Video - mei 1998, nr 189

Een selectie uit de videotheek van nieuwe, interessante en curieuze films die niet in de bioscoop zijn uitgebracht.


Faithful
Paul Mazursky
Dat Chazz Palminteri niet alleen een uitstekend acteur, maar ook een bekwaam schrijver is, bleek al uit A Bronx tale. Hij had het scenario van dit uitstekende mafiadrama geschreven, en speelde eveneens een hoofdrol. Robert De Niro, die hiermee tevens als regisseur debuteerde, nam een andere rol voor zijn rekening. De Niro waardeert kennelijk de kwaliteiten van zijn toenmalige tegenspeler: zijn maatschappij Tribeca is ook producent van Faithful, de verfilming van een toneelstuk van Palminteri. Als Margaret O'Donnel (Cher) op haar twintigste trouwdag thuis op haar echtgenoot Jack zit te wachten, wordt zij overvallen door een huurmoordenaar. Deze Tony (gespeeld door Palminteri zelf) zegt dat hij van Jack opdracht heeft gekregen haar om het leven te brengen. En eigenlijk komt deze indringer niet eens zo ongelegen. Margaret was immers net van plan om zelfmoord te plegen. Haar man Jack is haar ontrouw en van hun rijkdom wordt ze ook niet gelukkig. Maar uiteindelijk laat Margaret zich niet zomaar ombrengen. Zij ziet kans om Tony voor haar eigen karretje te spannen en wraak te nemen op Jack (Ryan O'Neal). Faithful ontwikkelt zich zo tot een well-made play, dat telkens weer een nieuwe wending krijgt. Palminteri schreef spitse dialogen en speelt een sterke, maar voor hem bekende rol als onbehouwen misdadiger. Cher is goed gecast als popperige, depressieve echtgenote. In de verfilming van Paul Mazursky (Down and out in Beverly Hills, Scenes from a mall) is duidelijk terug te zien dat Faithful gebaseerd is op een toneelstuk. Maar hoewel het stuk zich hoofdzakelijk in dezelfde ruimte afspeelt, komt de film geen enkel moment statisch over.
Pieter Bots
Te huur vanaf 26 mei (RCV Home Entertainment).

Faithful: Cher legt bijna het loodje.


Ghosts from the past
Rob Reiner
Het volgende bericht duurt een halve minuut: "De zwarte mensenrechtenactivist Medgar Evers werd in 1963 vermoord in Jackson, Mississippi. Alles wees erop dat het fatale schot in Evers' rug gelost werd door de blanke rechts-extremist Byron De La Beckwith. Ondanks de vele bewijzen werd De La Beckwith twee keer vrijgesproken door een blanke jury. Evers' weduwe, die met haar drie kinderen getuige was van de moordaanslag, verzocht 25 jaar later het Openbaar Ministerie om de zaak te heropenen. Openbaar aanklager John DeLaughter werkte zes jaar aan de zaak, daarbij tegengewerkt en geïntimideerd door racistische groeperingen. Hoewel velen verwachtten dat De La Beckwith ook ditmaal zou worden vrijgesproken, werd hij in 1994 door een overwegend zwarte jury schuldig bevonden." In Ghosts from the past doet regisseur Rob Reiner er bijna twee uur over om dit krantenbericht na te vertellen. In die tijd wordt de kijker nauwelijks iets wijzer over de denkbeelden van de strijdbare Evers of over de lijdensweg van zijn weduwe en kinderen. Reiner vertelt het verhaal vanuit het perspectief van de blanke aanklager, die ontdekt dat je er in Mississippi heel wat voor over moet hebben om op te komen voor de belangen van een zwarte. Maar dankzij zijn onverschrokkenheid is er dan toch na 31 jaar gerechtigheid voor de zwarte gemeenschap, terwijl daar nauwelijks een zwarte aan te pas heeft hoeven komen. Behalve de juryleden, natuurlijk. Want zoals recentelijk duidelijk werd in de rechtzaken van O.J. Simpson en Rodney King, maakt het in Amerika nog steeds heel veel uit of iemand terechtstaat voor een witte of en zwarte jury. Ghosts from the past is een bloedeloos rechtbankdrama waarin een bewogen stuk zwarte historie schaamteloos wordt toegeëigend door blanke Amerikanen. De film is nog enigszins het aanzien waard dankzij James Woods, die een ijzingwekkende vertolking geeft van de racist De La Beckwith, maar zijn rol is te klein om de film te redden.
Fritz de Jong
Te huur vanaf 26 mei (Fox Home Entertainment).


