De geruchtenmachine - juni 1997, nr 179
Een fles wijn wil Laurens Geels, de producent van Karakter, erom verwedden dat zijn film over een maand de grens van 100.000 bezoekers bereikt. Geels was 'not amused' over het bericht in de Filmkrant van vorige maand dat het bezoek aan de film tegenviel. Volgens Geels voldoet het bezoekersaantal aan de verwachtingen. De film trok in de eerste vijf weken 55.000 toeschouwers, die werden behaald met 18 kopieën, wat neerkomt op 3000 bezoekers per kopie. Omgerekend naar week komt dat neer op 600 bezoekers per kopie. Dit ingewikkelde rekenwerk is nodig om een vergelijking te kunnen maken met de twee andere Nederlandse films die op dit moment te zien zijn: Hufters & hofdames en All stars. De voetballers van Jean van de Velde trokken in drie weken tijd 96.000 toeschouwers, behaald met 65 kopieën, wat neerkomt op bijna 500 bezoekers per kopie per week. Hufters & hofdames trok in zes weken tijd met vier kopieën 12.000 bezoekers, wat eveneens neerkomt op 500 bezoekers per kopie per week. Conclusie 1: Karakter heeft het beste doekgemiddelde van de drie Nederlandse films, maar All stars de meeste bezoekers. Conclusie 2: de Nederlandse film kruipt uit het dal. Conclusie 3: het bijstellen van verwachtingen - Geels schatte Karakter aanvankelijk op 150.000 bezoekers - is een goed middel om een film tot een succes te maken.
Onenigheid in de verschillende jury's in Cannes leidde ertoe dat Michael Haneke's schokkende film Funny games volledig buiten de prijzen viel. In de officiële jury was Isabelle Adjani voorstander van een prijs voor de film, maar zij kreeg de andere juryleden niet mee. Ook de FIPRESCI-prijs van de internationale filmkritiek kwam niet bij Funny games terecht. Van de negen juryleden waren er vier voor een bekroning van Haneke's film, drie voor The sweet hereafter van Atom Egoyan en twee voor The taste of cherry van Abbas Kiarostami. Volgens het principe 'meeste stemmen gelden' zou de prijs naar Haneke zijn gegaan, maar de minderheid van de jury maakte amok, met als gevolg dat zij de Kiarostami-voorstanders wisten over te halen om hun stemmen aan Egoyan te geven, zodat The sweet hereafter uiteindelijk met de prijs aan de haal ging. In Nederland zal Haneke's controversiële aanklacht tegen filmgeweld niet voor 1998 te zien zijn.
Michael Haneke: te heftig voor juryleden.
Niet Endemol is de gedeeltelijke eigenaar geworden van video- en filmdistributeur RCV maar het uitgeversconcern VNU. Het bedrijf telde naar verluidt 55 miljoen gulden neer voor een belang van 50% in het bedrijf, dat vorig jaar met haar filmcatalogus van zo'n 1000 titels een winst maakte van 4,7 miljoen gulden. Gesteund door VNU richt RCV zich in haar distributie-activiteiten, zo liet San Fu Maltha aan het vakblad Muziek & Beeld weten, op een uitbreiding van haar marktaandeel naar 10 á 15%. De overname door VNU past in de strategie van het concern om zich een stevige positie in de televisie- en filmwereld te verwerven. Het concern heeft onder meer een belang van 25% in de Holland Media Groep (RTL 4 en 5 en Veronica), 44% in het Vlaamse commerciële tv-station VTM en 50% in IDTV.
Dorien van de Pas, voormalig booker bij de opgeheven distributeur Meteor Film, heeft een nieuwe baan: perschef bij Cinekid, het kinderfilmfestival dat na de plotselinge dood begin dit jaar van Hans Klap nog steeds zonder directeur zit. Meer personalia: Saskia van Laar heeft haar baan als publiciteitsmedewerker bij het Filmfestival Rotterdam niet ingeruild voor een functie bij de gemeente Amsterdam, zoals de Geruchtenmachine vorige maand abusievelijk meldde, maar voor een baan als producent/pr-medewerker bij Music Trends Events, een bureau voor "event marketing en evenementen-organisatie".
