The Big Sleep - maart 2002, nr 231

Voor aanvullingen, kritiek en suggesties: stuur uw email naar Hans Beerekamp beerekamp@nrc.nl.

Atkinson, Beverly Hope (66), Los Angeles, 11 december. Afrikaans-Amerikaans actrice, veelal als prostituee of junkie. Onder meer in The new centurions(Richard Fleischer, 1972) en Uforia (John Binder, 1980). Stem in de animatiefilm Heavy traffic (Ralph Bakshi, 1973).Overleden aan kanker.

Beek, Tom van (70), Amsterdam, 20 januari. Nederlands acteur en vertaler, voluit Thomas Karel van Beek. Speelde kleine rollen in films als Obsessions/Bezeten - Het gat in de muur (Pim de la Parra, 1969), Alle dagen feest (episode Orlow Seunke, 1977), A bridge too far (Richard Attenborough, 1977), Soldaat van Oranje (Paul Verhoeven, 1977), Der Mörder (Ottokar Runze, 1978), Grijpstra en De Gier (Wim Verstappen, 1979), Seven graves for Rogan (Matt Cimber, 1979) en Knokken voor twee (Karst van der Meulen, 1982). Was ook betrokken bij de Nederlandse nasynchronisering van animatiefilms. Doodsoorzaak onbekend.

Ekkel, Willem (36), Amsterdam?, 15 januari. Nederlands televisiemaker, presentator en gelegenheidsacteur. Speelde samen met tweelingbroer Daan Ekkel een rol in Babylon (Eddy Terstall, 1998). Samen presenteerden zij ook het vernieuwende jongerenprogramma voor de VPRO-televisie 'Jonge helden' (1985-88). Overleden aan een hersentumor.

Frick, Jonas (39), New York, 22 december. Oorspronkelijk Zweeds regisseur. Specialiseerde zich na een speelfilm, de actiekomedie Strul/ Framed (1988), vooral in commercials, vanaf 2000 vooral in Amerika. Overleden aan een longontsteking.

Fricke, Florian (57), München, 29 december. Duits componist en musicus. Schreef onder het pseudoniem Popol Vuh de muziek voor een groot aantal films van Werner Herzog, zoals Aguirre, der Zorn Gottes (1972), Die grosse Ektase des Bildschnitzers Steiner (1974), Herz aus Glas (1976), Nosferatu - Phantom der Nacht (1979), Fitzcarraldo (1982), Cobra verde (1988) en Mein liebster Feind - Klaus Kinski (1999). Speelde rolletjes in Lebenszeichen (Herzog, 1968) en Jeder für sich und Gott gegen alle (Herzog, 1975). Overleden aan een hersenbloeding.

Grossberg, Jack (74), Santa Monica. 28 december. Amerikaans filmproducent. Onder meer verantwoordelijk voor de vroege films van Woody Allen Bananas (1971) en Sleeper (1973). Doodsoorzaak onbekend.

Hawthorne, Sir Nigel (72), Hertfordshire, 26 december. Engels acteur, die een groot deel van zijn jeugd in Zuid-Afrika doorbracht. Geboren als Nigel Barnard Hawthorne. Oscarnominatie voor de titelrol in The madness of King George (Nicholas Hytner, 1994). Daarvoor bekend door de hoofdrol in de tv-series 'Yes, minister' (1980) en het vervolg 'Yes, prime minister' (1986). Films onder meer: Young Winston (Richard Attenborough, 1972), The hiding place (James F. Collier, 1975), Sweeney 2 (Tom Clegg, 1978), History of the world part 1 (Mel Brooks, 1981), Firefox (Clint Eastwood, 1982), Gandhi (Attenborough, 1982), Turtle diary (John Irvin, 1985), Demolition man (Marco Brambilla, 1993), Richard III (Richard Loncraine, 1995), Twelfth night (Trevor Nunn, 1996), Amistad (Steven Spielberg, 1997), The object of my affection (Hytner, 1998), Madeline (Daisy Von Sherler Mayer, 1998) en The Winslow boy (David Mamet, 1999). Stem in Watership Down (Martin Rosen, 1978), The plague dogs( Rosen, 1982), The black cauldron/Taran en de toverketel (Ted Berman en Richard Rich, 1985) en Tarzan (Kevin Lima en Chris Buck, 1999). In 1999 in de adelstand verheven. Overleden aan alvleesklierkanker.

