Video & DVD - maart 2000, nr 209

Een selectie uit de videotheek van nieuwe, interessante en curieuze films die niet in de bioscoop zijn uitgebracht.


Bernie
Albert Dupont
"Bernie is verboden voor kinderen onder de 12. We hebben een ander publiek dan Sesamstraat, dus iedereen is tevreden." Met deze opmerking tijdens een interview geeft debuterend regisseur Albert Dupontel aan dat hij niet echt kan zitten met de kritiek op het af en toe keiharde geweld in zijn bizarre zwarte komedie Bernie. Dupontel, naar verluidt behoorlijk populair in Frankrijk als televisiekomiek, speelt in de door hem zelf geschreven film de rol van Bernie Noël. In die naam ligt de complete tragiek van het bestaan van de hoofdpersoon besloten, want Noël verwijst naar de kerstdag waarop hij als vondeling werd ontdekt en Bernie was de naam van de zwerver die hem uit een vuilnisvat viste. Dertig jaar later besluit Bernie dat het tijd is om het weeshuis te verlaten, zodat hij op zoek kan gaan naar zijn ouders. Al gauw blijkt dat de wees niet voor niets zo lang in het tehuis verbleef, want hij blijkt behoorlijk zwakzinnig in elkaar te steken. En waar zijn simpele levenshouding in eerste instantie nog aandoenlijk lijkt te zijn, blijkt even later dat Bernie ook akelig gewelddadig uit de hoek kan komen als hij de kop van een kanarie afbijt. Door zijn volhardendheid vindt hij zijn ouders, die nog even weinig interesse in hem tonen als toen ze hem in een vuilstortkoker stopten. Overal waar hij gaat zeult Bernie een opgezette kat mee, en dat is niet de enige overeenkomst met de titelpersoon uit Rolf de Heers Bad boy Bubby waarin eveneens een gewelddadige, sociaal compleet gestoorde man wordt gevolgd op zijn wanhopige zoektocht naar liefde. Dupontel slaat echter een wat minder naargeestige toon aan dan zijn Australische collega, terwijl hij daarnaast enkele aan C'est arrivé près de chez vous herinnerende geweldsexplosies invoegde die ondanks de ernst van de situatie goed zijn voor een aantal bulderende lachsalvo's.
Fritz de Jong
Te huur vanaf 15 maart (Filmfreak)


Falcone
Ricky Tognazzi
Net als bij zijn debuutfilm Ultrà (1990) gebruikte Ricky Tognazzi in La scorta (1993) een destijds beladen Italiaanse kwestie om een karakterstudie een spannende achtergrond te geven. De zoon van acteur Ugo Tognazzi richtte zich eerst op een stel voetbalvandalen. In de superieure opvolger draaide het om de lijfwachten van een Siciliaanse onderzoeksrechter, in wie de goede verstaander Giovanni Falcone herkende. Falcone was de motor achter de massale veroordeling van kopstukken en voetsoldaten van de cosa nostra, de lokale maffia, en moest zijn succes met de dood bekopen: hij werd met echtgenote, auto en een stuk Siciliaans asfalt opgeblazen. Het maakte de rechter tot een martelaar voor de strijd tegen Het Italiaanse Probleem. Tognazzi's eerbetoon Falcone heet in Italië Cadaveri eccelenti en is een verfilming van het gelijknamige boek van Alexander Stille. De film werd gefinancierd door het Amerikaanse abonneekanaal HBO, dat regelmatig interessante producties initieert, en werd opgenomen op historisch correcte locaties. Chazz Palminteri doet het aardig in de titelrol, terwijl F. Murray Abraham er als kroongetuige lustig op los schmiert en sommige bijrolspelers met hun yankee accent in het legioen Italianen volledig uit de toon vallen. Erger is dat het scenario zoveel nadruk op de feiten legt dat er voor enige diepgang of duiding geen plaats is: in ijltempo vliegen de dode rechters en maffia-clichés over het scherm. La scorta bood geen compleet beeld van de strijd, maar verschafte wel inzicht in de drijfveren van de mannen die hun leven op het spel zetten. Falcone blijft een oppervlakkige geschiedenisles. En zonder de muziek van maestro Morricone is de spanning ook ver te zoeken.
Bart van der Put
Te huur vanaf 7 maart (Dutch Filmworks)

Falcone: Chazz Palminteri als maffiajager.


