Video - september 1998, nr 192

Een selectie uit de videotheek van nieuwe, interessante en curieuze films die niet in de bioscoop zijn uitgebracht.

Mad city: John Travolta als doorgedraaide Jan met de pet en bakkebaarden.

Dief!: tuttige schelmen.

De man heeft duidelijk weinig goeds in de zin. Nog maar net ontslagen uit de gevangenis, waar hij als notoire lustmoordenaar lange tijd vast zat, laat hij in het eerste café dat hij tegenkomt zijn blik op twee jonge vrouwen vallen. "Dat had met die twee nog een mooie tango kunnen worden", zo meldt hij in het nerveuze commentaar op de geluidsband. Maar van die dodelijke tango komt niets terecht. De zenuwpees heeft andere plannen. De camera, die voortdurend om de man heen draait, volgt hem bij een mislukte aanslag op een taxichauffeur en bij een overhaaste aftocht door de bossen, om uiteindelijk te laten zien hoe de man in een afgelegen villa inbreekt. Wat volgt tart iedere beschrijving. Het loopt voor de drie bewoners van de villa buitengewoon slecht af, waarbij bizarre details als een door het huis rennende tekkel, die er met het kunstgebit van een van de slachtoffers vandoor gaat, de impact van de narigheid flink vergroten. En voortdurend is er dat nerveuze commentaar en dat geslaagd chaotische camerawerk, dat duidelijk maakt dat de herhaalde bewering van de man dat alles volgens een vooraf bedacht plan verloopt onzinnig is: hier is de waanzin aan de macht.
De verpletterende film heet Angst en maakt de titel volledig waar. Het is volgens de geraadpleegde naslagwerken de enige film van Gerald Kargl, die net zo Oostenrijks is als Michael Haneke en op eenzelfde onverbiddelijke wijze te werk gaat. Of eigenlijk ging, want Angst stamt uit 1983. Kargl schreef het scenario met cameraman Zbigniew Rybczynski, die een jaar eerder een Oscar won met zijn korte animatiefilm Tango, en sinds de samenwerking ook van de aardbodem verdwenen lijkt. Zoniet Erwin Leder, de acteur die met zijn nerveuze mimiek alle aandacht naar zich toe trekt. Hij dook later onder meer op in Das boot en Schindler's list. Nu zou ik op deze plaats graag melden dat Kargl's nachtmerrie in de beter gesorteerde videotheken te huur is, maar dat is niet het geval. Ik zag de film tijdens een memorabele marathonsessie bij de redacteur van het fanzine 'Camera Obscura', 's lands belangrijkste vrijplaats voor vergeten parels uit de genrefilmgeschiedenis.
De tape is ooit uitgebracht door de Belgische distributeur VDS Video, hoogstwaarschijnlijk in de jaren waarin menig kleine ondernemer nog een gokje in de videowereld waagde. Die tijden zijn helaas voorbij. Het is gedaan met labels als Delta Video, VML, Sunrise Tapes en het legendarische Draaiplezier en voor genrefilmliefhebbers die graag van het platgetreden pad afwijken, betekent het rooien van het grote donkere videobos van weleer een pijnlijk verlies. Maar het is niet alles kommer en kwel: het in Breda gevestigde Laurus Entertainment houdt het heilige vuur brandend en komt af en toe nog met iets leuks voor de dag. Zo bracht men onlangs Stephen King's the nightflier uit. Nu doet de naam van bestseller-auteur King in de titel vermoeden dat het hier weer zo'n gelikt en bloedeloos Amerikaans studio- of tv-werkje betreft, maar dat is niet het geval. Debuterend regisseur en co-scenarist Mark Pavia bouwde Kings gelijknamige korte verhaal uit tot een sfeervolle lowbudget-productie, die gedragen wordt door Miguel Ferrers hoofdrol als een amorele sensatiereporter die een seriemoordenaar met vampiertrekjes najaagt.
Nog interessanter is de Laurus release El dia de la bestia, een film van Alex de la Iglesia, een van de gangmakers in de huidige renaissance van de Spaanse genrefilm. Met zijn voorkeur voor een combinatie van gruwel en grappen breekt De la Iglesia met de rijke Spaanse horrortraditie uit het Franco-tijdperk, waarin men altijd bloedserieus te werk ging, en hij kreeg daarbij met het debuut Accion mutante steun van Pedro Almodóvar. Zijn tweede film toont de merkwaardige strijd van een priester die de wedergeboorte van de duivel probeert te voorkomen door zelf zoveel mogelijk te zondigen, dit uit het oogpunt van infiltratie in satanische kringen.
Zowel bij de grappen als bij het geweld lijkt De la Iglesia niets te dol, waardoor de film alle kanten op zwabbert. Dat was ook bij de voorganger het geval. Spanjaarden zijn er getuige het lokale succes van beide films dol op, en het maakt de regisseur tot een eigenzinnig filmmaker, maar die overenthousiaste aanpak bij het omvertrappen van heilige huisjes zorgt er wel voor dat zijn films nauwelijks geëxporteerd worden. El dia de la bestia bereikt ons twee jaar na dato en het is zeer de vraag of De la Iglesia's derde en beste film Perdita Durango hier na een enkele vertoning op het Weekend of Terror ooit nog te zien zal zijn. Deze film is een soort opvolger van Wild at heart, eveneens gebaseerd op een roman van Barry Gifford. Net als Lynch' road-movie draait het om een intens verliefd koppel dat achtervolgd door sinistere figuren over het asfalt scheurt, maar de Spanjaard gaat daarbij aanmerkelijk drastischer te werk dan Lynch. Van grappen die in het post-Dutroux tijdperk in menig verkeerd keelgat zullen schieten tot aan gesjoemel met geaborteerde foetussen is Perdita Durango een krankzinnige hellevaart die voor iedereen wel een abjecte scène in petto heeft. Een dapper distributeur die zich hier aan waagt, maar het zou jammer zijn als de film eenzelfde lot wacht als Angst.

Bart van der Put

Stephen King's the night flier en El dia de la bestia zijn beiden verschenen op huurvideo (Laurus Entertainment), Accion mutante is verkrijgbaar op importbasis.