Knef, Hildegard (76), Berlijn, 1 februari. Duits actrice, zangeres en schrijfster. Ook bekend in Amerikaanse films als Hildegarde Neff. Werkte op de tekenafdeling van de UFA-studio en trad op in enkele nazi-films, voordat ze met haar geliefde, een protégé van Goebbels, naar het Oostfront vertrok. Direct na de oorlog in enkele films: Fahrt ins Glück (Erich Engel, 1945), Unter den Brücken (Helmut Käutner, 1946), Die Mörder sind unter uns (Wolfgang Staudte, 1946), Zwischen gestern und morgen (Harald Braun, 1947), Film ohne Titel (Rudolf Jugert, 1947) en het Amerikaanse Decision before dawn (Anatole Litvak, 1950). De rel rond een naaktscène in Die Sünderin (Willi Forst, 1951) maakte van Knef een grote ster. Neffs Hollywoodcarrière was van korte duur: Diplomatic courier (Henry Hathaway, 1952), Night without sleep (Roy Baker, 1952), The snows of Kilimanjaro (Henry King, 1952). Knef weigerde zich voor Oostenrijkse uit te geven, zoals Hollywood vroeg, en keerde terug naar Europese films: Illusion in Moll (Jugert, 1952), Alraune (Arthur Maria Rabenalt, 1952), The man between (Carol Reed, 1953), Eine Liebesgeschichte (Jugert, 1953), La fête à Henriette (Julien Duvivier, 1955), Svengali (Noel Langley, 1955), Madeleine (Kurt Meisel, 1958), La fille de Hambourg (Yves Allégret, 1958), Subway in the sky (Muriel Box, 1958), Landru (Claude Chabrol, 1962), Caterina di Russia (Umberto Lenzi, 1962), Lulu (Rolf Thiele, 1962), Das grosse Liebesspiel (Alfred Weidenmann, 1963), als Seeräuber Jenny in Die Dreigroschenoper (Staudte, 1963), Mozambique (Robert Lynn, 1965), The lost continent (Michael Carreras, 1968), Jeder stirbt für sich allein (Alfred Vohrer, 1976), Fedora (Billy Wilder, 1978), Flügel und Fesseln (Helma Sanders-Brahms, 1985), Malefiche presenze/Witchery (Fabrizio Laurenti alias Martin Newlin, 1989) en In weiter Ferne, so nah! (Wim Wenders, 1993). Laatste optredens in onder meer de documentaires Marlene Dietrich: Her own song (J. David Riva, 2002) en de beide aan haar gewijde Für mich soll's immer rote Rosen regnen (Walter Harch, 1995) en A woman and a half: Hildegard Knef (Clarissa Ruge, 2001) en in de speelfilm Eine fast perfekte Hochzeit (Reinhard Schwabenitzky, 1999). Vanaf de jaren zestig ook zangeres. Schreef twee autobiografische bestsellers, 'Der geschenkte Gaul' (1970) en 'The verdict' (1975). Overleden aan een longinfectie.

Koelidzjanov, Lev Aleksandrovitsj (77), Moskou, 18 februari. In Georgië geboren Russisch regisseur en politicus. Leerling van Sergej Gerassimov, in 1954 afgestudeerd aan de Moskouse filmschool VGIK. Debuteerde, samen met G. Oganisjan, met de Tsjechov-verfilming Damy/Ladies (1955), gevolgd door Jeto natsjinalos tak/Zo is het begonnen (samen met J. Segel, 1956). Maakte sindsdien weinig tot de verbeelding sprekende films als Dom v kotorom ja zjivoe/Het huis waarin ik woon (1957), Otsji dom/Het huis van mijn vader (1959), Kogda derevja byli bolsjimi /Toen de bomen groot waren (1962), de Leninbiografie Sinjaja tetrad/Het blauwe notitieboek (1964) en Prestoeplenije i makazanije/Misdaad en straf (1969). Ook regisseerde Koelidzjanov een documentaire over kosmonaut Joeri Gagarin (Zvezdnaja minoeta / De sterrenminuut, 1975) en een televisiefilm 'Karl Marks, molodje gody' ('Karl Marx, de vroege jaren', 1980). Meer dan zijn films maakte de politieke rol van Koelidzjanov indruk, als loyaalste bondgenoot van Brezjnev onder de filmmakers. Eerste secretaris van de Bond van Filmmakers (1965-86), afgevaardigde in de Opperste Sovjet (1976-89) en kandidaatlid van het Centrale Partijcomité. Diep verguisd en van al zijn functies beroofd na de val van de Sovjet-Unie. Overleden na een lange ziekte.

