Boeken - april 1999, nr 199

Hollywood

The egos have landed

Ik probeer me een filmpremière in Hollywood voor te stellen waarbij journalist Peter Biskind aanwezig is. Links van hem staat Bob Rafelson, die hij in 'Easy riders, raging bulls' aanhaalt als "a role model for drug taking and promiscuity. Bob would fuck a snake". Rechts staat Martin Scorsese, in hetzelfde boek omschreven als "a momma's boy, a coward". Francis Ford Coppola heet even verderop "a major pussy hound". En zou Spielberg het Biskind al vergeven hebben dat hij hem "an alien from planet Israel" heeft genoemd?
In 'Easy riders, raging bulls' vertelt Biskind niet alleen hoe begin jaren zeventig een nieuwe generatie filmmakers Hollywood stormenderhand veroverde. Hij beschrijft ook hun ondergang. In technicolor, dolby stereo en cinemascope. "The egos have landed", omschrijft hij de gemoedstoestand van de makers van kassuccessen van Easy rider, Bonnie & Clyde, The last picture show, M*A*S*H, The godfather en The French connection. "And crashed", had hij er aan toe kunnen voegen. Want haast nog sneller dan hun sterren stegen, stortten ze weer neer.
The New Hollywood was een beweging van jonge filmmakers die zich tot doel had gesteld commercie als drijfveer uit te bannen en de publieksfilm als kunstvorm te herstellen. De fossiele studio's moesten de poort openen voor het ware talent, de filmauteur. Godard en Truffaut waren de grote voorbeelden, voor de generatie van studiobazen als Jack "what the fuck is a homage?" Warner was niet langer plaats. Nog geen tien jaar later was de droom een nachtmerrie geworden, waren reputaties onherstelbaar geschonden, en was de weg vrij gemaakt voor de popcorn-cultuur die Hollywood vandaag de dag regeert.
Peter Biskind, voormalig hoofdredacteur van Premiere Magazine, hanteert in 'Easy riders' de methode van Elvis-biograaf Albert Goldman. Zorg dat je naast de echte hoofdrolspelers ook hun ex-vrouwen, bedrogen vrienden en afgewezen minnaars te spreken krijgt. Gegarandeerd dat het vuilnis boven komt. Zo kon Biskind 'Easy riders' vullen met smakelijke anekdotes over sterren in hun ondergoed. Zoals producent Robert Evans, die z'n huishoudster elke ochtend een briefje bij zijn ontbijt liet stoppen waarop de naam geschreven stond van het meisje waarnaast hij wakker was geworden. Steven Spielberg, bladerend door catalogi van het modellenbureau Elite op zoek naar de volgende one night stand. Hal Ashby, die afzag van een zelfmoordpoging omdat hij de juiste zwembroek niet kon vinden.
Is 'Easy riders' dus de ultieme schandaalkroniek van Hollywoods laatste bloeiperiode? Dat zou te weinig eer zijn. Biskind interviewde honderden ooggetuigen, en zorgde zoveel mogelijk voor hoor en wederhoor. Misschien wel het meest gebruikte zinnetje is: zus en zo ontkent dat deze gebeurtenis plaats vond. Maar bovenal is zijn analyse van de aardverschuiving die plaatsvond bijzonder accuraat. Hij toont hoe getalenteerde cineasten zich werkelijk God waanden na hun eerste successen en gezond verstand inruilden voor een grenzeloze zelfoverschatting.
Maar terwijl Coppola, Friedkin en Cimino miljoenen verspilden aan onder invloed van grootheidswaan en coke tot stand gekomen kunstvisioenen als Apocalypse now, Sorcerer en Heaven's gate, schreven Lucas en Spielberg met Star wars en Jaws de spelregels voor de blockbuster. John Milius: "Lucas and Spielberg showed there was twice as much money out there, and the studios couldn't resist that." Een nieuwe tijd was aangebroken, waarin voormalige hemelbestormers als Rafelson en Bogdanovich blij mochten zijn met kruimelwerk. Wat dat betreft waren Peter Fonda's laatste woorden in Easy rider profetisch: "We blew it."

Mark van den Tempel

Easy riders, raging bulls. How the sex-and-drugs-and rock 'n' roll generation saved Hollywood
Peter Biskind
1998 Simon & Schuster, 506 pag, f 62,50