Video - juli/augustus 1996, nr 169

Een selectie uit de videotheek van nieuwe, interessante en curieuze films die niet in de bioscoop zijn uitgebracht.


Faust (Lecke Faust)
Jan Svankmajer
Faust is de tweede lange film van de Tsjechische animatiefilmer Jan Svankmajer. Eerder bracht Moskwood Video al een drietal compilaties van korte Svankmajer-films (The world of Jan Svankmajer, Food, Tales From Prague) en diens eerste lange film (Alice) uit op video. Bij animatie denkt men vooral aan tekenfilms voor kinderen of, meer recent, aan Japanse 'anime'. Maar als Svankmajer (1934) ergens níet vergelijkbaar mee is, dan is het met Disney of Akira c.s. Om te beginnen tekent Svankmajer niet, maar maakt hij veelal gebruik van uit klei geboetseerde figuurtjes en andere voorwerpen, die door middel van stop motion-technieken tot leven komen. Ook figureren in Svankmajers werk regelmatig mensen van vlees en bloed, die echter een onnatuurlijke motoriek bezitten omdat hun bewegingen beeldje voor beeldje gefilmd zijn. Als de films van deze geniale Tsjech zich al ergens mee laten vergelijken, dan is het met het vroege werk van David Lynch: diens The grandmother en Eraserhead bevatten scènes, waar Svankmajer verantwoordelijk voor had kunnen zijn (alhoewel het omgekeerde waarschijnlijker is). Voor zijn interpretatie van de Faust-legende liet Svankmajer zich inspireren door de toneelstukken van Christopher Marlowe, Christian Dietrich Grabbe en Goethe. Het verhaal is gesitueerd in Praag, anno 1994, en handelt over een zakenman (Petr Cepek) die na het oplezen van teksten uit Goethe's stuk onder meer verzeild raakt in een bizarre uitvoering van Gounods opera 'Faust'. Vanzelfsprekend maakt Svankmajer opnieuw en in ruime mate gebruik van zijn beproefde combinatie van live action en virtuoze animatietechnieken, maar helaas slaagt hij er niet in de spanning anderhalf uur lang vast te houden. Daarvoor is het scenario te chaotisch en vervalt het teveel in herhalingen. Dat neemt overigens niet weg dat Faust volzit met fascinerende surrealistische miniatuurtjes, die ieder op zich als virtuoze korte filmpjes beschouwd kunnen worden. En korte filmpjes blijven toch Svankmajers sterkste troef.
Jan Doense
Te huur vanaf juli (Moskwood Video).


Mute witness
Anthony Waller
Het bestaan van snuff movies - films waarbij iemand vermoord wordt ter exploitatie van de moordlustige gevoelens van de kijker - is nooit bewezen, maar er hangt een mythische waas rond dit allerillegaalste filmgenre. Er zouden snuff movies uit Zuid-Amerika komen, de Iraanse geheime politie zou ondervragingstapes op de vrije markt van Kabul hebben gegooid. In Hardcore van Paul Schrader, over de pornografische onderwereld van Los Angeles, zit een scène waarin George C. Scott een snuff movie te zien krijgt. Als er geld mee verdiend kan worden, bestaat het, zou je zeggen. Mute witness van Anthony Waller draait om een Russische snuff movie. Een Amerikaanse produktiemaatschapij is neergestreken in de reusachtige Mosfilm studio's om daar voor een heel laag budget een horrorfilm te kunnen draaien. Een make up specialiste (die geen spraakvermogen heeft, wat voor een thriller een aantal handige plotpunten oplevert), wordt 's avonds per ongeluk ingesloten en is getuige van een pornografische filmopname waarbij een vrouw halverwege wordt vermoord. Ze weet met moeite te ontsnappen aan de moordenaars, maar heeft vervolgens moeite om de politie en haar vrienden te overtuigen. Waller is duidelijk geïnspireerd door Hitchcock, niet alleen in het gegeven van een onschuldig personage die niet begrepen wordt door de wereld, maar ook in de montage van een aantal scènes die sterk doen denken aan de douchescène met Janet Leigh. Waller was een succesvolle filmer van commercials die jarenlang rondliep met het scenario van Mute witness en uiteindelijk een opening zag toen de Sovjet-Unie uit het zicht verdween en er kansen kwamen om gebruik te maken van de faciliteiten in Moskou. Het leverde meteen de belangrijke production value op: de verlaten studio's van Mosfilm zijn creatief gebruikt door Waller. Het plot loopt niet altijd lekker, maar net als De Palma is hij sterk in de decoupage van de spannende momenten. Acht jaar voordat hij de opnames in Moskou startte had hij al een sleutelscène met Alec Guinness opgenomen, die naadloos in het Moskouse decor wordt gepland. Door dit soort vindingrijkheid viel het oog van Hollywood op Waller, die momenteel bezig is met de verfilming van An American werewolf in Paris, een sequel van de John Landis-horrorklassieker. Ditmaal met Julie Delpy van Trois couleurs blanc en Before sunrise-faam.
Mark Moorman
Te huur vanaf 4 juli (Columbia TriStar Home Video).

