Video - maart 1999, nr 198

Een selectie uit de videotheek van nieuwe, interessante en curieuze films die niet in de bioscoop zijn uitgebracht.


Perdita Durango
Alex de la Iglesia
Het personage Perdita Durango verscheen al eens op het witte doek in de gedaante van Isabella Rossellini in Wild at heart. De film Perdita Durango is dan ook net als Wild at heart gebaseerd op een boek van Barry Gifford, en bevat eenzelfde soort extravaganza-on-the-road. De Spaanse regisseur Alex de la Iglesia filmde al eerder in de vijfde versnelling met de bij het horrorpubliek geliefde Accíon mutante en El día de la bestia. Perdita Durango zou een groter publiek moeten bereiken, maar hoe lekker hij ook is gefilmd, en hoeveel visuele trucjes er ook in zitten, de film zal het gros van de kijkers tegen de borst stuiten. Perdita Durango maakt weer eens duidelijk dat je als kijker minder geraakt wordt door filmisch geweld dan door verkrachtingen. Het relaas van het bloeddorstige Mexicaans/Texaanse stel Perdita (Rosie Perez) en Romeo (Javier Bardem) bevat er nogal wat. Dubieus is dat de slachtoffers, twee maagdelijke WASP-tieners, de verkrachting nodig hadden om eindelijk met elkaar naar bed te kunnen gaan. Maar het is sowieso zinloos om alle 'foute', stereotype ingrediënten in de film serieus te nemen, want de film heeft vooral de intentie om daarmee te spelen. De liefhebber van de slechte smaak wordt verder gepaaid met Herb Albert and the Tijuana Brass, The Mary Tylor Moore Show en een toefje van een plastic seventies decor. Jammer is alleen dat De la Iglesia even vergeten was dat slechte smaak je niet opgedrongen kan worden, maar dat je deze nog altijd zelf moet ontwikkelen.
Mariska Graveland
Te huur vanaf 17 maart (Power Pictures/Indies Entertainment)


Metroland
Philip Saville
Het Londen van de jaren zeventig is de jonge Britse acteur Christian Bale wel toevertrouwd. Terwijl hij ons op dit moment met wollige bakkebaarden en rode konen van opwinding door Todd Haynes' glamrockgeschiedenis
Velvet goldmine voert, laat hij ons in Philip Saville's Metroland in nagenoeg dezelfde gedaante kennis maken met de wereld aan het einde van de Metropolitan Line. Van een bruisende metropool is hier geen sprake meer. In Eastwood oftewel Metroland regeert anno 1977 het burgermansgeluk, ook voor Chris (Bale) en zijn mooie jonge vrouw Marian (Emily Watson) wier relatief rimpelloze bestaan in een stroomversnelling raakt wanneer Chris' jeugdvriend Toni (Lee Ross) na vijf jaar globetrotten weer op de stoep staat. Als een geest uit een ver en wild verleden confronteert hij Chris met zijn huidige burgermansbestaan en zijn oude idealen. Dankzij de spitse dialogen en het krachtige scenario dat evenals het voortreffelijke, nog niet zo lang geleden op video verschenen Love etc. gebaseerd is op een roman van de Britse francofiel Julian Barnes, weet regisseur Saville vanaf dat moment de uitbrekende paniek voelbaar te maken. Via Chris' herinneringen belanden we in 1963, het jaar waarin Chris en Toni als opstandige tieners hun feestelijke anti-bourgeois-gelofte doen, gevolgd door het roemruchte jaar 1968 waarin Chris zich als fotograaf in Parijs vestigt en samen met een fraaie Française (Elsa Zylberstein) van het leven geniet. Het zijn deze herinneringen die het geluk van Chris en Sarah, opnieuw een prachtrol van Emily Watson als geestige en doortastende eega, behoorlijk op de proef stellen.
Belinda van de Graaf
Te huur vanaf heden op importvideo (Fox Home Entertainment)


