The Big Sleep - mei 1996, nr 167
Bonner, Priscilla (96), Los Angeles, 21 februari. Amerikaans actrice in zwijgende films. Speelde tegenover Charles Ray (Homer comes home), Will Rogers (Honest Hutch), Harry Langdon (The strong man) en Clara Bow (It). Ook in Charley's aunt, Long pants, The red kimono em The son of Wallingford.
Bremer, Lucille (73), New York, ong. 19 april. Amerikaans actrice en danseres. Begon als Rockette in Radio City Music Halle en diverse nachtclubs, alwaar ontdekt door Arthur Freed. Films bij MGM: Meet me in St. Louis (Vincente Minnelli, 1944), Yolanda and the thief (Minnelli, 1945; tegenover Fred Astaire), Ziegfeld follies (Minnelli, 1946), Till the clouds roll by (Richard Whorf, 1946). Na een korte niet-muzikale carrière (Dark delusion, 1947; Adventures of Casanova, 1948; Edgar G. Ulmers Ruthless, 1948; Budd Boettichers Behind locked doors, 1948) uitbaatster van een winkel in kinderkleding te La Jolla.
Condon, Richard (81), Dallas, 9 april. Amerikaans schrijver, ook van een enkel scenario. Oscarnominatie voor de bewerking (samen met Janet Roach) van zijn eigen roman Prizzi's honor (John Huston, 1985). Condons eerste roman 'The oldest confession' werd verfilmd als The happy thieves (George Marshall, 1962). De verfilming van zijn roman Winter kills (William Richert, 1979) werd een op het festival van Rotterdam vertoonde cultfilm. Zijn bekendste roman was de paranoïathriller The Manchurian candidate (1959), in 1962 met groot succes verfilmd door John Frankenheimer. Richard Quine filmde de bewerking van A talent for loving (1969).
Cummings Jr., Irving (77), Van Nuys, Ca., 26 maart. Amerikaans regisseur, scenarist en producent, zoon van de gelijknamige Hollywoodregisseur (1888-1959) en actrice Ruth Sinclair. Cummings jr. schreef onder meer Yesterday's heroes (1940) en Deadline for murder (1942); produceerde The sign of the ram (John Sturges, 1948) en Where danger lives (John Farrow, 1950). Regisseerde en produceerde de komedie Double dynamite (1951) met de explosieve cast van Frank Sinatra, Jane Russell en Groucho Marx.
Daniel, Frank (69), Palm Springs, Ca., 28 februari. Oorspronkelijk Tsjechisch producent, 'script doctor' en docent, eigenlijk Frantisek Daniel. Studeerde muziek en later film in Moskou. Leidde de Praagse filmschool FAMU en een produktieenheid die veertig films maakte. Ook was hij betrokken bij de produktie van Obchod na korze/Het winkeltje aan het corso (Ján Kadár, 1965), dat een Oscar won voor de beste buitenlandse film. Daniel regisseerde twee films. In 1968 week Daniel uit naar de Verenigde Staten en onderzocht voor de Ford Foundation het Amerikaanse filmonderwijs. Leidde daarna het Center for Advanced Study of Motion Pictures van het American Film Institute (1969-76). Doceerde vervolgens aan universiteiten in Minnesota (Carlton College), New York (Columbia) en Los Angeles (USC). Artistiek directeur van het Sundance Institute (1976-86).
Garson, Greer (89), Dallas, 6 april. Oorspronkelijk Brits actrice, geboren in Noord-Ierland. Haar titelrol van een Engelse huisvrouw in Mrs. Miniver (William Wyler, 1942) bezorgde Garson niet alleen een Oscar, maar ook een symboolfunctie als personificatie van alle moeders aan het geallieerde thuisfront. In 1932 stapte de roodharige kantooremployée over van het amateurtoneel naar het professionele theater, aanvankelijk in Birmingham, later in Londen. Daar ontdekte MGM-tycoon Louis B. Mayer Garson en gaf haar een contract. De debuutrol in Goodbye Mr. Chips (Sam Wood, 1939) bezorgde Garson de eerste van zeven Oscarnominaties. De overige waren voor Blossoms in the dust (Mervyn LeRoy, 1941), de titelrol in de biografie Madame Curie (LeRoy, 1944), Mrs. Parkington (Tay Garnett, 1944), The valley of decision (Garnett, 1945) en de rol van de latere presidentsvrouw Eleanor Roosevelt in Sunrise at Campobello (Vincent J. Donohue, 1960). Garson speelde veelal moeders, huisvrouwen en dames van hoog moreel kaliber, vaak tegenover Walter Pidgeon. De filmografie vermeldt voorts Remember? (Norman Z. McLeod, 1939), de verfilming van Jane Austens Pride and prejudice (tegenover Laurence Olivier; Robert Z. Leonard, 1940), de remake van When ladies meet (Leonard, 1941), het oorlogsmelodrama Random harvest (LeRoy, 1942), een gastrol in The youngest profession (Edward Buzzell, 1943), Adventure (tegenover Clark Gable; Victor Fleming, 1946), Desire me (1947), Julia misbehaves (Jack Conway, 1948), de Galsworthy-verfilming That Forsyte woman (Compton Bennett, 1949) en de halfhartige vervolgfilm The Miniver story (H.C.Potter, 1950). De meer cynische toon van de jaren vijftig tastte de glans van Garsons op edelmoedigheid gebaseerde roem enigszins aan. Ze speelde in minder succesrijke films als The law and the lady (Edwin H. Knopf, 1951), als Calpurnia in Julius Caesar (Joseph L. Mankiewicz, 1953), Scandal at Scourie (Jean Negulesco, 1953), Her twelve men (Leonard, 1954), Strange lady in town (LeRoy, 1955), gevolgd door gastrollen in Pepe (George Sidney, 1960), The singing nun (Henry Koster, 1966) en The happiest millionaire (Norman Tokar, 1967). Garsons tweede echtgenoot was Richard Ney, de acteur die in Mrs. Miniver haar zoon speelde. Daarna trouwde ze met een oliemagnaat en woonde op een ranch in Santa Fe en in Dallas.
