Video & DVD - juli/augustus 2001, nr 224

Een selectie uit de videotheek van nieuwe, interessante en curieuze films die niet in de bioscoop zijn uitgebracht. En films opnieuw uitgebracht op DVD.


Shadow of the vampire
E. Elias Merhige
De beroemdste schaduw uit de filmgeschiedenis is ontegenzeggelijk die van Count Orlock, wiens vingers nog het meest lijken op een vermolmde takkenbos met een complete messenset eraan. Max Schreck speelde deze Dracula op onnavolgbare wijze in Murnau's Nosferatu (1922), totdat Willem Dafoe hem in Shadow of the vampire (2000) al snuivend en kruipend opnieuw gestalte gaf. Het uitgangspunt van Shadow of the vampire is fantastisch: Max Schreck speelde zo overtuigend omdat hij geen acteur zou zijn geweest, maar een echte vampier. F.W. Murnau (heerlijk arrogant gespeeld door John Malkovich) vond hem ergens in de Karpaten en hoopte dankzij de bijdrage van een echte bloedzuiger de ultieme film te maken. Shadow of the vampire weet dit idee via een aantal sterke grappen lange tijd aannemelijk te maken, waarschijnlijk omdat het zo leuk was geweest als het waar zou zijn. Jammer genoeg zakt de film aan het eind plots door zijn knokige gewrichten. Het grootste gedeelte speelt zich af op een imposant gedecoreerde set, waar Schreck geïntroduceerd wordt als een acteur uit de stal van Stanislavski, "een echte Reinhardt-acteur". Om zich helemaal in te leven zal hij nooit zonder make-up in het openbaar verschijnen, verklaart Murnau Schrecks bizarre gedrag. De cast en crew zijn zeer onder de indruk van zijn présence en 'acteerprestatie': die wellustige ogen, die smakkende lippen! Murnau zelf begint zich ondertussen steeds meer te ontpoppen als het echte monster. Hij heeft alles voor zijn meesterwerk over, zelfs het bloed van zijn actrice: de filmmaker als vampier. "We are scientists engaged in the creation of memory that will neither blur nor fade", zo omschrijft hij zijn levenswerk. In een van de mooiste scènes worden filmtheorie, filmliefde en melancholie verenigd: als Schreck even alleen achterblijft voert hij een schimmenspel op met een op het doek geprojecteerde zonsopgang - iets wat een vampier nooit met eigen ogen kan aanschouwen, alleen door naar de dansende lichtbundel van een projector te kijken en zelf een herinnering te maken aan iets wat hij nooit heeft meegemaakt.
Mariska Graveland
Te huur vanaf heden (Independent Film)


Jesus's son
Alison Maclean
De twee pillenslikkende mafkezen die zojuist een konijntje hebben aangereden, zetten de wagen stil op het asfalt. "Ha, vanavond konijn!" roept de een, en stapt uit om het beest te villen. Bedremmeld staat hij even later bij het portier van de ander, met een hand vol krioelende baby-konijnen, nog kaal en blind en ongeveer even groot als de vingers die ze omklemmen. Het moeder-konijn is dood, maar haar kinderen leven, en de twee pillenslikkende mafkezen beloven elkaar de beestjes te zullen voeden en grootbrengen. Dat de konijntjes even later niettemin tegen de stoelbekleding geplet zitten ("Ik was ze even vergeten"), is tekenend voor het levensverhaal van FH oftewel Fuckhead, de goeiige onnozelaar die in Jesus's son (1999) in 'voice over' droog commentaar levert op zijn bizarre, met drugs overladen zwerftocht door het Amerika van de vroege jaren zeventig. De voor de tragikomische rol veel te mooie Billy Crudup (als cowboy in Stephen Frears'
The Hi-Lo Country was hij een stuk geloofwaardiger) vindt zijn grote liefde in de blonde Michelle (na Woody Allens Sweet and lowdown opnieuw een bijzondere rol van de Britse Samantha Morton), een meisje dat bij het ontbijt heroïne verkiest boven cornflakes. Bijna als vanzelf delen ze behalve het bed ook de spuit. De in Venetië met de 'Kleine Gouden Leeuw' bekroonde regisseuse Alison Maclean ging voor haar drugsverslag te rade bij een bundel korte verhalen van Denis Johnson, in de film losjes aaneengeregen middels grappige hoofdstukindelingen en droog commentaar van de hoofdpersoon. Macleans fraaie, gelukkig niet overdreven 'seventies'-vormgeving en haar zin voor kleine, onnadrukkelijke beeldexperimenten spreken tot de verbeelding, maar met de vele verliefde 'close-ups' van Billy Crudup (zelden een junk gezien met zo'n mooie kaaklijn en zo'n stevige borstkas) komt Maclean vervaarlijk dicht in de buurt van die vermaledijde 'heroin-chic'.
Belinda van de Graaf
Vanaf 3 juli te huur op video (Dutch FilmWorks)


