Verwacht - november 1994, nr 150


The lion king
Het jaar 1994 zal in de annalen van het Disney-imperium worden bijgezet als een zwarte bladzijde uit de geschiedenis van het magische koninkrijk. Het pretpark Euro Disney (nu: Disneyland Paris) verloor negenhonderd miljoen dollar en de plannen voor het nieuwe themapark rond de vaderlandse geschiedenis, het America Park, werden afgeblazen. Na jaren van succes leverde de speelfilmtak van de studio de ene flop na de andere af. Tot overmaat van ramp kwam Disney-manager Frank Wells in april om bij een helicopterongeluk, waarna er een hevige strijd ontbrandde tussen topman Michael Eisner en Jeffrey Katzenberg, die de positie van Wells als tweede man ambieerde. Eisner besloot anders. Katzenberg vertrok en richtte met Steven Spielberg en platenbaas David Geffen een nieuwe studio op. Het aandeel van Katzenberg in Disney's grootste successen was niet gering; hij was verantwoordelijk voor kassuccessen als Pretty woman en Three men and a baby en zorgde met The little mermaid voor een ware renaissance van de tekenfilm. Volgens insiders werden de oorspronkelijke versies van de krakers Aladdin en The lion king door Katzenberg van tafel geveegd en volledig herschreven.
De erfenis van Katzenberg is omvangrijk. The lion king was een enorme hit in Amerika en werd aan de kassa alleen verslagen door Forrest Gump, maar daar kan nog verandering in komen. De film werd twee maanden geleden uit de bioscopen gehaald en zal voor de kerst opnieuw worden uitgebracht, terwijl de reclamecampagne en de verkoop van speelgoed onverminderd doorgaan. Met deze nooit eerder toegepaste marketingtruc kan de film van regisseurs Roger Allers en Rob Minkoff alsnog een gooi naar de toppositie doen. Daarbij kan de film bogen op de vertrouwde virtuoze animatie, de muzikale inbreng van Elton John en de stemmen van Jeremy Irons, James Earl Jones, Rowan Atkinson, Whoopi Goldberg en Matthew Broderick. De laatste spreekt de rol van Simba, een jonge leeuw die zijn vader verliest en met zijn boze oom Scar moet strijden om de troon van het Afrikaanse dierenrijk. Het verhaal werd vijf jaar geleden bedacht, iedere gelijkenis met het koningsdrama dat zich bij Disney voltrok berust op puur toeval. De film gaat in Nederland uit in een record aantal kopieën, waarvan een flink deel met Nederlandse nasynchronisatie. Inderdaad, De leeuwekoning.


Mama is een indringend filmisch relaas over de moeilijke positie van geestelijk gehandicapten in de Volksrepubliek China. De film belicht de problematiek middels een in zwart/wit opgenomen autobiografisch drama, waarin scenariste Qing Yan een door haar echtgenoot verlaten vrouw speelt die alleen haar geestelijk gehandicapte zoontje probeert op te voeden. Het drama-gedeelte wordt aangevuld met een reportage over een opvangtehuis en op video opgenomen interviews met moeders van geestelijk gehandicapte kinderen. Regisseur Zhang Yuan mag misschien geen virtuoos filmer zijn, hij heeft een goede neus voor controversiële onderwerpen. Na dit door de Chinese autoriteiten verboden debuut joeg hij met Beijing bastards, een portret van stuurloze jongeren in de Chinese hoofdstad, wederom de overheid tegen zich in het harnas. Sinds mei dit jaar is het filmen hem ontzegt, maar Yuan weet van geen wijken en is momenteel bezig aan een film over de homo-scene in Beijing.


The chase van regisseur/scenarist Adam Rifkin is een uitermate slappe achtervolgingsfilm, waarin Charlie Sheen miljonairsdochter Kristy Swanson op sleeptouw neemt. Het stel wordt achtervolgd door politieman Henry Rollins, die in het dagelijkse leven intense rockconcerten afwisselt met 'spoken word performances'. Hoe Rollins ertoe kwam zijn imposante podiumpersoonlijkheid aan dit Hollywood-vehikel te lenen is onduidelijk, misschien dat de satirische benadering van de Amerikaanse nieuwsmedia in de film hem over de streep trokken. In bijrolletjes duiken verder de zanger en bassist van The Red Hot Chili Peppers op. De film was op het Nederlands Film Festival te zien omdat de Nederlander Eduard Sarlui uitvoerend producent was. De vertoning werd bijgewoond door ministers Jo Ritzen en Jan Pronk, die met hun aanwezigheid ongetwijfeld wilden bewijzen de vaderlandse filmcultuur een warm hart toe te dragen.


