Video & DVD - mei 2000, nr 211

Een selectie uit de videotheek van nieuwe, interessante en curieuze films die niet in de bioscoop zijn uitgebracht.


Lost paradise
Yoshimitsu Morita
Een alles verzengende liefdesgeschiedenis wint duidelijk aan dramatiek wanneer beide geliefden niet vrij zijn en hun grote passie voor de buitenwereld verborgen moeten houden. Het mooiste klassieke melodrama op dit gebied is nog altijd David Leans Brief encounter (1946), met Celia Johnson als keurig getrouwde Britse huisvrouw die in de eveneens gehuwde treinpassagier Trevor Howard haar grote onmogelijke liefde ontwaart. Onder de noemer 'Een van de mooiste liefdesfilms uit de Britse naoorlogse filmgeschiedenis' is Brief encounter momenteel gelukkig weer te zien in de bioscoop, in de klassiekenreeks Cinema 2000. Met Ulu Grosbards Falling in love (1984) werd dezelfde dramatische geschiedenis, compleet met smachtende blikken op het perron, in een hedendaags New Yorks jasje gestoken, maar ondanks het fraaie spel van Robert De Niro en Meryl Streep, deed het de Britse voorganger allerminst vergeten. Uit Japan komt nu het meeslepende Lost paradise (Shitsurakuen, 1997) en meteen al in de eerste perronscène, waarin Zij Hem bijna onzichtbaar ten afscheid zwaait, komen de herinneringen aan de twee voorgangers bovendrijven. De Japanse regisseur Yoshimitsu Morita valt - heel plezierig - meteen met de deur in huis. De mooie, reeds grijzende redacteur Kuki (Koji Yakusho, eerder te zien als kapper in Imamura's Gouden Palm-winnaar
Unagi) en de beelschone kalligrafielerares Rinko (Hitomi Kuroki) hebben elkaar al gevonden en de zinderende hartstochten die zij in hotelkamers bedrijven, worden heel subtiel afgezet tegen het leven daarbuiten, waar alleen uitgebluste huwelijken wachten en een keihard Japans arbeidsethos heerst. Meest schrijnend is de strenge Japanse huwelijksmoraal die hen dwingt om als 'outcasts' door het leven te gaan. Alleen de liefdesdood biedt een eeuwig samenzijn. Het is een optie waar romantische geesten alleen maar voor kunnen zwichten.
Belinda van de Graaf
Te huur vanaf heden (Filmfreak)


The phantom of the opera
Dario Argento
Eén maal eerder al verfilmde de Italiaanse horrormeester Dario Argento het thema van het spook van de opera, als eerste beschreven door Gaston Leroux in 1911 en daarna talloze malen verfilmd en verbeeld in theater- en musicalensceneringen. Opera (ook bekend als Terror of the opera) uit 1987 is een van de bekendste Italiaanse horrorfilms en het was zeker ook een van Argento's grootste successen. Gruwel en verdriet gaan hand in hand in de scène waarin het gezicht van de jonge zangeres Christine zo met spijkers wordt bewerkt, dat ze elke keer als ze met haar wimpers knippert bloederige tranen huilt. Ik ben verder geen echte kenner van het werk van Argento. Er waren twee jaar geleden een aantal films van hem te zien op het Filmfestival Rotterdam, evenals een televisiedocumentaire over de maker van onder veel meer The bird with the cristal plumage (1970) en Profondo rosso (1975), waarin ik diep onder de indruk was van zijn uitgestreken, bijna diepbedroefde gezicht, dat geen moment van uitdrukking veranderde terwijl hij allerlei op Freud geïnspireerde theorieën over het kwaad en de natuur van de mens formuleerde. Met veel plezier zag ik ook The wax mask uit diezelfde tijd waaraan Argento als scenarist en producent verbonden was, dat een aangename mengeling was van Shakespeariaanse opera en ouderwetse gothic horror. In die lijn moet ook The phantom of the opera (Il fantasma dell'opera) worden gezien. De film was onlangs nog te zien op het Festival voor de Fantastische Film en wordt nu in Nederland op video uitgebracht. De maniak met het masker uit Opera is veranderd in een trieste jongeling (Julien Sands) wiens ascetische uiterlijk het werkelijke masker is voor zijn 'monsterlijke' natuur. De jonge sopraan op wie het fantoom zijn blik laat vallen wordt gespeeld door Argento's dochter Asia, die al eerder rollen speelde in haar vaders films, bijvoorbeeld in The Stendhal syndrome (1997). Er zitten genoeg bloederige en gruwelijke momenten (waaronder een rats-tsjak onthoofdingsscène helemaal in het begin) in de film om te kunnen spreken van volbloed horror. Rillingen kreeg ik ook van de vele ratten die in de film (inclusief een erotische scène) figureren. Soms heeft de film ook wel erg veel Sfeer (bestofte kostuumzolders en eindeloze geheime gangen, waardoor het spook met zijn mantel wapper-wandelt). Maar zoals Shakespeare zijn tragiek afwisselde met clowneske scènes, ging Argento te rade bij de Italiaanse commedia dell'arte. De 'over the top' geacteerde bijrolfiguren en de barokke muziek van Ennio Morricone geven de film veel sjeu, maar halen ook de angel eruit.
Dana Linssen
Te huur vanaf 20 juni (Dutch Filmworks)