Slechts een enkeling woonde op het filmfestival in Cannes de wereldpremière bij van De verstekeling van Ben van Lieshout. De film gaat over een Oezbeek, die als verstekeling op een schip naar Rotterdam terechtkomt, waarna hij in deze stad een relatie krijgt met een zeemansvrouw. Holland Film, die in Cannes de belangen van de Nederlandse film behartigt, was zo slim geweest om de vertoning van de film gelijktijdig te laten plaatsvinden met de borrel van alle Europese instellingen voor filmpromotie. Zoals verwacht kon worden, viel de keuze tussen het asielzoekersprobleem en hapjes en drank nadelig uit voor de film. Zelfs regisseur en producent van De verstekeling waren bij de vertoning niet aanwezig. De paar aanwezige Fransen schudden verbaasd het hoofd. In borrelpromotie doet Nederland voor geen land onder, nu de filmpromotie nog!
Ben van Lieshout: stille verstekeling in Cannes.
Een sterke geur van gebakken lucht hing op 22 mei in het Haagse perscentrum Nieuwspoort, waar met een persconferentie de 'Dag voor de Nederlandse film' werd aangekondigd. Nieuwspoort was door het Audiovisueel Platform/Media Desk afgehuurd om de wereld via Monique van de Ven kond te doen van deze eenvoudige mededeling. De 'Dag voor de Nederlandse film', die plaatsvindt op 23 juni, bestaat uit een symposium in Tuschinski in Den Haag, waarin onder leiding van Felix Rottenberg en, alweer, Monique van de Ven met filmprofessionals en politici gediscussieerd zal worden "over de vraag waar we staan met de Nederlandse filmindustrie en welke uitdagingen er voor de toekomst zijn". Gaapt u al? Het zal daarbij vooral gaan over drie plannen, die in de Filmkrant uitvoerig aan de orde zijn geweest: de produktie van door de publieke omroep uit te zenden films (het plan Telefilm), de invoering van een nieuw fonds voor commercieel interessante projecten en een stelsel van fiscale maatregelen om het investeren in films aantrekkelijker te maken. Het symposium gaat vergezeld van gratis toegankelijke vertoningen in Tuschinski van de twintig best bezochte Nederlandse films, zodat politici kunnen zien over welke cultuurschatten we het hebben. Acher alle opklopperij schuilt een wanhopige poging van producenten, beleidsmakers en andere betrokkenen om de politici in Den Haag te interesseren voor de nood in de filmsector. Het doel is uiteraard meer geld voor de Nederlandse film. De Ministeries van Economische Zaken, Financiën en OC&W hullen zich nog in stilzwijgen, maar verwacht mag worden dat Wijers, Vermeend en Nuis op 23 juni met een blijde boodschap naar Tuschinski komen. Dat dé Nederlandse film niet bestaat en dat de filmwereld verre van eensgezind is over de koers die moet worden gevaren, hebben de organisatoren van de 'Dag voor de Nederlandse film' de drie betrokken bewindslieden vast nog niet verklapt. Eerst de poen, daarna vechten we onderling verder, is hun strategie.
Monique van de Ven: koningin van de Nederlandse film.
Verontruste geluiden van onafhankelijke (film)producenten die klagen dat zij steeds minder opdrachten krijgen van de publieke omroepen, omdat deze steeds vaker hun programma's en films 'in eigen huis' produceren, leiden tot een onderzoek dat in opdracht van het ministerie van OC&W zal worden uitgevoerd door het Audiovisueel Platform. Het onderzoek moet duidelijk maken hoe groot het probleem is voor de producenten, die klagen dat zij lijden onder ernstige omzetdalingen. Ook zullen de verschillende opvattingen over de verhouding tussen omroepen en producenten worden geïnventariseerd. Over drie maanden moet het onderzoek zijn afgerond, waarna (mogelijk) verdere stappen volgen. Als er in de tussentijd producenten failliet gaan, leest u dat in de Geruchtenmachine.
Babylon is de titel van de nieuwe film van Eddy Terstall, die zich evenals Hufters & hofdames in de Jordaan zal afspelen. De film bestaat uit vijf korte episoden, waarin steeds een amoureuze botsing vol misverstanden plaatsvindt tussen een Amsterdammer en iemand uit een andere cultuur. Terstall: "Ik heb gekozen voor iemand uit Duitsland, Italië, Frankrijk, Zuid-Afrika en Friesland." Friesland? "Ja, dat is toch ook een andere cultuur." De film speelt zich af rond de Westertoren, die in de film het symbool is van de Babylonische spraakverwarring. Deze zomer wordt de film in drie weken gedraaid, wat langer is dan de opnameperiode van Hufters & hofdames, want die beperkte zich tot twee weken. Terstall: "Dat was slopend en ging soms ook ten koste van de kwaliteit, dus hebben we er nu een week bij gedaan." Veel van de acteurs uit Hufters & hofdames, waaronder Daan Ekkel, Rifka van Lodeizen en Natasja Hupscher, zijn weer van de partij. Als het goed gaat - en waarom zou dat niet het geval zijn met de in guerrilla-filmen bedreven Terstall - beleeft de film in september op het Nederlands Film Festival zijn première. Hoe beleefde Terstall trouwens de filmkritische lof voor Hufters & hofdames, na de vernietigende kritieken op zijn vorige film Walhalla? "Het is allebei overdreven. Nee, na Walhalla heb ik nooit in de put gezeten, ik lachte in mijn vuistje omdat ik wist wat ik kon."
