De geruchtenmachine - juli/augustus 1997, nr 180
Jan de Bont scoorde met Speed (1994) Twister (1996) twee megahits maar met Speed 2: cruise control lijkt de zegetocht (voorlopig?) tot stilstand gekomen. De opvolger van Sandra Bullocks woeste busrit draait sinds half juni met matig succes in de Amerikaanse bioscoop. De eerste week leverde de film, die 145 miljoen dollar kostte, een teleurstellende 16 miljoen dollar op. Al even lauw waren de kritieken. Vakblad Variety stelde vast dat de film last heeft van een "met clichés overladen scenario". Ook heeft de film, waarin de bus is vervangen door een cruiseschip, "een saai begin en mist de routinematige schurk de amusante dreiging van de duivelse gek uit Speed." Ook helpt niet mee dat het koppel Sandra Bullock en Jason Patric (opvolger van Keanu Reeves) "weinig hitte genereert in de romantische scènes". De dreigende flop van Speed 2 heeft in Hollywood weer eens geleid tot een discussie over de uit de pan rijzende produktiekosten van spektakelfilms. Dus betogen studiobonzen voor de zoveelste keer 'dat het het zo niet langer door kan gaan', maar omdat we deze riedel de laatste jaren iedere zomer horen - de tijd van de blockbusters - maakt dit ritueel weinig indruk meer. Pas door dramatische faillissementen zal de schrik in Hollywood er goed worden ingeblazen. Tot het zover is zal er niets veranderen.
Spike Lee's Get on the bus beleefde begin dit jaar zijn Europese première op het festival in Berlijn, waar hij door de internationale filmkritiek goed werd ontvangen. De film doet verslag van de discussies tussen een groep zwarte mannen die een lange busrit maken naar Washington, waar zij deel willen nemen aan Louis Farrakhans 'Million Man March'. Daarbij komen alle standpunten die in de zwarte mannelijke gemeenschap leven over vrouwen, emancipatie, identiteit, homoseksualiteit, blanken en politiek aan de orde, wat Get on the bus tot een zeer interessante film maakt. De distributeur van de film, Columbia TriStar Fox, denkt daar anders over, want de film wordt in Nederland niet in de bioscoop uitgebracht, maar verdwijnt meteen naar de videotheek. Gevraagd om commentaar blijkt iedereen het bij Columbia TriStar Fox plotseling vreselijk druk te hebben. En zo gaat een interessante film stilletjes voor de Nederlandse bioscoopbezoeker verloren.
Documentairemakers zullen op 20 juni j.l. met vreugde het bericht hebben gelezen in NRC Handelsblad dat de Franse documentairezender Planète begin volgend jaar in Nederland en België een soortgelijke zender wil beginnen. We moeten daarbij niet denken aan een soort Discovery, want het is de bedoeling dat de zender geheel Nederlandstalig zal zijn en een eigen programmeringsbeleid zal kennen. Vooral interessant voor makers is dat de zender niet alleen documentaires uitzendt, maar mogelijk financieel ook betrokken wil zijn bij de produktie van documentaires, zodat er voor deze filmcategorie meer geld beschikbaar zal zijn.
Dat Japanners geen Amerikanen zijn, bewijst het uitstel van de uitbreng van Scream in Japan. De release van de film, die over een seriemoordenaar gaat en kan worden opgevat als een hommage aan slasherfilms als Halloween, is voor onbepaalde tijd opgeschort. De reden is de onrust die in Japan is ontstaan over een nog in vrijheid rondlopende seriemoordenaar die verdacht wordt van de moord op drie kinderen, waarbij het laatste slachtoffer en briefje in zijn mond kreeg gepropt met de woorden: "Probeer me te vangen". In Amerika, zo bericht Variety, zou niemand een dergelijk filmuitstel overwegen, omdat Amerikanen zo gewend zijn geraakt aan seriemoordenaars "dat er tv-series als 'Millennium' en films als The silence of the lambs over worden gemaakt." In Japan is men nog niet zo ver en dus wacht distributeur Miramax op "het moment dat niets het publiek van zijn kijkplezier zal afleiden." In Amerika bracht de film inmiddels volkomen onverwacht meer dan 100 miljoen dollar op.