Dancer in the dark (dvd)
Lars von Trier
Wie er zin in heeft kan nu dankzij de dvd-uitgave van Dancer in the dark eindeloos 'The next to last song' afspelen en in een krankzinnig makende 'loop' van Lars von Triers genialiteit terechtkomen: aan het slot van zijn film projecteert hij de tekst van het laatste couplet op het scherm (met daarin de regels 'It's only the last song if we let it be') zodat hij van het laatste lied tegelijkertijd het één-na-laatste lied maakt en Selma laat ontsnappen aan de filmische tijd en ruimte. De musical over de zo goed als blinde Tsjechische immigrante Selma (popzangeres Björk) die in een fictief Amerika van de jaren vijftig geld probeert te verdienen voor een oogoperatie voor haar zoon, is bekroond (met Gouden Palmen en Europese filmprijzen) en bekritiseerd (om z'n vette, manipulatieve melodrama). De extra's op de dvd bevestigen elke toeschouwer in wat hij toch al over de film en Lars von Trier meende te weten. De misogyne, hypochondrische Von Trier verzorgt een commentaarkanaal en is het onderwerp van een interview en een 'making of': Lars von Triers 100 eyes, die zogenaamd over het werken met de honderd digitale camera's gaat die Von Trier bij de dansscènes inzette. Het is maar goed dat je die tijdens het kijken naar de film vergeet, want bevestigd aan fietswielen, plafonnières, achter kastdeuren en onder tafels lijkt de set wel het toneel van een paranoïde gek. Of zou deze manier van filmen inderdaad iets zeggen over de argwanende manier waarop Von Trier naar de wereld kijkt? Je zou haast gaan geloven van wel, zo hatelijk laat hij zich vervolgens uit over vrouwen en acteurs. De actrices (behalve Björk ook Catherine Deneuve) in Dancer in the dark kunnen hem, zo vertelt hij in de docu, aankijken alsof ze zijn moeder zijn en daar wordt hij "zo verlegen van. Zo verlegen. Zo verlegen." Hoe gek Von Trier is kom je niet te weten. Hoe geniaal trouwens ook niet. Instructief en onderhoudend is het allemaal wel. En leuk om Catherine Deneuve te zien roken als een bootwerker.
Dana Linssen
Te koop op dvd (Prime Time Entertainment/A-Video)