Een paramilitaire benadering hield distributeur RCV tijdens het festival in Cannes erop na. Onder leiding van RCV-baas San Fu Maltha werden de zeven medewerkers van het bedrijf in Cannes op geharnaste wijze de dagelijkse strijd ingejaagd. 's Ochtends om half acht werd er gezamenlijk ontbeten waarbij iedereen werd gevraagd naar de goede daden die hij de vorige dag voor het bedrijf had verricht. Een mond vol tanden werd niet op prijs gesteld. Na het doornemen van ieders dagprogramma werden de gestaalde kader de boze buitenwereld ingestuurd. 's Avonds herhaalde het ritueel zich aan de gezamenlijke avondmaaltijd, waarvoor alleen dispensatie kon worden verkregen als het bedrijfsbelang dat vergde. Uit eten met vrienden hoorde daar niet bij. Dat San Fu Maltha voor zijn medewerkers uniformen heeft besteld is een onbevestigd gerucht.
Dirk De Lille is opgestapt als directeur van distributeur PolyGram Filmed Entertainment. Zonder werk zit hij niet, want hij kan meteen aan de slag bij Warner Bros, waar hij Jean Heijl als directeur opvolgt. De benoeming van De Lille maakt duidelijk waarom Heijl op staande voet bij Warner werd ontslagen: hij moest kennelijk plaatsmaken voor De Lille, die zijn benoeming, zo lijkt het, te danken heeft aan de nieuwe Europese Warner-baas Xavier Marchant, die evenals De Lille een PolyGram-verleden heeft. 'Friends never disappoint friends', is het nieuwe motto van Warner, waarvan Heijl het slachtoffer werd. Warner, altijd tuk op de pers als het haar films betreft, hult zich in stilzwijgen. "Wacht u rustig ons persbericht af", luidt het commentaar van het hoofdkantoor in Londen. Wanneer dat komt? "Binnenkort". Overigens wordt er geen nieuwe directeur bij PolyGram Nederland benoemd: directeur Marc Punt van het Belgische filiaal gaat Nederland erbij doen.
Een klein probleempje noemt directeur Jacques van Heijningen van het Nederlands Film Festival het, maar het is er wel een van bijna 50.000 gulden. Dat is het bedrag dat het festival tekort komt om het traditionele onderdeel Holland Film Meeting goed te kunnen organiseren. Dit programma-onderdeel valt uiteen in twee delen: in 'Holland meets...' gaat het om een filmontmoeting tussen Nederland en een ander Europees land, het 'Marktprogramma' brengt de recente Nederlandse filmproduktie onder de aandacht van buitenlandse genodigden. Tot nu werd de Holland Film Meeting grotendeels gefinancierd uit het festivalbudget, maar het gekrompen budget - twee jaar geleden vertrokken een paar sponsors - laat dat niet meer toe. De financiële toezeggingen van het Ministerie van OC&W, Holland Film, het Filmfonds en de RVD leveren volgens Van Heijningen niet meer op dan zo'n 30.000 gulden. De teleurgestelde directeur: "Ik had wel wat meer steun verwacht, omdat de Holland Film Meeting een belangrijke bijdrage levert aan de promotie van de Nederlandse film. Mijn indruk is dat het Filmfonds en de overheid de presentatie van de Nederlandse film op grote buitenlandse festivals belangrijker vindt, maar dat is een inschattingsfout. Buitenlandse gasten kunnen bij ons in vier dagen meer Nederlandse films zien dan op tien buitenlandse festivals." Van Heijningens laatste hoop is gevestigd op het financieel over de brug komen van producenten en distributeurs. En anders? "Het programma-onderdeel gaat in ieder geval door, maar dan wordt het veel kleiner en met veel minder gasten."
Jacques van Heijningen: geen geld voor buitenlandse gasten.