Scream: Courteney Cox mag niet gillen in Japan.
Timothy McVeigh, de gek die in Oklahoma een regeringsgebouw opblies waarvoor hij vorige maand ter dood werd veroordeeld, liet in interviews weten dat hij zich voor zijn gruweldaad heeft laten inspireren door Red dawn, een film uit 1985, waarin een groepje Amerikaanse patriottische jongeren het land bevrijdt van communistische Cubanen en Russen. Zijn opmerking heeft in Hollywood geleid tot opwinding over de ethiek van filmmakers, omdat Red dawn in 1985 werd gemaakt met als doel munt te slaan uit het rechtse politieke klimaat onder president Reagan. Een hoge produktiemedewerker van de film beschuldigt in vakblad Variety Red dawn-producent Frank Yablans ervan dat de film "in essentie werd ontworpen om te appeleren aan de Tim McVeighs op deze wereld." Yablans was uit op "een oorlogsfilm die alle oorlogsfilms zou doen vergeten", waarbij hij als scenario-adviseur Reagans ex-minister van buitenlandse zaken Alexander Haig aantrok. Regisseur John Milius ("Ik ben een ridder die de wensen van de koning uitvoert") maakte vervolgens een film die in het Nederlands Jaarboek Film omschreven wordt met de term 'vreemdelingenhaat'. "Het scenario staat bol van ver doorgevoerd patriottisme. Je kunt eventueel nog grinniken om alle malle stereotypen en stompzinnige dialogen. Wat echter een vieze smaak nalaat, is de hunkering naar de 'romantiek' van zo'n ouderwetse oorlog." De makers bereikten echter hun doel, want de film leverde alleen in Amerika al 40 miljoen dollar op. Volgens de produktiemedewerker voelde de winst echter als Judasgeld, omdat "er iets onsmakelijks was aan een film die welbewust gepland werd om paranoia op te roepen in plaats van eerlijke emoties." Hollywood en eerlijke emoties? Mogen we even lachen. Het wachten is op de reacties van Yablans en Milius.
Wouter Barendrecht houdt het in Nederland (voorlopig?) voor gezien. Op 29 juni, twee dagen voor de overdracht aan China, vertrekt de sales agent van Fortissimo en Azië-scout van het Filmfestival Rotterdam naar Hong Kong, waar hij zijn werkzaamheden verder voort zal zetten.
250 dollar kost het als Peter Bogdanovich (The last picture show) een keertje naar de kapper gaat. Zijn leren klompen liggen voor 323 dollar in de winkel en zijn totale garderobe heeft een waarde van 67.000 dollar. We weten dit sinds Bogdanovich een Amerikaanse rechtbank heeft verzocht om hem failliet te verklaren, met als reden dat hij aan de bedelstaf zou zijn geraakt door een aantal filmflops. Op de achtergrond speelde een veroordeling tot betaling van ruim vier miljoen dollar als straf voor het niet nakomen van een koopcontract voor een huis. Een faillissement zou Bogdanovich ontslaan van betaling. De jury trapte niet in Bogdanovich' zielige verhaal, nadat advocaten de resultaten presenteerden van hun gesnuffel in het financiële privéleven van de filmmaker. Iemand die voor zijn dagelijkse vervoer kan kiezen uit een paar Mercedessen laat zich moeilijk beklagen als arme luis.