Threesome is een relatiekomedie over een driehoeksverhouding. Twin Peaks-veteraan Lara Flynn Boyle gaat aan de Universiteit studeren en moet door een computerfout haar woonruimte delen met twee jongens. Dat wordt lachen! De ene kamergenoot stort zich op drank en vrouwen terwijl de andere twijfelt over zijn seksuele geaardheid. Of de jongen nu hetero-, homo- of biseksueel is laat de persmap niet los, maar aan wie van de twee Lara haar hart verpandt laat zich raden. Regie en scenario zijn in handen van Andrew Fleming, die na zijn debuut met de horrorfilm Bad dreams zeven jaar op een houtje moest bijten voor hij zich aan dit triootje kon wagen.


Trial by jury is een rechtbank-thriller. Joanne Whalley Kilmer speelt een jonge gescheiden moeder die wordt opgeroepen om deel uit te maken van een jury. Ze stemt toe, maar krijgt daar al snel spijt van. Beklaagde maffiabaas Armand Assante huurt namelijk ex-politieman William Hurt in om haar onder druk te zetten. Openbare aanklager Gabriel Byrne heeft het nakijken. Regisseur Heywood Gould maakte eerder One good cop en verwerkte zijn ervaringen als barman in zijn scenario voor de Tom Cruise-film Cocktail. Getuige zijn keuze van de acteurs in zijn tweede film heeft de horecaperiode Goulds blik niet vertroebeld. Voor het camerawerk deed hij een beroep op Frederick Elmes, de vaste cameraman van David Lynch, die zich liet inspireren door de Amerikaanse film noir uit de jaren veertig. Dat belooft wat.


Reality bites heeft als ondertitel 'a comedy about love in the nineties'. En de jaren negentig is het decennium van de stuurloze twintiger, in Amerika aangeduid met de termen slacker en generation X, hier bekend onder de noemer generatie nix. Winona Ryder, de meest aaibare actrice in Hollywood, werkt bij een televisiemaatschappij en worstelt met de grote vragen des levens. Ze twijfelt of ze de juiste loopbaan heeft gekozen en vraagt zich af welk vriendje beter voor haar is, muzikale drop out Ethan Hawke of snelle jongen Ben Stiller. Laatstgenoemde tekende voor de regie en voorzag de soundtrack van de film van maar liefst 32 hitgevoelige popsongs. Vast bedoeld om jeugdige MTV-kijkers naar de bioscoop te lokken. Amerikaanse slackers bleven echter liever thuis.


The shadow vecht tegen de misdaad met behulp van zijn vermogen de menselijke geest te vertroebelen. In het dagelijks leven is hij een doodgewone miljonair en wordt hij gespeeld door een moeilijk kijkende Alec Baldwin. De superheld krijgt het aan de stok met een nazaat van Genghis Khan, die met een soort atoombom New York wil opblazen. De stad bestaat voornamelijk uit sfeervolle schaalmodellen en matte-paintings, minder grimmig dan in Batman en iets realistischer dan in Dick Tracy. De hypnotiserende superheld werd ooit voor een radiohoorspel bedacht door Orson Welles, die zijn plannen voor een verfilming eind jaren veertig de mist in zag gaan. Regisseur Russell Mulcahy, eerder verantwoordelijk voor de twee Highlander films, houdt de vaart erin en revancheert zich voor het belachelijke Kim Basinger-vehikel The real McCoy, dat hij wijselijk van zij c.v. schrapte.


Blown away is een thriller van het produktieteam dat eerder de brandweerfilm Backdraft afleverde. Onder het motto 'duizend bommen en granaten' handelt de film over twee heren die in de Amerikaanse stad Boston met explosieven spelen. Tommy Lee Jones is een doorgedraaide terrorist, Jeff Bridges de expert van de explosieven opruimingsdienst. Om iedere gelijkenis met de Sylvester Stallone-film The specialist weg te nemen spreken Jones en Bridges met een Iers accent, drinken ze Guinness en luisteren ze naar muziek van U2. Regisseur Stephen Hopkins werd in Jamaica geboren, groeide op in Engeland en Australië en werkt nu in Amerika. De persmap vermeldt niet of hij ooit in Ierland is geweest, maar spoort de lezer wel aan de hoorspel-versie van deze knalfilm te kopen. Daarmee kunt u thuis zelf uw speakers opblazen.