Het trieste spook van de opera van Dario Argento.


Two hands
Gregor Jordan
Dat een hippe succesfilm als Pulp fiction niet onopgemerkt aan de Australische regisseur Gregor Jordan is voorbijgegaan, wordt duidelijk in Two hands. De film volgt de stoere maar naïeve jongeman Jimmy (Heath Ledger), die voor een beruchte gangster een klus opknapt die volledig in het honderd loopt. Hij duikt onder en gaat op zoek naar een oplossing van het conflict met zijn werkgever, aan wie hij 10.000 pond schuldig is. Die oplossing luidt natuurlijk: bankoverval. Terloops wordt Jimmy nog verliefd op de aantrekkelijke fotografe Alex (Rose Byrne), waarmee een ontsnapping uit een spiraal van misdaad en geweld in het verschiet ligt. Deze variant op de trendy Amerikaanse jongerenfilm won weliswaar in Australië een rits filmprijzen, maar op mondiaal niveau is het een niemendalletje, dat qua verhaallijn weinig nieuws te bieden heeft. Jordan zoekt vrij opzichtig naar een Tarantino-achtige cultsfeer waarin de boeven smakeloos gekleed en zeer doortrapt zijn maar veel van hun kinderen houden, toevalligheden zich aaneenrijgen, bot geweld afwisselend komisch en misselijkmakend moet zijn en de opzettelijk lullige dialogen met een vet Australisch accent ("fack you mate!") vooral goed bekken maar weinig betekenen. Tenslotte moet de romance tussen tortelduifjes Jimmy en Alex, die in de Australische jeugdserie 'Heartbreak high' niet zou misstaan, nog even duidelijk maken dat de regisseur niet zo misantropisch is als men zou vermoeden. Two hands is dankzij het rappe tempo redelijk onderhoudend, de vormgeving is af en toe zelfs verrassend, maar deze exotische gangsterkomedie smaakt absoluut niet naar meer.
Mike Lebbing
Te huur vanaf heden (H.O.M. Vision)


Blazing saddles (dvd)
Mel Brooks
Voor een cinefiel is de dvd-release van een filmfavoriet reden tot juichen. Wat mij er meestal toe brengt een videotape te vervangen door een digitale schijf is weergave in het oorspronkelijke beeldformaat en de inhoud van het bonusmenu. Wat dat laatste betreft, trekt een audiokanaal waarop de regisseur de hele film van commentaar voorziet me meestal over de streep. Zo'n commentaarkanaal kan veel inzicht verschaffen in de werkwijze van de cineast. Bovendien klappen filmmakers soms uit de school met sappige anekdotes en leuke herinneringen aan de productie. Bij de dvd van Blazing saddles (1974), een uitzinnige westernparodie die de ene na de andere grap op de kijker afvuurt zonder één keer doel te missen, belooft het audiocommentaar van Mel Brooks natuurlijk vooral veel van dat laatste. De peetvader van de spoof, zoals de filmparodie ook wel genoemd wordt, begint veelbelovend door te vertellen dat Blazing saddles oorspronkelijk 'Tex X' heette, een verwijzing naar de zwarte revolutionair Malcolm X. Die titel beklemtoont de wijze waarop Brooks en de zijnen racisme op de hak namen in een tijd waarin de term 'politiek incorrect' nog uitgevonden moest worden. Een grap waarin de zwarte sheriff Bart zijn vriendelijke ochtendgroet aan een oud dametje beantwoord hoort met "Up yours, nigger!" zal bij sommige kijkers anno 2000 de wenkbrauwen doen fronsen. Na deze interessante wetenswaardigheid over de titel is de correlatie tussen Brooks' uitleg en het verloop van de film nihil. In plaats van de beelden toe te lichten, vertelt de regisseur hoe Blazing saddles van idee uitgroeide tot succesfilm. Dat levert weliswaar best aardige informatie op, maar Brooks gaat zich zo te buiten aan dankbetuigingen dat het lijkt alsof hij een Oscar in ontvangst neemt. Als het commentaar, waarin overigens enkele abrupte overgangen te horen zijn, na 50 minuten reeds tot een einde komt, wordt ook duidelijk waarom het commentaarkanaal op het bonusmenu 'interview' heet. Maar dat ziet de consument pas nadat hij de schijf heeft aangeschaft.
Roel Haanen
Te huur en te koop vanaf heden (dvd-regio 2, Warner Home Video)