Kwaad bloed zette de Oscar-bekroning voor When we were kings als beste documentaire bij Taylor Hackford. Wie zegt u? Hackford is samen met Leon Gast en David Sonenberg mede-producent van de film, maar hij werd bij de uitreiking volledig gepasseerd. De reden is dat het Oscar-reglement voorschrijft dat er in de categorie documentaire maximaal twee personen worden bekroond. Hackford werd het slachtoffer en kreeg geen beeldje. Was dat voor hem nog wel te verteren, woedend werd hij toen hij merkte dat zijn naam niet eens op het aanmeldingsformulier van de film vermeld stond. Dat was volgens Hackford de schuld van collega Sonenberg, met wie het niet boterde. Gast, behalve mede-producent ook regisseur van de film, noemde de situatie 'bijzonder pijnlijk', temeer daar hij in zijn Oscar-dankwoord zelf ook Hackford vergat te noemen. Hackford pleit nu voor aanpassingen in het Oscar-reglement zodat documentaires dezelfde rechten krijgen als speelfilms, waar geen restricties gelden voor het aantal te bekronen personen per film. Overigens heeft Hackford toch een Oscar thuis staan, omdat hij in 1978 in de prijzen viel met zijn korte film Teenage father. Dat de drie producenten en ex-vrienden ooit nog een biertje met elkaar zullen drinken, lijkt uitgesloten. Hackford: "Deze onderneming is ooit uit liefde begonnen, maar is nu veranderd in een nachtmerrie."
Arnold Schwarzenegger ruimt niet alleen in films zijn tegenstanders uit de weg maar ook in het echte leven, zo kan worden geconcludeerd uit het fraaie gerucht dat de ronde doet over de reden van het plotselinge ontslag van de Nederlandse Warner-baas Jean Heijl, twee maanden geleden. Deze zou het veld hebben moeten ruimen, nadat Schwarzenegger vorig jaar bij een bezoek aan het te openen Amsterdamse filiaal van Planet Hollywood in woede ontstak toen hij hoorde dat René Mioch in zijn filmprogramma niets aan de promotie van Schwarzeneggers film Eraser deed, omdat Mioch en Heijl, de distributeur van de film, niet 'on speaking terms' waren. Terug in Amerika gaf Schwarzenegger de internationale directeur van Warner opdracht om Heijl te vervangen door iemand die zijn belangen beter behartigt. Sterk verhaal? Dan kent u de filmwereld niet, die wordt geregeerd door de sterren omdat zij de kassa kunnen laten rinkelen. Overigens zit Heijl niet meer zonder werk, want hij is benoemd tot directeur van Fox Video.
Arnold Schwarzenegger: Jean Heijl opgeruimd?
Pathé Cinemas sluit op 2 juli twee bioscopen. In Rotterdam legt Calypso het loodje, in Den Haag gaan de deuren van Babylon voorgoed dicht. Later dit jaar, op 30 september, is Alhambra in Amsterdam hetzelfde lot beschoren. De sluiting is een gevolg van de bouw van megabioscopen, want die zorgen ervoor dat bezoekers verouderde bioscopen mijden. Tot ontslagen leidt de sluiting niet, want de medewerkers van de drie bioscopen worden intern herplaatst. De sluiting staat los van het reorganisatieplan, waarover in deze rubriek eerder werd bericht, die van Pathé een gedecentraliseerd bedrijf moet maken. Na de zomer start het bedrijf met een nieuwe manier van werken waarbij de regionale bioscopen meer bevoegdheden krijgen, zodat het hoofdbureau in Amsterdam aanzienlijk wordt ingekrompen, wat niet zonder ontslagen zal plaatsvinden, zo blijkt uit een brief van de directie aan de medewerkers: "Ontslagen blijven onvermijdelijk door de noodzakelijk afslanking van het hoofdkantoor." Financieel directeur G. van Zwieten hield de eer aan zichzelf en is onlangs met onmiddellijke ingang uit zichzelf opgestapt. De voorgenomen ontslagen bewijzen dat winst en banen weinig met elkaar te maken hebben, omdat Pathé Nederland het vorig jaar financieel uitstekend deed. Dat was althans de mededeling die de aandeelhouders kregen te horen, die tevreden kunnen zijn.
