De geruchtenmachine - september 1996, nr 170


Megabioscopen blijven de verbeelding prikkelen: initiatiefnemers voor een nieuwe megabioscoop in Amsterdam zijn Dave Schram en Maria Peters van Shooting Star, daarbij geadviseerd door ex-Pathé directeur Wim van Wouw. Schram: "We denken aan een megabioscoop van 18 of 24 zalen in het Olympisch Stadion. Inmiddels hebben we een constructief gesprek gehad met projectontwikkelaar Maco-Bouw, die ook de Pathé-bioscoop op het Schouwburgplein in Rotterdam heeft gebouwd. Of er al niet genoeg bioscoopzalen in Amsterdam gepland staan? Ja, als je zalen bedoeld voor commerciële films wel, maar niet als je het hebt over de artfilm. Het is onze bedoeling om een megabioscoop voor de betere film te bouwen. We worden dus geen concurrent voor Pathé, maar eerder een concurrent voor arthouses en filmhuizen als Alfa, Cinecenter en The Movies. Voorlopig zien we ons plan als een signaal naar de gemeente dat zij moeten stoppen met de plannen voor de afbraak van het Olympisch Stadion. Dit is een prachtig plan, dat zo'n 25 á 30 miljoen gulden gaat kosten, en dat een steun in de rug is voor de artfilm." Om de kans van slagen van het plan te vergroten zal het aan de gemeente worden gepresenteerd in samenhang met een ander plan, dat onder de naam Little Amsterdam een soort Madurodam wil realiseren in de buurt van het stadion. Dit plan is afkomstig van Bert Vas Diaz, die waarschijnlijk niet toevallig ook werkzaam is bij Shooting Star.


Trainspotting, in Engeland de meest succesvolle Britse film sinds Four weddings and a funeral, is vanaf 5 september in Nederland in de bioscoop te zien. Gewoonlijk wordt een bioscooprelease pas maanden later gevolgd door uitbreng op video, het is daarom opzienbarend dat Trainspotting nu al op video gehuurd kan worden, onder andere in de Cultvideotheek in Amsterdam. Eigenaar Nico Bruinsma importeerde de film uit Engeland, waar hij in de bioscoop is uitgedraaid en op video is uitgebracht. De Europese politiek van economische liberalisatie verbiedt dergelijke import niet, al is de Nederlandse bioscoopdistributeur van de film, PolyGram, niet blij met Bruinsma's actie. Directeur Dirk de Lille van PolyGram spreekt van "een trieste zaak, waartegen helaas niets valt te ondernemen. In de Europese handelspolitiek wordt een artistiek en creatief produkt als film op dezelfde manier behandeld als tomaten of kaas. Dat is belachelijk, maar daar moeten we mee leven." De Lille vraagt zich af of videotheekhouders hun klanten wel een dienst bewijzen met een niet ondertitelde versie van Trainspotting: "In de film hoor je nogal wat Schots slang dat weinigen zullen begrijpen." Volgens videotheekhouder Bruinsma moeten distributeurs de hand in eigen boezem steken: "Dit soort import wordt in de hand gewerkt doordat films niet overal gelijk worden uitgebracht. Als dat wel zou gebeuren, dan zou er geen probleem zijn. Het is toch belachelijk dat het soms twee jaar duurt voordat een film in Nederland in de bioscoop te zien is?" Bruinsma zegt bij Trainspotting niet in de eerste plaats te handelen uit commerciële motieven: "Wij zijn geen gewone reguliere videotheek, maar eentje die voorop loopt. Mijn klanten verwachten dat wij nieuwe films in huis hebben zodra ze ergens verkrijgbaar zijn, maar het blijft allemaal kleinschalig. Het zou wat anders zijn als Videoland de film op grote schaal zou gaan verhuren. Maar waarom geef je hier ruchtbaarheid aan? Het is net als met Faces of death: hoe meer aandacht hoe meer gezeik."

Trainspotting: stiekem ook verkrijgbaar op video.


