Video - september 1998, nr 192

Een selectie uit de videotheek van nieuwe, interessante en curieuze films die niet in de bioscoop zijn uitgebracht.


subUrbia
Richard Linklater
Met subUrbia is Richard Linklater teruggekeerd naar de 'suburbs' van Austin, Texas - zijn eigen geboortegrond die eerder als locatie voor
Slacker en Dazed and confused diende. Het treurige niemandsland Burnfield ('what's in a name') waar een nieuwe generatie twintigers zijn zegeningen telt, staat in schril contrast met het Wenen van Linklaters laatste film Before sunrise. Maar of zijn twintigers nu in een rijke Europese barok-stad of een troosteloze Amerikaanse buitenwijk rondhangen, het maakt in feite niet uit, gepraat wordt er toch wel, over de zin van het leven in het algemeen en de zin van het leven in Burnfield in het bijzonder. En als subUrbia dan ook nog gebaseerd blijkt te zijn op een toneelstuk van Eric -'Talk Radio'- Bogosian die tevens het scenario schreef, is wel duidelijk dat Jeff (Giovanni Ribisi), Buff (Steve Zahn), Tim (Nicky Katt), Sooze (Amie Carrey) en Bee-Bee (Dina Spybey) op 'hun hoek' naast het benzinestation met zijn aangrenzende supermarkt heel wat stoom af te blazen hebben. Zeker wanneer op een goede avond hun oude schoolkameraad Pony (Jayce Bartok) samen met assistente Erica (Parker Posey) in een limousine komt voorgereden en een confrontatie tussen MTV-held en 'dropouts' niet uitblijft, evenals een confrontatie met de brave Pakistaanse supermarktverkoper Nazeer (Ajay Naidu). Met zijn schamele vormgeving en zijn hoge hoorspelgehalte zit subUrbia wel erg dicht tegen de irritatiegrens aan, maar omdat de verschillende stadia van ontheemding door dit jonge acteursensemble (en dan met name Ribisi en Zahn) voortreffelijk worden uitgespeeld, blijf je ook deze 'slackers' op de voet volgen, gewoon weer tot zonsopgang.
Belinda van de Graaf
Te huur vanaf heden (Columbia Tristar Home Video, import).


Mad city
Constantin Costa-Gavras
Costa-Gavras staat bekend om zijn politieke thrillers, waarvan Missing wellicht de meest succesvolle was. Zijn allernieuwste uitstapje in dit genre is een film met een veelbelovende titel en een veelbelovende cast. Mad city suggereert een heksenketel en de namen van Dustin Hoffman en John Travolta bieden uitzicht op kwaliteit. Waar Costa-Gavras precies heen wil met zijn film, blijkt helemaal op het einde. "We killed him!" roept Hoffman als het museum van Natuurwetenschappen in Madeline, Californië, explodeert. Mad city is een gijzelingsdrama, maar de spanning is niet bepaald om te snijden. Hoffman is een gedegradeerde televisiejournalist en doet zijn rol als Carl Bernstein (All the president's men) nog eens dunnetjes over - met een vleugje Ratso (Midnight cowboy) voor het 'loser'-gehalte. Hij raakt per ongeluk in een gijzelingssituatie terecht en bouwt een vreemde band op met de gijzelnemer (John Travolta). Om onverklaarbare redenen draagt Travolta designer-bakkebaarden en een designer-kuif, die beide allang uit de mode zijn. Hij speelt namelijk de spreekwoordelijke Jan met de pet bij wie een draadje is geknapt toen hij werd ontslagen. Hij is vadsig, heeft een gezin, en houdt van vissen en baseball. Zijn IQ is blijven steken in de lagere regionen. Costa-Gavras wilde met deze film iets zeggen over de groeiende radeloosheid van de gewone Amerikaan, die in steeds grotere mate terecht kan bij rechtse anti-regering militia of een solo-actie onderneemt met eenvoudig te verkrijgen wapens. Zoiets als Michael Douglas' Falling down, alleen mist Mad city de subtiele aanpak die het onderwerp vereist.
Thessa Mooij
Te huur vanaf 25 augustus (Warner Home Video).

Mad city: John Travolta als doorgedraaide Jan met de pet en bakkebaarden.