Leonard, Queenie (86), West Los Angeles, 17 januari. Oorspronkelijk Engels bijrolactrice en zangeres, pseudoniem van Pearl Walker. Aanvankelijk in Engelse films als Who killed Doc Robin? (1931) en Moonlight sonata (Lothar Mendes, 1938). Vanaf 1941 in Hollywood. Onder meer in Ladies in retirement (Charles Vidor, 1941), Confirm or deny (Archie Mayo, 1941), This above all (Anatole Litvak, 1942), Eagle squadron (Arthur Lubin, 1942), The lodger (John Brahm, 1944), The uninvited (Lewis Allen, 1944), And then there were none (René Clair, 1945), Molly and me (Lewis Seiler, 1945), My name is Julia Ross (Joseph H. Lewis, 1945), Cluny Brown (Ernst Lubitsch, 1946), Life with father (Michael Curtiz, 1947), A life of her own (George Cukor, 1950), Thunder on the hill (Douglas Sirk, 1951), Million dollar mermaid (Mervyn LeRoy, 1952), The narrow margin (Richard Fleischer, 1952), Les miserables (Lewis Milestone, 1952), Thunder in the east (Vidor, 1953), The notorious landlady (Richard Quine, 1962), Hatari! (Howard Hawks, 1962), The prize (Mark Robson, 1963), My fair lady (als cockney; Cukor, 1964), What a way to go! (J. Lee Thompson, 1964), Mary Poppins (Robert Stevenson, 1964), The sound of music (Robert Wise, 1965) en Bedknobs and broomsticks (Stevenson, 1971). Leende stem aan personages in de animatiefilms Alice in Wonderland (Clyde Geromimi, Hamilton Luske en Wilfred Jackson, 1951) en One hundred and one Dalmatians (Luske, Geronimi en Wolfgang Reitherman, 1961). Getrouwd geweest met art director L.P. Williams. Natuurlijke dood.

Lee, Peggy (81), Bel Air, Ca., 21 januari. Amerikaans zangeres, songwriter en actrice, pseudoniem van Norma Deloris Engstrom. Schreef en zong liedjes voor de Disney-film The lady and the tramp (Hamilton Luske, Clyde Geronimi en Wilfred Jackson, 1955) en gaf stemmen aan vier personages, onder wie de kattentweeling Si en Am. Oscarnominatie voor haar bijrol in de film Pete Kelly's blues (Jack Webb, 1955). Speelde eerder een dramatische rol in The jazz singer (Michael Curtiz, 1952) en trad als zangeres op in Stage door canteen (Frank Borzage, 1943) en Mr. Music (Richard Haydn, 1950). Schreef met Sonny Burke de songs voor Tom Thumb (George Pal, 1958). Getrouwd geweest met de acteurs Brad Dexter en Dewey Martin. Overleden aan een hartaanval.

Nader, George (80), Woodland Hills, Ca., 4 februari. Amerikaans acteur. Winnaar van de Golden Globe voor de beste nieuwe filmacteur van 1954. Ster van een vijftigtal B-films, werd later bekend door de titelrol in acht Duitse spionagefilms in de Jerry Cotton-serie (1965-69). Debuut in The prowler (Joseph Losey, 1951). Onder veel meer in Take care of my little girl (Jean Negulesco, 1951), Monsoon (Rod Amateau, 1953), Robot monster (Phil Tucker, 1953), Sins of Jezebel (Reginald LeBorg, 1953), Carnival story (Kurt Neumann, 1954), Four guns to the border (Richard Carlson, 1954), Lady Godiva (Arthur Lubin, 1955), The second greatest sex (George Marshall, 1955), Six bridges to cross (Joseph Pevney, 1955), Away all boats (Pevney, 1956), Congo crossing (Pevney, 1956), Four girls in town (Jack Sher, 1956), The unguarded moment (Harry Keller, 1956), Joe Butterfly (Jesse Hibbs, 1957), Man afraid (Keller, 1957), Appointment with a shadow (Carlson, 1958), The female animal (Keller, 1958), Flood tide (Abner Biberman, 1958), Nowhere to go (Seth Holt, 1958), Il colpo segreto di d'Artagnan/The secret mark of D'Artagnan (Siro Marcellini, 1962), The human duplicators (Hugo Grimaldi, 1965), House of 1000 dolls (Jeremy Summers, 1967), The million eyes of Su-Muru (Lindsay Shonteff, 1967) en het Filippijnse Beyond Atlantis (Eddie Romero, 1973). Was bevriend met Rock Hudson, die Nader bedacht in zijn testament. Overleden aan longontsteking.

