De geruchtenmachine - mei 1999, nr 200
Zwarte trenchcoats zijn na het moorddrama op een school in Colorado verdachte kledingstukken in Amerika. Dat de twee geschifte scholieren die met pistolen en bommen twaalf medescholieren en een leraar om het leven brachten, in zwarte jassen liepen, heeft geleid tot trenchcoat-hysterie. Amerikaanse scholieren die in dergelijke jassen rondlopen moeten goed op hun woorden passen, want op verschillende scholen werden als reactie op de moorden dertig scholieren opgepakt, die met zwarte humor of sick jokes op het drama reageerden. Ook de filmindustrie betoonde zich weer eens van zijn opportunistische kant want MGM wil de film Basketball diaries uit 1995 uit de Amerikaanse videotheken halen. De distributeur nam het besluit omdat in de film Leonardo DiCaprio een scholier speelt die in een droom een leraar en een aantal leerlingen neerschiet. Voorlopig kan de film echter nog gewoon worden gehuurd, omdat PolyGram beweert de rechten op de film te bezitten. Deze distributeur wenst niet mee te doen aan de hysterie, zodat eerst het gevecht tussen MGM en PolyGram beslist moet worden, voordat MGM de film uit de videotheken kan halen.
Let op Leonardo DiCaprio's jas in Romeo + Juliet.
Het Ketelhuis, de bioscoop die zich toelegt op de vertoning van Nederlandse filmproducties, is ruim een maand open zodat de eerste balans kan worden opgemaakt. Dat het publiek de deur niet plat loopt, kan iedereen constateren die het Ketelhuis wel eens bezoekt. Verbazingwekkend is dat niet, want Jos Stellings No trains no planes bleek als openingsfilm geen hit. Programmeur Miranda Sloot zegt overigens "heel tevreden" te zijn. Over de toeschouwersaantallen hult ze zich in het vage, maar "we zijn er altijd vanuit gegaan dat we niet alleen draaien op vertoningen maar ook op baromzet en zaalverhuur". Over dat laatste heeft het Ketelhuis in elk geval geen klagen. De locatie is door de Nederlandse filmwereld ontdekt als presentatie- en vergaderruimte. Zo werd de Telefilm er gepresenteerd en vergadert de Vereniging van Nieuwe Film- en Televisiemakers er maandelijks. De eerste personeelswisseling heeft inmiddels ook plaatsgevonden in het Ketelhuis. Van office manager Claar Kreykamp werd het contract niet verlengd. Over de reden laat Sloot zich niet uit. Wel dat Eva Schneider Kreykamps publiciteitswerk overneemt en dat haar kantoortaken over de overige medewerkers zijn verdeeld.
San Fu Maltha stapte vorige maand na drie jaar onverwacht op als directeur van RCV Film Distribution. In een ultrakort persbericht werd als reden opgevoerd "verschil van inzicht over het te voeren beleid". Achter de zinsnede schuilt volgens ingewijden een conflict over de uitbreng van bioscoopfilms tussen Maltha en mediaconglomoraat VNU, dat vorig jaar een belang van 50% in RCV verwierf. Maltha's strategie om films met zoveel mogelijk kopieën in de bioscoop uit te brengen, waarna eventueel financieel verlies later wordt gecompenseerd met de verkoop van video- en televisierechten, zou door VNU niet langer worden getolereerd. Het bedrijf zou willen dat elke onderdeel in het filmexploitatietraject winstgevend is. Een eerste signaal in die richting is het terugbrengen na Maltha's vertrek van het aantal kopieën waarin RCV de Nederlandse speelfilm Dropouts op 20 mei uitbrengt: niet langer is sprake van zes maar van vier kopieën. Dat er een koerswijziging op komst is, bevestigt producent Theo Bayens van de Nederlandse speelfilm The delivery. Bayens en regisseur Roel Reiné trokken na Maltha's vertrek hun film terug bij RCV, omdat "wij ons niet kunnen vinden in de nieuwe beleidsideeën van RCV". Over welke dat zijn wil Bayens geen uitspraak doen. "Dat kan ik uit morele overwegingen niet zeggen, omdat ze er zelf nog niet mee naar buiten zijn gekomen. Maar het is een totaal andere koers, dat kan ik wel meedelen." Maltha, die met het binnenhalen van The English patient verantwoordelijk was voor RCV's grootste succes, zegt in een reactie niet te kunnen reageren, omdat zijn contract hem verbiedt voor RCV schadelijke informatie naar buiten te brengen. Ook over zijn toekomstplannen hult hij zich in vaagheden. Dat hij zegt altijd al geïnteresseerd te zijn geweest in filmproductie kan betekenen dat Nederland binnenkort een filmproducent rijker is. Zeker is dat niet want Maltha geniet ook enige faam als uitzetter van dwaalsporen.