The Newton boys
Richard Linklater
De Texaanse filmmaker Richard Linklater heeft het niet getroffen met Nederland. Geen van zijn films is in de bioscoop uitgebracht. Dat lot deelt hij met meer regisseurs, maar Linklater heeft minstens drie films gemaakt die het zeker verdiend hadden verder te komen dan een incidentele vertoning tijdens het Filmfestival Rotterdam en een verder leven in de videotheek. Zijn debuutfilm
Slacker is zelfs een kleine klassieker van de Amerikaanse onafhankelijke cinema. Ook Dazed and confused en Before sunrise, mooie portretjes van een jeugdige generatie, vielen positief op naast veel van de Amerikaanse independents die wel blind worden uitgebracht in Nederland. Ook zijn laatste film The Newton boys heeft de bioscoop niet gehaald. Het is zijn grootste film tot nu toe: het verhaal over vier Texaanse broers die in de jaren twintig meer dan tweehonderd banken overvielen, zonder dat ze daarbij geweld gebruikten. Misschien dat dat geweldloze aspect hun mythevorming parten heeft gespeeld: ze waren weliswaar heel succesvol, maar zijn nooit in één adem genoemd met de grote gangsters van hun tijd. Het waren eigenlijk ook meer ambachtslieden, arme boeren die vonden dat de banken hen nu wel lang genoeg een poot hadden uitgedraaid en dat het tijd werd om eens wat terug te doen. Linklater heeft duidelijk studie gemaakt van Bonnie & Clyde, die onlangs nog op RTL5 werd uitgezonden, maar hij blijft in alle opzichten achter bij deze klassieker. Het ligt niet aan het aardige acteursensemble. Matthew McConaughey, Vincent D'Onofrio en Ethan Hawke doen hun best, maar hebben weinig substantieel materiaal om mee te werken. Er zijn maar weinig opzienbarende conflicten tussen de broers en, eerlijk gezegd, als je één bankoverval hebt gezien dan heb je ze allemaal gezien. Het grootste drama in de film betreft het feit dat banken van de makkelijk te kraken en op te blazen vierkante kluis overgingen naar de ronde kluis zodat de broers langzaam buiten spel werden gezet. Ze besluiten dan nog een keer een posttrein te overvallen, maar dit vuurwerk komt wat laat. Het is niet helemaal duidelijk wat Linklater zo aantrekkelijk vond in dit verhaal. De geschiedenis van vier Texaanse boeren die het tegen het grootkapitaal opnemen, misschien. Het leukste moment van de film zit tijdens de aftiteling, als Linklater een fragment uit de Tonight Show van Johnny Carson uit 1980 inlast: hij heeft de originele, stokoude Willis Newton te gast, die zestig jaar na zijn carrière als bankovervaller nog steeds op die verdomde banken zit te schelden. Het is eigenlijk de eerste keer dat de film echt tot leven komt.
Mark Moorman
Te huur vanaf 24 maart (Fox Home Entertainment)

De Newton boys beramen hun treinroof.


Walkabout
Nicolas Roeg
Met het steeds groter en breder worden van televisieschermen is er eigenlijk geen goede reden meer waarom cinemascope- en widescreenfilms niet in hun originele formaat kunnen worden uitgezonden of op video vertoond. Wie een paar weken geleden heen en weer zapte tussen een Nederlandse publieke omroep die dacht dat Sergio Leone's Once upon a time in the West wel met de helft toe kon en de BBC, waar de film tussen de bekende zwarte balken werd vertoond, weet precies wat een gemis een schermvullend beeld kan betekenen. Alleen al daarom is de in Engeland nieuw op video uitgebrachte widescreen versie van Nicolas Roegs cultfilm Walkabout de moeite van het signaleren waard. De video bevat bovendien zo'n vijf minuten meer materiaal dan de bioscoopversie uit 1971. Nadat de film over een tienermeisje en haar jongere broertje die in de Australische woestijn met de hulp van een jonge aborigine man moeten zien te overleven in de jaren zeventig als meesterwerk was bejubeld, raakte hij daarna even snel in vergetelheid. Het duurde tot 1996 voor de film in de Angelsaksische wereld weer, en ditmaal in een director's cut mét destijds aanstoot gevend geachte naakttaferelen (de huidige videoversie) weer een bioscooproulement kreeg. In Nederland was de film sinds z'n première sowieso niet meer te zien geweest en al helemaal niet op video uitgebracht. Wie aan Roeg denkt als de regisseur van Don't look now, Insignificance of Track 29 zal het uit sfeervolle en soms hallucinerende natuuropnamen bestaande Walkabout aanvankelijk niet direct als een typische Roeg-film herkennen. Toch zijn ook thema's als (gebrek aan) communicatie, de verstarring van de consumptiemaatschappij, onderdrukte seksualiteit en de verstoorde verhouding tussen ouders en kinderen in deze film terug te vinden. Het zijn de schaduwen die de imponerende Australische outback duister maken, gevaarlijk en ontoegankelijk. En als de reuzehagedissen, slangen en stekelegeltjes de natuur niet haar idyllische karakter ontnemen, dan monteert Roeg tussen opnamen van de jonge aborigine die een kangoeroe doodt nog wel wat beelden van een beenhouwer in een steriele slagerij. Dat soort manipulaties maken dat Walkabout tegelijkertijd betovert en behekst, een bijzondere ervaring.
Dana Linssen
Te huur vanaf heden op importvideo (PolyGram Video)