Patterson, Ray (90), Encino, Ca., 30 december. Amerikaans animator. Werkte aan de scène van 'De urendans' in Disney's Fantasia (Ford Beebe, 1940) en aan Dumbo (Ben Sharpsteen, 1941). Daarna lang werkzaam voor Hanna-Barbera, aan vele Tom & Jerry-cartoons, en aan de scène waarin Gene Kelly met de muis Jerry danst in Anchors aweigh (George Sidney, 1945). Regisseerde voor Hanna-Barbera de lange film GoBots: Battle of the rock lords (1986). Overleden na een lange ziekte.

Pintoff, Ernest (70), Woodland Hills, Ca., 12 januari. Amerikaans regisseur en animator. Behoorde tot de studio United Productions of America (UPA). Won de Oscar voor de beste korte animatiefilm voor The critic (1963), na eerder in dezelfde categorie te zijn genomineerd voor The violinist (1959). Vanaf 1965 ook live-action-regisseur, toen hij debuteerde met de komedie Harvey Middleman, Fireman. Overige speelfilms als regisseur: Blade (1973), Jaguar lives! (1979), Lunch wagon (1980) en de rampenfilm St. Helens (1981). Overleden aan de gevolgen van een hersenbloeding.

Russell, Harold (88), Needham, Mass., 29 januari. In Canada geboren Amerikaans gelegenheidsacteur. De enige acteur die voor dezelfde rol twee Oscars heeft gewonnen: The best years of our lives (William Wyler, 1946). Dat jaar kreeg Russell niet alleen de prijs voor de beste bijrol, maar ook een speciale Oscar 'voor het bezorgen van hoop en moed aan zijn mede-oorlogsveteranen'. Na zijn beide handen te hebben verloren bij een granaatexplosie tijdens een oefening in de Tweede Wereldoorlog, was Russell de hoofdpersoon van een documentaire, The diary of a sergeant. Op basis daarvan gaf Wyler hem een rol in zijn film over de thuiskomst van oorlogsveteranen. De enige andere filmrol van betekenis die hij nog zou spelen was in Inside moves (Richard Donner, 1980). Publiceerde de autobiografie 'Victory in my hands' (1949) en werd daarna zakenman. Zijn besluit om in 1992 uit geldnood zijn Oscars te veilen, leidde tot veel kritiek. Sommige encyclopedieën noemen 1993 al als het jaar van Russells dood. Overleden aan een hartaanval

Swift, David (82), Santa Monica, 31 december. Amerikaans regisseur, scenarist en producent. Begon in de jaren veertig als animator, aanvankelijk als assistent van Disney's Ward Kimball. Regiedebuut met een ook door hem geschreven live-action-film, die een ster maakte van de jonge Engelse hoofdrolspeelster Hayley Mills: Pollyanna (1960), gevolgd door de Mills-film The parent trap (1961). Daarna de ziekenhuisfilm The interns (1962), Love is a ball (1963) en Under the yum-yum tree (1963), alle ook met Swift als scenarioschrijver. Aan die taken voegde hij die van producent toe met Good neighbor Sam (1964) en How to succeed in business without really trying (1967). In beide films speelt de regisseur ook een gastrolletje, net als in Travels with my aunt (George Cukor, 1972), The day of the jackal (Fred Zinnemann, 1973), We think the world of you (Colin Gregg, 1988), Secret friends/Ticket to ride (Dennis Potter, 1992) en Jack & Sarah (Tim Sullivan, 1995). Schreef het scenario van de Disney-film Candleshoe (Norman Tokar, 1977). Overleden aan een hartaanval.