Over de produktieperikelen bij Prime Time werd uitvoerig bericht in het zomernummer van de Filmkrant. De film slokte zes miljoen gulden op zonder dat zeker is of hij ooit de bioscoop zal bereiken. Aan de stand van zaken zoals die een paar maanden geleden was, toen de verschillende partijen en belanghebbenden druk overleg voerden over het eventueel afmaken van de film, valt nog niet veel toe te voegen. Duidelijk is wel dat de curator en de producent van de failliete produktie streven naar het afmaken van de film. Al geruime tijd is advocaat Hans Schütte bezig om tot overeenstemming te komen met alle partijen. Volgens de terughoudende Schütte "is er een oplossing in zicht". Volgens Solleveld moet er echter "nog veel gemasseerd worden". We houden u op de hoogte.


Isabella Rossellini en Armin Mueller-Stahl zijn de verrassende hoofdrolspelers in Twee koffers vol, het regiedebuut van Jeroen Krabbé en de verfilming van de gelijknamige roman van schrijfster Carl Friedman. Krabbé's carrière in Hollywood heeft deze casting waarschijnlijk vergemakkelijkt: zo speelde Rossellini samen met Krabbé in de Beethoven-biopic Immortal beloved. Het scenario van Twee koffers vol is geschreven door Edwin de Vries, de opnamen beginnen in maart volgend jaar en het budget bedraagt vijf miljoen gulden, afkomstig uit Nederland, België en Duitsland. De art direction is in handen van Alan Starski, afkomstig uit de school van Andrej Wajda en ook de art director van Schindler's list.

Isabella Rossellini: koffers pakken met Krabbé.


Patricia McMahon laat zien dat Nederlanders het in het buitenland niet alleen goed doen als regisseur (Jan de Bont, Paul Verhoeven), cameraman (Robbie Müller, Theo van de Sande) of acteur (Rutger Hauer, Jeroen Krabbé) maar dat zij ook op organisatorisch vlak van wanten weten. McMahon is gevraagd als produktieleider van de grote Hollywoodproduktie An American werewolf in Paris, waarvan de regie in handen is van John Landis. In de slipstream van McMahon is Leendert van Nimwegen als make-up man bij de produktie betrokken.


Het Initiatief is de naam van de Rotterdamse vereniging die begin dit jaar werd opgericht en die zich richt op de belangen van iedereen die professioneel werkzaam is binnen de Rotterdamse film en AV-sector. Het bestuur bestaat, zo meldt de Nieuwsbrief trots, "louter uit collega's werkzaam in de Rotterdamse film- en av-sector". Gezellig onder elkaar, dat moet een fijne club zijn. Voortgekomen "uit de weinig florissante situatie waarin de Rotterdamse film en AV-sector al tijden verkeerde", gaat Het Inititiatief proberen "het tij te keren" (Rotterdam ligt aan het water). Een belangrijke activiteit, zo blijkt uit de Nieuwsbrief, is het in de gaten houden of er wel genoeg Rotterdammers zitten in in Rotterdam gevestigde filmorganisaties. Wist u bijvoorbeeld dat bij het Filmfestival Rotterdam "ook de laatste Rotterdamse medewerker uit de festivalburelen [is] verdwenen." Zegt het voort, zegt het voort, dat deze schanddaad wordt uitgewist! Ook bekritiseert Het Initiatief de samenstelling van het bestuur van het Filmfonds Rotterdam, dat bestaat uit producent Laurens Geels, ex-wethouder Pim Vermeulen en Cees Vis. "Een goede vertegenwoordiging van de regionale film- en AV-sector kunnen wij in deze samenstelling niet ontwaren, hoewel de Statuten dit voorschrijven", luidt het oordeel van de Rotterdamse inquisiteurs. Zij stellen voor om directeur Rien Hagen van het Haags Filmhuis in het bestuur op te nemen, want dat is iemand die niet alleen "volstrekt onafhankelijk is" en "veel bestuurlijke ervaring heeft", maar ook - kennelijk het belangrijkste criterium voor Het Initiatief - "Rotterdam kent". Wordt het nog geen tijd voor een apart paspoort voor Rotterdamse filmmakers? In het provinciale, fanatieke streven herkennen we vooral filmmaker Dick Rijneke, die altijd bereid is meteen het pistool te trekken bij vermeend Rotterdams filmonrecht. Naar verluidt heeft zijn doldrieste optreden inmiddels geleid tot een scheuring in het bestuur van Het Initiatief. Alles blijft dus bij het oude: Rotterdam, Rijneke, heibel.


