Video & DVD - februari 2000, nr 208

Een selectie uit de videotheek van nieuwe, interessante en curieuze films die niet in de bioscoop zijn uitgebracht.


Simon Birch
Mark Steven Johnson
De boeken van de succesvolle Amerikaanse schrijver John Irving zijn doorgaans niet aan te slepen, maar tot dusver werd slechts een handjevol van zijn door prettig gestoorde personages bevolkte romans geschikt geacht voor verfilming. In 1982 bezorgde het alom gewaardeerde The world according to Garp een doorbraakrol aan Robin Williams, maar na de tegenvallende resultaten van Tony Richardsons trouwe bewerking van The hotel New Hampshire (1984) leken Hollywood en Irving lange tijd op elkaar uitgekeken. Recentelijk werd de draad weer opgepakt, eerst met Simon Birch (1998) en daarna met Cider House rules van Lasse Halström, die dit voorjaar de Nederlandse bioscopen aandoet. Volgens de begintitels is het in de jaren zestig gesitueerde verhaal van Simon Birch 'suggested by John Irving's 'A prayer for Owen Meany', maar de overeenkomsten tussen boek en film zijn dermate groot dat we mogen spreken van een reguliere, zij het losse verfilming. Owen Meany, hier omgedoopt tot Simon Birch, is een bijzonder 12-jarig jongetje, dat ter wereld kwam als een mismaakte lilliputter met een hartkwaal. Zijn verbitterde ouders kijken nauwelijks naar hem om en door zijn zonderlinge voorkomen is hij een favoriet mikpunt voor zijn leeftijdsgenootjes op zondagschool. De filosofisch ingestelde Simon ondergaat zijn lot echter stoïcijns, omdat hij ervan overtuigd is dat hij door God is voorbestemd om een held te worden. Simon wordt liefdevol opgevangen door de engelachtige, ongetrouwde moeder van zijn beste vriend Joe. Net als in Irvings boek wordt het verhaal verteld door Joe, die vanuit het heden de kijker toespreekt met de stem van Jim Carrey. In de eerste voice-over wordt al duidelijk dat Simon verantwoordelijk zal worden voor de dood van Joe's moeder, maar ook vernemen we dat Joe in God gelooft dankzij Simon. Die religieuze thematiek werd door regisseur Johnson als leidraad genomen, hetgeen leidde tot een overdaad aan pittoreske natuuropnamen, omfloerst EO-licht en een suikerzoete score die manipulatief uithaalt op momenten waar juist stilte tot ontroering had kunnen leiden. De al te melodramatische aanpak wordt gelukkig goedgemaakt door een goede casting. Vooral Oliver Platt is perfect op zijn plaats als de sympathieke aanbidder van Joe's moeder, die eveneens passend wordt gespeeld door Ashley Judd. De grote ontdekking is dwergacteur Ian Michael Smith die Simon neerzet met een innemende mengeling van humor en dramatiek.
Fritz de Jong
Te huur vanaf 23 februari (Buena Vista Home Entertainment)

The world according to Simon Birch.


Gloria
Sidney Lumet
Twintig jaar geleden raasde Gena Rowlands kettingrokend, bierdrinkend en vuurspuwend door de straten van New York in John Cassevetes' Gloria. Nu probeert Sharon Stone haar naar de kroon te steken in de remake van veteraanregisseur Sidney Lumet (Dog day afternoon, Q & A), die de potige, 'street wise' Gloria echter van haar scherpe kantjes heeft ontdaan. Niet dat Cassevetes met zijn Gloria een kunstwerk voor ogen had - 'I wrote the story to sell, strictly to sell', zei hij zelf - maar enerverend was zijn film in ieder geval. Dat geldt niet voor de versie van Lumet, alhoewel de openingsscène anders doet vermoeden. Als Gloria uit de gevangenis wordt ontslagen, verlaat ze stoer het gebouw in een iets te krappe, hoerige galajurk. Het is duidelijk, daar loopt een vrouw met lak aan de buitenwereld. De rest van de film probeert Stone geforceerd die stoerheid vol te houden, waarbij ze sterk leunt op de hardboiled oneliners ('I don't get scared, I get pissed off'), waarmee ze haar rol een soort
Casino-achtige allure wil meegeven. De grap van de film moet hem zitten in haar botsingen met een zevenjarig kind, die ze uit de handen van de maffia redt maar vervolgens zwaar met hem in de maag zit. U hoeft niet veel films te hebben gezien om te kunnen voorspellen dat Gloria langzamerhand zal ontdooien. Ook nu nog worden er films gemaakt die dit uitgekauwde thema nieuw leven proberen in te blazen (Central do Brasil, Takeshi Kitano's Kikujiro). Door de rechtlijnigheid van het gangsterverhaal doet Gloria echter vooral ouderwets aan. Cassavetes' film blonk ook niet uit door de plot, die grotendeels intact is gebleven, maar die film had Gena Rowlands tenminste nog. De acteur die nu de meeste indruk maakt, ook al kreeg hij slechts een klein aantal scènes toebedeeld, is wijlen George C. Scott. Het zou zijn laatste film worden, zodat Gloria toch nog de geschiedenis in zal gaan, niet om zijn kwaliteiten maar als zwanenzang voor een gedenkwaardig acteur.
Mariska Graveland
Te huur vanaf 26 januari (RCV Home Entertainment)