Stockwell, Guy (68), Prescott, Ariz., 7 februari. Amerikaans bijrolacteur. Broer van acteur Dean Stockwell (Compulsion, Blue Velvet). Onder meer in Please don't eat the daisies (Charles Walters, 1962), Le tre spade di Zorro (Riccardo Blasco, 1963), The warlord (Franklin J. Schaffner, 1965), The plainsman (David Lowell Rich, 1966), And now Miguel (James B. Clark, 1966), Beau Geste (Douglas Heyes, 1966), Tobruk (Arthur Hiller, 1967), Airport 75 (Jack Smight, 1974), It's alive! (Larry Cohen, 1974) en Santa sangre (Alejandro Jodorowsky, 1989). Ook veel televisie, bij voorbeeld als dr. Michael Rossi in 'Return to Peyton Place' (1972-74). Doodsoorzaak onbekend.

Thaw, John (60), Londen?, 21 februari. Engels acteur. Vooral bekend geworden door zijn tv-rollen, met name in de titelrol van de serie 'Inspector Morse' (1985-2000), maar ook andere politieseries, zoals 'Z Cars' en 'The sweeney'. In films als The loneliness of the long distance runner (Tony Richardson, 1962), The Bofors gun (Jack Gold, 1968), The last grenade (Gordon Flemyng, 1970), Dr. Phibes rises again (Robert Fuest, 1972), Sweeney 2 (Tom Clegg, 1978), The grass is singing (Michael Raeburn, 1981), Cry freedom (Richard Attenborough, 1987), Business as usual (Lezli-An Barrett, 1987) en Chaplin (als Fred Karno; Attenborough, 1992). Overleden aan keelkanker.

Unwin, Stanley (90), Daventry, 12 januari. In Zuid-Afrika geboren Engels komiek. Vooral virtuoos in het goochelen met taal. In films als Chitty chitty bang bang (Ken Hughes, 1968) en Carry on relentless. Doodsoorzaak onbekend.

Verneuil, Henri (81), Parijs, 11 januari. In Turkije geboren Frans regisseur van Armeense afkomst, pseudoniem van Achod Malakian. Vanaf 1924 in Frankrijk. Aanvankelijk journalist en assistent-regisseur. Maakte veel films met komiek Fernandel, die al in Verneuils korte film Escale au soleil (1949) optrad: daaronder de internationale hit La vache et le prisonnier (1959) en het voor een Oscar in de categorie 'origineel scenariogegeven' genomineerde Le mouton à cinq pattes (1954). Verneuil was een van de vijf genomineerde auteurs. Daarna vooral gespecialiseerd in thrillers en actiefilms, vaak met Jean Gabin, zoals Le clan des Siciliens (1969). Overige films onder meer: La table aux crevés (1951, zijn eerste lange film met Fernandel), Le boulanger de Valorgue (1953), L'ennemi public no. 1 (1954), het populaire melodrama Des gens sans importance (1956), Un singe en hiver (met Gabin en Jean-Paul Belmondo; 1962), Mélodie en sous-sol (1963), 100.000 dollars au soleil (1964), Week-end à Zuydcoote (1964), Le vingt-cinquième heure (1966), La bataille de San Sebastian (1968), Le casse (1971), Le serpent (1973), Peur sur la ville (1974), Le corps de mon ennemi (1976), I'comme Icare (1979), Mille milliards de dollars (1982), Les morfaloux (1984). Alsmede de twee autobiografische flops Mayrig (1991) en 588, Rue Paradis (1992). Doodsoorzaak onbekend.

Wyllie, Meg (84), Glendale, Ca., 1 januari. Amerikaans bijrolactrice, vooral op televisie. In films als Marnie (Alfred Hitchcock, 1964), Our time (Peter Hyams, 1974) en The last starfighter (Nick Castle, 1984). Overleden aan een hartaanval.

The Big Sleep in het Filmmuseum
Iedere donderdag aandacht voor filmvakmensen die ons ontvielen. Deze maand Hildegard Knef.

4 april Nachts auf den Strassen (Rudolf Jugert, 1957)
11 april Die Dreigroschenoper (Wolfgang Staudte, 1963)
18 april Das grosse Liebesspiel (Alfred Weidenmann, 1963)
25 april Jeder stirbt für sich allein (Alfred Vohrer, 1975)

Voor meer informatie: www.filmmuseum.nl of 020-5891400

Hildegard Knef in Das grosse Liebesspiel.

Naar boven