Se7en (dvd)
David Fincher
In 1995 werden er van de in alle opzichten duistere seriemoordenaarsfilm Se7en ongeveer 2500 prints in roulatie gebracht. Dat waren er veel meer dan regisseur David Fincher had durven dromen: deprimerende films krijgen zelden een massale uitbreng. Toch had Fincher wat te klagen. Bij slechts een klein percentage van de filmprints werd zilveremulsie gebruikt, en alleen bij die kostbare variant kwamen de van diep zwart doordrenkte beelden goed tot hun recht. De rest was volgens Fincher dermate uitgebleekt "dat het lijkt alsof je glaucoom hebt". Door de instant klassieke status van de film werden de speciale prints een eigentijdse bioscooplegende: wie heeft de film echt gezien, en wie niet? Met de dubbel-dvd zetten Fincher en een leger aan techneuten een punt achter de discussie. Dat doen ze bijzonder overtuigend en verhelderend, met een compleet herziene versie en een toelichting op het technisch procédé. Dat laatste neemt alle hocus pocus rond begrippen als remastering, telecine en poggling in één klap weg, en illustreert dat er in visueel opzicht op dvd veel meer mogelijk is dan met filmkopieën voor bioscoopprojectie. Deze Se7en oogt en klinkt verbluffend, en ook bij de drie (!) compleet herziene geluidsmixen stellen de betrokkenen provocerend dat elke bioscoop het aflegt tegen een goed geoutilleerd thuistheater. De uitputtende aanpak is op alle fronten doorgevoerd: de inventieve verpakking zet een nieuwe standaard en de stortvloed aan bonusmateriaal is ongeëvenaard. Losgeweekt uit de filmcontext bieden de talloze illustraties van de zieke geest van de moordenaar meer narigheid dan menigeen lief zal zijn, waar de oorspronkelijke proloog juist duidelijk maakt dat de film volledig om de door Morgan Freeman vertolkte detective draait. Se7en is geen lichte kost, dus een dagenlange verkenning van dit pakket stemt allesbehalve vrolijk. Op een gesneuveld dvd-rom supplement na heeft distributeur Universal de Amerikaanse variant intact gelaten, en dat biedt enige troost na de gemutileerde wijze waarop concurrent Fox de dubbel-dvd van Finchers
Fight club in Nederland uitbracht. Het verwijderen van interessante extra's is een doodzonde.
Bart van der Put
Te koop op dvd (Universal)


Candy (dvd)
Christian Marquand
Wat hebben een alcoholische dichter (Richard Burton), paranoïde generaal (Walter Matthau), geschifte chirurg (James Coburn) en Indiase goeroe (Marlon Brando) gemeen? Ze slaan allemaal op tilt door de appetijtelijke Candy Christian (Ewa Aulin) en proberen haar subiet tussen de lakens te werken. Daarbij krijgen ze concurrentie van Charles Aznavour, John Huston, Ringo Starr en Umberto Orsini. Maar Candy komt, ziet, en overwint, want ook drie decennia voor de 'girl power' blijken mannen gemakkelijk manipuleerbare sukkels. Candy (1969) was een poging de hippe psychedelica van Barbarella en Head (beiden 1968) naar de kroon te steken, maar de dure productie werd een flop. Aan de hoeveelheid talent aan beide kanten van maestro Giuseppe Rotunno's camera lag het niet. De rolbezetting imponeert, en het verhaal is afkomstig van Terry Southern, scenarist van klassiekers als Easy rider en Dr. Strangelove. Het is vooral wijlen Christian Marquand die blaam treft. Hij werkte als acteur met Visconti, Cocteau en Coppola, al blijkt dat laatste nu pas uit Apocalypse now redux, maar regisseren zat hem niet in het bloed: het ritme en de timing van de grappen zijn erg onevenwichtig. De sketches rond de Zweedse Aulin variëren dan ook van prettig gestoord tot ietwat flauw. Burton zet de woeste dichter McFisto te geroutineerd neer, maar Matthau en Coburn maken veel goed met hun gevatte uitspraken vol sixties-jargon. Hoogtepunt is een volledig doorgeslagen Brando, die zijn spiritualiteit bepaald niet onderschat ("I do not like to brag, but I could converse with vegetables") en met Candy "een seksueel avontuur in zeven fasen" beleeft. Dat enige coherentie ontbreekt is nauwelijks bezwaarlijk, want de spetterende kleuren, de swingende muziek van The Byrds, de uitzinnige garderobes en de spectaculaire decors missen hun uitwerking niet. Liefhebbers van de kakelbonte jaren zestig danken deze goedgeprijsde tijdmachine aan de onvolprezen Amerikaanse distributeur Anchor Bay, die al vele obscure kleinoden een digitale herkansing gaf.
Mike Lebbing
Te koop als Amerikaanse import-dvd (Anchor Bay, regio 1, letterbox)

Goeroe Marlon Brando neemt een rustpauze in Candy.