Nieuw in de videotheek
Maandelijks maakt de Filmkrant een selectie uit het aanbod van nieuwe films en DVD's in de videotheek. De videofilms zijn eerder besproken in de Filmkrant.
Zie ook de Filmkrant zoek-pagina..

Koopvideo
Sitcom - François Ozon
Journey to the sun - Yesim Ustaoglu
Louise (take 2) - Siegfried
Apt pupil - Bryan Singer
Arlington Road - Mark Pellington
Another day in paradise - Larry Clark

Huurvideo
The iron giant - Brad Bird
Deconstructing Harry - Woody Allen
Do not disturb - Dick Maas
The Blair witch project - Daniel Sanchez & Eduardo Myrick
Ulysses' gaze - Theo Angelopoulos

DVD
The Blair witch project - Daniel Sanchez & Eduardo Myrick
The sting - George Roy Hill
Spetters - Paul Verhoeven
Alien - Ridley Scott
Aliens - James Cameron
Alien 3 - David Fincher
Alien resurrection - Jean-Pierre Jeunet
Alien legacy box - diverse regisseurs


De Videovorser
Gerechtigheid

Bij de oprichting van de Federatie Filmbelangen, een nieuwe beroepsvereniging voor filmprofessionals, gooide staatssecretaris Rick van der Ploeg de knuppel ferm in het hoenderhok. De productie van Nederlandse films met overheidsgeld steunen is leuk en aardig, maar het wordt tijd dat er ook aan het publiek gedacht wordt. Dat publiek laat de nationale cinema massaal links liggen en daar moeten de makers nu maar eens conclusies uit trekken. Doen ze dat niet, dan is het misschien nodig hen daartoe te dwingen, door filmmakers die flops afleveren voortaan geen of minder subsidie te geven. Van der Ploegs oproep tot een marktgerichte filmproductie oogstte gemor, dat doorklonk in het RTL-journaal, waarin Matthijs van Heijningen de strafkorting hekelde. De producent kwam weinig subtiel uit de hoek: hij vreesde hardop voor een toekomst waarin Nederlandse filmmakers gedwongen worden om splatterfilms en andere gewelddadige excessen op het doek te smijten. Natuurlijk: zo'n term als splatterfilms klinkt leuk en deskundig en jaagt gevoelige kijkers allicht in de gordijnen. Want wat kan een splatterfilm anders zijn dan een opeenstapeling van abjecte smerigheid?
Van Heijningen dacht misschien grappig, erudiet of provocerend uit de hoek te komen, maar zijn opmerking getuigt van een schrijnend gebrek aan kennis. De splatterfilm beleefde een korte bloeiperiode in de jaren tachtig, toen innovaties op het gebied van make-up effecten horrorfilmers in staat stelden bloederige taferelen met een chirurgische precisie na te bootsen. Maar net als bij de recente golf peperdure vehikels voor digitaal vernuft, boette het kunstje bij herhaling flink aan kracht in, zozeer dat het subgenre na een paar jaar letterlijk doodbloedde. De splatterfilm is tegenwoordig net zo dood en begraven als de Nederlandse film die met baanbrekend bloot ooit kassa's kraakte. Soms zien we nog een onverbloemd splattereffect in de bioscoop, bijvoorbeeld in David Lynch' Wild at heart of Jim Jarmusch'
Dead man, om maar even twee abjecte films van stal te halen, maar smerigheid als voornaamste attractie trekt allang geen volle zalen meer.
De losse flodder van Van Heijningen illustreert terloops dat horrorfilms in ons land weinig respect genieten, maar gelukkig wordt er ook tegengas gegeven. Zo was het 16e Festival van de Fantastische Film een in alle opzichten fantastisch filmfeest, waar een enthousiast en gemêleerd publiek zich aan genrefilms uit alle windstreken laafde. Het ruige imago dat het festival aan de wijselijk afgedankte Weekend of Terror formule overhield dient nodig te worden bijgesteld: het was geen kermis in de hel, maar een gemoedelijk samenzijn van liefhebbers van alle leeftijden, waar dialogen niet langer werden