Boeken - maart 1999, nr 198

Jackie Chan

Ontwricht jukbeen

"My name is Jackie Chan. I do kung fu, not karate. And I am not Bruce Lee." Toen Jackie Chan in 1980 zijn eerste interviews in Amerika gaf had hij veel uit te leggen. De Aziatische superster was buiten zijn regio hooguit een cultfenomeen, een van de mogelijke troonopvolgers van de grootste martial arts-ster aller tijden. Twintig jaar later is Chan vermoedelijk de bekendste actiester ter wereld. Een onafzienbare rij bioscoophits in Azië, een oeuvre dat vrolijk wordt geplunderd door Hollywood en massahysterie overal waar hij zijn mopsneus laat zien, van Melbourne tot Rotterdam. Nu zijn eerste Amerikaanse blockbuster (Rush hour) een feit is, kon een biografie niet uitblijven. En net als zijn films biedt I am Jackie Chan; My life in action spetterende actie, nauwelijks gehinderd door enige diepgang, opgetekend uit de mond van 's werelds meest bescheiden filmster.
My life in action is al 200 pagina's ver als Jackie's eerste acteeropdracht aan bod komt. Wat dat betreft volgt deze biografie een omgekeerd patroon: Chans eerste vijftien levensjaren zijn het meest lezenswaardig. Op zijn zesde jaar werd Chan Kong-sang door zijn vader achtergelaten op de China Drama Academy van master Yu Jim-yuen. De gruwelen van die harde leerschool vormen niet alleen de kern van Jackie's boek, ze zijn het fundament van zijn carrière. Hier leerde hij acrobatiek, zingen, acteren, martial arts, gehoorzaamheid en discipline. The hard way. Als de leerlingen 's ochtends om vijf uur waren opgestaan, mochten ze niet voor het middagmaal naar het toilet. Overtollig vocht moest er tijdens de oefeningen worden uitgezweet. Een half uur op je handen blijven staan, in de spagaatstand gedrukt worden door je medeleerlingen, stokslagen voor het kleinste vergrijp, en dat tot 's avonds laat zonder al te veel eten. Tien jaar was Chan praktisch een slaaf van master Yu en als die niet keek waren er altijd wel Bigger Brothers om hem gehoorzaamheid in te peperen. Eenmaal afgestudeerd, kon het leven alleen maar beter worden.
Achteraf waren de kwellingen van master Yu een verkapte zegen, luidt de conclusie van My life in action. Zijn grootste kwelgeest op de academie, Biggest Brother Samo Hung, is nu een goede vriend en medewerker. Sterker nog, de meeste leerlingen bekleden topposities in de Hongkong-filmindustrie. Daar maken ze actiefilms die zich onderscheiden van Hollywood door de grote zorg voor stunt- en vechtwerk en een totale minachting voor plot, acteerwerk en geloofwaardigheid. "In Hongkong, we spend twenty days doing action, and two days doing dialogue." Vanzelfsprekend passeren Jackie's beste en gevaarlijkste stunts de revue. In een appendix is te lezen welke kwetsuren hij daarbij opliep. "Ik ontwrichtte mijn jukbeen. Nooit geweten dat dat mogelijk was." Zelf noemt Chan de stunt, waarbij hij langs de schuine gevel van een Rotterdams flatgebouw 21 verdiepingen naar beneden gleed, de gevaarlijkste van zijn loopbaan. Een week voor die doodsprong overleed master Yu. Voordat hij zichzelf in de diepte stortte, mijmerde Jackie: "It was master Yu who created Jackie Chan, and I do what I do today because of him. So this leap is in his memory, a final act of gratitude." Om de titel van een recente Chan-hit aan te halen: Mr. nice guy, indeed.

Mark van den Tempel

I am Jackie Chan; My life in action
Jackie Chan & Jeff Yang
1998 Ballantine Books, 356 pag, f 59,95

Jackie Chan doet gevaarlijk in Rush hour.

Leni Riefenstahl
Oskana Bulgakova (ed.)
1999, Henschel, 247 pag, f 76,-
Fraai uitgegeven boek over deze omstreden regisseuse bevat zeven artikelen en veel mooie foto's.

Alan Clarke
Richard Kelly (ed.)
1998, Faber & Faber, 243 pag, f 53,-
Essays over de maker van o.m. The firm en Made in Britain.

The adventures of Roberto Rossellini. His life and films
Tal Gallagher
1998, Da Capo Press, 802 pag, f 62,50
De eerste volwaardige biografie van de vader van het neorealisme en Isabella Rossellini, tevens minnaar van Anna Magnani en echtgenoot van Ingrid Bergman.

Projections 9: French filmmakers on filmmaking
Michel Ciment (ed.)
1999, Faber & Faber, 193 pag, f 53,-
21 interviews met vele groten uit de recente Franse filmgeschiedenis; van Resnais, die onlangs nog verraste met een nieuwe film, tot Kassowitz, maker van La haine.

Film production. The complete uncensored guide to independendent filmmaking
Gregg Merritt
1998, Lone Eagle, 238 pag, f 59,65
The world of film and video production. Aesthetics and practice
Ken Dancyger
1998, Harcourt Brace, 398 pag, f 84,95
Twee naslagwerken voor filmproducenten in spé. Dancyger, de schrijver van 'Alternative scripwriting' richt zich daarbij op het hele productieproces: technisch, theoretisch en praktisch.

The art of the storyboard. Storyboarding for film, tv, and animation
John Hart
1999, Focal Press, 223 pag, f 95,25
Het eerste boek dat uitsluitend aan het maken van storyboards gewijd is. Met veel tekeningen uit klassieke films. Elk hoofdstuk bevat oefeningen. Voor beginners en studenten.

Cinematography
Peter Ettedgui
1998, Screencraft, 208 pag, f 110,05
Camera- en lichtmensen over hun vak. Bijvoorbeeld over de vraag waarom zwart-wit fotografie de cameraman meer dwingt tot nadenken over beeldcompositie en contrasten dan kleurenfotografie. Zeer fraai uitgegeven.

Audiovisions. Cinema and television as entre'actes in history
Siegfried Zielinski
1999, Amsterdam University Press, 356 pag, f 39,50
De huidige film- en televisie-industrie staat op het punt geheel te verdwijnen ten gunste van digitale media. De technologische ontwikkeling van film en TV beschreven vanaf ca. 1850 tot aan de eeuwisseling.

Close Up. A quarterly devoted to the art of films
James Donald (ed.)
1999, Cassell, 320 pag, f 68,55
Verzameling van de belangrijkste artikelen uit het tijdschrift Close Up dat verscheen tussen 1927 en 1933, destijds 'the only magazine devoted to film as art.'

Brief encounter
Noel Coward
1999, Faber & Faber, 72 pag, f 29,95
Het scenario naar Cowards stuk Still life zoals David Lean dat in 1945 verfilmde. In dezelfde serie Classic Screenplay zijn onlangs ook verschenen: The exorcist, Legion, Peeping Tom, The apartment en Sweet smell of succes.

Met dank aan Steven van Galen, International Theatre & Film Books, 020-6226489, email itfbooks@euronet.nl.