Hoe korter hoe beter, zo kon vorige maand worden geconcludeerd uit een artikel in de Filmkrant, waarin alle korte film-initiatieven op een rijtje werden gezet. Onder de naam Stichting Scherm is er inmiddels een overkoepelende organisatie opgericht om alle initiatieven te coördineren. Het doel van de stichting is om een zo groot mogelijke diversiteit aan korte films vertoond te krijgen. Een eerste levensuiting van Stichting Scherm zal te zien zijn op het Nederlands Film Festival in Utrecht, waar men een programma van korte films zal samenstellen als aanvulling op de traditionele korte film-blokken. Stichting Scherm zal zich niet beperken tot de Nederlandse korte film, in de nabije toekomst zullen ook veel films worden geïmporteerd.
Vijf miljoen keer gratis naar de film konden we vorige maand als we zo verstandig waren geweest om allemaal bij Shell te tanken. Dit bedrijf voerde in samenwerking met de bioscoopbranche in juni een zogenaamde 2 voor 1 actie, waardoor iedereen die twee keer voor minimaal 25,- tankte, gratis naar de bioscoop kon, op voorwaarde dat er een tweede kaartje werd gekocht. Shell rekende op een flinke toeloop, want de actie maakte het onwaarschijnlijk hoge aantal van vijf miljoen gratis bezoeken mogelijk. Cijfers over het resultaat van de actie - die Shell overigens weinig kostte, want de gratis bezoeken kwamen voor rekening van de bioscoopexploitanten - zijn nog niet bekend. Gezien de ervaringen van de afgelopen twee jaar, toen respectievelijk Albert Heijn en Etos participeerden in dezelfde actie, wat beide keren tot 400.000 extra bioscoopbezoekers leidden, moeten we de vijf miljoen van Shell door tien delen. Nog steeds een respectabel aantal, overigens.
Een kleine stap vooruit noemt directeur Frans Westra van Liga '68 in Groningen het aangevraagde faillissement van Novum BV, de eigenaar van bioscoopzaal het Concerthuis, een van de drie zalen in Filmcentrum Poelestraat in Groningen, dat verder bestaat uit filmtheater Liga'68 en The Movies. Met het faillissement van het Concerthuis ziet Westra de kans dat het bioscopencentrum verandert in een modern arthouse-complex groter worden, een complex dat hij door middel van een joint venture constructie met bioscooponderneming Wolff zou willen exploiteren. Tot nu toe lag de eigenaar van het Concerthuis dwars, maar met het faillissement is dat probleem uit de weg geruimd. Westra: "We willen een complex van vier zalen, zoiets als Lantaren/Venster in Rotterdam." Zoals altijd zijn de goede bedoelingen afhankelijk van geld. Een arthouse zoals Westra voor ogen staat kost 2,1 miljoen gulden, dat voor het grootste deel van de gemeente Groningen zal moeten komen. Veel geld? Westra: "Twee miljoen gulden ben je tegenwoordig zo kwijt."
Van de Rotterdamse Speelfilmprijs heeft u nog nooit gehoord want de prijs zal voor het eerst worden uitgereikt in januari 1998 tijdens het Filmfestival Rotterdam. De prijs, die in het leven is geroepen door het Filmfonds Rotterdam, wordt toegekend aan "het beste oorspronkelijk Nederlandstalige speelfilmscenario dat in onderwerpkeuze en de keuze van locaties herkenbare Rotterdamse elementen bevat". Met de jaarlijks terugkerende speelfilmprijs is een bedrag gemoeid van f 125.000, dat uiteenvalt in f 50.000 voor de scenarioschrijver en f 75.000 voor de producent die zich verplicht het scenario te verfilmen. De sluitingsdatum voor deelname is 1 december van dit jaar. De inschrijving moet vergezeld gaan van een produktiebegroting en moet mede-ondertekend zijn door de producent die het scenario zal verfilmen. Een jaarlijks wisselende jury onder vast voorzitterschap van Bram Peper wijst de winnaar aan. Dit jaar zijn de juryleden producenten Chiem van Houweninge en Laurens Geels, filmmaker Digna Sinke, actrice Renée Soutendijk, distributeur Robbert Wijsmuller en filmjournalist Mark Duursma. Als u wilt winnen, doet u er verstandig aan de hoofdpersoon in uw scenario niet de naam Brinkman te geven.
