September 2001, nr 225

Moulin Rouge

Lyriek voor popliefhebbers

"De Dogma-filmers kunnen de pot op", zo liet Baz Luhrmann in Cannes weten. Met zijn musical Moulin Rouge presenteerde hij er dit jaar een hedendaagse ode aan de theatrale grandeur van weleer, met volop kunstlicht, cosmetica en cancan. Na Strictly ballroom (1992) en William Shakespeare's Romeo + Juliet (1996) is met Moulin Rouge zijn 'red curtain'-trilogie naar eigen zeggen voltooid.

De Australische regisseur Baz Luhrmann speelt een riskant spel. Kunstmatiger dan Moulin Rouge kun je een film bijna niet maken. Direct na de wereldpremière leidde dat tot heftige kritiek. In Luhrmanns volkomen verkitschte wereld, waarin knipoog op knipoog werd gestapeld, zou voor oprechte ontroering geen plaats meer zijn. Met name de Franse pers liet er geen misverstand over bestaan: een gedrocht. De concensus-gerichte jury onder voorzitterschap van Liv Ullmann was evenmin aangedaan. Zij liet de openingsfilm van het festival die tevens competitiekandidaat was, in zijn geheel links liggen.
Opmerkelijk, aangezien Moulin Rouge een feestelijke, totaal eigenzinnige mix is geworden van Todd Haynes Velvet goldmine en Mike Leighs Topsy-turvy. Een delirium voor oog en oor.

Iggy Pop
Veel ingrediënten uit de werelden van seventies-glamrock en komische opera die in voornoemde films de revue passeerden, keren terug in Moulin Rouge. Zoals Leigh zich in Topsy-turvy over het negentiende-eeuwse artiestenwereldje rond het Londense Savoy Theater boog, zo keert Luhrmann in Moulin Rouge terug naar het negentiende-eeuwse artiestenwereldje rond de Parijse nachtclub Moulin Rouge. Evenals bij Leigh draait het bij Luhrmann om geharrewar achter de coulissen. Ewan McGregor speelt de berooide, jonge schrijver die achteraf, in voice over, verslag doet van zijn grote, tragische liefdesavontuur met de door Nicole Kidman vertolkte ster van de Moulin Rouge, een naar roem en rijkdom lonkende courtisane-achtige verschijning met vuurrode gewafelde Rita Hayworth-lokken.
Het is een vrij eenvoudig verhaaltje dat met veel gevoel voor het 20ste-eeuwse popmuziek-idioom wordt gebracht. Een beetje zoals in Velvet Goldmine waarin Ewan McGregor eerder zijn zangtalenten toonde, als een soort bizarre kruising tussen Iggy Pop, Lou Reed en Kurt Cobain. Het is zelfs alsof Velvet Goldmine echt model heeft gestaan voor Moulin Rouge, niet alleen door de aanwezigheid van dezelfde Britse hoofdrolspeler met het opmerkelijke zangtalent, maar ook door identieke referenties naar het vamperige Hollywood van de jaren dertig en veertig en de terugkeer van hedendaagse popmusici (Bowie, Beck en Bono) op de soundtrack. Niet zozeer om het verhaaltje toegankelijk te maken voor deze tijd (zoveel krediet mag je Luhrmann wel geven), maar vooral om een soort continuering tussen verschillende decadente tijdperken aan te brengen. De uitbundigheid van Nirvana's popklassieker 'Smells like teen spirit' (voor de gelegenheid verwerkt in een muzikale potpourri en vertolkt door Marilyn Manson) past perfect bij de scène waarin de schrijver voor het eerst de Moulin Rouge betreedt, en zich een 'spectaculair spektakel' ontvouwt. De muziek als intermediair tussen de absint van toen en de heroïne van nu.