Dark city
Alex Proyas
De ongelukkige dood van hoofdrolspeler Brandon Lee op de set van de stripverfilming
The crow was voor debuterend regisseur Alex Proyas zowel een vloek als een zegen. Enerzijds werden de merites van de film overschaduwd door het incident, tegelijk leverde het meer publiciteit op dan anders het geval zou zijn. Hoe dan ook, in sommige kringen werd Proyas als een visionair van het kaliber van Terry Gilliam of Ridley Scott binnengehaald, want de film schoot inhoudelijk misschien tekort, stilistisch gezien bleek de in Egypte geboren regisseur duidelijk over talent te beschikken. Met de opvolger Dark city, winnaar van de publieksprijs op het veertiende Weekend of Terror, dringt de vergelijking met Gilliam en Scott zich nog sterker op, want de permanent verduisterde stad waarin de personages gevangen zitten herinnert aan Brazil en Blade runner. Met eerstgenoemde deelt de op een oorspronkelijk gegeven van Proyas gebaseerde film de knipoog richting Kafka: ook hier lijken machthebbers samen te spannen om het leven van de held tot een hel te maken. Die held, uitgerust met het bijzonder karakteristieke voorkomen van Rufus Sewell (Carrington, Cold comfort farm), wordt op een provocerend ambivalente manier geïntroduceerd. Na een half uur weten we nog niet zeker of hij een sympathieke jongen met geheugenverlies is of een moordenaar met paranoïde trekjes. Proyas brengt de onthullingen over zijn identiteit en de bemoeienissen van een groep buitenaardsen met de bewoners van de stad in een plagerig tempo, waardoor het raadsel lang uitdagend blijft. De centrale vraag - in hoeverre wordt onze identiteit bepaald door herinneringen - stemt tot nadenken, maar daar komen de personages helaas te weinig aan toe. Dat neemt niet weg dat Dark city een even intrigerende als oogstrelende film is. Hier was een bioscoopuitbreng beslist gerechtvaardigd.
Bart van der Put
Te huur vanaf 22 september (PolyGram Home Video).


Dief!
Marc Punt
Een film die niet zou misstaan in het programma-onderdeel Vlaams Panorama van het komende Nederlands Film Festival is Dief! van Marc Punt. Twee jaar geleden debuteerde Punt als filmregisseur met de exploitatiefilm She good fighter over de damesliefde tussen twee kickboksende schonen. Hij was echter al langer actief als scenarioschrijver en producent van onder meer Blueberry hill en Boys. Zijn nieuwste film Dief! is al net zo'n schelmenroman als She good fighter, gedrukt op goedkoop papier, met een doorzichtige misdaadplot, karikaturale karaktertekeningen, hier en daar een bil, een borst of een kinky geschoren kutje, obligaat geweld en plotselinge surrealistische sfeerbeelden. De film is deels gebaseerd op het leven van Frans 'de kleerkast' van Reeth, een soort moderne Robin Hood ("Al van jongsaf was ik bezig met herverdelen. Goedbeschouwd ben ik altijd socialist geweest"). Marc Punt maakt van hem een diefje tegen wil en dank, iemand die crimineel wordt door 'het systeem', maar tegelijkertijd te gemakzuchtig is om, zoals zijn moeder wil, een gewone baan te zoeken. De politieagenten die het op hem voorzien hebben zijn zonder uitzondering corrupte sukkels, die in ouderwetse auto's rijden, aan lolly's likken en altijd komen binnenvallen als Frans zich net in een intieme omhelzing met een dame bevindt. Maar of hij daardoor een held wordt, of door de nostalgische jaren-tachtigmuziek op de soundtrack, of door zijn sappige Vlaamse voice-over die alles nog eens ironiseert? Het blijft wat halfslachtig allemaal. Dief! heeft ontegenzeggelijk charme, maar is te tuttig om een geslaagde genrefilm, en te knullig om cult te zijn. Maar tussen al die ernstige Nederlandse films daar in Utrecht zou er tenminste wel een hoop te lachen zijn.
Dana Linssen
Te huur vanaf 22 september (PolyGram Home Video).

Dief!: tuttige schelmen.


Nieuw in de videotheek
Maandelijks maakt de Filmkrant een selectie uit het aanbod van nieuwe films in de videotheek. Deze films waren eerder te zien in de bioscoop en zijn toen besproken in de Filmkrant
(zie ook de Filmkrant zoek-pagina).

Koopvideo
The scent of the green papaya - Tran Anh Hung
Raining stones - Ken Loach
Ma vie en rose - Alain Berliner
Brassed off - Mark Herman
Happy together - Wong Kar-wai

Huurvideo
Colpo di luna - Alberto Simone
The sweet hereafter - Atom Egoyan
Chinese box - Wayne Wang
Welcome to Sarajevo - Michael Winterbottom
Gordel van smaragd - Orlow Seunke
Boogie nights - Paul Thomas Anderson
Ulee's gold - Victor Nuñez
De Poolse bruid - Karim Traïdia
De trip van Teetje - Paula van der Oest
Western - Manuel Poirier
Blazen tot honderd - Peter van Wijk