overstemd door duizend brullende kelen en waar een fraai ingetogen literaire thriller als Pupi Avati's L'Arcano incantatore ook goed tot zijn recht kwam. Hoopgevend was de aanzienlijke belangstelling voor het Spaanse themaprogramma, een kwartet korte Spaanse films belandde zelfs op de vierde plaats op de lijst van publieksfavorieten. De vertoning van de Spaanse mokerslag Tras el cristal, dat met een verlamde pedofiele kampbeul en zijn navolger meerdere taboes slecht, leidde helaas niet tot een rel. Helaas, want verhitte discussies over de merites van een omstreden film geven een festival een flinke meerwaarde. Had de film in Rotterdam gedraaid, dan waren de rapen ongetwijfeld gaar geweest, een gespecialiseerd genrefestival trekt kennelijk een select publiek dat op het ergste is voorbereid. Het wordt tijd dat daar verandering in komt: de fantastische film omvat veel meer dan achterhaalde clichés als de splatterfilm. Zo kan het klapstuk van Avati zich bijvoorbeeld prima meten met een thematisch verwant bioscoopsucces als The name of the rose en beperkt oogstrelende fantastiek zich echt niet alleen tot Sleepy Hollow.
Als roepende in de woestijn kreeg ik onlangs een uitstekend propagandamiddel aangereikt: de engste film aller tijden is opnieuw uitgebracht voor de thuisbioscoop, op een manier die mijn stoutste dromen overtreft. Na de dubbele miskleun van distributeur Dutch Filmworks met een beeldvullende versie van eXistenZ en de verminkte producentenversie van Night of the living dead scoort het bedrijf nu een verrassende voltreffer met The Texas chainsaw massacre, die zowel op video als dvd in het oorspronkelijke widescreen formaat verschijnt. Dat staat curieus genoeg niet op de hoesjes vermeld, maar verder betreft het twee voorbeeldige uitgaven die navolging verdienen. Jarenlang waren Nederlandse liefhebbers aangewezen op twee oude en uitermate beroerde videoreleases, tot het Amerikaanse Elite Entertainment de film voor laserdisc digitaal afstofte, en daarbij meteen een commentaarkanaal met regisseur Tobe Hooper en twee companen opnam. Het geheel werd voor dvd aangevuld met een imponerende reeks gesneuvelde scènes, werkopnamen, trailers en zelfs bloopers, maar het belangrijkste is de beeldkwaliteit. De klassieker, opgenomen in de permanente collectie van het Museum of Modern Art in New York, werd op 16mm film gedraaid en speelt zich voor een groot deel 's nachts af, en vergt daarmee het uiterste van elke beelddrager. De nieuwe Nederlandse dvd omvat alle fraaie extra's van de Amerikaanse variant en mag gerust een openbaring genoemd worden: het is gedaan met de groezelige beelden en het beroerde geluid, dit is een film die zijn status nu eindelijk kan waarmaken. Hulde ook voor de dvd-optie om alle programmamenu's en de biografische informatie in het Engels of het Nederlands op te roepen, en voor de koddige animaties die elk menu inleiden: een ronkende kettingzaag klieft de beeldbuis doormidden, waarop de keuzemogelijkheden in beeld verschijnen. Dit is een schijf om te koesteren, een schijf die het importeren van de Amerikaanse versie overbodig maakt, en een schijf die kijkers op twee fronten over de streep kan trekken. Wie nog sceptisch is over het nieuwe medium wordt subiet de mond gesnoerd, wie denkt dat een horrorfilm nooit Grootse Cinema kan zijn zal door de digitale zaag worden afgestraft. Eindelijk gerechtigheid.

Bart van der Put

The Texas chainsaw massacre verscheen onlangs op dvd en video bij Dutch Filmworks. De videovorser hoopt van harte dat de distributeur bij de komende dvd-releases van Evil dead 1 en 2 net zo magistraal uitpakt.

Naar boven