Nieuw in de videotheek
Maandelijks maakt de Filmkrant een selectie uit het aanbod van nieuwe films in de videotheek. Deze films waren eerder te zien in de bioscoop en zijn toen besproken in de Filmkrant
(zie ook de Filmkrant zoek-pagina).

Koopvideo
Fatal reaction: Bombay - Marijke Jongbloed
De Poolse bruid - Karim Traïdia
De trip van Teetje - Paula van der Oest
Her Majesty, Mrs. Brown - John Madden
The sweet hereafter - Atom Egoyan
Amistad - Steven Spielberg
Kleine Teun - Alex van Warmerdam
Kansas city - Robert Altman

Huurvideo
Marius et Jeannette - Robert Guédiguian
East palace, west palace - Zhang Juan
Siberia - Robert Jan Westdijk
Kurt & Courtney - Nick Broomfield
Brat - Aleksei Balabanov
Die Salzmänner von Tibet - Ulrike Koch
Godzilla - Roland Emmerich


De Videovorser
Pisnijdig

Het is begin februari 1999. Het journaal bericht over de crisis in Kosovo en andere schokkende zaken van mondiaal belang. En dan zijn daar ineens die vertrouwde beelden. Ik hoopte ze nooit meer te zien. Ze werden eerder uitgezonden in 1995 en tonen een uitstalkast in een videotheek, de camera zoomt in op twee titels, Braindead en Evil dead 2. Ja, dat klinkt smerig en de hoezen zien er bloedlink uit. Niets doet vermoeden dat het twee doldwaze komedies betreft, waarin bloederige trucages in dienst van de lach staan, met dank aan een klassieke sketch van Monty Python. Bij de eerste uitzending van de beelden kwam de keuze voor de twee titels voort uit de afwezigheid van de Faces of death tapes in de bezochte videotheek. Want daar ging het destijds om: de jeugd zou massaal naar authentieke moord en doodslag kijken, met dank aan de videobranche. Dat de gewraakte tapes goeddeels gevuld waren met een allegaartje aan knullig geënsceneerde nep-bloedbaden wilden de moraalridders niet weten. De fake documentaire was al in opspraak voor de term in zwang raakte. Maar goed, die tapes waren dus al uit menig videotheek verdwenen toen de NOS wat beelden bij een item over de kwestie zocht, en zo ontstond de suggestie dat de toekomstige makers van Heavenly creatures en A simple plan met eerder werk de Nederlandse jeugd corrumpeerden. Waarmee duidelijk is hoe gemakkelijk een door emoties gedreven censuurlobby tot misverstanden kan leiden: mensen die het verdommen naar de bewuste films te kijken roepen om het hardst dat ze op de brandstapel thuishoren. Ik was vier jaar geleden pisnijdig en ben dat nu weer. Omdat die klojo's van de NOS hun fout gewoon in de herhaling gooien en omdat ik vrees dat de nasleep van de affaire grote gevolgen kan hebben voor de manier waarop we in Nederland films op video en de televisie kunnen zien. Het Journaal meldde dat videoverhuurders die jongeren onder de zestien pornografische of extreem gewelddadige films verstrekken een gevangenisstraf van maximaal een jaar boven het hoofd hangt. Het was zomaar een itempje voor de zaterdagavond, maar er schuilt meer achter: binnenkort gaat er een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer, waarin dergelijke sancties zijn vastgelegd en waarin de opheffing van de filmkeuring oude stijl wordt geregeld. Driewerf hoera! Maar juich niet te vroeg. Er komt een nieuw keuringsorgaan, het Nederlands Instituut Classificatie Audiovisuele Media, kortweg NICAM. De club zal gelukkig niet meer bestaan uit zelfverklaarde