Mute witness: stomme getuige in Russische badkuip..


Hackers
Ian Softley
Met een van de bekendste woordvoerders van de Amerikaanse hackerbeweging, Eric Corley alias Emmanuel Goldstein, als scenario-adviseur zou je toch verwachten dat Hackers een enigszins waarheidsgetrouw beeld van computerkrakers geeft. Maar helaas, net als in andere recente 'computerfilms' als The net,
Johnny Mnemonic of The lawnmower man II worden computers hier voorgesteld als supermachtige, kwaadaardige machines die hun eigen leven leiden en en passant volstrekt idiote plotwendingen geloofwaardig moeten maken. Vooral de visualisering van allerhande computeractiviteiten is een voortdurende bron van veel plezier: zodra het modem wordt ingeschakeld vliegen de meest fantastische psychedelica door het beeld. Dat is ook wel begrijpelijk: er is tenslotte nauwelijks iets saaiers te verzinnen dan iemand die achter een toetsenbord zit te typen. Met die fantasievolle vormgeving zou overigens best te leven zijn - wie zegt tenslotte dat een film waarheidsgetrouw moet zijn - als die computerfilms dan tenminste uitblonken in drama, spanning of hoogstaande acteerprestaties. U voelt hem al aankomen: net als zijn 'voorgangers' is ook Hackers slaapverwekkend saai. Regisseur Ian Softley (Backbeat) weet weinig vaart of origineels te brengen in dit obligate verhaaltje van een stelletjes vervelende pubers dat een complot ontdekt en in weerwil van geheime diensten en multinationals de waarheid aan het licht brengt. Gelukkig heeft Johnny Lee Miller zich inmiddels gerevancheerd met zijn rol als Sick Boy in Trainspotting, want hier maakt hij zich toch wel heel belachelijk als de dude Crash Overdrive die het meisje van zijn dromen probeert te versieren met de onsterfelijke pick-up line "Wauw, je hebt een P6 met een PCI-BUS en RISC-processor!"
Jeroen van Bergeijk
Te huur vanaf 20 augustus (Warner Home Video)


The Englishman who went up a hill, but came down a mountain
Christopher Monger

Hugh Grant kent een trucje en dat trucje kennen we nu allemaal. Verlegen lachend strijkt hij door zijn haar, terwijl hij de Britse gereserveerdheid nerveus bespeelt. Wie ervan houdt, moet zeker deze film zien. Wie niet warm loopt voor Hugh kan zich bij deze komedie ook wel vermaken. De film is gemaakt met Europees en Amerikaans (Miramax) geld en dat werkt als een splijtzwam door. Het eerste deel is heerlijke komedie. Twee Engelse cartografen (waaronder Grant) komen begin deze eeuw terecht in een Welsh dorp, waar het sociale leven draait om de kerk en de kroeg. Iedereen houdt elkaar goed in de gaten. De mannen vechten in de Noord-Franse loopgraven of in de nachtdienst van de nabije mijnen. Een groot deel van de peuters en babies hebben een bos rosse haren die sterk overeenkomt met die van de herbergier ('De Geit'). De aanwezigheid van de cartografen doet het dorpje zinderen van geruchten, totdat er duidelijkheid komt. De Engelsen zijn gekomen om bergen te meten. Trots wijzen ze op de flinke heuvel even buiten het dorp. Na een paar hilarische tochten komen de cartografen tot de conclusie dat de heuvel twintig feet tekort komt om hem officieel een berg te mogen noemen. De rest van de film wordt besteed aan het artificieel ophogen van de heuvel en van het verbergen van die activiteit. Het is net alsof hier een Hollywood scenarist is ingehuurd om de boel te herschrijven, want de scherpe, ironische humor van het eerste deel maakt plaats voor slappe slapstick die niet meer dan een grinnik opwekt. Grants 'love interest' wordt geïntroduceerd, maar omdat hij zijn narcisme niet kan uitschakelen zodra de camera's lopen, vliegen er ook geen vonken voorbij. De film eindigt in puur Hollywood sentimentalisme. De bewoners dragen Grant op hun schouders het dorp in, een vreemde gewaarwording nadat ze de hele film lang als stugge Welshmen werden geportretteerd. 'Oh, well.' Een aardig tussendoortje, zeker het begin: een perfecte videorelease dus.
Thessa Mooij
Te huur vanaf 9 juli (Buena Vista Home Entertainment).

Naar boven