Honderd jaar cinema is aan Nederland bijna volledig voorbijgegaan, maar wellicht dat we er toch nog iets van merken, want producent Shooting Star bereidt in samenwerking met filmjournalist Piet Adriaanse een serie van twintig compilatiefilmpjes voor, waarin fragmenten uit Nederlandse films zijn te zien. De filmpjes, die een minuut of vijf duren, zijn gerangschikt naar thema's, zoals eten, oorlog, fietsen enzovoort. Zij zullen in de bioscoop als voorfilmpjes worden vertoond en zullen in een later stadium door de KRO worden uitgezonden.


De zeemeerman is de titel van Rob Houwers filmproduktie, die oorspronkelijk stond gepland voor een release in het voorjaar, maar is verschoven naar 10 oktober. Volgens geruchten is de onervarenheid van regisseur Frank Herrebout de oorzaak van de vertraging. Producent Rob Houwer ontkent dat. "Het was niet gemakkelijk, maar wij zijn er steeds goed uitgekomen. Ik ken Frank al zeven jaar als scenarist - voor De zeemeerman schreven wij samen het scenario - en wij zaten steeds op dezelfde lijn." Wat dan wel de reden was van het uitstel? "Wij zaten met onze produktieplanning tegen de rand van de mogelijkheden aan en toen we moesten rennen om de datum te halen, besloten we om de film over de zomer heen te tillen." Houwer koestert grote verwachtingen van de film, die hij "Spielberg-georiënteerd" noemt en die door UIP in 75 kopieën zal worden uitgebracht. "U ziet dat het Amerikaanse vertrouwen in de film groot is, want anders zou UIP de film niet distribueren." De zeemeerman heeft een budget van 5,5 miljoen gulden, wat voor een Nederlandse film aan de hoge kant is. Om uit de kosten te komen moet De zeemeerman dan ook veel bezoekers trekken, de reden dat de film op een internationaal publiek mikt. "Wij hebben goed gekeken naar de films van Spielberg. Zijn films hebben een altijd kloppende emotielijn, een verrassende dramaturgie en prachtige special effects. Wij kunnen qua budget nooit met zijn werk concurreren, maar wat wij wel hebben is aandacht, tijd en liefde."


Op het Filmfestival van Venetië, dat van 28 augustus tot 7 september wordt gehouden, zullen geen Nederlandse film in de competitie zijn te zien, maar wel wordt een aantal Nederlandse films in bijprogramma's vertoond: Alex van Warmerdams De jurk in het programma Corsia di sorpasso (De inhaalstrook) en Paula van der Oests De nieuwe moeder in het onderdeel Finestra sulle immagini (Venster op de verbeelding). Voor dit programma is ook Maarten Koopmans animatiefilm Beroemde schilderijen geselecteerd.


Kirk Kerkorian weet niet van ophouden. Nadat de Armeense magnaat twee keer eerder filmmaatschappij MGM opkocht en weer verkocht, waarbij hij volgens insiders flinke sommen geld verloor, krijgt hij MGM voor de derde keer in handen. Kerkorian is de grote financier achter de vijf MGM-managers die onder aanvoering van Frank Mancuso het hoogste bod hebben uitgebracht op MGM, dat zichzelf weer eens in de aanbieding deed. Wat deze management buy out betekent voor het concern is nog onbekend. PolyGram toonde zich teleurgesteld, want had eveneens belangstelling voor MGM.