Sharon Stone als grofgebekte Gloria.


Rogue trader
James Dearden
'Wall Street on acid', zoals de levensgrote affiches in de Londense metro's vorige zomer nog beloofden, werd het niet. De weliswaar met muziek van Kula Shaker en Blur opgeluisterde verfilming van Nick Leesons bestseller - waarin de jonge beurshandelaar vanuit een gevangenis in Singapore beschrijft hoe hij binnen enkele maanden de oudste bank van Engeland ten val kon brengen - heeft met Oliver Stone's beursfilm eigenlijk alleen het waargebeurde beursschandaal gemeen. En misschien ook de sensatie die een dergelijke op feiten gebaseerde plot onmiddellijk oproept. Met de keuze voor Ewan McGregor kweken de makers eigenlijk bij voorbaat al sympathie voor Nick Leeson. Zelfs in de meest brallerige scènes - met een flinke slok op je blote billen tonen aan beschaamde Thaise dames - blijft McGregor en daarmee ook Leeson in wezen een charmante jongen. Als in een gemiddelde televisiefilm trekt zijn tragische verhaal nu in vogelvlucht voorbij. Hoe hij zijn eerste opdracht in Indonesië met succes volbrengt, samen met zijn assistente en latere echtgenote Lisa (Anna Friel), en hoe hij daarop als een van de jongste managers van Barings in Singapore nagenoeg de vrije hand krijgt. Tegenslagen worden op de befaamde geheime rekening 88888 geboekt (die uiteindelijk zal oplopen tot 850 miljoen pond) en de hoogste bazen in Londen (neergezet als eersteklas karikaturen) hebben lange tijd niets door. Ronduit knullig zijn de verplichte beursscènes, afgewisseld met de verplichte bedscènes. In de bekende gestreepte jasjes wordt er wat gejoeld en naar computerschermen gestaard, waarbij Anna Friel de ondankbare taak heeft om manlief 's avonds in bed op te wachten. Rogue trader is een goedkope film zonder een opmerkelijke visie en voor de makers, die duidelijk uit zijn op snel gewin, een onhandige investering.
Belinda van de Graaf
Te huur vanaf heden (Buena Vista Home Entertainment)


