Maart 1998, nr 187

Oliver Stone & Quentin Tarantino

Werken voor Stone is leven als Stone

Hoe breek je als onafhankelijk producent door in Hollywood? Voor tienduizend dollar de rechten van een Quentin Tarantino-script kopen is alvast een goed begin. Jane Hamsher kreeg deze vette kluif toegeworpen, en verkocht hem snel door aan Oliver Stone. Hij nam haar in dienst als producent van Natural born killers, en als dank laat ze in haar boek 'Killer Instinct' geen spaan van hem heel. Hurrah for Hollywood!

Natural born killers: Juliette Lewis en Woody Harrelson.

Enkele maanden geleden liep Quentin Tarantino filmproducent Don Murphy tegen het lijf in een trendy restaurant in Los Angeles. De regisseur begon onmiddellijk in te beuken op de nietsvermoedende Murphy, die werd gered doordat Tarantino's distributeur Harvey Weinstein tussenbeide kwam. Tarantino's tevreden commentaar: "I really slapped some respect into the guy." Wie is Don Murphy en wat had hij misdaan om de woede op te wekken van Hollywoods favoriete jonge hond? Murphy was als producent betrokken bij de verfilming van Tarantino's script voor Natural born killers. Over die ervaring schreef Murphy's zakenpartner Jane Hamsher onlangs een boek: 'Killer Instinct'. En het beeld dat hieruit naar voren komt van Tarantino is verre van vleiend.
Vijf jaar geleden waren Jane Hamsher en Don Murphy twee beginnende filmproducenten zonder contacten in Hollywood. Een van de eerste scenaristen met wie ze in zee gingen was een gefrustreerde acteur die door niemand werd gecast omdat hij zo lelijk was en daarom maar films voor zichzelf was gaan schrijven: Quentin Tarantino. Zijn vriend Roger Avery had een ambitieus misdaadepos geschreven, 'Open Road', dat weliswaar onverkoopbaar bleek, maar waar Tarantino inspiratie voor vier films uit haalde: Reservoir dogs, True romance, Pulp fiction en Natural born killers. Met die scripts ging hij de boer op, en hij wist ze zowaar allemaal af te zetten. Terwijl Hamsher en Murphy op zoek gingen naar een regisseur voor NBK, zette Reservoir dogs Tarantino als filmmaker op de kaart. Dat veranderde de situatie. Quentin, die goed besefte dat zijn voorraad onderwerpen aan het uitdunnen was, wilde NBK koste wat het kost terughebben. Het beeld dat Hamsher in 'Killer Instinct' schetst van Tarantino als leugenachtige geldwolf is ontnuchterend. Hij speelde zijn vrienden tegen elkaar uit om te krijgen wat hij hebben wilde. Zijn agente, voor een belangrijk deel verantwoordelijk voor zijn doorbraak, werd zonder pardon gedumpt. En Hamsher en Murphy bleven zitten met een script waar ze door Tarantino's manipulaties geen kant mee op konden.

Macho filmmakers
Enter Oliver Stone. De maker van Platoon en JFK was al enige tijd op zoek naar een project waarmee hij zijn sixties imago van zich af kon afschudden. Het hippe Natural born killers, vol verwijzingen naar de popcultuur en kritiek op de macht van de media, bleek ideaal. Tot Hamsher en Murphy's stomme verbazing wilde Stone niet alleen zijn gewicht achter de realisering van NBK zetten, hij maakt hen beiden ook nog eens producent van de film. Een mooier Hollywood-debuut was niet denkbaar.
Wat ze niet wisten is dat werken voor Oliver Stone ook leven als Oliver Stone betekent. En zo begint een tweejarige tour-de-force van lange werkdagen, lange feestnachten, veel drank en paddestoelen, last minute wijzigingen en eindeloos veel geruzie. Stone is een aanhanger van de verdeel-en-heers-tactiek, zo geliefd onder macho filmmakers als Paul Verhoeven en James Cameron. Hij speelt graag mensen tegen elkaar uit als dat het eindresultaat ten goede komt. Stone vindt inspiratie in chaos. Hij was dan ook helemaal in zijn element toen hij voor een scène in NBK een gevangenis vol levenslang gestrafden kon opzetten tegen hun bewakers.

Totale nobodies
'Killer Instinct' is bedoeld als ontmaskering van Stone als nitwit, en Hamsher gaat genadeloos te werk. "Everyone in Hollywood knew that Oliver had been toying with the idea of directing Evita, and had stated publicly that he wanted to do the movie as a tribute to his mother, Jacqueline. Mercifully, no-one in the press ever asked why a musical about a whore who slept her way to the top and then raped her country was a tribute to his mom." Oliver Stone is een rondneuker en een intellectueel lichtgewicht, hij is gierig, weet niets van muziek, heeft geen gevoel voor humor en kan zich nauwelijks concentreren.
Maar hoe hard Hamsher ook haar best doet om na Quentin Tarantino ook Oliver Stone de grond in te schrijven, het lukt haar niet. Want ze kan niet om het feit heen dat Stone haar en haar zakenpartner Murphy als totale nobodies een enorme kans gaf, wat zeer ongebruikelijk is in Hollywood. Dat hij zelfs tijdens hun grootste ruzies nog luistert naar haar suggesties en die ook gebruikt. Dat hij loyaal is voor de mensen met wie hij werkt, en recht voor zijn raap zegt wat hij vindt. En dat hij een goed filmmaker is die een script dat geweld verheerlijkt verandert in een film waar geweld als amusement wordt veroordeeld. En zelfs nadat ze elkaar twee jaar in de haren hebben gezeten, wil hij nog met Hamsher en Murphy in zee voor een re-make van Planet of the Apes.
Hamsher is een voortreffelijk schrijfster, geestig en scherp. Haar kwaliteiten als producent zijn minder evident. Ze doet erg haar best om haar favoriete bandjes op de soundtrack te krijgen, en komt na de rampzalige eerste screening van Natural born killers met een memo vol tips waarmee Oliver Stone terug kan naar de montagekamer. Uit de rest van 'Killer Instinct' blijkt eigenlijk nauwelijks enige artistieke inbreng van haar kant. Vermoedelijk had ze het te druk met het maken van notities voor haar boek over de typische Hollywood-spilzucht en -kortzichtigheid om echt haar stempel te kunnen zetten op NBK. De ondertitel van 'Killer Instinct', How Two Young Producers Took on Hollywood and Made the Most Controversial Film of the Decade, lijkt me dan ook teveel eer. Om kort te gaan, Hamsher is geen haar beter dan backstabber Tarantino, van wie ze zonder gêne paginagroot een liefdesverklaring afdrukt. Jane Hamsher gaat het helemaal maken in Hollywood.

Mark van den Tempel

Killer Instinct. How Two Young Producers Took on Hollywood and Made the Most Controversial Film of the Decade.
Jane Hamsher, Uitgeverij Orion Media, 1997. 192 pagina's, f 65,65 (binnenkort ook als paperback).