Verwacht - oktober 1994, nr 149


Secret file USA
Soms leek het een van de best bewaarde geheimen van filmminnend Amsterdam. Andere keren zat de zaal bomvol, vooral wanneer de programmering inhaakte op een actueel thema. Zo vertoonde men in het voetspoor van de Jurassic-hype met veel succes een programma rond Ray Harryhausen, de oervader van de dino-film. Een handjevol onverbeterlijke cultfilm-liefhebbers wist het afgelopen jaar in ieder geval iedere zaterdagmiddag de gang naar het Nederlands Filmmuseum te maken, om daar in het 'Mondo Bizarro' programma de randgebieden van de filmhistorie af te schuimen. Ook komend seizoen valt er weer veel cinematografische curiosa te zien. 'Mondo Bizarro' verhuist dan naar de vrijdagavond en hanteert voortaan de 'double bill' formule, waarbij twee thematisch aan elkaar verwante films achter elkaar vertoond worden. Op 30 september en 7 oktober is er een speciaal trailer-programma te zien. Twee uur hoogte- en dieptepunten uit de B-filmgeschiedenis onder de titel That's exploitation. Dat belooft wat.
De drie resterende vrijdagen in oktober staan geheel in het teken van de obscure Amerikaanse televisie-serie Secret file USA. Het curieuze aan de serie is de plaats van herkomst. In 1954 kwam de van oorsprong Duitse Amerikaan Arthur Dreifuss naar Nederland om in de Cinetone studio's te Duivendrecht een spionage-serie op te nemen. De serie speelt tijdens de Tweede Wereld- en Koude Oorlog. De produktiekosten waren hier een stuk lager en Nederland bood de Amerikaan een keur aan exotische locaties. Aangezien het eindresultaat vooral voor Amerikaanse ogen bestemd was hoefde Dreifuss niet ver te reizen om een episode in Italië of Wenen te situeren. Zo zien we hoofdrolspeler Robert Alda (de vader van Alan) in zijn rol als majoor Morgan van de geheime dienst in actie in een typisch Noord-Hollands dorpje dat voor Napels door moet gaan. Het IJsselmeer wordt voor de gelegenheid omgedoopt tot de Middellandse Zee.
Naast de bizarre benaming van oerHollandse locaties dankt Secret file USA een groot deel van zijn huidige charme aan de keuze van de acteurs. Alda was de enige Amerikaan in de serie, alle bijrollen werden door Nederlanders ingevuld. Bekende acteurs als Lex Goudsmit, Ton van Duynhoven, Ton Lutz, Herbert Joeks, Max Croiset en een piepjonge Rijk de Gooyer zetten hun beste beentje voor. Hun steenkolen-Engels mag nu misschien volslagen idioot klinken, voor de Amerikaanse kijker was het ongetwijfeld zeer overtuigend. De Nederlandse inbreng in Secret file USA maakt van de serie in ieder geval een even fascinerend als hilarisch schouwspel, en dat geldt beslist niet alleen voor de oudere kijker.


Papa, vadertje vorst is dood is een Russische zwart/wit-film van Jevgeni Joefit, de oprichter van de necro-realistische beweging. Deze in 1985 in Leningrad (tegenwoordig St. Petersburg) ontstane kunststroming verenigt fotografen, dansers, schilders, schrijvers en filmers die allemaal gefascineerd zijn door de dood. Joefit kreeg in de roemruchte Lenfilmstudio's filmonderricht van Aleksander Sokoerov en maakt sindsdien experimentele films. Dit is zijn eerste lange speelfilm. De papa uit de titel is gehandicapt en schrijft een rapport over een nieuwe muizensoort. Zijn zoon pleegt zelfmoord, mannen van veertig leven zich uit in sado-masochistisch spel, familieleden koesteren morbide gedachten en de natuur is stervende. U begrijpt, er valt hier niets te lachen. Of zou het om het verloren gewaande eerste deel van Ian Kerkhofs Dead man film gaan?


Zicht op zee is een korte experimentele film van Andras Hamelberg. Perioden uit het leven van verschillende personages worden in een soort raamvertelling met elkaar verweven. Centraal staat een magisch-realistisch schilderij dat in het huis van een bejaarde vrouw hangt. De film is een experiment met de begrippen tijd, plaats en ruimte en draagt het motto 'wat je ziet is niet wat je ziet'. Misschien had de titel beter Geen zicht op zee kunnen zijn. De regisseur is een kunstacademieveteraan die inmiddels zeven jaar als cameraman, regisseur en documentairemaker voor de Nederlandse televisie werkt.