Niet eenvoudig noemt Fred de Haas de taak waarvoor hij staat als beginnend directeur van het in september in Nederland te starten filiaal van Paradiso Entertainment. Deze Belgische filmdistributeur, gevestigd in Brussel, legt zich na een verleden in de videodistributie sinds twee jaar ook toe op de verspreiding van bioscoopfilms. De distributeur is een alleseter: de collectie omvat kinderfilms, mainstreamtitels en arthousefilms. De Haas start met zo'n vijftien titels, waaronder de kinderfilm Napoleon, die op het komende Cinekidfestival te zien is, Jonathan Nossiters Sunday, die dit jaar het Sundance Festival won en Sydney Lumets thriller Night falls on Manhattan. De Haas komt met zijn films op een overvolle markt terecht, waar het woord doekentekort een gevleugeld begrip is, zodat distributeurs hard moeten vechten om hun films vertoond te krijgen. De Haas: "Ik besef dat het moeilijk is - dat heb ik de Belgen ook gezegd - maar we nemen de tijd om een plaats op de markt te veroveren. Er is weliswaar een overvloedig aanbod, maar dat betekent toch niet dat je maar met je armen over elkaar moet gaan afwachten? Bovendien denk ik dat je op kwaliteit nog steeds heel goed kunt concurreren. Wat onze vertoningsplaatsen worden? Dat kan van alles zijn - van arthouse tot aan de grote bioscopen."
ZUSJE werd twee jaar geleden tot symbool gebombardeerd van het nieuwe filmmaken in Nederland: inventief, creatief en vooral low budget. Sommigen zagen een diepe kloof met de traditionele, zwaar gesubsidieerde manier van filmmaken en interpreteerden het uit nood geboren low budget filmen nogal overdreven als een cultuurideologische beweging. Dat ZUSJE was gerealiseerd zonder steun van het Filmfonds bewees volgens de meest verhitte geesten de overbodigheid van dit Fonds: leve de ongesubsidieerde creativiteit! Iemand die geen last heeft van deze ideologische bevlogenheid is ironisch genoeg ZUSJE-regisseur Robert Jan Westdijk. Bij hem geen Bolkestein-achtige verheerlijking van kleine budgetten, onderbetaalde medewerkers en de desperate zoektocht naar sponsors, zodat Westdijk zijn door ZUSJE verkregen status heeft gebruikt om zijn volgende film, Siberia, op normale wijze gefinancierd te krijgen. Het Filmfonds draagt niet minder dan 750.000 gulden bij aan Siberia, wat zeven keer zoveel geld is als het hele produktiebudget van ZUSJE. Ook Lodewijk Crijns heeft na zijn succesvolle eindexamenfilm Lap rouge het ijzer gesmeed toen het heet was: voor zijn film Jezus is een Palestijn krijgt hij 775.000 gulden van het Filmfonds.
Een zwak broertje van Mission: impossible noemt marketingmedewerker Michel Bracke van het Finse telecommunicatiebedrijf Nokia de film The saint. Het bedrijf had zich heel wat voorgesteld van de campagne voor haar 'communicator' die zij rond de uitbreng van The saint voerde, maar 'de heilige' bracht haar weinig geluk. Niet alleen werd The saint door de filmpers gekraakt en loopt ook het publiek niet warm voor de film, ook heeft het bedrijf de pech dat een conflict tussen distributeur UIP en Pathé Cinemas ervoor gezorgd heeft dat de film in de Randstad helemaal niet te zien is. Bracke: "Het is allemaal bijzonder jammer voor ons, al was het maar omdat wij nu met een heleboel flyers zitten die bestemd waren voor het bioscooppubliek." Of het bedrijf juridische stappen overweegt tegen UIP of Pathé? Bracke: "Ik weet niet wat de mogelijkheden zijn. Ik zal de situatie rapporteren aan ons hoofdkantoor in Finland en daar wordt besloten wat er verder zal gebeuren." Wanneer Nokia weer een campagne aan een film ophangt? "We gaan eerst eens goed evalueren en nadenken."
De Meervaart in Amsterdam stopt met de filmprogrammering. Het culturele centrum gaat na de zomer een jaar dicht voor een ingrijpende verbouwing, waarna na de heropening in het begin van 1999 de filmactiviteiten niet zullen terugkeren. De 'Meervaart nieuwe stijl' zal zich toeleggen op muziek en muziektheaterprodukties. Het nieuwe beleid heeft tot gevolg dat het kinderfilmfestival Cinekid niet langer in de Meervaart zal worden gehouden, maar zal uitwijken naar de bioscoop Alfa en cultureel centrum de Balie op het Leidseplein.