De drie filmprogramma's op tv, Film & Video van Veronica, Filmspot van de AVRO en Stardust van de VPRO hebben de zomer gebruikt om eens goed na te denken over hun programmaformule. Het resultaat is dat zij alledrie vanaf september in vernieuwde vorm terugkeren. Bij René Mioch heeft de verandering ook geleid tot een nieuwe naam: vanaf 4 september kan worden gekeken naar 'Films & Sterren'. Inhoudelijk is het half uur durende programma ingrijpend gewijzigd. Mioch: "Na elf seizoenen het actuele filmaanbod te hebben gevolgd met korte statements van acteurs en regisseurs, ben ik wel toe aan een andere benadering. Ik blijf nog wel met sterren werken, maar niet meer in de vorm van een interviewtje op een hotelkamer, maar op een diepgaandere manier. Zo wandel ik in de eerste aflevering van 'Films & Sterren' met regisseur Sydney Pollack over het studioterrein van Paramount Films, waarin hij vertelt over zijn ervaringen in Hollywood. Hoelang zo'n item mag duren? Als het goed is de helft van het programma, dat ook in deze opzet een half uur duurt. Ook ga ik in iedere uitzending met een bekende Nederlander naar de film, waarna wij er over doorpraten, op 4 september is dat Regilio Tuur. Verder heb ik in iedere uitzending een onderwerp over de gekte in Hollywood. Zo ga ik in de eerste aflevering mee met een toeristische rondrit langs plekken waar beroemde filmsterren en popzangers zijn overleden." De suggestie dat het programma wellicht journalistieker wordt, doet Mioch steigeren: "Het was al journalistiek." Het door Jac. Goderie gepresenteerde 'Filmspot' zal in het komende seizoen wekelijks vanuit het Filmmuseum worden gepresenteerd. Volgens Dave Schram, producent van het programma, wordt de magazine-formule - wat filmscènes gevolgd door een praatje - losgelaten. "Goderie ontvangt gasten waarmee hij een bepaalde film bediscussieert. Zie het als een soort talkshow. Nee, dat hoeven niet per se filmdeskundigen te zijn. Je kunt je voorstellen dat bij een film als City Hall, die over corruptie gaat in de stadspolitiek, we bijvoorbeeld Staatsen uitnodigen, omdat die een rapport heeft geschreven over de ruzie in Zaanstad. Verder blijven we de actualiteit volgen en hebben we een correspondent in Hollywood, die wekelijks bericht doet van opmerkelijk zaken." 'Stardust' tenslotte zal met ingang van het komende seizoen niet meer tweewekelijks maar maandelijks te zien zijn, waarbij het programma een lengte krijgt van vijftig minuten. De VPRO belooft "naast incidentele setreportages en gesprekken over techniek" een "meer essay-achtige benadering van film en meer aandacht voor de filmgeschiedenis". Nieuw is het programma 'Stardust Extra' dat voorafgaat aan de door de VPRO uitgezonden speelfilms, die daarin worden toegelicht en ingeleid door middel van interviews met regisseurs of andere betrokkenen.

Jac. Goderie en René Mioch: op zoek naar meer diepgang.


Zijn Hollywoodacteurs een uitstervend soort? Als het aan James Cameron (de man achter de Terminator-films) ligt, is dat inderdaad het geval, want hij is druk bezig met de realisering van Avatar, de eerste film waarin de acteurs volledig computergegeneerd zullen zijn. In het bedrijf Digital Domain, dat deels in handen is van Cameron, werken vijftig computerprogrammeurs aan het futuristische liefdesverhaal, dat dus wordt gespeeld door 'gedigitaliseerde acteurs', ofwel 'synthespians'. Het procédé bestaat eruit dat er een paar opnamen van werkelijke acteurs worden gemaakt die vervolgens eindeloos worden gemanipuleerd. De Amerikaanse vakbond van acteurs, het Screen Actors Guild, ziet de bui - werkloosheid, inkomstenverlies - al hangen en slijpt alvast de messen. De bond stelt zich op het standpunt dat een 'gedigitaliseerd' optreden van een acteur beschouwd moet worden als een echt optreden, waarvoor een normaal honorarium moet worden betaald. Acteurs mogen dan minder werk krijgen, het advocatengilde kan lachen, want dat kan straks de tanden zetten in een juridische strijd waarvoor nog geen jurisprudentie bestaat.