DVD tips

Stanley Kubrick Collection (Warner Home Video)
Wie door de beperkte oplage achter het net viste bij de luxe uitgave van 2001: A space odyssey hoeft geenszins te wanhopen. Eind september verschijnt een volledig opgepoetste en uitgebreide versie van de oude Amerikaanse en technisch onvolmaakte Kubrick box, met acht films en Jan Harlan's 138 minuten durende en op voorhand razend interessante documentaire: Stanley Kubrick: a life in pictures. Die zal in tegenstelling tot de films niet los te koop zijn, zodat de 2001-fans hun favoriete film nogmaals moeten kopen om alles in huis te halen. Dat is een rotstreek, maar de beloofde verkoopprijs van 250 gulden voor de hele collectie is zeer schappelijk, en de losse films zijn voor 35 gulden ook niet duur. De collectie verschijnt tevens op video, maar als de rabiate Kubrick-adepten hiervoor nog steeds geen dvd-speler aanschaffen dan zijn ze het werk van de meester niet waard. We komen er te zijner tijd vanzelfsprekend uitgebreid op terug.

Crouching tiger, hidden dragon (Columbia TriStar)
Wie wil zien hoe de elegante vechtscènes van Ang Lee's Oscarwinnende krijgskunst-epos tot stand kwamen heeft niets aan de 'making of' op deze schijf. Een handvol beelden van acteurs die aan kabels de lucht in worden gehesen wordt aangevuld met ruim twintig minuten vol oppervlakkig promotionele prietpraat. Gelukkig vormt Ang Lee op het commentaarkanaal een even informatief als amusant duo met scenarioschrijver en producent James Schamus, die op ironische wijze de rol van interviewer vervult.

Eastern condors (Hong Kong Legends)
Meer Aziatisch spektakel in deze vlotte en bloederige Vietnam-variant op The dirty dozen, geregisseerd door Jackie Chan's oude klasgenoot Sammo Hung, die zijn loopbaan en zijn kunsten in beroerd Engels toelicht in een diepgravend interview. Aan explosies, indrukwekkend stuntwerk en kung fu heeft de film geen gebrek.

The untouchables en Escape from L.A. (Paramount)
De films van regisseurs Brian De Palma en John Carpenter ontlenen hun kracht deels aan de visuele talenten van hun makers. Bij De Palma zijn het de flamboyante, lange tracking shots, bij Carpenter de strak gekadreerde beelden die indruk maken. Bij Paramount verschijnt van beide regisseurs een film die alleen echt op waarde kan worden geschat in het oorsprokelijke CinemaScope beeld. The untouchables staat mede dankzij Robert De Niro's Al Capone te boek als één van De Palma's fijnste, terwijl Escape from L.A. vanwege de vele verwijzingen naar de voorganger Escape from New York voorbehouden blijft aan de echte Carpenter-fans.

North by northwest (Warner Home Video)
Alfred Hitchcock's uit 1959 stammende blauwdruk voor latere kaskrakers van James Bond tot Mission: impossible blijft een ongeëvenaard enerverend avontuur, mede dankzij de muziek van Bernard Herrmann en de messcherpe dialogen van Ernest Lehman. Het is daarom gepast dat de scenarioschrijver een amusant commentaarkanaal vult en dat de muziek ook zonder dialogen en bijgeluiden te horen is. De documentaire van 39 minuten is dik in orde, en het beeld oogt fraai, al valt er op gewone tv-toestellen aan weerszijden een stukje weg. Zou rechthebbende Ted Turner misschien belangen in de breedbeeldindustrie hebben?

Verder:
Una giornata particolare
Brutti, sporchi e cattivi
Kaos
When Harry met Sally (special edition)
The fly 1 & 2
Raising Arizona
The silence of the lambs (special edition)
Topsy turvy
Harem suare
Way of the dragon
Once upon a time in China 2
Mean streets
Days of heaven
The elephant man
Manhunter
Menace 2 society

Sommige niet-besproken titels zijn eerder gerecenseerd in de Filmkrant. Zie voor meer informatie onze zoekpagina.

Naar boven