The match
Mick Davis
Het is bijna een subgenre. In het voetspoor van de klassieker Local hero trekken we regelmatig naar schilderachtige dorpjes op het Schotse, Ierse of Engelse platteland. En daar treffen we ze allemaal: de barmeid met een hart van goud, de zuiplap, de jongen die droomt van grote dingen, maar is blijven steken. Maar zoveel is duidelijk: de emoties op dit platteland zijn rauwer, oprechter dan in de stad en men heft bij menig schitterend zonsondergang een vrolijk-melancholiek drinklied aan. The match, het regiedebuut van Mick Davis, speelt zich af in het Schotse plaatsje Inverdourne, waar bijna de hele bevolking lijkt te bestaan uit Engelse acteurs met een moddervet accent, Richard E. Grant voorop. Hij is Gorgeous Gus, eigenaar van L'Bistro, een tent die al honderd jaar een weddenschap heeft lopen met Benny's Bar, vanwege een stokoude vete. Als de jongens van L'Bistro honderd jaar achtereen de jaarlijkse voetbalwedstrijd tussen de twee caféteams winnen, dan moet Benny's Bar sluiten. The match schuwt geen enkel cliché over het leven in de provincie. De jongens van Benny's Bar zijn een soort 'dirty dozen', die er niet uitzien alsof ze in duizend jaar een wedstrijd zullen winnen. De afloop van een dergelijke geschiedenis hoeft dan ook niet te verbazen. De kwestie is: hoe komen we er? Held van de geschiedenis is een kreupele jongen met een encyclopedische kennis van het voetbal. Hij wordt door regisseur/scenarist Davis opgezadeld met een jeugdtrauma, faalangst en een onmogelijke liefde. Het behoeft geen betoog dat hij deze met een beslissende penalty in de laatste minuut alle drie kan overwinnen. Davis heeft via de filmmaatschappij PolyGram wel de medewerking van alle grote namen gekregen. Pierce Brosnan was een van de producenten en duikt voor een cameo op. Ook mag het acteerdebuut van de spits van het Engelse elftal Alan Shearer niet onvermeld blijven. De dronken barman wordt gespeeld door Ian Holm, Tom Sizemore is de dronken - er wordt wat geconsumeerd in dit genre - stamgast. Het zijn niet de minsten die komen opdraven. Curieus in dit gelauwerde gezelschap is de aanwezigheid van Samantha Fox, voormalig glamourmodel en popsterretje, die geen tekst heeft maar wel voortdurend met volle dienbladen loopt te zeulen. The match is niet echt een film over voetbal, hoewel de Nederlandse videohoes ons 'een doeltreffer van een komedie' belooft. Het is gewoon de zoveelste variant van de romantisering van het Britse platteland, inclusief de zon die door de wolken boven het Loch doorbreekt.
Mark Moorman
Te huur vanaf 22 maart (Universal Pictures).

The match: kroegtijgers trappen een balletje.


Festen
Thomas Vinterberg
De totstandkoming van special effects, storyboards, een promotioneel kijkje achter de schermen, dat zijn de extra's waarmee dvd's vaak worden uitgerust. De zelfopgelegde beperkingen waarmee Thomas Vinterberg, mede-oprichter van Dogma 95, zijn veelgeprezen Festen heeft gedraaid, maken de aanwezigheid van dergelijke bonusmaterialen echter onwaarschijnlijk. Toch heeft de dvd-distributeur van wat volgens de Nederlandse filmpers 'de beste film van 1999' is, een aardig bonusmenu samengesteld waarvan de soberheid in overeenstemming is met de doelstellingen van Dogma 95. Voor de volledigheid is een korte uitleg opgenomen over de reden waarom Vinterberg en Lars von Trier hun manifest vijf jaar geleden opstelden, evenals de regels van kuisheid, waaraan Dogma-regisseurs zich moeten houden. In het tekst-interview 'Een feest van beperking' legt Vinterberg uit dat die regels de productie van Festen binnen een duidelijk kader plaatste, wat bevrijdend en inspirerend werkte. Zo zijn de vele feestliedjes een direct gevolg van de regel die stelt dat er geen muziek gebruikt mag worden, behalve als die in een scène voorkomt. Maar ondanks de heilzame werking van de voorschriften ontkwam Vinterberg niet aan de gemeenplaats dat regels er zijn om gebroken te worden. In een bekentenis vraagt de regisseur vergeving voor één feitelijke en enkele morele overtredingen, waarvan de ernstigste het blinderen van een raam met zwart plastic betreft. Dat is het toevoegen van een rekwisiet èn het manipuleren van de belichting. Het meest in het oog springende onderdeel van het bonusmenu is meteen het minst interessante. De alternatieve montage van de laatste akte, die twintig minuten duurt, verschilt weinig van de versie die uiteindelijk de eindmontage haalde maar is gewoon minder krachtig. Bovendien is onduidelijk in welk stadium Vinterberg besloot het einde opnieuw te monteren en wat de exacte aanleiding was. Zonder achtergronden is dit 'tweede einde' nogal overbodig. De trailer tenslotte wekt met zijn bedrieglijke montage de indruk dat Festen een spannende thriller is, wat een overtreding zou zijn van de kuisheidsregel die genrefilms verbiedt.
Roel Haanen
Te huur en te koop vanaf heden (Home Screen/Regio 2).