Dropouts van Will Wissink en Zebi Damen is kennelijk niet onder een goed gesternte geboren. De film, die vorig jaar op het Nederlands Film Festival in Utrecht twee nominaties voor Gouden Kalveren kreeg, kwam aanvankelijk bij distributeur Shooting Star terecht, waar de makers hem begin dit jaar terugtrokken omdat zij geen vertrouwen hadden in het uitbrengbeleid van deze distributeur. Een van hun grieven was dat Shooting Star de film met slechts drie kopieën wilde uitbrengen. Wissink en Damen maakten de overstap naar RCV Film Distribution, waar San Fu Maltha toen nog de scepter zwaaide. Maltha wilde de film met zes kopieën uitbrengen, maar dat aantal is, zoals hiervoor gemeld, na zijn recente opstappen teruggebracht tot vier. Wissink: "Wij hadden afspraken met Maltha en die zijn teruggedraaid. Natuurlijk vinden we het jammer dat Dropouts nu met twee kopieën minder wordt uitgebracht, maar er is niets aan te doen. We hadden onze film net als de makers van The delivery bij RCV kunnen terugtrekken, maar dan duurt het weer een paar maanden voordat de film in de bioscoop is te zien. We vinden dat hij nu wel lang genoeg op de plank heeft gelegen." Na alle ellende met Dropouts is het geen toeval dat de nieuwe film Must 2000 van Wissink en Damen over de barrières gaat die filmmakers zoal tegenkomen. Wissink: "Hij gaat over het overeind houden van je ideeën. Hoe kun je in de filmwereld trouw blijven aan jezelf? We hebben ons laten inspireren door Dogma 95, al zijn we daarvan geen blinde aanhangers, want bij elke film komt het toch altijd aan op een goed verhaal en acteerprestaties." Dropouts wordt op 20 mei uitgebracht.
Bij filmtijdschrift Skrien is de kogel door de kerk. De Geruchtenmachine meldde vorige maand dat naar aanleiding van het aangezegde ontslag van eindredacteur Truusje van de Kamp een groot deel van de redactie het vertrouwen opzegde in hoofdredacteur Mieke Bernink en zakelijk leider Henny Swets. Inmiddels heeft het conflict geleid tot het opstappen van vier van de acht redactieleden, namelijk René van Uffelen, Clementine van Wijngaarden, Patricia Pisters en Sam Németh. Een vijfde redactielid, Chris Buur, stapt op na het uitdienen van zijn contract. De nieuwe redactie bestaat naast de drie overgebleven redactieleden Annelotte Verhaagen, Stan van Herpen en Chris Oosterom uit Kees Hogenbirk, André Waardenburg, Beatrijs van Agt en Paul van de Graaf. De redactie zal binnenkort geleid gaan worden door een nieuwe hoofdredacteur omdat Bernink na zeven jaar van een 'sabbatical period' gaat genieten. De opgestapte redactieleden zijn overigens niet van plan om de pen neer te leggen, want zij onderzoeken mogelijkheden om te kunnen blijven publiceren. René van Uffelen: "Je kunt denken aan een nieuw filmtijdschrift of een filmbijlage in een ander tijdschrift. Meer kan ik er niet over zeggen, want we zijn alleen nog maar aan het brainstormen."