Norman Jean and Marilyn
Tim Fywell
Was Marilyn Monroe een profeet? Wie Norma Jean and Marilyn ziet, moet wel tot die conclusie komen, want in deze film kondigt de in 1962 op 36-jarige leeftijd aan kalmeringsmiddelen en drank overleden ster steeds gebeurtenissen en ontwikkelingen aan, die vervolgens later in de film plaatsvinden. Dus als zij zegt: "Binnen een jaar ben ik beroemder dan Betty Grable en Jean Harlow", dan werkt de film vervolgens met ijzeren logica naar het punt toe dat zij als seksgodin op alle covers van tijdschriften prijkt. Voordat het zover is passeert Monroe veel bedden, want zo weet zij: "Het gaat erom dat je met de juiste mannen neukt. En dat is precies wat ik ga doen. Ik word rijk, beroemd en machtig." Norma Jean and Marilyn is een film die het in de overtreffende trap zoekt. Vet kan altijd nog vetter, moeten de makers hebben gedacht en dus laten zij 20th Century-baas Darryl Zanuck, die geïmponeerd door haar maten de jonge actrice haar eerste filmcontract aanbiedt, als levenswijsheid influisteren: "Het is altijd baas boven baas, onthou dat." Waarna hij de seksuele daad bij het woord voegt. Ja, het is me wat in Hollywood. Bestond er in de filmbusiness maar echte liefde, dan zou Marilyn mogelijk nu nog als 73-jarige levende legende met haar poedels een fraaie villa in Beverly Hills bewonen. Alle verkeerde mannen - de ploerten van de Kennedy's voorop: drie decennia na de moord op John en Robert Kennedy wordt Hollywood moedig - werken als een katalysator op haar aanleg voor schizofrenie. Dus zien we in de film plotseling twee Marilyns: de ene (Ashley Judd) is een kritische, verstandige vrouw, de andere (Mira Sorvino) een zuipende, pillenslikkende, naar liefde hunkerende ster, die met al haar rijkdom niet krijgt wat ze nodig heeft. Dat werkt als volgt: de kritische Marilyn zegt tegen haar verlopen evenbeeld dat ze een vieze sloerie is, waarna deze ineenkrimpt en onder het leegslikken van de zoveelste pillendoos kreunt, dat dat niet waar is. Als het meezit, wordt zo'n scène dan ook nog gevolgd door een beeld van seksueel misbruik uit Marilyns jeugd ("Niet doen! Niet doen!"). Om kort te gaan: Norma Jean and Marilyn is niet alleen een film waarin zeer belabberd wordt geacteerd, maar die ook doet wat de makers alle verdorven mannen in Monroe's leven verwijten: het exploiteren van een zwakke vrouw.
Jos van der Burg
Te huur vanaf 12 mei (RCV Home Entertainment).


