Oktober 2000, nr 215

Cinekid

Tegenwicht aan Disney

In de laatste week van oktober vindt in Amsterdam traditiegetrouw het Cinekid internationaal film-, televisie- en nieuwe mediafestival voor de jeugd plaats. Acht dagen lang van filmvoorstelling naar televisieworkshop en ondertussen even uitpuffen achter de computer.

Weesmeisjes, kluizenaars, vagebonden en straatartiesten in Mariken.

Met vijftien producties, van Iraanse tot Portugese, Griekse tot het traditioneel goed op het Cinekid vertegenwoordigde Scandinavische contingent, voor vierjarigen tot twaalf-plussers, probeert de Cinekid-competitie een representatief overzicht te geven van de stand van zaken in de (Europese) jeugdfilmproductie.
Het festival opent met de Nederlandse film Mariken van André van Duren naar een scenario van Peter van Gestel en Kim van Kooten. Ondanks de successen van Abeltje en Kruimeltje - geen typische Cinekid-films trouwens - blijft het maar mager gesteld met het genre dat hier voorlopig steeds de meeste bezoekers naar de bioscopen weet te trekken.
Mariken is het verhaal van een modern aandoend meisje in een ongedefinieerd verleden, een beetje Middeleeuwen, een beetje vroeger en een beetje later. Het is zo'n heerlijk zwelgend kinderverhaal vol weesmeisjes, kluizenaars, vagebonden en straatartiesten. Als op een dag de geit van haar voogd Archibald sterft, besluit Mariken de veilige beschutting van het bos waar zij met de teruggetrokken man leeft, te verruilen voor de spanning en de dynamiek van de stad. Daar gaat de spreekwoordelijke wereld voor haar open. De sprookjesachtige film (gedraaid in een onnadrukkelijk soort monochroom groenzwart) zit vol verwijzingen naar volksverhalen, legenden en sagen. Het nadeel is dat deze in de regie een wat ongedifferentieerde uitwerking krijgen. De duivelspelende toneelspeler (Ramsey Nasr) en de ijshartige Gravin (Johanna ter Steege) bijvoorbeeld, zouden tegenpolen moeten zijn, maar zijn nu slechts twee van de vele plaatjes uit het Grote Boek Over De Middeleeuwen.
Het onderliggende thema van deze avonturenfilm is de zoektocht van een kind naar de mensen waar ze bijhoort, naar familie en uiteindelijk naar een moeder, maar aan het einde van de film is ze zo gelouterd door de gebeurtenissen dat een oudere zuster of vriendin ook volstaat. Het opvallendste verschil van Mariken met de meeste films uit de competitie om de Cinekid Award, is dat de film niet nadrukkelijk didactisch verantwoord wil zijn, duistere en onbegrijpelijke zaken gewoon onbenoemd en vanzelfsprekend laat.

Kameleon
Van de winnaar van de Cinekid Award van vorig jaar, de Franse animator Michel Ocelot (Kirikou en de heks/Kirikou et la sorcière) is dit jaar weer een nieuwe tekenfilm te zien, Over prinsen en prinsessen (Princes & princesses). Liet hij zich voor Kirikou inspireren door Afrikaanse legenden, Over Prinsen en prinsessen is een estafettefilm, aan elkaar geregen door een jongen en een meisje die verhalen maken met een schimmenspel en zo van het oude Egypte via Japan naar het jaar 3000 reizen. Net zoals Kirikou qua stijl en kleurstelling schatplichtig was aan de schilderijen van de Franse naïeven, geeft Ocelot ook nu de nodige knipogen naar de kunstgeschiedenis, van de Japanse tekenaar Hokusai tot Escher.
Van de Deense tekenfilmmaker Jannik Hastrup is een animatiefilm voor de allerkleinsten te zien: Cirkelientje: kaas en liefde. Het is het vervolg op de vorig jaar tot een lange film uitgegroeide avonturen van het piepkleine meisje Cirkelientje, die Hastrup al in het begin van zijn carrière, eind jaren zestig, begin jaren zeventig voor de Deense televisie maakte. Van Hastrup (Samson en Sally) , die als een kameleon per film een nieuwe stijl aanneemt, is tijdens Cinekid tevens een retrospectief op zijn werk te zien. Voor wie het nog niet wist: er gebeurt op animatiegebied heel wat meer dan de Disney-tornado die we op gezette tijden over ons heen krijgen.

Middagje surfen
De afgelopen jaren zijn de televisie- en nieuwe-mediabijprogramma's steeds meer tot zelfstandige onderdelen uitgegroeid. Er wordt wel gezegd dat hedendaagse kinderen makkelijker dan hun volwassen opvoeders in staat zijn om diverse media-uitingen in hun beeldbeleving tot een geheel te smeden, van de filmpjes op hun gameboy tot videofilms, bioscoopbezoekjes en een middagje surfen op het internet. De televisie- en nieuwe-mediaprogramma's zijn multimediaal van opzet: veel aandacht voor wat kinderen zelf kunnen doen met al die nieuwe technieken die zich aandienen. Niet alleen is er ruimte om de nieuwste computerspelletjes, cd-roms en dvd's zelf te spelen, in workshops kunnen ze met de digitale videocamera leren werken, leren acteren voor de camera of erachter komen hoe een nieuwsitem voor het jeugdjournaal wordt gemaakt.

Dana Linssen

Cinekid
Van 22 tot en met 29 oktober in De Balie en City-theater, Kleine-Gartmanplantsoen, Amsterdam. Van 14 tot en met 29 oktober vindt tevens Cinekid op locatie plaats, filmvertoningen van Cinekid-films op 14 plaatsen in het land. Informatie: 020-4272127 en www.cinekid.nl.