Roderick Wijsmuller heeft zoveel ervaring opgedaan in het bedrijf van zijn vader Robbert dat hij nu de wereld buiten Concorde Film gaat verkennen. Concreet betekent dat "een oriëntatie in de wereld van het media-entertainment en de uitgeverij." Films heeft hij genoeg gezien: "Ik zoek naar iets breders."
FilmNet heet geen FilmNet meer, nadat het Franse abonneetelevisiebedrijf Canal+ het mediabedrijf Nethold, de eigenaar van FilmNet, heeft overgenomen. Voor de filmliefhebber is dat goed nieuws omdat Canal+ een filmnaam heeft hoog te houden. Niet alleen zendt het station veel kwalitatief hoogwaardige films uit, ook participeert Canal+ in de produktie van films. Interessant is vooral de vraag of dat bedrijf dat laatste ook in Nederland zal gaan doen.
De gedoodverfde voorzitter van de Samenwerkende Film Organisaties (SFO) zal niet op de voor hem klaar gezette stoel gaan zitten. Een half jaar zat de SFO zonder voorzitter nadat Chris Smeekes opstapte. In Kees Spaan dacht men een goede opvolger te hebben gevonden, maar op het laatste nippertje haakte Spaan, die lid is van de Raad van Toezicht van de Universiteit van Amsterdam, af. De reden? "Tijd. Je moet kiezen in het leven, zo simpel is dat." Of hij dat niet in eerder stadium had kunnen bedenken? "Hoe dat zit ga ik u niet vertellen."
Het rommelt binnen het Amsterdamse filmtheater Desmet en de aan dit theater gelieerde distributeur Argus Film. Volgens geruchten is de 'vriendenclan' rond Rob Langestraat in snel tempo bezig uiteen te vallen. Onvrede over het aankoopbeleid van Argus zou een belangrijke reden zijn, maar ook de opbrengsten uit bioscoopuitbreng - bijvoorbeeld die van de zeer succesvolle film Breaking the waves - die worden besteed aan de aparte Argus-produktietak leidt tot verzet. Een rol speelt ook de ziekte van Langestraat, die aan ME lijdt, zodat hij zich al geruime tijd minder kan inzetten voor Argus Film. Ontevreden medewerkers zouden plannen smeden om een nieuwe distributietak op te richten. Langestraat ontkent de onvrede, al zegt hij op de hoogte te zijn van de plannen om een nieuwe distributietak op te richten, maar daarbij zijn volgens hem geen betaalde medewerkers/stafleden van Desmet of Argus Film betrokken. "In Desmet werken zo'n stuk of veertig vrijwilligers en ik weet echt niet wat die allemaal uitspoken."
Het duizelt zo onderhand van de bioscoop- en filmplannen op en rond het Amsterdamse Leidseplein. Meldde deze rubriek vorige maand dat de plannen voor een omroepbioscoop naast Cinecenter gerealiseerd zouden worden, een maand later staan de zaken er weer anders voor. Volgens de laatste geruchten is een aantal plannen in elkaar geschoven, wat heeft geresulteerd in het plan om een Nationaal Filmtheater (het oude plan van filmtheater Rialto) samen met de omroepbioscoop op de plek in de Marnixstraat te realiseren waar nu nog de bioscopen Calypso en Bellevue Cinerama staan. Over twee maanden leest u in deze rubriek welke nieuwe plannen er in de zomer zijn gesmeed.