Selena
Gregory Nava
Selena was een 23-jarige zangeres uit Texas, die op het punt stond door te breken naar het grotere gringo-publiek. Ze had al Grammy's gewonnen en verkocht miljoenen platen aan Mexicanen. Nu werd het tijd om de gringo's te overtuigen. Selena (Jennifer Lopez) ging de volgende Gloria Estefan worden, zo besloot haar vader en manager Abraham Quintanalla (Edward James Olmos). Helaas werd ze neergeschoten door de gestoorde voorzitster van haar fanclub. Uitstekend materiaal voor een biopic dus, en omdat papa Selena inspraak had, is het een brave biopic geworden. De weg naar de top is al talloze malen verfilmd, maar het zijn de obstakels die een biopic van popsterren interessant maken. Misschien blijft This is Spinal Tap daarom wel ongeëvenaard. In het geval van Tina Turner was de hindernis een tirannieke junkie met losse handjes. Janis Joplin zat vooral zichzelf in de weg. Selena had zo'n bijzonder optimisme dat ze moeiteloos over de obstakels in haar leven heenwalste: racisme en sexisme verpletterde ze met haar frisse blik. Selena's grootste daad van rebellie was trouwen met haar langharige gitarist, tegen de zin van papa in. De grootste pluspunten van de film zijn de getalenteerde Lopez, en het adequate portret van het Mexicaans-Amerikaanse leven. De culturele gespletenheid komt duidelijk naar voren, vooral in een gloeiende monoloog van de altijd briljante Olmos: "Het Amerikaanse eten is te flauw voor ons en in Mexico krijgen we diarree." Het is een wonder dat Selena is gecast met echte chicano's. Minderheden hebben het al moeilijk op Hollywoods 'casting couch' en het is te schrijnend voor woorden dat het vaak Europeanen (Armand Assante, Antonio Banderas) zijn die Mexicanen mogen spelen. Inmiddels heeft pa in het Amerikaanse tijdschrift Latina laten weten: "I wish we wouldn't have had to make this movie". "Mr. Quintanilla opposes anything that he cannot control," vindt de journaliste die een boek over Selena's vermeende geheimen schreef. De waarheid zal wel in het midden liggen.
Thessa Mooij
Te huur vanaf 26 mei (Warner Home Video).


Nieuw in de videotheek
Maandelijks maakt de Filmkrant een selectie uit het aanbod van nieuwe films in de videotheek. Deze films waren eerder te zien in de bioscoop en zijn toen besproken in de Filmkrant
(zie ook de Filmkrant zoek-pagina).

Koopvideo
I shot Andy Warhol - Mary Harron
The daytrippers - Greg Mottola
Love and other catastrophes - Emma Kate-Croghan
Drifting clouds - Aki Kaurismäki
William Shakespeare's Romeo + Juliet - Baz Luhrmann
Dead man walking - Tim Robbins
Fargo - Joel en Ethan Coen
First strike - Stanley Tong
The usual suspects - Bryan Singer
Looking for Richard - Richard Loncraine
Stealing beauty - Bernardo Bertolucci
Jane Austen-cyclus (PolyGram): Persuasion, Mansfield Park, Northanger Abbey, Emma
Stephen King-cyclus (Warner): Poltergeist - The legacy, The shining, Thinner, The stand, The Tommyknockers, It, Carrie

Huurvideo
Engelchen - Helke Misselwitz
Spiceworld - the movie - Bob Spiers
L.A. Confidential - Curtis Hanson
The chamber - James Foley
Alien resurrection - Jean-Pierre Jeunet
The game - David Fincher
Funny games - Michael Haneke
Carla's song - Ken Loach
The second civil war - Joe Dante
The truce - Francesco Rosi
A toute vitesse - Gaël Morel


