Video - juli/augustus 1999, nr 202

Een selectie uit de videotheek van nieuwe, interessante en curieuze films die niet in de bioscoop zijn uitgebracht.

Wie behept is met het filmvirus kan soms door een combinatie van namen al in vervoering raken. Ik kreeg onlangs het kersverse affiche van Eyes wide shut. Een aanwist voor de collectie kan het niet genoemd worden. Zelden zo'n lelijk affiche gezien: op een donkerpaarse ondergrond staat een antieke spiegel afgebeeld, met daarin een kussende Tom Cruise en Nicole Kidman. De titel is in pastelgroen afgedrukt, een slogan ontbreekt. In plaats daarvan staat er in een paarse pasteltint Cruise Kidman Kubrick. Ik heb niets met Cruise en Kidman, maar de combinatie met Kubrick spreekt bijzonder tot de verbeelding, vooral door het beloofde erotische karakter van de film. Cruise en Kidman ogen goed en zullen bij Kubrick esthetisch gezien ongetwijfeld in uitstekende handen zijn: de lange trailer alleen al is een lust voor het oog en zit vol karakteristieke Kubrick-shots. Die trailer ken ik alleen van internet, waar hij op postzegelformaat te vinden is. Hij wordt voorafgegaan door een korte inleiding van Cruise, die stelt dat Kubrick niet alleen een meester op filmgebied was, maar ook de meesterlijke architect van zijn eigen reclamecampagnes. De nieuwe trailer voldoet aan de standaard, al blijft die van A clockwork orange onovertroffen, maar moet ik nu echt geloven dat de meester dit pijnlijk mislukte affiche ook zelf bedacht heeft? Ik vrees van wel, want het lijkt ondenkbaar dat de doorgaans doeltreffende reclamedivisie van Warner Bros. met zo'n nietszeggend beeld naar buiten komt. Desalniettemin: Cruise Kidman Kubrick bekt nog steeds lekker en belooft veel. Een andere combinatie die mij als muziek in de oren klonk was James Woods in John Carpenter's vampires. Carpenter is sinds Halloween een held en van Woods kan ik werkelijk nooit genoeg krijgen. Echt niet. Zelfs een doorsnee tv-film over het leven van de oprichter van de Anonieme Alcoholisten moest gezien worden, want de titelheld uit My name is Bill W. wordt vertolkt door James W. En wie Woods kent weet dat hij van een worsteling met de fles een fascinerend schouwspel zal maken, en dat doet hij ook. Maar dan James Woods in John Carpenter's vampires. Klinkt goed, maar het wordt beter. Woods speelt een grofgebekte, rokende en zuipende vampierjager in dienst van het Vaticaan. Dat zit zo: met een mislukt exorcisme in 1340 transformeerde de katholieke kerk een van zijn geloof gevallen priester onbedoeld tot de eerste vampier en sindsdien stuurt de clerus doodseskaders de wereld in om het puin te ruimen. Geniaal concept. In een genrefilm uit Hongkong zouden de priesters zelf ten strijde trekken, en met een combinatie van kung fu en een rotsvast geloof het gespuis over de kling jagen, maar we hebben het hier over de katholieke kerk, dus die aanpak snijdt geen hout. Woods en zijn bende worden geïntroduceerd bij het ruimen van een compleet nest in het dorre landschap van New Mexico en Carpenter maakt er iets moois van. Vampiers worden in de blakende zon gesleept en komen tot spontane zelfontbranding, waarop er niets rest dan "crispy critters", zoals Woods het fijntjes uitdrukt. De acteur, die van Carpenter lekker mocht improviseren, doet wel meer goede uitspraken. Naast het regelmatig terugkerende "Fuck you, padre!" is vooral zijn omschrijving van de tegenstanders raak. "Die gasten zijn helemaal niet romantisch", zo stelt Woods, "het is echt geen stel flikkers dat in gehuurde kostuums rondhuppelt en je probeert te verleiden door een Europees accent op te zetten". Die zit. Daar staat echter tegenover dat minder begenadigde acteurs worden opgezadeld met dialogen van een heel ander kaliber, zoals deze: "Hij zal niet meer te stoppen zijn, tenzij we hem stoppen." Pardon? Er valt wel meer af te dingen op de film, maar het is hoe dan ook fijn dat een horrorveteraan als Carpenter zich niets gelegen laat liggen aan de heersende trends, die in het post-Scream-tijdperk een deprimerende reeks onderling volstrekt inwisselbare tienerfilms hebben opgeleverd. Carpenter is het afgelopen jaar in sommige academische kringen als een heuse auteur erkent, in een lang essay in het Amerikaanse tijdschrift Film Comment werd hij zelfs tot de laatste Amerikaanse auteur uitgeroepen. Die canonisering komt wat laat, maar is volkomen terecht, want de regisseur vaart al bijna dertig jaar een eigen koers en zijn films zijn direct herkenbaar. Dat zit hem niet alleen in de cynische helden, de door Carpenter gecomponeerde soundtracks of de genres waarin hij opereert, het is aan ieder filmbeeldje af te lezen. Carpenter heeft een uitgesproken voorkeur voor het filmen in het Panavision formaat. Het beeld is daarbij 2,4 keer zo breed als het hoog is. Een tv-beeld is ongeveer 1,4 keer zo breed als het hoog is. Bij correcte uitbreng op video rangschikt men voor het gemak alle breedbeeldformaten onder de noemer widescreen, maar van correcte uitbreng op video is helaas zelden sprake. Ook nu niet. Het is op zich al behoorlijk klote dat John Carpenter's vampires bijna overal ter wereld de bioscoop haalde, behalve in Nederland, het is nog erger dat de film hier ook op video niet te zien is zoals de maker het bedoeld heeft. De weidse landschappen, de fraaie zonsondergangen en de zwervende helden getuigen van Carpenter's liefde voor de klassieke western, maar wanneer die vervloekte videodistributeurs het weer eens verdommen om een widescreen-editie uit te brengen en bijna de helft van het filmbeeld verwijderen, blijft daar nul komma niets van over. Om Woods te parafraseren: die videodistributeurs houden helemaal niet van film, het is geen stel cinefielen dat de keuzes van een regisseur respecteert, het is addergebroed dat geen kans onbenut laat om andermans werk te verminken. Zo, dat lucht op. Tijd om nog eens naar dat Kubrick-affiche te staren. Nog twee maanden wachten...

Bart van der Put

John Carpenter's vampires verschijnt 11 augustus op huurvideo (Columbia TriStar Home Video). De definitieve releasedatum van Eyes wide shut is 2 september. De trailer is onder meer te vinden op www.countingdown.com/eyeswideshut