Fabelachtig
Ook de manier waarop Luhrmann de Australische studio gebruikte om een feeëriek negentiende-eeuws Montmartre te creëren, spreekt tot de verbeelding. Geen historische reconstructie met fotorealistisch illusionisme, maar een aangenaam gekunsteld fantasie-Parijs dat soms bijna van een oude ansicht tot leven lijkt te komen. Afstanden lijken niet te bestaan. Het armzalige kamertje van de schrijver grenst direct aan het olifant-vormige bouwsel van zijn geliefde, en wanneer het pistool van de rivaal in de liefde (Richard Roxburgh) aan het slot van de film door het raam wordt geslingerd, ketst het ding vrolijk af op de Eiffeltoren, vele straten verwijderd. Behalve een tragedie is Moulin Rouge namelijk ook een komedie, met een grappige intrige en tal van burleske momenten met komische nummers als de schilder Toulouse Lautrec (John Leguizamo als dwerg) en de pompeuze Moulin Rouge-directeur Zidler (Jim Broadbent).
Na de dans in Strictly ballroom en de taal in William Shakespeare's Romeo + Juliet is het in Moulin Rouge de taak aan de muziek en de zang om het verhaal te vertellen. Zoals wel vaker in musicals komen onuitspreekbare gevoelens en gedachten in een liedje boven borrelen, en niet zelden zorgt dat voor een brok in de keel, bijvoorbeeld wanneer McGregor en Kidman samen het lyrische 'Come what may' aanheffen.
Over de chemie tussen de zingende hoofdrolspelers valt wel te discussieren. Een echt overtuigend romantisch liefdeskoppel is het niet. McGregor steelt eigenlijk de show als de dolverliefde schrijver, zowel met zijn spel als met zijn stem. Kidman daarentegen zou een wulps revuemeisje à la Marlene Dietrich in Der blaue Engel moeten zijn. Kidman is daarvoor te kil en te koninklijk. Gecompenseerd wordt dat laatste in de fabelachtige manier waarop Luhrmann haar gefotografeerd heeft, als een stralende Hollywoodster uit de jaren veertig. Het schitterende oude ambacht van close-ups maken en belichten is met Moulin Rouge weer even in ere hersteld.

Belinda van de Graaf

Moulin Rouge
Australië, 2001
Productie: Baz Luhrmann, Martin Brown, Fred Baron
Regie: Baz Luhrmann
Scenario: Baz Luhrmann, Craig Pearce
Camera: Donald M. McAlpine
Montage: Jill Bilcock
Art direction: Catherine Martin
Kostuums: Catherine Martin, Angus Strathie
Muziek: Craig Armstrong
Met: Ewan McGregor, Nicole Kidman, John Leguizamo, Jim Broadbent, Richard Roxburgh
Kleur, 126 minuten
Te zien: vanaf 20 september
Distributie: Twentieth Century Fox

Delirium.


Moulin Rouge-hype

Zwoel is in

In New York is de Moulin Rouge-hype losgebarsten, met dank aan warenhuis Bloomingdale's dat hoopt dat iedereen zich in ondeugende korsetten en baleinen jurken gaat hijsen.

Iedereen wil er uitzien als een filmster. Vraag het plastisch chirurgen en die zullen bevestigen dat cliënten dikwijls verzoeken om de neus van Rob Lowe, de ogen van Winona Ryder of de wangen van Johnny Depp. Ik zag laatst op televisie een man die talloze operaties had ondergaan om op Drew Carey (!) te lijken.
Voor mensen met meer hersens (en minder geld) zijn dit soort ingrijpende esthetische aanpassingen niet de oplossing. Voor hen zijn er de modegrillen waarmee je je, al is het maar een seizoen lang, 'net als in de film' kunt wanen. Van de zonnebrillen van Diane Keaton in Annie Hall of Madonna in Desperately seeking Susan, de scherp gesneden Armani-pakken van Richard Gere in American gigolo, de vlechtjes-met-kraaltjes van Bo Derek in 10, tot en met Meg Ryans springerige haar in de meeste films na Sleepless in Seattle. Zo moet ik bekennen dat ik aan het begin van de zomer heel even op het punt heb gestaan zo'n montuurloze, gekleurde 'Jennifer Lopez-zonnebril' te kopen, totdat ik me realiseerde dat ik eigenlijk helemaal niet op Lopez wil lijken.