Nieuw in de videotheek
Maandelijks maakt de Filmkrant een selectie uit het aanbod van nieuwe films en DVD's in de videotheek. De videofilms zijn eerder besproken in de Filmkrant. Zie ook de Filmkrant zoek-pagina..

Koopvideo
Velvet goldmine - Todd Haynes
The thin red line - Terrence Malick
La vie rêvee des anges - Erick Zonca
A simple plan - Sam Raimi
Psycho - Gus Van Sant

Huurvideo
Louise (take 2) - Siegried
Go - Doug Liman
Hideous kinky - Gillies McKinnon
The Spanish prisoner - David Mamet
Cookie's fortune - Robert Altman
Star Wars: The phantom menace - George Lucas

DVD
Out of the present - Andrei Ujica
Boogie nights - Paul T. Anderson
Deliverance - John Boorman
The Texas chainsaw massacre - Tobe Hooper
Copland - James Mangold
The shawshank redemption - Frank Darabont


De Videovorser
God zegen het internet

"Ik zou er geen twee mille aan uitgeven, want voor je het weet komen ze weer met een nieuw systeem op de markt en het verschil in kwaliteit is niet echt groot". De verkoper zal wel te goeder trouw zijn, hij laat met zijn advies een flink bedrag lopen, dus de keuze is daarmee gemaakt. Ik kies voor een dvd-speler van elfhonderd gulden en het risico dat het apparaat over een paar jaar achterhaald is, neem ik op de koop toe. Want ik heb al een paar keer geaarzeld, om uiteindelijk dan toch maar te wachten. Bijna ging ik overstag voor de laserdisc. Mooi medium, goede kwaliteit van beeld en geluid, en het aanbod van titels die me aanspreken was ruim genoeg. Alleen was de prijs te hoog. Inmiddels surf ik al een paar jaar over het internet, waar de kritische consument het voor het zeggen heeft en propaganda van filmmaatschappijen en electronica-fabrikanten zich met een paar muisklikken laat doorprikken. Om een memorabele uitspraak uit American pie aan te halen: "God bless the internet!" Louter afgaan op de oncontroleerbare lofzang van onbekenden doe ik niet. Ik zou die dvd-speler nooit gekocht hebben als ik niet al herhaaldelijk uit mijn stoel geblazen was. Bij meerdere vrienden staat de dvd-speler naast de laserdisc-speler, en de nieuwe variant is onweerstaanbaar. Vooral voor mensen die van sommige films nooit genoeg kunnen krijgen en daarmee op de beperkingen van video zijn gestuit. Ik heb een stokoude tape van de horrorkomedie Evil dead 2, bij uitstek een film waarmee ik mezelf en filmminnend bezoek eindeloos kan vermaken. Die tape is dan ook volkomen versleten en hard aan vervanging toe. De film kwam twee jaar geleden opnieuw uit, maar ik waakte ervoor weer voor dat aftandse medium te betalen. Zo blijf je aan de gang. De laserdisc was een optie, maar ik ben blij dat ik daar niet voor gekozen heb. Zo'n schijf moet tijdens de film omgedraaid worden en dat is altijd vervelend. Maar wat erger is: er kan bederf optreden. Een kennis heeft een peperdure uitgave van Lost highway die niet meer fatsoenlijk te bekijken is. Die schijf is ongeneeslijk ziek. Laserdisc-rot heet de kwaal. Over dvd-rot is nog niets vernomen en ik ga er van uit dat het probleem met de pioniersfunctie van de vorige beelddrager samenhing en niet meer terug zal keren. Ja, hier spreekt een ware gelovige. Die momenteel nog op water en brood leeft, want de speler waarvoor ik koos was niet direkt leverbaar en moet ook nog gemodificeerd worden, zodat ik straks schijfjes