Fly Fisherman', een van de vele publikaties die aan de kunst van het vliegvissen zijn gewijd. Als u belangstelling heeft voor deze recreatieve bezigheid bezoek dan eens het American Museum of Fly Fishing in Manchester, Vermont en bedenk dat Hemingway, Dwight Eisenhower, Jimmy Carter en Prins Charles u reeds zijn voorgegaan.


Trespass van Walter Hill (The warriors, 48 hrs.) zou ongeveer een jaar geleden uit zijn gegaan in de Verenigde Staten nder de titel Looters, wat 'plunderaars' betekent. Op dat moment werden een aantal politiemannen vrijgesproken in het beruchte Rodney King-proces, genoemd naar de automobilist die voor de lens van een amateur videocameraman in elkaar werd getrapt. Los Angeles werd een slagveld, waarbij meer dan vijftig mensen omkwamen en plundering en brandstichting bepaalde delen van de stad in een soort Amerikaans Beiroet veranderden. Geen geschikt moment om een film met de titel Looters uit te brengen. Een jaar later is de titel veranderd in Trespass, wat 'overtreding' betekent en wat wel een hele milde term is voor wat Ice Cube en Ice T (wat zullen we over vijf jaar lachen om die namen zeg) uitvreten. Cube was eerder, en niet onverdienstelijk, te zien in Boyz 'n the hood en het frisse koppie van T. kennen we nog uit New Jack City. Beide jongens zijn zeer in trek vanwege hun 'street credibility'. We hebben inmiddels tot vervelens toe gehoord hoe ze hun jeugd hebben versleten als bendeleden. Er gaan er een paar in de muziek, er worden er een paar filmsterren. De rest gaat jong dood. Chill out, man!


Fortress van Stuart Gordon is een science fictionfilm, een zeldzame verschijning in de Nederlandse bioscopen. Het toekomstbeeld is weinig rooskleurig. De natuur is uitgeput en het ziet zwart van de mensen op aarde. Iedereen mag nog maar één kind hebben en overtreders worden zwaar gestraft. Als John Brennick (die vreselijke Christopher Lambert) zijn tweede kind heeft verwekt wordt hij in 'The fortress' geworpen, een hypermoderne gevangenis, die in particuliere handen is. Dertig verdiepingen onder de grond wordt het leven van de gevangenen bepaald door een psychopatische computer, op zich een interessant gegeven. Het klinkt allemaal als een kruising tussen Alien, Blade runner en Escape from Alcatraz.


Alive is een film die u waarschijnlijk nooit aan boord van een vliegtuig te zien zult krijgen. De film van Frank Marshall is gebaseerd op een echte vliegramp. In 1972 verongelukte een vlucht boven de Andes met aan boord het rugbyteam van Uruguay. Een aantal passagiers overleefde de klap en bleef in de vrieskou op hulp wachten. Na acht dagen hoorde ze over de radio dat de zoektochten werden gestaakt. De overlevenden begonnen aan alternatieve diepvriesmaaltijden. In de persmap lezen we discreet: "the survivors endured the unimaginable by doing the unthinkable". Marshall is vooral bekend geworden als de producent van de films van Steven Spielberg, dus we kunnen er van verzekerd zijn dat de ramp zelf buitengewoon in beeld is gebracht. Hij heeft zich gebaseerd op het boek van Piers Paul Read en heeft zelf weer contact gezocht met enkele overlevenden. De bergen rond Vancouver stonden model voor de Andes en de crew gebuikte maar liefst vier van de originele Fairchild F-227 turboprops om de ramp te reconstrueren. In de hoofdrollen treffen we een hoop aanstormend talent: Vincent Spano, Ethan Hawke en Josh Hamilton. Bon appetit!


Horror is in de maand! In aansluiting op het Festival van de Fantastische Film worden een groot aantal sf en horrorfilms in de bioscopen uitgebracht. We melden al Fortress. Verder is het wachten op Innocent Blood van John Landis, zijn terugkeer naar de horrorkomedie, Candyman van Bernard Rose, gebaseerd op een kort verhaal van Clive Barker, de bijzonder onsmakelijke Braindead van Peter Jackson en natuurlijk in de categorie onbedoelde horror, de nieuwe Jean-Claude van Damme: Nowhere to run van Robert Harmon. Het scenario van deze laatste film is overigens geschreven door Joe Basis instinct Eszterhas. De Belg Van Damme is hard bezig de Oostenrijker Schwarzenegger in te halen als de populairste Euroster. Volgens de persmap maakt Van Damme in deze film de lang verwachte overgang van het actiegenre naar het romantische heldendom. Rosanna Arquette speelt een weduwe in nood en Joss Ackland een perfide landeigenaar. Van Damme kicks ass! Van de overige horrorfilms vermelden we dat Jon Landis weer een curieuze mix van komedie en horror heeft bereid met Anne Parillaud (Nikita) in de hoofdrol. Braindead is geestig bedoeld en komt uit Nieuw Zeeland. Totaal onsmakelijke geschiedenis gaat er in een zaal vol tieners waarschijnlijk in als gesneden koek. Pus per vat. Over Candyman valt voorlopig niet meer te melden dan dat Virginia Madsen de hoofdrol speelt. Maar dat is dan ook alle info die u nodig heeft.


Forever young van Steve Miner is een film over de eeuwig jeugdige Mel Gibson, die zich laat invriezen en vijftig jaar later ontdooit in het heden. Mel ontdekt in de armen van Jamie Lee Curtis dat ware liefde tijdloos is. Humor is: Mel Gibson die nog nooit een cd heeft gezien. Hij weet niet eens dat de Tweede Wereldoorlog heeft plaatsgevonden. Regisseur Miner is vooral bekend geworden door zijn werk aan de van nostalgie doortrokken televisieserie 'The wonder years'.

Mark Moorman

Naar boven