The matrix
Andy & Larry Wachowski
Zo helder als het beeld en geluid van The matrix op deze dvd wordt weergegeven, zo mistig is deze schijf van opzet. Zo zijn opnamen achter de schermen verstopt in het spelletje 'Follow the white rabbit'. Hierbij verschijnt tijdens de film, meestal net voor een sensationele actiescène, een wit konijntje in beeld, waarna de kijker middels de 'enter'-toets van zijn afstandbediening de totstandkoming van de desbetreffende stunt of special effect kan bekijken. Vervelend dat deze werkopnamen, negen in totaal, niet gewoon via het menu 'special features' toegankelijk zijn. Nu ben je gedwongen de film te doorzoeken op witte knaagdieren die telkens ook maar kort in beeld verschijnen, waardoor vooruitspoelen ook geen uitkomst biedt. Anders dan videorecorders slaan dvd-spelers bij die mogelijkheid namelijk beeldjes over. Erg misleidend is de optie 'Take the red pills' die volgens de inlay 'verborgen documentaires over de special effects' ontsluit. In werkelijkheid betreft het een zes minuten durende blik in de keuken van de visual effects supervisor. Die beelden komen gedeeltelijk terug in de 'making of'-documentaire. In deze 25 minuten durende tv-special leveren vooral de kung fu-lessen van Yuen Woo-Ping leuke momenten op. Het inhuren van deze Hongkong-regisseur om de martial arts-scènes te coördineren is illustratief voor het eclecticisme van de Wachowski's. Maar waar het selecteren van elementen voor de vorm bijzonder fraai uitpakte, heeft dezelfde werkwijze bij het schrijven van het scenario in plaats van heldere uitleg over de werkwijze van de matrix, een potpourri van oosterse wijsheden, New Age-filosofieën en quasi-mystiek geleuter opgeleverd die slechts een schijn van diepgang creëert. Als de uitleg niet verhelderend werkt, mag deze achterwege blijven. Dat geldt ook de Wachowski-biografie in het menu 'cast & crew'. De broers werken al dertig jaar samen en hun eerste film was Bound, zo staat er. Daarna wordt afgesloten met het mystificerende 'Little else is known about them'. Ook raadselachtig: de industrie probeert de aanschaf van dvd-spelers laagdrempelig te maken, en brengt dvd's op de markt die geschikt zijn voor promotie van het medium, zoals deze. En dan blijkt dat je dure dvd-speler de helft van de interessante bonusmaterialen niet kan afspelen. Daar is een aparte dvd-rom op de PC voor nodig.
Roel Haanen
Te huur en te koop vanaf heden (Warner Home Video/Regio 2)


Nieuw in de videotheek
Maandelijks maakt de Filmkrant een selectie uit het aanbod van nieuwe films en DVD's in de videotheek. De videofilms zijn eerder besproken in de Filmkrant. Zie ook de Filmkrant zoek-pagina..

Koopvideo
Shakespeare in love - John Madden
Love is the devil - John Maybury
Festen - Thomas Vinterberg
Unagi - Shohei Imamura

Huurvideo
Analyze this - Harold Ramis
Cookie's fortune - Robert Altman
Notting Hill - Roger Michell
My name is Joe - Ken Loach
Rushmore - Wes Anderson
Wild wild west - Barry Sonnenfeld

DVD
Seven - David Fincher
Rounders - John Dahl
Nixon - Oliver Stone
Amadeus - Milos Forman
Groundhog day - Harold Ramis