uit alle dvd-regiones kan afspelen. Dat is belangrijk want mijn smaak komt niet overeen met die van de gemiddelde Nederlandse consument en ik zal minder gangbare films dus niet snel in het lokale aanbod terugvinden. De regiocodering die Hollywood bij de komst van dvd afdwong is er op gericht de markt voor schijfjes in verschillende werelddelen strikt gescheiden te houden, maar het blijkt een volstrekt achterhaalde maatregel. Een fatsoenlijke verkoper van dvd-spelers biedt zijn klanten een apparaat aan dat alle regiocoderingen omzeilt, zodat het filmaanbod optimaal is. Doet hij dat niet, dan komt de koper gegarandeerd terug met klachten, want Amerikaanse schijfjes raken hier snel ingeburgerd en wie duizend gulden of meer in zijn thuisbiocoop investeert wil alles kunnen zien. En kunnen kopen. Dat is geen probleem voor mensen die Amerikaanse schijfjes op het internet bestellen, bij pakweg amazon.com of dvdexpress.com, maar kan een probleem worden voor filmliefhebbers die dat niet doen. Want de Nederlandse vereniging van producenten en importeurs van beeld- en geluidsdragers, kortweg nvpi, vindt dat de import van schijfjes uit landen die buiten de Europese Economische Ruimte vallen moet stoppen. Tegen particuliere import via het internet kan men gelukkig niets ondernemen, tegen de handel over de toonbank wel. De nvpi dreigt nu met juridische stappen en stelt dat het verboden is import-dvd's te verhandelen "zonder expliciete toestemming van (merk)rechthebbende distributeurs in de Europese Unie". Meerdere videotheekuitbaters haalden al hun Amerikaanse schijfjes van de schappen, speciaalzaken verwijderden geïmporteerde dvd's van films die ook in onze regio worden uitgebracht. Gevolg: in winkel en videotheek kan de liefhebber een titel als eXistenZ alleen in de Nederlandse variant vinden. Het beeld is niet widescreen, de op de hoestekst aangeprezen extra's zijn minimaal en bevatten zelfs foutieve biografietjes van regisseur en acteurs. Zo'n schijfje wil ik niet hebben. Een fantastisch medium als dvd vraagt om een kwalitatief hoogstaande inhoud en als Nederlandse distributeurs het op dat vlak laten afweten dan zoek ik mijn heil elders. Het is beslist niet altijd kommer en kwel met het lokale aanbod, maar als de nvpi lokaal produkt belangrijk vindt, doet men er verstandig aan de concurrentiestrijd met de Amerikanen op inhoudelijke gronden aan te gaan, zeker in de mondiale markt van het internet. En wat die rechthebbende distributeurs in de Europese Unie betreft, doet zich een uitermate lastig probleem voor. Bij recente toptitels is de rechtenkwestie makkelijk na te trekken, maar bij de oude klassiekers en obscure parels die bij kleine Amerikaanse distributeurs verschijnen is het zoeken naar eventuele rechthebbenden in Europa onbegonnen werk. In afwachting van mijn speler heb ik Werner Herzog's Nosferatu (widescreen, Duitse en Engelse versie, optionele ondertitels, commentaar, trailers en documentaire) en Terrence Malick's Badlands (widescreen en fullscreen, eindelijk in stereo) alvast aangeschaft in de speciaalzaak. Of ze op die manier ooit grootschalig in Europa worden uitgebracht is nog maar de vraag. Dat ik straks Evil dead 2 en andere miskende parels op het internet ga bestellen lijdt echter geen twijfel.

Bart van der Put

Naar boven