Wufte boa's
Als het aan het New-Yorkse warenhuis Bloomingale's ligt, is Baz Luhrmanns Moulin Rouge de volgende bron voor een succesvolle kruisbestuiving tussen film en straatbeeld. De kostuums die in de film worden gedragen, sluiten perfect aan op de al eerder in de couture gesignaleerde bustiers en jurken met baleinen. Althans, zo meent Kal Ruttenstein, hoofd van de afdeling mode van Bloomingdale's, het fameuze warenhuis dat in 1872 begon als een familiezaakje in hoepelrokken en zich graag laat voorstaan op knipogen naar populaire cultuur. Eerder installeerde men een salon vol noppenjurken ter gelegenheid van Evita en liet men zich inspireren door de 'streetwise look' van de succesvolle musical 'Rent'. Na het bijwonen van de Parijse week afgelopen najaar en het zien van Nicole Kidman op de omslag van Vogue, door Annie Leibowitz gefotografeerd in een van haar jurken uit Moulin Rouge, wist Ruttenstein het zeker: de tijd is rijp voor "moderne kleding geïnspireerd op de mode van rond de vorige eeuwwisseling".
En zo werd, tijdens een feestelijk evenement in aanwezigheid van Kidman en vijftien heuse cancan-danseressen, Bloomingdale's Moulin Rouge Boutique geopend, vol exclusief voor de winkel ontworpen kleding en accessoires. De Moulin Rouge Boutique behelst een tussen de grote kledingmerken opgesteld, enkele vierkante meters tellend hoekje dat zwoel is gedecoreerd met lampionnen en draperieën en waar filmaffiches en onafgebroken vertoonde trailers direct verwijzen naar de inspiratiebron voor de tentoongestelde waren.
Je treft er korsetten en fraai geborduurde bustiers aan, nylon petticoats, wufte boa's, slipjes met ondeugende koordjes en natuurlijk de obligate kousen met jarretels. Tevens vallen er diverse avondjurken, cocktailjurken en diamanten juwelen te bewonderen en blijkt Christian Dior voor de gelegenheid een make-up lijn te hebben gelanceerd. Het meest populair blijken overigens de nogal goedkoop ogende T-shirts waarop Parijse taferelen als de Eiffeltoren prijken en de vier pijlers onder het Franse bohémien leven (en de film zelf) te lezen zijn: Truth, Beauty, Freedom en (above all) Love. Alleen bij deze shirts was de kostuumontwerpster van de film, Catherine Martin, betrokken.

Olifant
Maar wie zit er te springen om een boudoir-outfit? Meer mensen dan je denkt, benadrukt Ruttenstein. De opening van de salon, eind april, viel perfect samen met moederdag - altijd een goede gelegenheid om vrouwen te trakteren op pikante lingerie - en met de naderende afsluiting van het schooljaar, oftewel, de proms. "Tieners kwamen op de jurken af die tegelijkertijd stijlvol en bloot zijn." Maar of Bloomingdale's met deze stunt werkelijk een modetrend in gang kan zetten is natuurlijk de vraag. Ruttenstein blijft voor de zekerheid bescheiden. "We hebben wel degelijk een 'look' gecreëerd. Maar wie precies verantwoordelijk is voor de populariteit van het korset, Marie Antoinette of Madonna, dat weet ik ook niet."
Hoe het ook zij, de rode jurk die Kidman draagt tijdens de 'olifant-scène', het emotionele hoogtepunt waarin haar Satine en Ewan McGregors Christian, geholpen door de popgeschiedenis, elkaar de (on)mogelijkheden van hun liefde voorspiegelen, wordt vast een klassieker. In de boetiek zijn van de gesimplificeerde versie alvast honderden exemplaren a $ 270 over de toonbank gegaan. Geen geld, als je bedenkt dat je je ermee in een ranzige Parijse nachtclub rond 1900 kunt wanen. Met een goede muziekinstallatie en een beetje fantasie kun je de scène uit Moulin Rouge zonder problemen thuis naspelen. Alleen die olifant moet je erbij denken.

Remke de Lange

Naar boven