158 miljoen gulden is het bedrag van de lening die PolyGram krijgt van de Europese Investeringsbank (EIB). Daarmee heeft PolyGram een primeur want het is voor het eerst dat de bank de filmsector ondersteunt. In dagblad Trouw gaf EIB-president B. Unwin als toelichting op de kredietverlening "dat de entertainment-industrie een groeiende bijdrage levert aan de economie van de Europese Unie en een belangrijke leverancier is van banen." Het geld moet worden besteed aan 'algemene films' en familiefilms.
Pamela Anderson mag dan na de flop Barb wire voor filmproducenten weinig meer zijn dan een vat vol siliconen, PTT-Telecom denkt met haar nog steeds een aantrekkelijke filmster in handen te hebben. In een nieuwe serie van vier telefoonkaarten moet zij samen met Keanu Reeves, Johnny Depp en Marlon Brando het telefoonverkeer stimuleren. De PTT hoopt met het wat versleten sekssymbool op een nieuw liedje: "Toe vader bel niet meer".
Pamela Anderson: nu ook verkrijgbaar als telefoonkaart.
Filmliefhebbers kunnen het Holland Festival dit jaar overslaan, want voor het eerst sinds jaren zal er op het festival geen meter celluloid te zien zijn. De reden ligt, zo zegt René Wolf van het Nederlands Filmmuseum dat de laatste jaren altijd bij het festival betrokken was, in bezuinigingen op het festivalbudget. Beschikkend over minder geld concentreert festivaldirecteur Jan van Vlijmen zich in zijn laatste festival op kunstdisciplines die hem werkelijk aan het hart gaan; film hoort daar niet bij. Erg teleurgesteld is Wolf niet: "Wij waren niet altijd even gelukkig met de manier waarop het festival met film omsprong." Als voorbeeld noemt hij de festivalpresentatie vorig jaar toen Van Vlijmen simpelweg het filmprogramma vergat te noemen. Wolf: "Daar wordt je natuurlijk niet enthousiast van." Het Filmmuseum wacht nu de daden af van nieuwe directeur Ivo Van Hove, die als theaterregisseur in zijn nieuwe produktie 'Faces' in ieder geval blijk geeft van meer filmaffiniteit: het stuk is gebaseerd op de gelijknamige film van John Cassavetes.
Vijfduizend gulden rijker is het Centrum voor Film in Friesland sinds 2 juni omdat het toen door het Anjerfonds Friesland de Anjer 1997 kreeg uitgereikt, waaraan dit geldbedrag is verbonden. Het Centrum kreeg de prijs, die wordt toegekend "als blijk van waardering voor personen, verenigingen of instellingen die zich bijzonder hebben ingezet voor de Friese cultuur in de breedst mogelijke zin des woords", omdat het Centrum met het Fries Film Circuit, het Filmhuis Leeuwarden en het Noordelijk Filmfestival "al vijfentwintig jaar bijzondere films onder de aandacht brengt van een breed publiek". Bovendien, zo stelt de jury, is het werk van het Fries Film Archief - ook een activiteit van het Centrum - "van groot belang voor de Friese samenleving". Behalve geld krijgt het centrum ook een werk van de kunstenaar Antonia Talamini.
De omroepbioscoop lijkt na wat omzwervingen door Amsterdam een lokatie gevonden te hebben. Volgens Krijn Meerburg, distributeur en exploitant van De Uitkijk en Cinecenter in Amsterdam, wordt het plan onderdeel van de uitbreiding van bioscoop Cinecenter, waar naast het huidige complex ruimte zal komen voor twee nieuwe zalen en een café. Eerdere plannen voor de combinatie van een omroepbioscoop met het Centrum voor de Kunstzinnige Film dat Rialto-directeur Raymond Walravens, al dan niet met medewerking van Harry de Winter, op de plaats van de bioscopen Calypso en Bellevue-Cinerama wil laten verrijzen, zijn hiermee van de baan. Carel Kuyl, hoofd documentaire van de NPS en initiatiefnemer van de omroepbioscoop, liet onlangs weten in 'Spreekbuis, blad voor omroepmedewerkers' wat we bij de programmering van zo'n zaal moeten voorstellen. De omroepbioscoop zou zich moeten toeleggen op het vertonen van interessante televisieprodukties die nu na uitzending een roemloos einde wachten in het omroeparchief: interessante documentaires, televisiefilms en -series. Verkuyl: "Zo'n serie als 'Floris' van Gerard Soeteman en Paul Verhoeven is legendarisch. We zouden dat een keer integraal kunnen vertonen in aanwezigheid van Soeteman en Verhoeven."
