Boeken - november 1998, nr 194
John Sayles
Op zoek naar monsterpoep
Is de serie regisseursportretten van uitgeverij Faber & Faber nu zuivere of gemakzuchtige journalistiek? Net als in vorige delen over typische filmauteurs als Martin Scorsese, Woody Allen en Paul Schrader wordt in 'Sayles on Sayles' de regisseur van Lone star aan het woord gelaten zonder commentaar van de samensteller. Chronologisch werkt Gavin Smith zich door de carrière van John Sayles heen en stelt per film de juiste vragen, maar het is Sayles die bepaalt wat wij over hem te lezen krijgen. Hij wordt dan ook als co-auteur opgevoerd. Het resultaat is een hoeveelheid lezenswaardige achtergronden 'from the horse's mouth'. Maar afgezien van een inleiding ontbreekt de reflectie. De serie heeft dan ook niet de pretentie het laatste woord over de maker in kwestie te willen zeggen, maar verwacht wel kennis van de lezer die verder gaat dan een oppervlakkige interesse in de geportretteerde. Eigenlijk is 'Sayles on Sayles' vooral reuze prettig voor journalisten die een verhaal over John Sayles willen schrijven.
Voor die ingewijden valt er vervolgens heel wat te genieten. Wie bekend is met het oeuvre van Sayles weet dat hij in de eerste plaats een meesterlijk verteller is, en de bundel is een aaneenschakeling van rake observaties en smakelijke anekdotes. Nuchterheid en bescheidenheid sieren de man die consequent spreekt van 'wij' en 'onze' als hij het heeft over films die hij toch echt de zijne mag noemen. Sayles begon zijn loopbaan als schrijver van korte verhalen en kwam na zijn eerste roman in contact met Roger Corman voor wie hij een aantal scenario's schreef. Met hetzelfde inzicht waarmee hij enkele jaren later zijn eigen generatie zou portretteren in zijn film Return of the secaucus seven, waagde hij zich aan het b-film genre. "Ik bedacht dat je in monsterfilms ook monsterpoep moest hebben. Dus als je op zoek was naar het monster, hoefde je alleen maar de poep te volgen."
Vanaf eind jaren zeventig schrijft en regisseert Sayles films die hij onafhankelijk van Hollywood geproduceerd krijgt. Eén ding hebben uiteenlopende films als City of hope, Passion fish en Lone star gemeen: ze gaan over gewone mensen in herkenbare situaties. "Ik probeer altijd te bereiken dat als mensen de bioscoop verlaten, ze het hebben over andere mensen, of over hun eigen leven. Dat vind ik belangrijker dan dat ze zeggen 'Oh, dat was net zoals in Citizen Kane.'"
Hij laat zich zelden door eigen ervaringen inspireren: "Eigenlijk is niets wat ik maak echt autobiografisch. Ik breng 24 uur per dag met mezelf door, ik ben niet zo gefascineerd door mijn eigen leven. Wat persoonlijk is aan mijn werk is dat het onderwerpen zijn waar ik me betrokken bij voel, maar het is niet mijn wereldbeeld. Ik wil andere stemmen in mijn films."
Sayles is niet anti-Hollywood. Hij wordt regelmatig gevraagd scenario's op te poetsen, waar hij soms wel (The clan of the cave bear, Breaking in), soms niet (Apollo 13, Mimic) een credit aan overhoudt. Het zijn ervaringen die voor hem alleen maar bevestigen dat hij in Hollywood nooit zonder concessies de films kan maken die hij in zijn hoofd heeft zitten. "Voor mij betekent onafhankelijk zijn, doen wat je moet doen om je verhaal te kunnen vertellen." En weinigen kunnen dat beter dan John Sayles.
Mark van den Tempel
Sayles on Sayles
Gavin Smith
1998, Faber & Faber, 277 pag, f 41,85
Men with guns & Lone star
John Sayles
1998, Faber & Faber, 245 pag, f 41,85
John Sayles achter de camera.
Stranger than paradise. Maverick filmmaking in recent American cinema
Geoff Andrew
1998, Prion, 374 pag, f 67,25
Inventarisatie van de huidige generatie Amerikaanse smaakmakers. Oudgedienden David Lynch, Jim Jarmusch en John Sayles, Hollywood-marginalen als de gebroeders Coen en Steven Soderbergh, outsiders Hal Hartley en Todd Haynes.
Road racers. The making of a degenerate hot rod flick
Robert Rodriguez
1998, Faber & Faber, 182 pag, f 35,50
Scenario plus productiedagboek van Rodriguez' tweede low budget genrefilm na El mariachi.
Speaking about Godard
Kaja Silverman & Harun Farocki
1998, New York University Press, 243 pag, f 68,80
Filmtheoretica Silverman en cineast Farocki voeren gesprekken over acht belangrijke films van de Franse provocateur.
American silent film
William K. Everson
1978/1998, Da Capo, 387 pag, f 47,50
Heruitgave van vroeg standaardwerk over de eerste dertig jaar van de Amerikaanse cinema. Klassieke films, invloedrijke filmmakers, nieuwe technieken en vergeten pioniers.
Filmfront Weimar
Bernadette Kester
1998, Hilversum, Verloren, 267 pag, f 52,50
Gepubliceerde doctoraalscriptie over de verwerking van de eerste wereldoorlog in de cinema van de Weimar Republiek (1919-1932).
Five c's of cinematography. Motion picture filming techniques
Joseph V. Mascelli
1965/1998, Silman-James Press, 251 pag, f 72,50
Heruitgave van nog steeds relevant standaardwerk over de fijne kneepjes van het camerawerk. De c's in kwestie zijn camera angles, continuity, cutting, close-ups, composition.
I am Jackie Chan. My life in action
Jackie Chan & Jeff Yang
1998, Balantine Books, 356 pag, f 59,95
'Who am I' vraagt Jackie Chan zich af in zijn laatste film, en in deze autobiografie komt hij met de antwoorden.
Met dank aan International Theatre & Film Books, 020-6226489, email itfbooks@euronet.nl.