Over de openluchtbioscoop in Rotterdam is een fikse ruzie losgebarsten. Dick Moesker van Stichting Openluchtbioscoop is boos op de Stichting Rotterdam Festivals, omdat die van plan zou zijn om de traditionele openluchtvoorstellingen door een concurrerend evenementenbureau te laten organiseren. Moesker, die al ruim tien jaar openluchtvoorstellingen organiseert in Rotterdam, vermoedt dat de perikelen vorig jaar daarvan de reden zijn. Zijn Stichting Openluchtbioscoop werd vorig jaar door Rotterdam Festivals financieel ondersteund met 30.000 gulden. Toen later bleek dat dit bedrag onvoldoende was, zodat Moesker dreigde de openluchtvertoningen af te blazen, kwam er nog eens 8.000 gulden op tafel. Het organiseren van openluchtvoorstellingen is volgens Moesker nu eenmaal een dure aangelegenheid. Kennelijk denkt Rotterdam Festivals dat het wel goedkoper kan, en schakelde het evenementenbureau Loeder Events in om de komende zomer openluchtvoorstellingen te organiseren. Moesker hoorde achter zijn rug om dat hij gepasseerd werd. Volgens Moesker heeft Loeder Events de opdracht gekregen om een breder publiek te trekken. "Ik trok met filmhuis-achtige films 20.000 bezoekers, maar kennelijk vindt men dat niet genoeg. Het zou me niet verbazen als men Amerikaanse blockbusters wil vertonen." Waar Loeder Events een openluchtbioscoop zal gaan inrichten, is nog even de vraag. Moesker: "Contractueel heb ik recht op de plek in het Museumpark waar we de laatste jaren de voorstellingen hielden en die sta ik niet af."
Met The barber of Siberia van Nikita Mikhalkov heeft distributeur Indies zijn publicitair meest geslaagde aankoop in zijn nog jonge bestaan gedaan. Het bedrijf, dat vorig jaar werd opgericht, blijkt met The barber of Siberia de openingsfilm van het festival in Cannes in huis te hebben. De film heeft in Rusland tot een record aantal bezoekers geleid: alleen al in Moskou en Sint Petersburg werd de film in acht weken door 315.000 mensen bezocht. Ter vergelijking: Titanic bracht het vorig jaar in deze steden in acht weken tot 219.000 bezoekers. Mikhalkov is onder zijn Russische collega's omstreden vanwege de vele machtsposities die hij bekleedt - zo is hij onder andere voorzitter van de Russische Filmbond en zou hij zichzelf rijkelijk hebben bedeeld. In Cannes zal hij door journalisten ongetwijfeld ook worden doorgezaagd over zijn politieke ambities en veronderstelde nationalistische sentimenten. In Rusland worden de geruchten steeds sterker dat Mikhalkov onder het motto 'wat Ronald Reagan kon kan ik ook' in de startblokken staat voor de presidentsverkiezingen. The barber of Siberia zal in september in Nederland worden uitgebracht.
Nikita Mikhalkov in Burnt by the sun.
Cinema de Balie in Amsterdam is toe aan een tweede zaal. Dat is goed nieuws, want deze filmvertoner vormt met zijn programmering van importfilm, experimenteel werk en thematische programma's een welkome aanvulling op het reguliere filmaanbod. Op 6 mei wordt naast de grote zaal (120 stoelen) een nieuwe kleine zaal (54 stoelen) in gebruik genomen. De twee zalen zullen zich niet programmatisch onderscheiden. Of de grote of kleine zaal wordt gebruikt, wordt bepaald door de te verwachten publieksbelangstelling voor de verschillende programma's.