De Videovorser
De tred

Het is een opening waar helemaal niets op valt af te dingen. Pam Grier gaat gekleed in een net iets te blauw uniform, dat meteen duidelijk maakt dat ze als stewardess bij een goedkope luchtvaartmaatschappij werkt. Ze loopt op een luchthaven en stapt op een lopende band, waarop de camera met gelijke tred haar sierlijke profiel volgt. De vormgeving van de titels is ontleend aan die van talloze blaxploitation-films uit de jaren zeventig: onder het logo Jackie Brown staat net als vroeger een tekstregel die in Romeinse cijfers het produktiejaar vermeldt, met daarachter de filmmaatschappij. Zoiets zie je al jaren nergens meer. Wanneer de filmtitels voorbij zijn stapt Pam van de lopende band, snelt ze naar de balie bij de gate en verwelkomt ze haar passagiers. Jackie Brown is nog geen twee minuten bezig, maar meteen is duidelijk dat het goed is dat Pam weer terug is. Ze heeft sinds haar hoogtijdagen als koningin van de zwarte actiefilms niets aan charisma ingeboet, sterker nog: ze is alleen maar mooier, trotser en beter geworden. Quentin Tarantino zag dat niet als eerste, John Carpenter gaf Pam al een opvallende rol als transseksueel in zijn Escape from L.A., Tim Burton huurde haar in als buschauffeur in Mars attacks!, maar Tarantino is wel de eerste die Pam de gelegenheid geeft te laten zien dat ze niet zo maar een actrice is. Pam wordt met Jackie Brown een instituut. Er zit een mooie en ongebruikelijke scène in de film. Pam wordt door Max Cherry bij de gevangenis opgehaald. Voor Cherry, vertolkt door de eveneens aan de vergetelheid ontrukte Robert Forster, is het een alledaagse bezigheid: het vrijkopen, ophalen en begeleiden van arrestanten is zijn werk. Maar wanneer Pam de deur van de gevangenis achter zich sluit en Max Cherry op afstand toekijkt is het geen werk meer. Zoals Pam in de opening geruisloos door het beeld gleed, zo loopt ze nu rustig op Max af. De scène duurt lang en is ongebruikelijk omdat er op het eerste gezicht niets gebeurt. Maar schijn bedriegt. Na alles wat vooraf ging spreekt uit de tred van Pam Grier een combinatie van trots en onzekerheid, uit de blikken van Forster spreekt bewondering. In een film waarin de regisseur consequent veel tijd uittrekt om te laten zien hoe zijn personages bewegen en waarin blikken belangrijker zijn dan dialogen, is het loopje van Pam een hoogtepunt.
Toeval of niet, in het net als Jackie Brown op een roman van Elmore Leonard gebaseerde Touch, dat deze maand op video verschijnt, is het ook de karakteristieke tred van een acteur met de status van een instituut die het meest opvalt. Touch maakt op voorhand nieuwsgierig. In de roman laat Leonard zien wat er gebeurt wanneer een Christus-figuur in het hedendaagse Amerika opduikt: Leonards karakteristieke scharrelaars duiken als aasgieren op deze Juvenal, een voormalig Franciscaner monnik die met zijn stigmata wonderen kan verrichten. Het boek werd door Paul Schrader tot scenario en film bewerkt. Schrader is niet de minste, hij schreef de scenario's van Scorsese's Taxi driver, Raging bull en The last temptation of Christ en regisseerde onder meer Light sleeper en het ijzingwekkende The comfort of strangers. Belangrijker is dat Schrader zich op achttienjarige leeftijd aan het fundamentalistische milieu van zijn jeugd ontworstelde en sindsdien de nodige geloofscrises doormaakte. Zijn dualistische gevoelens over religie kenmerken ook Touch, maar dat pakt niet goed uit. Enerzijds grossiert de film in gemakzuchtige karikaturen die de stammenstrijd tussen verschillende geloofsovertuigingen ridiculiseren, anderzijds wordt de moderne Christus zo serieus benaderd dat er van een komedie geen sprake kan zijn. Wat Schrader precies wil blijft tot ver na de aftiteling een raadsel. Wat Touch wel heeft is een fraaie rolverdeling, Christopher Walken, Skeet Ulrich (de Johnny Depp kloon uit Scream) en Bridget Fonda (ook te zien in Jackie Brown) spelen hoofdrollen, Gina Gershon, Paul Mazursky en Lolita Davidovich spelen hele aardige bijrollen, daartussen fungeert een hysterische Tom Arnold als religieuze extremist vooral als stoorzender. Zoals verwacht steelt Walken in de rol van een failliete neppredikant weer de show. Dat doet hij met zijn vertrouwde, haperende dictie, zijn intense blik en met zijn loopje. Dat loopje is uit duizenden herkenbaar en altijd een genot om te zien. In een film die in alle opzichten een vlakke vertoning is valt een scène waarin Walken een straat oversteekt ineens op. Omdat Walken zo'n merkwaardige tred heeft, die een beetje doet denken aan het huppelen van een bokser in de ring. Kennelijk was Schrader ook onder de indruk van Walkens tred, want de scène heeft geen enkele andere functie dan te laten zien hoe stijlvol de acteur een straat kan oversteken. Daar kun je lang naar kijken, zonder dat de magie verloren gaat. Maar wanneer beelden van een lopend ikoon als pakweg Pam Grier daarnaast ook nog over een extra lading beschikken, dan gebeurt er werkelijk iets bijzonders en wordt lopen een kunst.

Bart van der Put
Touch is te huur vanaf 19 mei (Arcade Pictures).

Naar boven