The crow is de laatste film die Brandon Lee maakte. De zoon van het ook al veel te jong gestorven kung fu wonder Bruce Lee kwam om bij een bizar ongeluk tijdens de opnamen van deze stripverfilming. Dankzij een aantal wijzigingen in het scenario en inventief gebruik van moderne computertrucs kon de film alsnog voltooid worden. In het duistere sprookje staat Lee junior op uit het graf om wraak te nemen op de bende criminelen die hem en zijn vriendin vermoordden. Hij wordt daarbij vergezeld door een kraai, citeert Edgar Allan Poe en bevindt zich temidden van gothische bouwwerken en donkere steegjes. Zwartkijker Alex Proyas regisseerde een groot aantal reclamefilms en videoclips voor hij Lee's filmische testament afleverde.


Les patriotes is een Franse thriller die zich afspeelt in de wereld van de Mossad, de Israëlische geheime dienst. De achttienjarige Ariel verruilt zijn veilige bestaan in Parijs voor een carrière bij de dienst en leert te leven op het scherp van de snede. Bij klussen in Parijs, Tel Aviv en Washington maakt hij handig gebruik van manipulatietechnieken om langzaam tot de ontdekking te komen zelf voortdurend gemanipuleerd te worden. De film herenigt regisseur Eric Rochant en hoofdrolspeler Yvan Attal, na eerdere samenwerking in de films Un monde sans pitié en Aux yeux du monde. De twee benadrukken bij de opnamen van hun nieuwe film niet gehinderd te zijn door de Mossad. Dat is prettig om te weten.


Le zèbre biedt de toeschouwer handige tips om een langdurige relatie spannend te houden. Thierry Lhermitte speelt een advocaat die op zijn werk iedere dag huwelijken en echtscheidingen aan zich voorbij ziet trekken. Hij is als de dood dat zijn vijftienjarige huwelijk aan voorspelbaarheid ten onder zal gaan en bedenkt allerlei fratsen om de vlam brandend te houden. De uit 1991 stammende film markeerde het regiedebuut van de bekende Franse acteur, toneelregisseur en scenarioschrijver Jean Poiret, die kort na de voltooiing ervan overleed. De vrouwelijke hoofdrol wordt vertolkt door Poirets weduwe Caroline Cellier, die zich in hun relatie 22 jaar lang geen moment verveeld heeft, dus de huwelijksadviezen komen van goede huize.


Mediterraneo van regisseur Gabriele Salvatores won twee jaar geleden de Oscar voor de beste niet-Engelstalige film. Het is dan ook precies het soort Europese film waar de Amerikanen van houden; grappig, niet te serieus, een beetje sentimenteel en gesitueerd in prachtig continentaal natuurschoon. In 1941 worden acht klungelige Italiaanse soldaten en een ezel naar een klein, afgelegen Grieks eiland gestuurd om het te bewaken tegen de geallieerden. Bij gebrek aan verzet krijgen ze steeds meer oog voor de geneugten van het leven op het eiland en de vrouwelijke bewoners. De film werd in Italië uitgebracht tijdens de Golfoorlog en was aanleiding tot verhitte polemieken over leger en desertie, maar dat zal de Amerikanen vast ontgaan zijn.


32 short films about Glenn Gould van de Canadese regisseur François Girard is een fragmentarisch docudrama over de in 1982 overleden pianist Glenn Gould. Daar de excentrieke virtuoos niet voor één gat te vangen was benadert de film het fenomeen op 32 verschillende manieren, gerangschikt volgens de structuur van Bach's Goldberg Variaties waarmee Gould in 1955 wereldberoemd werd. Naast Goulds familieleden en vrienden als violist Yehudi Menuhin is een centrale rol weggelegd voor acteur Colm Feore, die de pianist opnieuw tot leven brengt. Om zich in te leven in zijn rol zaagde Feore niet alleen de poten van zijn pianokruk af, maar lag hij ook nog samen met de regisseur een uur op de vloer van het conservatorium in Toronto om de onderkant van een vleugel te bestuderen.


De zwijgende reiziger is een in Griekenland opgenomen speelfilm die handelt over de penibele situatie van de Koerden. Deze zowel in Irak als in Turkije vervolgde minderheid haalt af en toe het nieuws wanneer de Koerdische afscheidingsbeweging PKK aanslagen pleegt op Turkse badplaatsen, waarbij de alledaagse ellende van het volk nog al eens wordt vergeten. Dat maakt het voor Haagse politici een stuk makkelijker oorlogstuig aan de Turkse onderdrukkers te verkopen. Regisseur Ibrahim Selman, een in 1981 vanuit Irak naar Nederland gevluchte Koerd, geeft met zijn debuutfilm een beeld van de dagelijkse gang van zaken in een Koerdisch dorp. Soldaten en vrijheidsstrijders staan elkaar naar het leven, terwijl de dorpsgek het commentaar levert.

Bart van der Put

Naar boven