De Videovorser
Freakout

"He took the zeitgeist of the sixties and ran with it", zo verklaart een soapactrice annex 'dialogue coach' het succes van rockpromotor Terry Valentine in The limey, de nieuwe film van Steven Soderbergh. Wie de cinema van de jaren zestig kent en The limey ziet beseft dat Soderbergh een echte liefhebber moet zijn. Zijn film zit niet alleen bomvol met ontregelende flashbacks en flashforwards, waardoor associaties met Easy rider en Performance onvermijdelijk zijn, ook het onderwerp, de muziek en de hoofdrolspelers refereren aan de jaren zestig. Een Britse bajesklant reist naar Californië om de dood van zijn dochter te wreken en ziet in de rockpromotor de hoofdschuldige. De Brit wordt gespeeld door Terence Stamp, een acteur die zich in de jaren zestig in het epicentrum van de psychedelische revolutie in Londen bevond, de rockpromotor is Peter Fonda, destijds een van de boegbeelden van de Amerikaanse tegencultuur. Het is een gouden greep, want alles wat er door en over Terry Valentine gezegd wordt heeft ook betrekking op de acteur die het fictieve personage vertolkt. Ook Peter Fonda dankte zijn succes aan het inhaken op de tijdgeest. Hij was de rebellerende motorrijder in Easy rider en de trendsetter The wild angels en slikte lsd in The trip. Een van de typerende locaties van die laatste twee films, beiden van regisseur Roger Corman, is Big Sur, een woest kustgebied in het noorden van Californië. Ook Soderbergh gebruikt die locatie: Fonda's personage zoekt er rust en geborgenheid als het in de stad te gevaarlijk wordt. En zo hoort het ook. Big Sur was in de tweede helft van de jaren zestig niet alleen een geliefde filmlocatie, maar ook een toevluchtsoord voor mensen die aan het stadsleven wilden ontsnappen en vooral: mensen die zichzelf wilden vinden. Als we de talloze boeken over de psychedelische revolutie moeten geloven was Big Sur destijds een groot Oininio in de open lucht. Voor een geslaagde 'primal scream' of 'rebirthing' sessie moest je naar de rotskust, ver verwijderd van het hippie carnaval van San Francisco, en met een beetje geluk waren diepe inzichten of complete openbaringen je deel. Hoe het in The limey afloopt verklap ik niet, maar dat de locatie geheel in de geest van de jaren zestig benut wordt mag duidelijk zijn. Rijst de vraag waarom Soderbergh anno 1999 een volbloed sixties film gemaakt heeft. Die vraag kan ik niet voor hem beantwoorden, maar zijn fascinatie voor de tegencultuur van toen deel ik volledig. Soderbergh is net als ik geboren in 1963, dus dat hele psychedelische circus is ook aan zijn neus voorbij gegaan. Ik herinner me vaag de tv-serie rond The Monkees en de liedjes van The Beatles, die in mijn jeugd uit menig transistorradiootje schalden. Als mijn ouders een feestje gaven kwam een creatieve oom met dozen vol gedemonteerde plastic poppen en kleurfilters langs om de woonkamer tot een maffe disco te transformeren. En als ze naar de destijds hippe filmclub in het inmiddels opgedoekte Philips Ontspannings Centrum waren geweest ving ik wel eens flarden van conversaties op, over rare films vol naakte mensen die niets zeiden. Fascinerend. Midden jaren tachtig deed zich een uitgelezen kans voor om de psychedelische revolutie alsnog mee te maken. Gesjeesd op de kunstacademie dook ik van de ene Amsterdamse subcultuur in de andere, en na een verplicht nummertje new wave, het voor horrorliefhebbers onweerstaanbare gothic gebeuren en het punk antwoord op rockabilly was daar plotseling de sixties revival. Pand kraken, psychedelische muurschilderingen aanbrengen, lichtshow met vloeistofdia's inhuren, met geestverwanten obscure plaatjes draaien, bij voorkeur gehuld in coltrui en paarse broek, en bingo: club Armadillo brent u terug naar de gekte van toen. De officiële goedkeuring bleef niet uit. Op een avond stond er een veertiger voor me die me verzekerde dat alles precies klopte, en hij kon het weten. Het was de oude drummer van The Outsiders, Neerlands beste band in de jaren zestig, al was Q65 eigenlijk net iets beter. Mijn fascinatie voor de hippe tijd van weleer was aanvankelijk gestoeld op de esthetiek, de muziek en de literatuur, maar toen ik de films uit die periode zag was er echt geen houden meer aan. En dat is zo gebleven. Als ik moet kiezen tussen een willekeurige recente film of iets obscuurs uit de jaren zestig, dan kies ik meestal voor het laatste. Tegenwoordig mogen we blij zijn als er in een mainstream film als The matrix incidenteel een poging wordt ondernomen om de kijker bij gebrek aan een beter woord een mindfuck te bezorgen, als filmmakers binnen een commercieel kader de wereld op zijn kop zetten. Terugblikkend op de films uit de jaren zestig lijkt dat destijds bijna de norm te zijn geweest. Het was een decennium waarin het experiment en de commercie elkaar omarmden. Zo werd Cormans The trip bijvoorbeeld gefinancierd met het oog op de lucratieve tienermarkt, maar is het nauwelijks voor te stellen dat het drive-in publiek de experimentele montage en het ontbreken van een echte plot konden waarderen. De Amerikaan Radley Metzger draaide in Italië op zijn beurt Esotika, erotika, psicotika, op dvd uitgebracht als The lickerish quartet, opgezet als een softseksfilm voor de regenjasbrigade. Maar de doelgroep moet raar hebben opgekeken van een film waarin op een prachtig surrealistische manier wordt gesuggereerd dat het kijken naar seksfilms het kijken naar een spiegel is. Over mindfucks gesproken. In The limey zegt Peter Fonda tegen zijn jonge vriendin dat de jaren zestig in 1966 begonnen en halverwege 1967 eigenlijk alweer waren afgelopen, een constatering die door de meeste gangmakers van toen onderschreven werd. Maar de film waarin hij dat opmerkt bewijst dat de geest van de psychedelische revolutie springlevend is. En dat is mooi, want wanneer film en freakout samenkomen gebeuren er vaak prachtige dingen.

Bart van der Put

The limey is te zien op het Filmfestival Rotterdam. Easy rider verscheen onlangs op dvd (Columbia TriStar Home Video). The lickerish quartet is alleen verkrijgbaar als import-dvd (Image Entertainment).

Naar boven