30% minder bezoekers trok de bioscoop in de eerste vijftien weken dit jaar in vergelijking met vorig jaar. Dat zijn dramatische cijfers die niet alleen toegeschreven kunnen worden aan de Titanic-tornado die vorig jaar de bezoekcijfers de lucht inslingerde. "Wie de oorzaak weet, mag het zeggen", zegt beleidsmedewerker Frank van der Putte van de bioscoopbranchevereniging NFC. "Een terugloop was ingecalculeerd omdat we dit jaar geen Titanic hebben, maar er is meer aan de hand, alleen weten we niet wat. Structureel is er niets veranderd in de bioscoopbranche en ook waren er voldoende titels die een groot publiek zouden moeten aanspreken. We weten gewoon niet wat de oorzaak is." Reden voor paniek is er vooralsnog niet, bezweert hij. "We hebben het over de eerste vijftien weken, zodat het jaar nog lang is." Dat veel mensen de bioscoop nog wel weten te vinden, bleek overigens op 20 en 21 april tijdens de Nationale Bioscoopdagen, die ongeveer 200.000 bezoekers trokken. Dat doet vermoeden dat veel mensen de bioscoop misschien te duur vinden, want tijdens de Bioscoopdagen kostte een bezoekje aan de bioscoop slechts vijf gulden. Van der Putte: "We hebben geen signalen dat de prijsstelling niet deugt."
Het filmtijdschrift Movie is met stille trom uit de kiosk verdwenen. Het maandblad dat vorig jaar na ruzie doorging als afsplitsing van het eerdere blad Movie - dat vervolgens zijn naam veranderde in Movies (volgt u het nog?) - heeft het kennelijk niet kunnen bolwerken. Eerder verdween Movies al van het toneel, zodat de hele episode Movie/Movies nu als curieuze voetnoot kan worden bijgeschreven in de Nederlandse filmgeschiedenis.
Cannes
Het filmfestival van Cannes geeft een goed beeld van wat we in de komende anderhalf jaar in de Nederlandse bioscoop kunnen verwachten. Tijdens het festival, dat plaatsvindt van 12 tot en met 23 mei, zullen ongetwijfeld de nodige deals worden gesloten (volgende maand meer hierover). Op voorhand interessante titels, waarvan een deel reeds is aangekocht, zijn onder andere:
In de competitie:
The straight story (David Lynch): dit najaar uitgebracht door Paradiso Entertainment.
8 1/2 women (Peter Greenaway): dit jaar uitgebracht door UIP.
Polo X (Léos Carax): aangekocht door Cinemien, uitbrengdatum nog onbekend.
Rosetta (Jean-Pierre en Luc Dardenne)
Felicia's journey (Atom Egoyan)
L'humanité (Bruno Dumont)
The summer of Kikujiro (Takeshi Kitano)
Moloch (Alexander Sokoerov)
Ghost dog, the way of the samurai (Jim Jarmusch)
The cradle will rock (Tim Robbins)
All about my mother (Pedro Almódovar)
Wonderland (Michael Winterbottom)
A carta (Manoel de Oliveira)
The tales of Kish (Mohsen Makhmalbaf e.a.)
The emperor and the assasin (Chen Kaige)
Buiten competitie:
The barber of Siberia (Nikita Mikhalkov): in september uitgebracht door Indies.
EDtv (Ron Howard): 17 juni uitgebracht door UIP.
The limey (Steven Soderbergh): dit najaar uitgebracht door Paradiso Entertainment.
Dogma (Kevin Smith): aangekocht door RCV.
Entrapment: 20 mei uitgebracht door Columbia.
In het programmaonderdeel 'Un certain regard':
Harem square (Ferzan Ozpetek): aangekocht door Cinemien, uitbrengdatum nog onbekend.
Away with words (Chris Doyle)
The winslow words (David Mamet)
Bootleg film (Masahiro Kobayashi)
Buiten de officiële selectie:
Austin powers: The spy who shagged me (M. Jay Roach): aangekocht door RCV.
Tumbleweeds (Gavin O'Connor): aangekocht door RCV.
Detroit rock city (Adam Rifkin): aangekocht door RCV.