Wyatt Earp is na Tombstone de tweede Wyatt Earp film die dit jaar uitkomt. Dat beseffen regisseur Lawrence Kasdan en hoofdrolspeler annex producent Kevin Costner maar al te goed. Vandaar dat zij in overtreffende trap te werk zijn gegaan. De film duurt meer dan drie uur, verschaft meer dan honderd acteurs een rol met tekst en laat maar liefst zeventig paarden opdraven, waarvan er vijfendertig een vaste berijder hebben. Kevin rijdt bij voorkeur op Jet en Baby Horse, met wie hij al eerder samenwerkte in Dances with wolves. De filmster mag dan veel van paarden houden, hij is nog meer gesteld op zijn familie. En dus is hij helemaal in zijn element als de dorpssheriff die samen met zijn broers een cruciale rol vervulde in de legendarische schietpartij bij de O.K. Corral. Achter de eindeloze reeks snorren in dit western-epos gaan naast Costner ook nog Gene Hackman, Dennis Quaid en Michael Madsen schuil.


The specialist is de nieuwste film met Sylvester Stallone, die vorig jaar een spectaculaire comeback maakte met Cliffhanger en het uiterst vermakelijke Demolition man. De spierbundel speelt dit keer geen bergbeklimmer of politieman maar een gepensioneerd lid van de explosieven opruimingsdienst. U leest het goed, Stallone is gepensioneerd. In Florida, want daar brengt menig Amerikaan de oude dag door. Erg rustig blijft het daar natuurlijk niet in deze film. Regisseur Luis Llosa, een Peruviaan afkomstig uit de B-filmfabriek van Roger Corman, belooft ons veel explosies "waarmee de personages verder worden uitgediept". Functionele ontploffingen als onderdeel van de karakterontwikkeling, zoiets kunnen ze alleen in Hollywood bedenken. Of de bedscènes tussen Stallone en Sharon Stone ook voor vuurwerk zorgen valt nog te bezien.


Baby's day out mag dan geregisseerd zijn door Patrick Read Johnson, de film draagt de onmiskenbare signatuur van schrijver/producent John Hughes. Net als in diens twee Home alone films draait het om een inventieve koter die een groepje stuntelende criminelen te slim af is. Het kind in kwestie is dit keer slechts negen maanden oud en wordt gekidnapt door drie boeven. Baby Bink ontsnapt echter aan hun aandacht en gaat op avontuur in Chicago. Bink wordt gespeeld door de tweeling Adam en Jacob Worton. Voor het serieuze stuntwerk bouwde make-up expert Rick Baker elf rubberen babies. Baker was eerder verantwoordelijk voor Jack Nicholsons bakkebaarden in Wolf en Sigourney Weavers tegenspelers in Gorillas in the mist. Van die laatsten mocht er eentje op herhaling, want baby Bink belandt zelfs in de dierentuin.


The slingshot, een Zweedse film van regisseur Ake Sandgren, gaat ook over een inventief kind in de grote stad. Maar van een baby is in dit geval geen sprake. Roland is twaalf en groeit op in het Stockholm van de jaren twintig. Hij gaat gebukt onder allerlei vooroordelen, want zijn moeder is een joodse Russin en zijn vader een aan morfine verslaafde kreupele socialist. Je zou haast denken dat de scenarioschrijver bang was dat de boodschap niet over zou komen als vader alleen maar kreupel was. Sandgren baseerde zijn film op de autobiografie van de inmiddels tachtigjarige Roland Schütt, die zeer tevreden is met het eindresultaat. Schütt verdiende jarenlang de kost als uitvinder. Een van zijn eerste uitvindingen is de katapult uit de titel, vervaardigd van een stuk ijzerdraad en twee condooms. Wie na het zien van de film aan het knutselen slaat is overigens strafbaar, want katapults vallen in ons land onder de wapenwet. Het is maar dat u het weet.