Gutiérrez Alea, Tomás (67), Havana, 16 april. Cubaans regisseur, sinds 1995 ook in het bezit van de Spaanse nationaliteit. Studeerde rechten en werd al op jonge leeftijd lid van de communistische partij. Maakte aan de universiteit 8 mm-filmpjes samen met een medestudent, de latere dissidente cameraman Nestor Almendros. Studeerde in de jaren vijftig twee jaar aan het Centro Sperimentale te Rome, werkte mee aan de baanbrekende semi-documentaire El Megano (J. Garcia Espinosa, 1954) en hielp Fidel Castro voor de revolutie met het opzetten van een filmunit, die uit zou groeien tot het nationale filminstituut ICAIC. Regisseerde in 1960 de eerste officiële propagandafilm, Historias de la Revolución. Daarna auteur van twee onopmerkelijke speelfilms, een lokale variant van de klassieke komedie Las doce sillas (De twaalf stoelen, 1962) en het in Haïti gesitueerde Cumbite (1964). Trok internationaal de aandacht met het genuanceerde en kafkaèske La muerte de un burócrata (De dood van een bureaucraat, 1966) en zijn beste, vaak bekroonde film over postrevolutionaire vervreemding, Memorias del subdesarrollo (Herinneringen aan de onderontwikkeling, 1968). Inmiddels was Gutiérrez Alea, bijgenaamd Titón, de leidende figuur geworden in de Cubaanse filmbeweging, die zich ook een gidsfunctie voor heel Latijns-Amerika aanmat. Zijn volgende films waren echter niet van hetzelfde toonaangevende niveau: Una pelea Cubana contra los demonios (1971), La ultima cena (1976), Los sobrevivientes (1978), Hasta un cierto punto (1984) en de verfilming van García Márquez' novelle Cartas del parque (1988). Veel later maakte hij echter, in coregie met de jongere Juan Carlos Tabío, twee speelfilms, die zowel in Cuba als daarbuiten geïnterpreteerd werden als pleidooien voor een meer liberaal en tolerant politiek klimaat. Fresa y chocolate (1993) was een voor een Oscar genomineerde komedie over de maatschappelijke verstoting van een homoseksueel, gevolgd door Guantanamera (1995), een satire over de economische rampsituatie. Getrouwd met actrice Mirta Ibarra.
Hemelraad, Willem (75), Bunnik, 22 januari. Nederlands bioscoopdistributeur en -exploitant. Aanvankelijk filmbooker en directeur van Universal International Holland. Werd eind jaren '60 eigenaar van het verhuurkantoor Actueel Film, dat later ook bioscopen exploiteerde in Bergen op Zoom (Cinemactueel) en Roosendaal. Actueel Film werkte geruime tijd samen met Cor Koppies (Cupido Film) en trad onder meer op als Nederlands vertegenwoordiger van American International Pictures (AIP) en Filmways/Orion, een mini-major. Hemelraad vervulde ook verschillende bestuurlijke functies in de Nederlandse Bioscoopbond.
O'Brien, Liam (83), Los Angeles, 24 maart. Amerikaans (toneel)schrijver en producent. Vakbondsman, dichter en cartoontekenaar voor hij het Broadwaysucces 'The remarkable mr. Pennypacker' schreef. Oscarnominatie - samen met Robert Riskin - voor het scenario van Here comes the groom (Frank Capra, 1951). Andere scenario's: Chain lightning (Stuart Heisler, 1950), Diplomatic courier (Henry Hathaway, 1952), The great impostor (Robert Mulligan, 1961) en The devil at 4 o'clock (Mervyn LeRoy, 1961). Broer van acteur Edmond O'Brien.