John Travolta liep - of beter gezegd vloog, want de man bezit een handvol vliegtuigen - deze zomer kwaad weg van de set van de nieuwe film van Roman Polanski. Als reden werden 'artistieke meningsverschillen' aangevoerd. Inmiddels is duidelijk hoe artistiek de ruzie was: Travolta wilde geen op het laatste moment door Polanski ingelaste naaktscène spelen, met als steekhoudende redenering - vrij vertaald - dat toen hij nog geen uitgezakt lichaam had hij nooit voor naaktscènes werd gevraagd, en dat nu zijn lichaam begint te blubberen hij het te laat vindt om er alsnog mee te beginnen. Volgens opgewonden berichten in een Spaanse krant, door de Volkskrant prominent overgenomen op de voorpagina, zou Polanski overigens verwikkeld zijn in allerlei duistere praktijken rond ETA-terroristen en de minstens even duistere anti-terreurorganisatie GAL. Vooral de vriendschap met een discotheekeigenaar op Ibiza maakte Polanski tot een verdacht figuur.


Friese speelfilms worden zelden gemaakt. Behalve Pieter Verhoeff, die twee speelfilms en een tv-serie - De dream, Het teken van het beest en 'De vuurtoren' - in Friesland situeerde, kennen we geen andere speelfilmmaker die zich met Friesland bezighoudt. Maar nu is daar de Friese Steven de Jong die met de Gouden swipe Friesland aan een nieuwe speelfilm helpt. De film is een verfilming van Abe Brouwers gelijknamige familiekroniek, die als belangrijkste thema heeft de strijd tussen een vader en een zoon op het Friese platteland. De Jong, die momenteel bij Van den Ende de soap 'Onderweg naar morgen' regisseert, las het boek acht jaar geleden en zag er meteen zijn speelfilmregiedebuut in. De rechten op het boek waren echter gekocht door Joop van den Ende, die er een televisieserie van wilde maken. Toen bleek dat het Friese bedrijfsleven Van den Ende niet wilde steunen met een half miljoen gulden op een totaal budget van tweeëneenhalf miljoen gulden, haakte de amusementskoning af, waarna De Jong de rechten verwierf. Met een budget van 7,5 ton (ondersteund door het CoBO Fonds en de TROS) realiseerde hij de film, die is gemaakt op HD-TV, wat ook enige Europese financiële steun opleverde. Helemaal tevreden over het resultaat is De Jong niet, want "de film in je hoofd is altijd anders dan hij in werkelijkheid wordt". Op 15 september gaat de film in Drachten in première, waarna de film "op toernee gaat door de hele provincie". De rest van Nederland moet wachten tot volgend jaar als de TROS hem uitzendt. De Jong is inmiddels bezig met de voorbereidingen van De fûke - De fuik - zodat na de boeren de vissers aan de beurt zijn.


Voor de competitie van het komende filmfestival van Mannheim-Heidelberg (11-19 oktober) zijn onder andere de recente Nederlandse produkties Lap rouge van Lodewijk Crijns en De kersenpluk van Arno Kranenborg geselecteerd. In het bijprogramma 'International discoveries' worden Nathalie Alonso Casale's Memory of the unknown en Robert-Jan Westdijks ZUSJE verwacht; de laatste film wordt kort daarop ook in de Duitse bioscopen uitgebracht. Voor een reeks korte films om middernacht zijn films van Paul de Noyer en Ruud Monster uitgenodigd en voor een 'special screening' staat Amsterdam, global village, de nieuwe film van Johan van der Keuken, op het programma.