Mina Tannenbaum is geen Duitse maar een Franse film van regisseur Martine Dugowson. Romane Bohringer, bekend van Les nuits fauves en L'accompagnatrice, en Elsa Zylberstein, eerder te zien in Maurice Pialats Van Gogh, spelen twee vriendinnen, Mina Tannenbaum en Ethel Bénégui. Ze ontmoeten elkaar eind jaren vijftig op balletles en blijven jarenlang bevriend. Mina wordt kunstschilder en Ethel journalist. Op een bankje in Montmartre komen ze regelmatig bij elkaar om over hun leven te praten. Dugowson omschrijft haar debuutfilm als een mengeling tussen een komedie, een drama en een western. Maar het is natuurlijk vooral een Franse film, want meteen in het begin wordt er al een personage opgevoerd dat niets met het verhaal te maken heeft en recht in de camera spreekt. Volgens de regisseur is dat bedoeld om het belang van Mina en Ethel te relativeren, "want zij betekenen uiteindelijk niets meer of minder dan u, ik of wie dan ook", aldus Dugowson. Dat is duidelijke taal.


The mask is de nieuwe film met Jim Carrey, die eerder een enorme hit scoorde met zijn debuut als Ace Ventura: pet detective en het contract voor The mask 2 al op zak heeft. Carrey is gezegend met een rubberen mimiek en geknipt voor deze stripverfilming, want de superheld uit de titel gaat door het leven als een vleesgeworden Tex Avery cartoon. Dat betekend gekke bekken trekken voor Carrey. Dit keer wordt hij daarbij geholpen door de computeranimaties van de firma Industrial Light and Magic, bekend van de dinosaurussen uit Jurassic Park. Wie denkt dat er met computerexperts niets te lachen valt komt bedrogen uit. Niet elke grap is een voltreffer, maar Carrey en de computer zorgen regelmatig voor even spectaculaire als komische beeldgrappen. De regie is in handen van Charles Russell, die zijn sporen in het horrorgenre verdiende met de geslaagde remake van The blob en A nightmare on Elm Street 3, de beste Freddy Kreuger film met een nummer in de titel.


And the band played on is een voor de Amerikaanse televisie gemaakte film over de ontdekking van het AIDS-virus in het begin van de jaren tachtig. De band uit de titel is een kleine groep wetenschappers die zich vastbeet in de nog onbekende ziekte en er uiteindelijk voor zorgde dat aard en omvang van de epidemie tot de bevolking en autoriteiten doordrong. Regisseur Roger Spottiswoode (Under fire, Turner and Hooch) baseerde zijn film op het gelijknamige boek van de journalist Randy Shilts, die als eerste over de ziekte berichtte. Matthew Modine speelt de hoofdrol en in diverse bijrolletjes herkennen we bekende acteurs als Richard Gere, Anjelica Huston, Phil Collins, Alan Alda, Steve Martin en Lily Tomlin. In de persmap wordt de rol van Robert Cooper, directeur van het televisiestation HBO, bij het totstandkomen van de film tot heroïsche proporties opgeblazen. Concurrent NBC had niet het lef om te doen wat Cooper en al die bekende acteurs wel durfden. Deze borstklopperij plaatst de motivatie van Cooper en zijn acteursclubje in een enigszins dubieus daglicht en daar wordt niemand beter van.


Color of night is een geile thriller met stomend hete seksscènes. Althans dat is de bedoeling. De publiciteit rond de film gaat vooral over de suggestie dat Bruce Willis' naakte geslachtsorgaan in beeld wordt gebracht. De aftiteling maakt melding van ene Jeffrey Stephan als de stand in voor Mr. Willis. Rijst de vraag wiens orgaan er kamerbreed op het scherm opdoemt. De filmpartner van Bruce, Jane March, maakt net als in haar debuutfilm The lover ook gebruik van een stand in. Het lichaam van Jane wordt gespeeld door Katrina Oost. Wanneer hij niet met Jane en Katrina aan het stoeien is probeert psycholoog Bruce de moord op een bevriende psychiater op te lossen. Hij doet dat door diens praktijk over te nemen. Dat is heel verstandig, want met beroepsneuroten als Brad Dourif, Lesley Ann Warren en Lance Henriksen in de klantenkring kan de dader nooit ver weg zijn. Regisseur Richard Rush heeft lange tijd niets van zich laten horen. Zijn laatste film The stunt man stamt uit 1980 en gooide destijds hoge ogen bij de filmcritici. Zijn nieuwe film is in de Verenigde Staten minder hartelijk ontvangen. Maar dit is weer zo'n film waar wij verlichte Europeanen de ongecensureerde versie van krijgen voorgeschoteld. We zullen zien.

Bart van der Put

Naar boven