film- en zedenexperts, maar uit vertegenwoordigers van de betrokken branche-organisaties, van bioscoop- en videowereld tot aan de omroepen, zodat er voortaan geen verschillen meer zijn tussen leeftijdsaanduidingen voor bioscoop, video en televisie. De commerciële tv-zenders zitten er ook bij, want Europese wetgeving over mens en media geldt ook in Luxemburg en daar heeft men wel wat gevangeniscellen voor grensoverschrijdende geweldspornografen paraat. Met de constructie lijkt het spookbeeld van censuur verdreven, maar niets is minder waar. De praktijk in Duitsland leert dat het aanscherpen van wetgeving rond verspreiding en keuring van films zelfcensuur in de hand werkt. Wie pakweg een knokfilm wil uitbrengen of uitzenden en daarbij de grootst mogelijke doelgroep wil bereiken zet zelf de schaar in de film. Een botbreuk of drie minder en de leeftijdsgrens kan een paar jaar omlaag. Ach, hoor ik u al denken, wat kan mij die knokfilms schelen? Ander voorbeeld: er zijn in Duitsland ingekorte versies van Hitchcock en James Bond in omloop. Geschikt voor het hele gezin, met dank aan de distributeur. Nog een voorbeeld: de groot-inquisiteur van de Nederlandse Filmkeuring luidde de noodklok over het te vroeg uitzenden van C'est arrivé près de chez vous en A clockwork orange. Inderdaad, half negen is wat vroeg voor dat soort films. Ze werden uitgezonden door RTL5. De Duitse pendant van RTL zond in het verleden ook wel eens gewelddadige films uit. Ik heb de stopwatch er eens bij gehouden: uit de horrorfilm Maniac cop waren twintig minuten verwijderd, er was geen touw meer aan vast te knopen. Wat denkt u, zal RTL5 een publiekstrekker als A clockwork orange straks naar de nachtelijke uren verbannen? Of zal men met het oog op reclameopbrengsten en kijkcijfers een alternatieve versie aan het NICAM voorleggen? Ze hoeven maar even bij hun Duitse collega's te rade te gaan om censuurtips, kijkcijfers en reclameopbrengsten op te vragen. Noem me een zwartkijker of een onheilsprofeet, ik heb er geen goede gevoelens over. Ook niet over de gevolgen voor de videotheek. Want een Nederlandse distributeur kan zijn massaal te verspreiden films straks wel even langs het NICAM loodsen, in navolging van de Britse praktijk waarschijnlijk tegen betaling, maar hoe zit het dan met een videotheek die aan eigen import doet? Als er aan iedere importvideo een lang en mogelijk prijzig keuringstraject wordt verbonden zal een videoverhuurder wel even aarzelen voor hij de collectie grensoverschrijdend uitbreidt. De gevangenisstraffen stemmen ook tot nadenken. Toen Faces of death in opspraak was stuurden censuurlobbyisten kinderen naar de videotheek om die duivelse tapes te huren, straks kan een videoverhuurder dezelfde tactiek op een ongewenste concurrent uitproberen. Ga niet langs start, u gaat direkt naar de gevangenis. Filmliefhebbers wees waakzaam. Videoverhuurders pas op. Voor u het weet zit u in hetzelfde schuitje als de personages uit Cube, de videotip van de maand, waarin zes mensen om volstrekt onduidelijke redenen in een dodelijk labyrint gevangen zitten. Aardige film, met een spectaculair bloederige proloog, die we in een duistere toekomst vast niet meer in de Nederlandse versie kunnen terugvinden.

Bart van der Put

Cube verscheen onlangs op huurvideo (H.O.M. Vision).

Naar boven