De Videovorser
Draaiplezier

De man heeft duidelijk weinig goeds in de zin. Nog maar net ontslagen uit de gevangenis, waar hij als notoire lustmoordenaar lange tijd vast zat, laat hij in het eerste café dat hij tegenkomt zijn blik op twee jonge vrouwen vallen. "Dat had met die twee nog een mooie tango kunnen worden", zo meldt hij in het nerveuze commentaar op de geluidsband. Maar van die dodelijke tango komt niets terecht. De zenuwpees heeft andere plannen. De camera, die voortdurend om de man heen draait, volgt hem bij een mislukte aanslag op een taxichauffeur en bij een overhaaste aftocht door de bossen, om uiteindelijk te laten zien hoe de man in een afgelegen villa inbreekt. Wat volgt tart iedere beschrijving. Het loopt voor de drie bewoners van de villa buitengewoon slecht af, waarbij bizarre details als een door het huis rennende tekkel, die er met het kunstgebit van een van de slachtoffers vandoor gaat, de impact van de narigheid flink vergroten. En voortdurend is er dat nerveuze commentaar en dat geslaagd chaotische camerawerk, dat duidelijk maakt dat de herhaalde bewering van de man dat alles volgens een vooraf bedacht plan verloopt onzinnig is: hier is de waanzin aan de macht.
De verpletterende film heet Angst en maakt de titel volledig waar. Het is volgens de geraadpleegde naslagwerken de enige film van Gerald Kargl, die net zo Oostenrijks is als Michael Haneke en op eenzelfde onverbiddelijke wijze te werk gaat. Of eigenlijk ging, want Angst stamt uit 1983. Kargl schreef het scenario met cameraman Zbigniew Rybczynski, die een jaar eerder een Oscar won met zijn korte animatiefilm Tango, en sinds de samenwerking ook van de aardbodem verdwenen lijkt. Zoniet Erwin Leder, de acteur die met zijn nerveuze mimiek alle aandacht naar zich toe trekt. Hij dook later onder meer op in Das boot en Schindler's list. Nu zou ik op deze plaats graag melden dat Kargl's nachtmerrie in de beter gesorteerde videotheken te huur is, maar dat is niet het geval. Ik zag de film tijdens een memorabele marathonsessie bij de redacteur van het fanzine 'Camera Obscura', 's lands belangrijkste vrijplaats voor vergeten parels uit de genrefilmgeschiedenis.
De tape is ooit uitgebracht door de Belgische distributeur VDS Video, hoogstwaarschijnlijk in de jaren waarin menig kleine ondernemer nog een gokje in de videowereld waagde. Die tijden zijn helaas voorbij. Het is gedaan met labels als Delta Video, VML, Sunrise Tapes en het legendarische Draaiplezier en voor genrefilmliefhebbers die graag van het platgetreden pad afwijken, betekent het rooien van het grote donkere videobos van weleer een pijnlijk verlies. Maar het is niet alles kommer en kwel: het in Breda gevestigde Laurus Entertainment houdt het heilige vuur brandend en komt af en toe nog met iets leuks voor de dag. Zo bracht men onlangs Stephen King's the nightflier uit. Nu doet de naam van bestseller-auteur King in de titel vermoeden dat het hier weer zo'n gelikt en bloedeloos Amerikaans studio- of tv-werkje betreft, maar dat is niet het geval. Debuterend regisseur en co-scenarist Mark Pavia bouwde Kings gelijknamige korte verhaal uit tot een sfeervolle lowbudget-productie, die gedragen wordt door Miguel Ferrers hoofdrol als een amorele sensatiereporter die een seriemoordenaar met vampiertrekjes najaagt.
Nog interessanter is de Laurus release El dia de la bestia, een film van Alex de la Iglesia, een van de gangmakers in de huidige renaissance van de Spaanse genrefilm. Met zijn voorkeur voor een combinatie van gruwel en grappen breekt De la Iglesia met de rijke Spaanse horrortraditie uit het Franco-tijdperk, waarin men altijd bloedserieus te werk ging, en hij kreeg daarbij met het debuut Accion mutante steun van Pedro Almodóvar. Zijn tweede film toont de merkwaardige strijd van een priester die de wedergeboorte van de duivel probeert te voorkomen door zelf zoveel mogelijk te zondigen, dit uit het oogpunt van infiltratie in satanische kringen.
Zowel bij de grappen als bij het geweld lijkt De la Iglesia niets te dol, waardoor de film alle kanten op zwabbert. Dat was ook bij de voorganger het geval. Spanjaarden zijn er getuige het lokale succes van beide films dol op, en het maakt de regisseur tot een eigenzinnig filmmaker, maar die overenthousiaste aanpak bij het omvertrappen van heilige huisjes zorgt er wel voor dat zijn films nauwelijks geëxporteerd worden. El dia de la bestia bereikt ons twee jaar na dato en het is zeer de vraag of De la Iglesia's derde en beste film Perdita Durango hier na een enkele vertoning op het Weekend of Terror ooit nog te zien zal zijn. Deze film is een soort opvolger van Wild at heart, eveneens gebaseerd op een roman van Barry Gifford. Net als Lynch' road-movie draait het om een intens verliefd koppel dat achtervolgd door sinistere figuren over het asfalt scheurt, maar de Spanjaard gaat daarbij aanmerkelijk drastischer te werk dan Lynch. Van grappen die in het post-Dutroux tijdperk in menig verkeerd keelgat zullen schieten tot aan gesjoemel met geaborteerde foetussen is Perdita Durango een krankzinnige hellevaart die voor iedereen wel een abjecte scène in petto heeft. Een dapper distributeur die zich hier aan waagt, maar het zou jammer zijn als de film eenzelfde lot wacht als Angst.

Bart van der Put

Stephen King's the night flier en El dia de la bestia zijn beiden verschenen op huurvideo (Laurus Entertainment), Accion mutante is verkrijgbaar op importbasis.

Naar boven