Een bioscoopoorlog mag het volgens betrokkenen niet heten, maar in ieder geval is de sfeer in Groningen tussen de bioscoopexploitanten Wolff en Pathé verre van ideaal. De oorzaak ligt in de opening van Pathé's megabioscoop bijna een jaar geleden, wat het aantal bioscoopzalen in Groningen deed toenemen van negen naar vijftien, waarvan zes van Wolff en negen van Pathé. Uitgedrukt in bioscoopstoelen: een stijging van 65%, van 1838 naar 3016. Dat zou geen probleem zijn als de toeschouwersaantallen ook flink zouden stijgen. Dat is niet het geval. Volgens Wolff directeur-programmeur Rudi Bakker is het bezoek in Groningen na de opening van het Pathé-complex zelfs helemaal niet gestegen. Het resultaat is dat Wolff en Pathé in Groningen in een heftige strijd om de bioscoopbezoeker zijn gewikkeld. Beide concerns vertonen de grote Amerikaanse films als Twister en Mission: impossible, maar de strijd woedt om de middelgrote en kleine films, waarvan Pathé zoveel mogelijk de exclusieve vertoningsrechten probeert te verkrijgen. Met deze strategie treft Pathé het Wolff-concern op een vitale plek: zonder toestroom van voldoende nieuwe films kan een bioscoopexploitant niet overleven. Het beleid van Pathé is een breuk met de vroegere praktijk waarbij bioscoopexploitanten onderling het filmaanbod verdeelden, zodat niemand met lege handen stond. Bakker geeft toe dat de concurrentiestrijd van Pathé het Wolff-concern hard treft en is als een aangeslagen bokser uit op een soort time out: "Je bereikt meer met samenwerken, met onderling overleg waarin je de films verdeelt. Met een concurrentiestrijd is uiteindelijk niemand gebaat. Of Pathé ons probeert te verdrijven? Ik heb geen reden om dat te denken, ik verwacht dat het nog tot overleg komt, zodat wij en zij kunnen blijven bestaan."


Wouter Rutten verruilt zijn baan als publiciteitsmedewerker bij Buena Vista (de distributeur van onder andere de Disney-films) voor die van bladmanager bij de Telegraaf Tijdschriften. Nog meer personeelswisselingen: Carolyn van Liefland ruilt haar tijdelijke aanstelling als booker bij Meteor Film in voor een vaste aanstelling bij Concorde Film, waar zij eveneens als booker zal gaan werken.


De L.J. Jordaanprijs, de jaarlijkse film/videoprijs van het Amsterdams Fonds voor de Kunst die de winnaar vijftienduizend gulden oplevert, werd dit jaar toegekend aan Frans van de Staak voor zijn film Schijnsel. Curieus is dat Rieks Hadders een van de drie juryleden was. Hadders staat namelijk aan het hoofd van NFM/IAF, de distributiemaatschappij die de film uitbrengt. We willen graag aannemen dat Hadders Schijnsel een mooie film vindt, maar we kunnen hem moeilijk zien als een onpartijdig jurylid. Overigens treedt Hadders in de voetsporen van de vroegere bioscoopexploitant en distributeur Cor Koppies, die in 1987 in de jury zat voor de Jordaanprijs die toen terechtkwam bij Zjoek van Erik van Zuylen, een film die Cor Koppies distribueerde. Ons kent ons in de filmwereld.


Naar de film? Bezoek een PvdA-bijeenkomst! Zo zou de nieuwe slogan kunnen luiden van de partij die zich zo graag wil ontdoen van haar oeverloze vergaderimago. De PvdA-jongerenconferentie op 21 september zal in ieder geval als filmbijeenkomst slagen. Het publiek, pardon: de deelnemers, kunnen achter elkaar drie films bezoeken, waarvan er twee worden ingeleid. Volkskrant-recensent Peter van Bueren zal een nog onbekende Nouvelle Vague film uit het revolutiejaar 1968 (dat zal dus een Godard worden) toelichten en filmwetenschapper Nico Brederoo zal ingaan op Hitlerjunge Quex, een nazi-propagandafilm uit 1933. Als afsluiting kan worden gekeken naar La haine, Mathieu Kassovitz' controversiële bijdrage aan de discussie over de raciale spanningen in de Franse suburbs. Wie niet van film houdt kan over literatuur discussiëren en cabaretvoorstellingen bezoeken. Eén ding lijkt verboden te zijn: praten over PvdA-politiek.

Naar boven