Juli/augustus 1999, nr 202
Een kannibaal in de liefde
Door faillissementsperikelen van distributeur Concorde Film heeft het twee jaar geduurd, maar eindelijk haalt Woody Allens Deconstructing Harry de Nederlandse bioscoop. Beter laat dan nooit want het is lang geleden dat Allen zo'n geestige film maakte.
Schrijver Harry Block (Woody Allen) keuvelt met zijn rivaal in de liefde (Billy Crystal).
Veel Amerikaanse recensenten hadden twee jaar geleden nogal moeite met Deconstructing Harry. Waar was de diepgang te vinden? Was er wel meer in te vinden dan vulgariteit en smakeloosheid? Ik had graag Allens gezicht gezien bij het lezen van de recensies. Ze zullen hem een sardonisch plezier hebben bezorgd. De maker was zijn critici weer eens te vlug af. Zijn film zorgde voor het zoveelste aardige hoofdstuk in de relatie tussen de maker en zijn critici, die als vast patroon heeft dat Allen steeds een onverwachte zet doet, waarna de critici aan het analyseren en biografisch verklaren slaan. Het is een hopeloze onderneming omdat fictie en feiten bij Allen onontwarbaar met elkaar zijn verweven. Telkens als critici menen dat ze Allen doorgronden, komt hij met een film die veel opvattingen over zijn werk weer onderuit schoppen.
Sarcasme
Deconstructing Harry voert de beroemde schrijver Harry Block op (Woody Allen), die het aan de stok krijgt met zijn familie- en kennissenkring, omdat velen zich in de weinig flatterend beschreven personages in zijn romans menen te herkennen. Het levert confrontaties op met zijn zoon, zus, schoonzus (Judy Davis) en drie ex-vrouwen (waaronder de geestige Kirstie Alley, die er als instortende psychiater flink van langs krijgt). In Block, die zoals de naam al suggereert kampt met een writer's block, herkennen we het neurotische, egocentrische, beurtelings narcistische en zichzelf hatende personage dat we in vrijwel elke film van Allen aantreffen. Het verschil is dat er dit keer geen sprake is van een schlemielige underdog, maar van een type dat ronduit gezegd een klootzak is, een inhaal die neemt maar nooit geeft, een kannibaal in liefde en vriendschappen.
Block zou als personage snel vervelen als hij niet zo intelligent en verbaal begaafd was. We kijken naar een klootzak die weet dat hij een klootzak is en die dat ook nog eens geestig weet te verwoorden. De kritiek van anderen ("zijn leven bestaat uit sarcasme en orgasme") raakt hem dan ook nauwelijks, omdat hij zelf zijn beste criticus is.
Naast de van Allen bekende oneliners bevat de film een aantal absurdistische, hilarische scènes, zoals die waarin Robin Williams een acteur speelt die tot de ontdekking komt dat hij op de set voortdurend 'out of focus' is. Hoe er ook aan lenzen wordt gedraaid, de cameraman krijgt hem niet scherp in beeld. "Daddy is out of focus! Daddy is out of focus!", zingen zijn kinderen hem jennend toe als hij terneergeslagen thuiskomt. Zeer geestig is ook een droomscène van Block over de hel, die er uitziet als een ruige nachtclub, waarin Billy Crystal (wie anders?) de scepter zwaait over de topless-diensters. Dat Crystal Blocks minnares (Elisabeth Shue) heeft afgepikt, geeft de ontmoeting tussen de twee mannen een extra lading. Deconstructing Harry is geen film waar je cultuurkritische theorieën op moet loslaten, maar waar je onbekommerd om moet lachen.
Jos van der Burg
Deconstructing Harry
Verenigde Staten, 1998
Productie: Jean Doumanian
Scenario en regie: Woody Allen
Camera: Carlo DePalma
Montage: Susan E. Morse
Art direction: Santo Loquasto
Muziek: Richard Rodgers
Met: Woody Allen, Caroline Aaron, Kirstie Allen, Billy Crystal, Judy Davis, Demi Moore, Elisabeth Shue, Robin Williams
Kleur, 96 minuten
Distributie: Indies Film Distribution
Te zien: vanaf 26 augustus
